Kỹ thuật cấy ghép dương vật
Tử thi lớn tuổi - ý tôi là những người đàn ông - dường như luôn được cạo râu. Có lẽ bởi vì thời gian hấp hối của họ thường kết thúc trong vài ngày. Do đó sẽ có nhiều thời gian rảnh rang để cạo râu, cắt móng chân hay chải tóc cho người đó, nhưng ít ai để ý chải chuốt cho người sắp chết và thực ra cũng không cần thiết. Xác hai người đàn ông nằm trên băng ca trong nhà xác của Phòng Giải phẫu bang Maryland sáng nay đều có mái rối tự nhiên, ngoài ra họ chẳng có điểm giống nhau nào khác. Một người hơi béo và ngực hình thùng. Hai chân anh ta bạnh ra với đầu gối gập lại, bên cao bên thấp. Trông giống như đôi chân bắt chéo của một người đàn ông đang nhảy điệu jig vậy. Xác còn lại cứng ngắc và gầy gò. Đôi chân của anh ta duỗi thẳng và ép chặt vào nhau như đôi đũa. Bạn gần như có thể đẩy anh ta chui lọt qua ô giao dịch ở quầy trong ngân hàng vậy. Một xác có hình xăm, xác còn lại thì không.
Một xác đã được cắt bao quy đầu, còn xác kia thì không. Xét đến việc ca phẫu thuật sắp thực hiện vào buổi sáng nay là ghép dương vật - một ca phẫu thuật thử nghiệm đầu tiên trong loại hình này ở Mỹ - điểm khác biệt này là đáng chú ý nhất. Dù sao việc ấy cũng không thành vấn đề. Người nhận sẽ chẳng tỉnh lại để ngắm món quà mới được tặng. Vì vậy, hai tử thi không hề được chọn dựa theo đặc điểm cụ thể nào của dương vật. “Họ là bất cứ ai xuất hiện ở đây, và là đàn ông” Rick Redett, bác sĩ phẫu thuật chính cho ca này nói.
Redett và hai bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ và chỉnh hình trợ giúp anh - Damon Cooney và Sami Tuffaha - đều đến từ Đại học John Hopkins cách đây không xa. Trong vòng mười năm trở lại đây, Trường Y Hopkins, được Bộ Quốc phòng tài trợ, tạo ra nhiều sự đổi mới trong lĩnh vực cấy ghép. Các thành viên của kíp phẫu thuật đã thực hiện thành công ca ghép cả hai bàn tay đầu tiên và ca ghép phần trên khuỷu tay đầu tiên tại Mỹ hiện đang công tác tại đây. Các bác sĩ cấy ghép tại Trường Y Hopkins đã hoàn thiện kỹ thuật “hoà tủy xương”, kỹ thuật làm giảm đáng kể xác suất cơ thể bệnh nhân từ chối phần cơ thể mới được cấy ghép. Điều này cực kỳ hữu dụng khi cấy ghép các mô phức hợp. Một khuôn mặt hoặc bàn tay - không giống như gan hoặc thận - là một tổ hợp của da, cơ và màng nhầy. Còn nếu là cấy ghép dương vật thì có thêm mô cương nữa. Cơ thể có thể chấp nhận một hoặc hai loại mô trong khi từ chối loại còn lại. Da hay gặp vấn đề nhất vì chúng là hàng rào bảo vệ cơ thể; về mặt miễn dịch học, nó luôn ở tình trạng cảnh báo cao. Để đánh lừa đội ngũ cảnh vệ (hệ miễn dịch) của cơ thể, bệnh nhân sẽ được truyền tủy xương của người cho - tủy là nơi sản sinh các tế bào miễn dịch. Tủy của người cho không thay thế tủy của người bệnh nhưng nó có thể lập trình lại hệ thống miễn dịch ở một mức nào đó. Hệ miễn dịch của cơ thể có thể nghi ngờ bộ phận mới được cấy ghép nhưng sẽ không đào thải nó. Mức rủi ro bị từ chối thấp hơn tức là thuốc cần dùng để ức chế miễn dịch cho bệnh nhân sẽ ít đi, và với liều dùng thấp hơn, do đó họ phải chịu ít tác dụng phụ hơn và khỏe mạnh hơn.
Các kỹ thuật mới như “hoà tủy xương” đã làm thay đổi cán cân đạo đức cho những ca ghép bộ phận cơ thể không nhằm mục đích cứu mạng sống người bệnh. Lợi ích của việc ghép mặt hay bàn tay - và sắp tới là dương vật - đã bắt đầu vượt xa các trở ngại. (Chân là bộ phận hiếm khi được sử dụng để ghép, một phần vì các dây thần kinh cần mọc lại quá nhiều. Hiện nay, việc lắp chân giả vẫn là lựa chọn tốt hơn.)
Redett là trưởng nhóm chuyên trách về phẫu thuật thẩm mỹ và tái tạo bộ phận cơ thể của bệnh viện Đại học Y Johns Hopkins, giống như tôi khi viết câu này, họ sẽ gắn các bộ phận cơ thể vào bất cứ đâu cần thiết. Trước đó, anh đã miêu tả việc phẫu thuật tách rời cơ thể một cặp song sinh dính liền, đại loại là: “… vậy là chúng tôi ghép chân, mông và một phần xương chậu của người chị sắp chết, rồi lấy động mạch chủ của cô bé và nối vào…” vẻ ngoài của chính Redett giống như một bức ảnh đã qua chỉnh sửa: khuôn mặt rất cân đối, mũi vừa phải, khoảng cách giữa hai mắt cũng rất vừa vặn. Giọng nói của anh rất ấn tượng. Nghe giống như giọng của diễn viên James Spader vậy.
Redett kéo trùm đầu chiếc mũ phẫu thuật được cắt như mũ giáp vòng xích của hiệp sĩ: phủ trùm quá tai và quá trán - giúp anh bớt ám mùi của tử thi ở phòng thí nghiệm. (Anh có một cuộc gặp lúc ăn trưa.) Mũ của Cooney, vốn là của bố anh, thì được in số có màu xanh lá cây sáng giống như màu cỏ bốn lá may mắn của người Ireland. Có thể thoáng nhìn thấy những sợi tóc muối tiêu ở hai bên thái dương phía dưới mũ, dẫu thế bạn không thể dùng từ dị để miêu tả anh. Dễ thương thì đúng hơn. Anh khoảng bốn mươi tuổi nhưng trông chỉ như ba mươi. Để tưởng nhớ bố mình, anh cũng đeo cặp kính lúp phẫu thuật của ông, thứ quá to so với khuôn mặt anh và luôn trượt xuống mũi. Hôm nay anh bị cảm lạnh, rất phù hợp với buổi sáng nặng mùi hôm nay.
Các cựu chiến binh từ Walter Reed thường đến bệnh viện Johns Hopkins để phẫu thuật tái tạo của quý - một dương vật tái tạo làm từ cuộn da lấy từ chính da cẳng tay của họ được ghép lõi trợ cương chứa nước muối có thể bơm căng. “Của quý mới” trông rất tự nhiên. Như minh chứng cho kỹ thuật điêu luyện của Redett, một số bức ảnh về của quý trong điện thoại anh có thể khiến mọi người nhầm với những bức ảnh tự sướng theo phong cách cựu nghị sĩ Anthony Wiener.
“Đây là một binh sĩ bị trúng đạn RPG ở Afghanistan. Anh ta đã bị mất tinh hoàn, bìu và dương vật. Hiện nay có một mảnh da đang được nuôi cấy trên cánh tay của anh ta.” Redett kéo đến những bức ảnh tiếp theo như một phụ huynh đang tự hào. “Chúng tôi đã tạo ra bìu mới cho anh ta bằng cách kéo dãn mô đáy chậu. Đây là bìu với tinh hoàn nhân tạo. Bây giờ anh ta hoàn toàn có thể cảm nhận được nó.” Sau chín tháng tới một năm, các dây thần kinh dương vật sẽ mọc trở lại trong phần mô vốn trước đây nằm ở cánh tay, cho phép người được cấy ghép có được cảm giác bình thường ở dương vật và có thể đạt được cực khoái gần như trước kia.
Vậy tại sao đàn ông lại lựa chọn việc cấy ghép? Nhất là khi việc ghép - dù làm thủ thuật hoà tủy xương - vẫn yêu cầu người được ghép phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch ở một mức độ nào đó. Thuốc ức chế miễn dịch không chỉ làm mất sức đề kháng tự nhiên của cơ thể, dẫn đến dễ mắc bệnh nhiễm trùng và ung thư, nó còn khiến cơ thể phải chịu đựng rất nhiều tác dụng phụ. Sao không chọn phẫu thuật tái tạo?
“Vấn đề là đây.” Redett đi tới chiếc bảng trắng treo trên tường và vẽ hình của quý lên đó. Trong một thoáng, nó như thể lũ học sinh lớp năm vừa mới nô đùa ở đây. Vấn đề là lõi trợ cương sẽ lòi ra: phần lõi cấy ghép sẽ chọc thủng da đầu dương vật nhân tạo khi giao hợp. Cấy ghép lõi trợ cương được dùng cho nam giới bị rối loạn cương dương (những ca nặng đến mức thuốc Cialis cũng không có tác dụng nữa). Lõi trợ cương sẽ được gắn vào trong một lớp vỏ cơ bền ở thành thể hang (hai thể hang chạy song song dọc chiều dài dương vật như nòng súng vậy). Còn các bệnh nhân với dương vật tái tạo không có phần vỏ này mà chỉ có da nên lõi trợ cương dễ dàng chọc thủng. Hãy tưởng tượng bạn cầm một chiếc ống hút và chọc qua lớp vỏ bọc cho đến khi đâm thủng. Tình huống ở đây cũng khá giống. Theo như báo cáo, có đến 40% lõi trợ cương bị lòi ra (dù cho việc bọc lõi trợ cương bằng mô Dacron hay mô lấy từ cánh tay của người chết hiến tặng có khắc phục được phần nào). Như tôi đã nói đến ở chương trước, niệu đạo được làm từ da cánh tay đôi khi bị nhăn nheo và thoái hóa trong môi trường ẩm ướt.
Ngoài ra, đàn ông có lẽ thích khả năng cương cứng tự nhiên hơn thay vì phải bóp bơm. (Để cương cứng, một người được ghép lõi trợ cương phải bóp một quả bóng đặt trong bìu để bơm nước muối.) Có lẽ đàn ông cũng muốn, sau khi hết cương cứng, có một của quý không quá khổ và co gọn hơn. Lõi trợ cương lúc chưa bơm nước muối bớt cứng nhưng không ngắn hơn. “Đúng chứ?”
Cooney liếc nhìn tôi qua cặp kính lúp của anh. “Nhìn chung, Mary này? Đàn ông chả bao giờ phàn nàn vì thứ đó quá to đâu.”
Khi bạn đọc cuốn sách này, nhóm của Redett có lẽ đã thực hiện xong ca phẫu thuật ghép dương vật đầu tiên của họ. Lần cuối cùng khi tôi ở đó, tháng Hai năm 2016, một thương binh đã được chọn và đang chờ đợi người hiến thích hợp. Ngoài việc phải tuân theo các tiêu chí áp dụng cho nội tạng ghép, Redett nói trong một bức thư gửi cho tôi, dương vật được cho còn phải trông tương đồng “về màu da và… tuổi”. Vậy cỡ thì sao? Tôi viết thư hỏi nhưng anh đã khôn khéo lờ đi.
Tất nhiên ca đầu tiên của họ không phải là ca đầu tiên trên thế giới. Ca phẫu thuật đầu tiên được thực hiện tại Trung Quốc năm 2006, trong một bệnh viện quân y thuộc Quân khu Quảng Châu. Trong ca này, các bác sĩ phẫu thuật cho biết người nhận không phải là một binh sĩ mà chỉ là một nạn nhân của “một tai nạn không may”. Kết quả phẫu thuật được miêu tả cụ thể như sau: Đáng tiếc là dương vật mới đã “buộc phải cắt bỏ” sau hai tuần. Cơ thể của người nhận không hề chối bỏ nó, nhưng vợ anh ta thì có. Chi tiết cụ thể không được cung cấp ngoài mấy thông tin vắn tắt rằng có một “vấn đề tâm lý nghiêm trọng… ngoài sức tưởng tượng của chúng tôi cũng như bệnh nhân.” Người ta có đề cập đến việc sưng tấy và mô hoại tử nào đó.
Hoại tử xảy ra khi mô không còn nhận được oxy - trong trường hợp này, do bác sĩ phẫu thuật không nối đủ số động mạch cần thiết. Lớp da sẽ chuyển dần sang màu đen, cứng lại và cuối cùng là rơi ra.
“Hoại tử nghĩa là chết,” Cooney giải thích, “Các bác sĩ phẫu thuật không thích dùng từ chết.”
Và dù không có hoại tử, phần cơ thể được ghép cũng mang hơi hướm của sự chết. Tuy không hẳn là chết, nhưng hồi phục rất chậm. Bạn có thể tưởng tượng được bệnh nhân sẽ khó chịu thế nào rồi đấy. Với các nội tạng như thận hay phổi, các hệ quả về tâm lý nhìn chung khá nhẹ: khuất mắt trông coi. “Tuy nhiên thật chẳng dễ gì thoải mái khi sử dụng và nhìn thấy… tay của người đã chết, hay nhìn vào gương và thấy khuôn mặt người đã chết,” bác sĩ phẫu thuật Jean-Michel Dubernard, người đầu tiên cấy ghép tay thành công đã viết như vậy - bàn tay ấy sau đã được tháo bỏ do bệnh nhân tin rằng nó là tay quỷ. (Bàn tay bị viêm tấy và sưng vù, dù không phải do quỷ dữ gây ra. Người được ghép đã ngừng uống thuốc ức chế miễn dịch.)
Trải nghiệm của Cooney lại khác. “Người ta thực sự nghĩ rằng sau khi ghép bàn tay và mặt, sự chuyển biến tâm lý” - quá trình làm quen với phần cơ thể của người khác về mặt tâm lý - “sẽ là một vấn đề”. Không phải thế. “Tôi nhận ra đây hoàn toàn chỉ là tính cao ngạo của cá nhân nào đó: chị và tôi đều có hai bàn tay, nên ta sẽ cảm thấy thiếu tự nhiên nếu có thêm bàn tay khác. Nhưng mất một bàn tay còn thiếu tự nhiên hơn.” Sau sáu ca ghép tay mà nhóm của anh đã thực hiện, Cooney thấy rằng ngay khi người bệnh tỉnh dậy, dù vẫn chưa thể cảm nhận hay thậm chí chưa nhìn thấy bàn tay mới, họ cảm thấy nó chính là tay của họ. Điều này cũng đúng ngay cả trong các trường hợp bàn tay ghép là do một người thuộc giới tính khác hay màu da hơi khác hiến tặng.
Việc nhận da mặt của một người lạ cũng không khủng khiếp như những gì người ta tưởng tượng, vì không có khuôn mặt còn kinh khủng hơn. “Các bệnh nhân nói, ‘tôi chả quan tâm mình nhận khuôn mặt của ai,’” Cooney nói. “Có mặt mới là con người. Không có mặt chẳng khác nào một con quái vật nào đó trên phim.”
Còn dương vật ư? “Tôi vẫn đang cố suy nghĩ,” Cooney vừa nói vừa bày một hàng dụng cụ thí nghiệm lên bụng của tử thi to con. “Dương vật khác biệt như nào ư? Nó không phải là bộ phận giúp nhận diện một người giống như khuôn mặt hay bàn tay. Nó riêng tư hơn, vì không ai nhìn thấy.”
Và trong trường hợp dương vật cấy ghép, mọi người đều sẽ muốn thấy. Người trở thành tâm điểm truyền thông sẽ cảm thấy rất căng thẳng và không mấy dễ chịu. “Khi ai đó ngồi trên xe lăn với đôi tay cấy ghép, cô sẽ dễ dàng nhìn anh ta và nói ‘Ôi, thật đặc biệt’,” Redett nói vọng sang từ phía chiếc cáng bên kia. “Nhưng khi chị nhìn một anh chàng ngồi xe lăn trong chiếc áo bệnh viện và nói, ‘Ừ, mọi chuyện sẽ ổn…,’ chị biết mọi người sẽ nghĩ gì rồi đấy: liệu nó làm chuyện ấy được không? Chúng tôi có thể xem chứ?”
Cooney rạch một đường sâu, dương vật của tử thi to con mở tung giống như một khúc xúc xích dưới lưỡi dao. Khi bị gặng hỏi, anh thừa nhận rằng, cũng là đàn ông, nên đây là một hành động không mấy dễ chịu. Và liền đổi chủ đề.
“Đây là mô xốp của thể hang.” Anh chỉ vào một trong hai khoang thể hang và bóp nhẹ nó, máu rỉ ra như nước rỉ từ một miếng bọt biển vậy.
Vì máu tạo ra sự cương cứng, do đó việc nối chính xác từng mạch máu còn quan trọng gấp hai lần: không chỉ để tránh hoại tử mà còn để đảm nhiệm tốt chức năng tình dục. Những bác sĩ phẫu thuật Trung Quốc đã không nối lại các động mạch ở thể hang, vốn chạy tới trung tâm của mỗi khoang cương và cung cấp phần lớn máu để cương cứng. Có thể đây là một lý do khiến vợ của bệnh nhân bất mãn.
Trong khi đó, trên chiếc cáng phía bên kia, một mạch máu trong da bụng của tử thi gầy hơn đang được nối với một đoạn ống nối với túi dịch truyền IV. Chất lỏng trong túi được nhuộm màu chàm và khi nó bắt đầu chảy, một mảng da sẽ chuyển dần sang màu xanh tái, lộ ra chính xác nơi động mạch mang máu tới. Bằng cách này, Redett và đồng nghiệp có thể biết chính xác mạch máu nào hết sức quan trọng cho dương vật cấy ghép. Khi người Mỹ thực hiện ca ghép dương vật đầu tiên thì sẽ không thể xảy ra hoại tử.
Túi truyền IV không truyền nhỏ giọt mà truyền nhanh, nó thường được sử dụng trong phòng cấp cứu để nhanh chóng bù lại lượng máu đã mất. “Lần đầu tiên chúng tôi thử dùng nó đúng là một thảm hoạ,” Sami Tuffaha nói, anh vốn đã được học về hệ mạch máu của dương vật khi còn là bác sĩ nội trú. “Thuốc nhuộm bắn tung tóe khắp nơi.” Người lao công tức giận. Giày dép bẩn hết cả. Anh giơ một chân ra. “Bây giờ chúng là đôi giày tử thi của tôi.”
Từ phía sau chúng tôi, giọng của James spader vang lên: “Nếu anh không có một đôi giày tử thi, anh vẫn chưa nghiên cứu đến nơi đến chốn.”
Trong một ca mổ thử nghiệm trước cũng tại đây, Tuffaha phát hiện ra một mạch máu đi ra từ động mạch đùi mang máu tới cho cả vùng da phần bụng dưới ngay phía trên dương vật. Họ đang kiểm tra lại để chắc chắn đó không phải là một ca bất thường. Tuffaha với tay mở van của túi truyền IV. Chỉ trong vài giây, một vết bầm dần dần hiện ra. Vùng bị bầm mở rộng, đậm dần với biên hiện rõ. “Thật tuyệt,” Redett nói. “Chúng ta có thể cắt cả vùng này cùng với dương vật cần ghép.” Việc cấy ghép một chiếc dương vật cũng giống như là bứng cây đi trồng vậy. Bạn không thể chỉ cắt nguyên phần thân cây. Bạn phải bứng cả cụm đất xung quanh với tất cả rễ nuôi dưỡng cây. Có ba đến bốn tĩnh mạch, chừng ấy động mạch và hai dây thần kinh cần phải được nối ghép.
Người hiến tặng, tử thi gầy hơn, đang nằm ngửa với một cánh tay đặt ngang thắt lưng. Đó là một tư thế nằm thoải mái, tư thế nằm ta thường thấy trên phim sau khi ai đó quan hệ, có lẽ thế, hoặc tư thế nằm thư giãn trên ghế cạnh bể bơi. Một hình ảnh dị thường đối với một cuộc phẫu thuật dương vật. Tuffaha và Redett đang cắt cả cụm bộ phận: dương vật, bìu và một mảng thịt phía trên và ở bên, những phần chứa các động mạch quan trọng mà Tuffaha đã tìm thấy.
Redett cần các bức ảnh cho bài thuyết trình trong một cuộc hội thảo sắp tới. Tuffaha miễn cưỡng bê cả mảng bộ phận vừa cắt giơ ra phía trước camera, dùng ngón cái và ngón trỏ giữ hai góc trên của mảng da, rồi quay ngược lại để Redett có thể chụp phía mặt sau. Hãy tưởng tượng cảnh một người sắp làm mẹ trong bữa tiệc mừng bé sắp sinh cầm lên một chiếc áo len sơ sinh để khách mời chiêm ngưỡng. Ý tôi là, chiếc áo và mảng thịt kia cùng cỡ và bèo nhèo như nhau. Có thể các bạn có cách so sánh hay hơn, nhưng thôi ta hãy tiếp tục.
Sau đó tôi có hỏi Ronn Wade, người đang phụ trách chương trình hiến xác ở Maryland làm việc trong văn phòng phía cuối hành lang phía kia, về chuyện anh sẽ trả lời thế nào trong trường hợp thân nhân của xác hiến này liên hệ và hỏi về mục đích sử dụng xác được hiến. Ronn trả lời rằng anh sẽ nói với họ xác được dùng để “làm mẫu vật phục vụ việc phẫu thuậtchữa bệnh.” Đã được chứng kiến những gì vừa diễn ra nên tôi hiểu câu trả lời mơ hồ là cần thiết. Trước khi bạn mong đợi gia đình của những người hiến xác có quyền được biết và chấp nhận những chi tiết cụ thể của nghiên cứu đang được thực hiện hôm nay, họ cần phải hiểu được triển vọng mà nó mang lại. Họ cần phải thấu hiểu được cảm giác mà một binh sĩ hay lính Thủy quân Lục chiến tỉnh dậy sau ca phẫu thuật do bị một quả IED khoét một lỗ trong cuộc đời họ. Họ cần phải đánh giá đúng thủ thuật phẫu thuật đang được phát triển trong căn phòng kín bưng như trong phim kinh dị này hứa hẹn sẽ phục hồi sự nguyên vẹn cho một chàng trai trẻ: tương lai, các mối quan hệ và hạnh phúc của anh ta. Tôi nghĩ tốt hơn hết là để các chi tiết này như một món quà bí mật.
Thao tác trên tử thi hiến tặng đã xong. Tại vị trí dương vật của anh ta[1] giờ là một khoảng hình chữ nhật màu đỏ đô, một cái khố bằng chính máu đã đông của anh ta. Hai tinh hoàn và phần da bị cắt đã được kéo sang bên hông. “Anh không mang đám này theo à?” Tôi hỏi Redett, cứ như thể anh ấy đang đóng đồ chuẩn bị đi du lịch. Bây giờ tôi lại nghĩ tới những người lính bị tổn thương hạ bộ nên không thể sản sinh ra tinh trùng. Thật tốt nếu có thể mang đến cho họ, cùng với một của quý hoạt động hoàn hảo, một tương lai có thể sinh sản. Nối thêm vài cái ống thôi thì có sao?
Phiền toái nảy sinh từ đó. Nối thêm tinh hoàn thì người hiến dương vật cũng là người hiến tinh trùng. Nếu như người được ghép bộ phận sinh dục làm cho ai đó có thai nhờ sử dụng tinh hoàn của người chết - và cụ thể hơn là gen của người hiến - thì đứa con sẽ là của ai? Sẽ thế nào nếu người vợ góa khăng khăng tuyên bố cô ta là chủ sở hữu tinh trùng của người chồng quá cố, thứ vốn đang được sản sinh trong cơ thể người đàn ông khác? Nếu bố mẹ của người hiến xác muốn xác lập mối quan hệ với đứa cháu về mặt sinh học của họ thì sao? Cooney rời mắt khỏi tử thi được cấy ghép ngước lên nhìn và nói: “Nó có thể trở nên phức tạp đấy.”
Tôi đã hỏi Ray Madoff về điều này. Madoff là giáo sư tại Đại học Luật Boston và là tác giả của cuốn sách Immortality and the Law (tạm dịch: Sự bất tử và luật pháp), cuốn sách hay nhất nói về quyền hợp pháp của người chết. “Vấn đề ấy không phức tạp hơn vấn đề chúng ta đã có,” cô nói, hàm ý rằng nhiều năm trước tại Mỹ đã có những vấn đề pháp lý chưa có tiền lệ về tinh trùng hiến tặng và người cha hiến tinh. “Nhiều nước, những quốc gia tiên tiến, đã có các đạo luật và quy định pháp luật về tinh trùng của người chết.” Nước Mỹ vẫn chưa nằm trong số này. Có nơi quan tòa đã yêu cầu người hiến tinh trùng phải đóng góp tiền nuôi dưỡng đứa trẻ, và những kẻ hiếp dâm lại được quyền thăm nom con của nạn nhân.
Hiện tại, những vấn đề thực tiễn hơn cản trở quá trình. Việc tìm người sẵn sàng tình nguyện để Rick Redett cắt của quý khỏi phần cơ thể đã chết não của họ, cấp oxy cho nó và gắn vào cơ thể một người khác đã đủ khó lắm rồi. Cân nhắc đến huyết thống, như Cooney nói, “vấn đề sẽ trở nên phức tạp hơn tình huống hiến tặng thông thường mà hầu hết mọi người có thể nghĩ đến.” Trong khi đó, những lựa chọn đơn giản hơn đã có sẵn. Quân đội có thể, lẽ dĩ nhiên, trữ tinh trùng của mỗi người lính trong ngân hàng tinh trùng trước khi đưa họ ra chiến trường.
Rob Dean, bác sĩ tiết niệu của Trung tâm Y tế Quân sự Walter Reed ta gặp trong chương 4, phản bác rằng việc ấy cũng không hề đơn giản. “Đó là một thủ tục thuộc về lựa chọn cá nhân,” anh nói khi tôi đến thăm. “Quân đội không thể ra lệnh ‘Vào hàng, chúng tôi yêu cầu các anh phải hiến tinh trùng’.” Đó là vấn đề về lợi-hại. Có thể ba trăm cựu chiến binh trở về từ Chiến dịch Duy trì Tự do bị thương và không thể sinh con. “Vậy chỉ vì ba trăm người này mà chị bắt một trăm năm mươi ngàn anh chàng đi hiến tinh trùng?” Trong bối cảnh ngân sách từ Bộ Quốc phòng liên tiếp bị cắt giảm như hiện tại, việc này khó mà thuyết phục được họ mở hầu bao. Madoff phỏng đoán rằng những người duyệt chi ngân sách quốc phòng có thể còn có một vấn đề quan ngại khác. Một quả phụ sử dụng tinh trùng hiến tặng của một cựu chiến binh đã mất không chỉ sinh ra một đứa trẻ mà còn tiêu tốn một khoản cấp dưỡng từ chính phủ.
Còn có giải pháp thứ ba. Tinh trùng điển hình có thể sống khoảng bốn mươi tám tiếng, vậy nên người ta có thể - trong trường hợp khẩn cấp - trích xuất nốt mẻ tinh trùng còn lại, cơ hội cuối cùng của người lính để làm người cha sinh học, trong phòng thí nghiệm. “Tuy nhiên,” Dean nói, “nếu họ không đồng ý, tôi không thể làm được việc đó. Tôi không biết liệu anh lính có muốn làm cha hay không, bây giờ hoặc sau này. Tôi cần xác tín điều đó, hoặc nhận được sự đồng thuận [từ trước đó] của người bảo trợ pháp lý hoặc người thân của anh ta. Những người vợ và bạn gái có thể thất vọng, nhưng đó không phải là cơ thể của họ.”
Vì vậy giáo dục là thứ duy nhất có thể làm được. Thông tin về ngân hàng tinh trùng cần được gửi đến các binh sĩ đang thực hiện nghĩa vụ quân sự trước khi họ ra chiến trường, để ít nhất là họ biết lựa chọn đó tồn tại.
Theo Stacy Fidler, một người ủng hộ quyền sinh sản của các cựu chiến binh mà tôi đã nói chuyện tại Walter Reed, thì thế vẫn là chưa đủ. Với sự hỗ trợ của tổ chức Resolve (Giải Pháp) - một tổ chức phi lợi nhuận về chứng vô sinh quốc gia, Fidler đang ra sức vận động xây dựng các ngân hàng tinh trùng tại căn cứ quân sự. Cô đang sống với con trai của mình, Mark, một lính Thủy quân Lục chiến đang được điều trị và dần hồi phục trong một khoa thuộc Trung tâm Y tế Quân sự Quốc gia Walter Reed từ khi bị chấn thương do một quả IED nổ ở cự ly gần đã kích nổ kíp nổ của ba quả lựu đạn cậu ta đeo ở thắt lưng. Mark đã mất cả hai chân và cả hai quả mông. Mặc dù, theo lời Stacy, “cậu bé to xác này vẫn ổn”, tinh hoàn của cậu ta đã bị tổn thương và gia đình Mark không biết liệu cậu có thể có con sau khi xuất viện không.
Mark đang nằm trên giường bệnh khi tôi tới thăm. Trời đã xế bóng và các rèm cửa đã được đóng. Chiếc máy chiếu đặt trên chiếc bàn cạnh giường của cậu đang chiếu bộ phim truyền hình The Big Bang Theory (tạm dịch: Lý thuyết Big Bang) trên màn chiếu. Tôi ngồi xuống một chiếc ghế trống, chắn trước luồng sáng phát ra từ máy chiếu. Hình ảnh các diễn viên nói xỏ xiên nhau hiện trên một bên mặt tôi cho đến khi Mark với lấy chiếc điều khiển từ xa và tắt máy chiếu. Những vết loét gây đau đớn cho cậu khi ngồi thẳng dậy. Không có lớp đệm cơ mông, các chỏm xương của khung chậu có thể chọc qua da. Giường của Mark đã trở thành ghế văng, văn phòng, kiêm luôn bàn ăn tối. Trong tầm với của Mark là ba chiếc điều khiển từ xa, một chiếc iPad, một đĩa bánh vòng và dạng đơn giản nhất của chi giả - cây gãi lưng.
“Nghe này,” Mark nói, “tôi biết một lính trơn suy nghĩ ra sao đấy. Họ không nghĩ đến chuyện có con đâu. Hầu hết họ chưa có vợ.” Cậu ta đang ở trần bên dưới một chiếc chăn nỉ mỏng màu xám. Cậu cho biết ngân hàng tinh trùng gần căn cứ huấn luyện của Thủy quân Lục chiến tại Twentynine Palms có lẽ là ở Los Angeles, cách ba giờ lái xe. “Nếu muốn, con có thể nói hết với họ; họ sẽ chẳng quan tâm đâu.”
Mẹ của Mark góp lời. Stacy Fidler mặc quần bò và áo phông đỏ có huy hiệu của Thủy quân Lục chiến, đang ngồi ghé trên thành chiếc xe cáng của Mark - một chiếc bàn gắn bánh xe có thể điều khiển bằng cần gạt mà Mark sử dụng để di chuyển loanh quanh. “Nên có một ngân hàng tinh trùng đặt ngay trong căn cứ,” cô nói. “Và nếu con không muốn, con không cần phải làm.”
“Không,” Mark phản đối. “Mẹ phải yêu cầu họ làm việc đó. Thật ra, tại Afghanistan hầu như ngày nào tụi con cũng tán chuyện về việc sẽ bị nổ banh xác. Nhưng thứ tụi con nói đến nhiều nhất chính là việc mất cả hai chân trên quá đầu gối. Mẹ đừng có nghĩ đến bộ phận sinh dục. Đừng cho họ cơ hội nói rằng ‘Aaaa, quên nó đi’.”
Nếu như quân đội có trả tiền cho việc lưu trữ tinh trùng của mọi nam quân nhân trước khi đưa họ ra chiến trường, chẳng phải họ cũng cần phải chi trả cho việc lấy và làm đông trứng của các nữ quân nhân - một quy trình đắt và phức tạp hơn nhiều? Stacy lắc đầu. “Nếu một cô gái bị nổ tung buồng trứng thì cô ấy cũng không đến được đây đâu.” Tức là một vụ nổ thổi tung buồng trứng thì cũng là vụ nổ trí mạng. “Nó khác xa vụ nổ tung bi,” cô nói, không hề chủ ý chơi chữ.
Mark đủ nhạy cảm để đoán biết được tâm trạng của người bước vào phòng cậu: khó chịu, lãnh đạm, hay trong trường hợp của tôi là tò mò. Đột nhiên, cậu tự lật úp người lại, kéo chiếc chăn xuống và tụt chiếc quần lót Jockey của mình ra. Chỉ vào chỗ trước đây là mông mình, cậu nói, “Chỗ này là đùi tôi.” Từng là, ý cậu ta là vậy. Các bác sĩ phẫu thuật đã lấy da từ phần đùi trước, phần đùi trước sau gì họ cũng phải cắt bỏ, và bịt lại cái hõm bị khoét bởi những quả lựu đạn. Một tấm gạc to bằng chiếc ốp nắp bình xăng ô tô phủ lên một vết loét.
Khi các vết loét lành hẳn, Mark nói, cậu muốn thử tập nhảy dù, cưỡi ngựa, chăn bò. Cậu muốn đóng trong các bộ phim về xác sống hay vật lộn với cá sấu. Vì lý do nào đó, chính mong ước sau cùng của cậu đã khiến tôi mủi lòng: “Tôi muốn nhìn thấy Paris.” Cho đến tận hôm nay, mỗi khi nghĩ về Mark, tôi lại hình dung ra hình ảnh một anh chàng gài một điếu thuốc lá trên tai và lăn xe vun vút xuôi đại lộ Saint-Germain.
Khi tôi viết cuốn sách này, truyền thông đang đưa tin rùm beng về một kỹ thuật ghép mô hỗn hợp tối hậu: một cơ thể hoàn chỉnh. Nếu như có thể làm cho các dây thần kinh tủy sống mọc trở lại, trên lý thuyết ta có thể cắt cả cái đầu một người lính khỏi cơ thể bị thương cực nặng của anh ta và ghép nó - tức là nối toàn bộ động mạch, tĩnh mạch và dây thần kinh - vào một tử thi mất đầu mới chết tim còn đập có các mô vẫn sống nhờ được cấp ôxy qua một thiết bị cấp dưỡng khí. Một phiên bản thô kệch của quy trình này đã được bác sĩ phẫu thuật Robert White thực hiện tại Cleveland vào những năm 1960, sử dụng một cặp khỉ nâu. Chiếc đầu khỉ được ghép với thân mới đã sống sót được vài ngày, liệt toàn thân và thậm chí không thể tự thở. Sau đó vấn đề đào thải xảy ra. Ngày nay các thuốc ức chế miễn dịch tốt hơn rất nhiều đã sắp hiện thực hóa câu chuyện Frankenstein, dù hiện nay nó vẫn còn nằm trong địa hạt của trí tưởng tượng. Dây thần kinh tủy sống phức tạp hơn thần kinh ngoại biên rất nhiều. Các dây thần kinh ngoại biên, nối với các bộ phận ngoại biên, giống như dây điện thoại trong vỏ bọc. Khi dây bị cắt, tín hiệu sẽ dừng ở điểm cắt. Tuy nhiên nếu như bạn nối lại trục thần kinh, nó sẽ tự mọc lại dọc theo đường vỏ bọc đó. Với dây thần kinh tủy sống, cấu tạo giải phẫu của nó không hề giống như dây điện thoại nữa; nó sẽ giống như bạn cắt dây trong một mạng máy tính tinh vi. Những sợi dây thần kinh này không thể biết chúng sẽ phải nối lại vào thứ gì, phải mọc theo cách nào, và đi theo đường nào để phục hồi lại chức năng trước kia. Thần kinh thị giác cũng phức tạp y như vậy. Đó là một trong những lý do mà chưa từng có ai, kể cả Rick Redett, ghép thành công được một con mắt.[2]
Dương vật của tử thi gầy hơn đang nằm trên bụng tử thi to con hơn trong khi Cooney tách riêng nốt các dây thần kinh và mạch máu ở phần gốc ghép. Họ sẽ không nối chúng bây giờ vì ca phẫu thuật đó sẽ mất từ sáu đến mười giờ, cần từ bốn đến sáu bác sĩ phẫu thuật cùng một chiếc kính hiển vi có bánh xe. Với lại, việc này không nằm trong lịch làm việc ngày hôm nay.
Dù có nhiều chi tiết không rõ ràng, ca phẫu thuật này đã được ghi nhận là khá thành công. Dù thỏ có con ngươi lớn hơn chúng ta nhưng cả cầu mắt thì lại khá giống, và một thao tác tìm kiếm hình ảnh trên Google sẽ nhanh chóng xác nhận điều này. Tuy vậy, tôi không thể khuyến khích các bạn tìm kiếm, bởi trong các kết quả tìm kiếm sẽ gồm có một bức ảnh của một chiếc hộp viền nhựa chú thích “Những chiếc đầu thỏ: không cổ, không da, có kèm hai mắt. Mỗi chiếc 100 gam. Hãy liên hệ để có báo giá.”
Khi Cooney xong việc, Redett nhặt lấy cả cụm dương vật cần ghép, trải nó trên phần gốc ghép ở tử thi to con. Hãy hình dung cách một chủ cửa hàng cầm chiếc áo sơ mi giữ hai bên vai để ướm xem nó có vừa vặn không, ta sẽ cảm nhận được cơ thể này trông sẽ thế nào với chiếc dương vật của người khác. Redett rời đi để lấy chiếc máy ảnh của mình. Dù không chuẩn bị cho một buổi thuyết trình nào nhưng tôi cũng chụp vài kiểu. Như thể tôi sợ mình sẽ quên cảnh tượng này vậy.
Redett chụp xong và đặt máy ảnh xuống. Anh kéo khóa đóng lại túi đựng tử thi to con. Nó trông giống như một chiếc túi đựng bộ tuxedo có khoảng trống để ghi tên của tử thi với mực của bút dạ đen. Khi tôi quay về khách sạn của mình, tôi tìm một bản cáo phó online để viết cho anh ta. Có nhiều lựa chọn tương tác. Một trong số đó khiến tôi thốt ra một thứ âm thanh nghẹn ứ ở cổ. “Vui lòng tải lên một tấm ảnh và chia sẻ chuyện đời của______. Lựa chọn khác mời tôi viết một dòng tưởng niệm vào cuốn sách khách thăm viếng trực tuyến. “Nếu bạn cần tìm những lời phù hợp, hãy xem các đề mục gợi ý của chúng tôi.” Chẳng có lời nào hợp lẽ cả.
❀ ❀ ❀
[1] Giống như cách mà người cụt chi cảm thấy đau ảo trong những vùng nơi từng là chân và tay của họ, những người cụt (mất) dương vật thỉnh thoảng cũng cảm thấy “cực khoái ảo”. Khái niệm này, và khái niệm “cương cứng ảo”, được mô tả lần đầu tiên bởi Silas Weir Mitchell - người đặt ra khái niệm “chi ma”. Điều gì đã đưa Mitchell đến nghề đặc biệt này? Ông đã phẫu thuật cho những người lính bị cụt chi trong Nội chiến Mỹ tại “Bệnh viện Cụt” [tên mà cánh lính tráng thường gọi bệnh viện South Street Hospital], trong thành phố Philadelphia. Vậy mà, vì danh nghĩa phát triển kinh tế thời gian gần đây, Bệnh viện Cụt đã biến mất và tại vị trí của nó mọc lên một cơ quan kiểu như Trung tâm Chuyên trách về Ngăn ngừa mất chi và Thiết kế chi giả dành cho Cựu chiến binh. Dù sao vẫn còn những bệnh viện có tên gọi riêng theo bộ phận cơ thể. Chúng ta vẫn có một trung tâm Chân và Mắt cá tại London, Phòng khám về Ngực tại New Dehli, Bệnh viện Thận tại Tehran, Bệnh viện Mặt và Mồm tại Calcutta, Bệnh xá về Tai và Mắt New York và Phòng khám về Âm hộ tại Mexico. Trong khi dương vật tội nghiệp vẫn chưa có bệnh viện nào mang tên nó.
[2] Có một ngoại lệ đã được thực hiện bởi bác sĩ H. W. Bradford, với mục đích thẩm mỹ, ông đã ghép một cái mắt thỏ vào hốc mắt cho một thủy thủ bị tổn thương mắt từ bé. “Do đặc thù công việc của anh ta”, Bradford viết trong nghiên cứu của mình vào năm 1885, “việc sử dụng mắt giả thủy tinh là không hợp lý.” Tôi không hiểu chính xác được những nguy cơ với một con mắt thủy tinh khi đi biển là gì, tuy nhiên việc sử dụng rộng rãi tấm che mắt hỏng trong giới cướp biển minh chứng rằng, những nguy cơ này là có thật.
