Etta thương,

Anh đang vẽ một đường kẻ chấm trên quà cầu của chúng mình, bắt đầu từ nhà và đi theo hướng mà anh nghĩ là lộ trình của em. Mỗi ngày anh chỉ thêm vào một hoặc hai gạch nhỏ trên quả cầu to ấy, vui lắm, như thể anh có thể dõi theo hành trình cùa em. Đường kẻ ấy cũng có thể xem như dấu vết của Hansel và Gretel[1], dẫn em về nhà nếu em lạc lối. Dù cho hiện tại em không thể thấy cả nó lẫn anh.

Chắc là giờ em đang ở Manitoba.

Anh vừa gieo hạt vụ mùa xuân. Có rau chân vịt, cà rốt và củ cải.

Anh sẽ gửi thư này cho William, con của Harriet-4, sống ở Brandon. Em nhớ cậu chàng kế toán đó chứ. Trong trường hợp em ghé qua và dừng chân để ngủ nhờ chẳng hạn. Đấy là nếu em có đi ngang qua, anh không chắc lắm. Mà anh khá chắc là William sẽ thắc mắc tên người nhận anh đề trên phong thư, “Etta Vogel, qua William Porter”, rồi thế nào cũng gửi trả lại cho anh. Nhưng chả sao cả. Anh sẽ đưa em đọc một khi em trở về. Anh để lá thư này cạnh xấp thư em gửi. Chúng đều nằm trên bàn bếp. Một mình anh không cần hết cả cái bàn để ngồi ăn đâu.

Anh không sang cánh đồng nhà Russell thăm cậu ta từ cuối tuần rồi. Từ lúc cậu ta bảo anh khoan qua một thời gian, tại anh bị ho, sẽ khiến lũ hươu sợ chạy mất, thế là anh tránh luôn. Nhưng cũng có vài hôm cậu ta sang chơi sau khi xong việc tìm kiếm và bọn anh uống cà phê, có hôm cậu ta đi ngang nhà mình rồi để lại mẩu tin nhắn trước cửa. Cậu ta khỏe. Anh vẫn chưa nói với cậu ta em đi đâu. Chỉ bảo em đã đi rồi, thế thôi.

Nhà mình,

Otto.

TB: Anh biết em ra đi để ngắm biển, và em nên nhìn thấy biển một lần Etta, nên thế lắm. Nhưng nếu có một tý do nào khác khiến em bỏ đi, những điều em đã phát hiện ra hoặc đang nghi ngờ mà em không muốn nói trực tiếp với anh, vậy thì em luôn có thể viết ra. Viết ra đây và chúng ta sẽ không bao giờ nhắc đến chúng lần nữa bên ngoài giấy và mực (hoặc than chì).

Etta đã đến Manitoba. Bà biết thế vì thấy biển số xe đã thay đổi. Cho đến giờ bà đã đi bộ được mười bốn ngày. Bà tắm gội dưới những con sông hoặc suối bà gặp. Nếu quần áo đã bẩn thì bà sẽ mặc chúng trên người và bước thẳng xuống nước, không đi quá xa mà chỉ vừa đủ để dòng nước cuốn trôi bụi bẩn cùng mồ hôi. Rồi sau đó bà sẽ nhắm mắt, nhịn thở và lặn xuống, cảm nhận chất lỏng di chuyển qua mái tóc bạc thưa thớt, chạm vào da đầu. Lúc ở nhà bà uốn tóc quăn để trông chúng có vẻ nhiều hơn thực tế. Nhưng ở đây tóc khô và thẳng đuột lại nên bà vén nó ra sau tai như hồi bé. Nếu quần áo còn sạch, bà sẽ cởi chúng ra và trần truồng xuống sông. Cái lạnh đập vào từng vị trí trên cơ thể bà: đầu gối, chỗ kín, eo, ngực, miệng, tóc. Nhưng không phải lúc nào bà cũng gặp sông, suối trên đường đi. Đôi khi Etta đi cả mấy ngày liền mà không được tắm.

Vài tháng trước đó, vào buổi tối, bà bắt đầu bị cuốn vào những giấc mơ của Otto thay vì của mình. Bà bị hút thẳng vào đó và nhận ra mình đang ở dưới nước, bận quần dài, trên một bãi biển xám xịt với máu ngập đến đầu gối, xung quanh là những người đàn ông kêu gào thảm thiết. Và bà đứng đó, đôi khi cầm một cái thìa hoặc khăn trên tay, đôi khi lại không có gì. Đêm này qua đêm khác.

Bà cố gắng ngủ mà không đụng chạm bất cứ chỗ nào trên người chồng để ký ức của ông không thể tìm ra điểm tiếp xúc và ùa vào tâm trí bà.

•••

Có lẽ do Russell cà nhắc thay vì đi đứng bình thường, hoặc cũng có lẽ do nó thường ngủ lại ở nhà cô chú nó, nên nó không nghe thấy và bị đánh thức mỗi đêm khi bố mẹ nhà Vogel ngồi trong bếp, cùng nhau hay đôi khi với chiếc radio trên bàn, và bàn tán về một sự kiện đang lan ra ở khắp các nước, lan ra khắp mọi người, mọi nhà, mọi thứ, hút tất cả vào, đặc biệt là lớp thanh niên trai tráng, thanh niên như bọn nó và anh em nó; hoặc do Russell không thức giấc và áp tai xuống tấm ván gỗ thô nhám, cẩn thận tránh những mảnh dằm, để lắng nghe tin tức từ dưới lầu vọng lên, hoặc có lẽ do Russell cà nhắc thay vì đi đứng bình thường, nên nó không hề lo lắng như cả đám còn lại vào mùa thu nó và Otto lên mười sáu, mùa thu mà chúng nó bắt đầu phải đến trường thực sự, nỗ lực thực sự, do giờ đây đã có mười bốn anh em Vogel khác san sẻ công việc nhà. Russell không hề có vẻ gì là lo lắng hết. Nó huýt sáo trên đường vào những hôm đến trường, ngày nó đi học thì Otto nghỉ. Nó và Otto luân phiên nhau, cả hai phải làm xong việc nhà hôm trước thì mới đi học hôm sau. Những ngày chẵn, Russell ở nhà nhỏ thuốc vào mấy con mắt bị tật của lũ bò rồi vác hàng đống cỏ từ nơi này sang nơi khác trong khi Otto phải đến trường, lòng đầy lo lắng, và vào ngày lẻ sẽ đến lượt Otto ở nhà làm việc để Russell đến trường, mồm huýt sáo vang.

Otto ngồi chung bàn với một thằng nhóc tên Owen. Nó mới mười bốn thôi nhưng đã vượt mặt Otto trong tất cả các môn học. Mái tóc sẫm màu của nó xoăn thành từng lọn nhỏ. Người ngợm thì toát ra mùi xà phòng hoa. Nó quan sát bàn tay run rẩy của Otto khi cậu chật vật để theo kịp những từ thầy Lancaster viết trên bảng. XIN CHÀO. TÊN. TÔI. LÀ. CẢM ƠN. MÈO. CHUỘT. CÁ. MẶT TRỜI. MƯA. MÂY. Thầy Lancaster đọc một từ lên, to và rõ, và xoay người viết lên bảng, rồi xoay lại và đọc từ đó thêm lần nữa.

XIN CHÀO.

XIN CHÀO

XIN CHÀO.

Bài tập của Owen là viết hai trăm từ về một vị vua hoặc nữ hoàng tùy ý, mà nó đã làm xong từ đời nào. Nó viết về nữ hoàng Boudica. Giờ thì nó nhìn bàn tay run bần bật của Otto. Nó rất hay nhìn Otto.

Nè, nó thì thào. Nhìn đây nè. Nó chỉ vào khoảng trống giữa những từ Otto đã chép lại: TÊN. TÔI LÀ. và CÁM ƠN. Cậu làm vậy là sai rồi. Phải điền vào chỗ trống đó chứ, viết tên cậu vào, không thì nó vô nghĩa. Nè, nó nói và vẽ một dấu mũ ^ chĩa lên từ chỗ nó đang chỉ. Viết tên cậu vào đây. Nhanh lên, trước khi thầy Lancaster xuống kiểm tra bài của cậu.

Cả hai cùng nhìn lên. Thầy Lancaster vẫn đang ở trên bảng, viết viết. Otto cúi xuống, nhìn vào dấu ^.

Cậu đang phí thời gian, đang tụt lại phía sau. Trên kia, thầy Lancaster đã viết thêm hai từ mới: NHÌN và NGỬI. Owen đang nhìn cậu, chờ đợi. Tên mình, Otto nghĩ. Trên bảng thấy Lancaster đâu có viết tên mình.

Được rồi, cảm ơn nha, Otto nói.

Owen cười.

Tên mình, tên mình, Otto nghĩ. Trên bảng, thầy Lancaster đang viết: NHẢY. Otto phải viết cái gì đó. Cậu không hề ngốc. Cậu lược lại những từ mình đã viết. CHUỘT CHŨI. CẢM ƠN. MƯA. Chúng đều gồm những chữ cái ghép lại. Tất cả đều thế. Cơ mà cậu không biết mình cần dùng chữ nào. Cậu đành phải chọn lại trong những từ mình đã viết. Chữ T trong CHUỘT, chữ Ả trong CẢM. chữ N trong ƠN, và cứ thế. Otto viết: TÊN. TÔI. LÀ. ^ TẢNCT. CẢM ƠN.

Trước lớp, thầy Lancaster viết: HỒNG. HỔNG, thầy đọc.

Đến trưa Owen theo chân Otto ra khỏi trường. Thường thì Otto và anh em nhà Vogel sẽ cùng về nhà để ăn, và cả bọn sẽ kể cho mẹ ít nhất một thứ mình học được hôm nay trước khi bà phát bánh mì và xúp cho chúng. Nhưng hôm nay Owen lẽo đẽo theo sau lưng, nên Otto dừng lại.

Tao không ngu, Otto nói. Tao có thể chặn một con bò điên. Tao có thể thay hai cái tã cùng lúc.

Mình đâu có nói gì cậu đâu, Owen đáp.

Ừ.

Bà tớ nói con nhà Vogel thông minh nhất vùng.

Tốt thôi.

Mà, Owen nói, Cậu cũng nên biết cách viết tên mình chứ.

Tao có viết mà.

Cái đó không phải tên cậu. Cũng không phải tên ai hết.

Otto đá vào đất. Bụi phủ lên giày của cậu làm nó khuất đi trong chốc lát, sau đó lắng xuống.

Otto, mình có thể chỉ cậu. Mình không kể ai nghe đâu. Để mình dạy cậu nhé?

Otto đá bằng chân còn lại. Đều rồi. Cậu nhìn về phía Gus-8 đang đứng đợi mình cùng các anh chị em khác và vẫy họ về nhà trước. Được thôi, cậu nói rồi đi theo Owen đến một bãi đất cát khô phía sau trường.

Được cái là, Owen nói, Tên cậu và tên tớ bắt đầu cùng chữ cái. Như thế quá tiện nhỉ? Hay đấy chứ. Nó nhổ một cây cỏ lau đã gần héo và dùng phần đầu nhọn chóp rễ như một câv bút lông dưới đất. Nè, nó nói, O. Chỉ cần vẽ một vòng tròn. Đơn giản thôi. Thật ra cả cái tên của cậu cũng dễ luôn. Chỉ gồm hai vòng tròn và hai dấu thập, như cái cậu thấy ở nhà thờ đó. Nó vạch thêm ba chữ nữa trên mặt đất: t t o. Nó đưa cây cỏ cho Otto và rồi cầm tay hướng dẫn cậu. Vòng tròn, dấu thập, dấu thập, vòng tròn.

Tụi này không hay đi nhà thờ lắm, Otto nói.

Ngày tiếp theo đến lượt Russell đến trường, đến lượt Russell ngồi cạnh Owen.

Cậu viết giỏi nhỉ, Owen nhận xét.

Thường thôi mà, Russell đáp, Cảm ơn nhé.

Hôm sau nữa, Owen chỉ Otto viết họ của mình. Dễ mà đúng không? Chỉ cần một đầu mũi tên, thêm một vòng tròn nữa, một ông mập ngồi câu cá, một quả táo với mẩu vỏ treo lủng lẳng, và một đường thẳng. V o g e l. Thấy chưa? Lần này Owen để Otto tự cầm cây cỏ, trong khi tay nó đặt lên vai của cậu học trò già hơn và cao hơn mình.

Vào những ngày Otto đi học, Russell hay đến trường trong khoảng thời gian trống giữa lúc làm việc nhà, khoảng ba rưỡi chiều, để gặp cậu và hai người sẽ cùng đi bộ về. Đôi khi nó dắt theo một con chó hoặc một đứa em. nhưng thường nó sẽ đi một mình để cả hai có thể thoải mái nói chuyện với nhau. Chúng đi chậm vì cái chân tật của Russell, nhưng Otto không lấy đó làm phiền. Mọi thứ đã đủ tất bật trên đồng rồi. Còn hôm Russell đi học, Otto cũng đến gặp nó theo cách đó. Và mỗi ngày ở trường, Owen đều nhìn theo hai người sánh bước bên nhau, vệt bụi bốc lên phía sau những bước chân khập khiễng của chúng nóng và khô.

•••

Alma, giờ đã là một ma-xơ, viết thư gửi bố mẹ cùng em gái Etta từ phía bên kia vùng nước nhỏ và hoang mạc mênh mông ít nhất hai tuần một lần. Lá thư gửi cho bố mẹ được bỏ trong một chiếc phong bì màu nâu nhạt bình thường, còn một lá nữa nhét vào chính giữa, nằm trong phong bì màu xanh biển được dán kín chỉ dành cho Etta.

Kính gửi bố mẹ,

Con thương và nhớ hai người lắm, cả Etta, cả ngôi nhà nữa. Mọi thứ ở đây đều tốt, mọi người rất tử tế, rất ít nói, dù bọn con vẫn hát vào mỗi sáng. Đồ ăn rất dư dả, chủ yếu là cá thôi, mà con lại chưa quen ăn chúng lắm. Con có quen một cô bạn tên Patricia Market có họ hàng sống ở Bladworth. Con bảo cô ấy chắc là bố mẹ mình biết nhà bạn đó.

Những lúc không phải cầu nguyện, hát hay ăn cá, bọn con đan. Chủ yếu là vớ, cho những người cần chúng. Chân mà bị lạnh thì khổ lắm, nhất là ở một chỗ ẩm ướt như nơi này. Vớ lớn và vớ bé, cơ mà chủ yếu cỡ lớn, cho cánh đàn ông, và những cậu bé sắp thành đàn ông. Ngày càng có nhiều người đến đây, họ mặc áo quần và đội nón đồng bộ nhau. Nhưng vớ thì lạc loài, vì bọn con đan bằng len được quyên tặng, lúc thì cam, lúc thì xanh lá. lúc đỏ, lúc trắng. Thành ra bọn con trai ai cũng trông như ai miễn là họ không cởi giày ra.

Biết là dù có hay không thì cả nhà cũng chẳng phiền đâu, cơ mà con luôn cầu nguyện cho mọi người mỗi ngày, sau bữa tối trước khi ngủ.

Con gái yêu của bố mẹ,

Alma.

Và bên trong phong bì xanh thì:

Etta thương,

Chị đã bớt nôn rồi. Đồ ăn dạo này ngon hơn khi chị biết là mình không còn (thường xuyên) nôn nữa. Etta này, chị thích đồ ăn. Hiện tại dù chúng có là cá chăng nữa. Mà em cũng nên thử một lần, nếu em kiếm được con cá nào ở ngoài đó. Đừng để mắt chúng làm em khiếp sợ.

Chị em,

Alma.

Sau khi đọc xong, Etta mở ngăn kéo thứ hai từ trên xuống trong tủ của mình và lôi ra môt cái lọ nhỏ giấu bên dưới hai chiếc áo len. Cô vặn nắp và trút ngược cái sọ cá vào lòng bàn tay, đoạn áp nó thật sát vào tai. Ne me mangez pas.[2]

Hay một lá thư khác:

Kính gửi bố mẹ,

Bố mẹ có biết là đan lát mà cũng bị chuột rút không? Bị nặng luôn. Và có cầu nguyện cũng không hết nổi. (Con gửi kèm ba đôi vớ).

Con gái bố mẹ,

Alma.

Và:

Etta thương,

Chị béo lắm. Chưa bao giờ chị tưởng tượng mình phát tướng đến mức này. Dù sao trước giờ chị cũng không nghĩ mình là một người béo. Không chỉ bụng, mà chân, tóc, rồi cả ngực. Chị có cảm giác như cả cơ thể này không còn là của mình nữa.

Các xơ ở đây rất giỏi việc tảng lờ nó đi. Chị đoán là họ đã luyện tập nhiều năm trời để không để ý nữa. Chị cũng đang tập như thế.

Nhưng chị vẫn nhận thấy một cái gì đó. Đám con trai đến hòn đảo nhỏ bé này đã lên đến hàng trăm, khiến nơi đây đông đúc hơn. Họ nhận những đôi vớ một cách biết ơn như được chính tay mẹ mình trao tặng. Những con người này khiến chị nhớ đến Jim. Dĩ nhiên họ không có vẻ gì giống Jim hết, nhưng chị không thể nào không nhìn thấy hình bóng anh ấy ở họ. Bọn chị cầu nguyện bên cửa sổ từ hai giờ đến ba giờ chiều, đầu cúi thấp. Và mỗi khi cúi đầu, mắt chị vẫn nhìn lên, ngắm họ đi ngang qua theo từng tốp hai, tốp ba. Chị không biết mình có muốn thấy anh ấy thực sự xuất hiện ở đó hay không nữa.

Nhưng, chị nghĩ mình hạnh phúc. Cũng có thể không. Chị chỉ ở đây, nơi mình thuộc về. Và thế là tốt rồi. Trên đảo này không có chỗ nào em đi mà không nghe thấy giai điệu của biển cả.

Tất nhiên chị nhớ em. Chị biết em có thể tự chăm sóc mình và là một cô bé thông minh, ngoan ngoãn. Có thời gian thì kể chị nghe về gia đình và bản thân nhé.

Chị em,

Alma.

Sau đó là:

Kính gửi bố mẹ,

Con đang nghĩ đến việc về thăm nhà. Ở đây bọn con không có nhiều tiền, nhưng cộng những gì con đang có cùng một ít bố mẹ gửi cho có lẽ đủ trang trải chuyến tàu khứ hồi và vé phà. Một tháng sau theo ngày đề trên thư được không? Bố mẹ thấy thế ổn chứ? Nếu bố mẹ đồng ý, con sẽ đi mua vé ngay. Hy vọng mọi người sẽ không thấy con thay đổi quá nhiều, hẳn sẽ là mộ đạo hơn trước thôi. Và có lẽ là hơi béo ra nữa, nhờ ăn bao nhiêu là cá. (Cả tôm hùm nữa. Tôm hùm đó! Có lúc nhiều tôm đến mức bọn con thấy chúng bò lên khỏi mặt nước, lên khắp bến thuyền hay bãi cỏ. Con muốn mang về một con để bố mẹ ăn thử, nhưng mà con chắc Etta thế nào cũng đòi giữ nó lại nuôi và bầu bạn.)

Yêu bố mẹ.

Alma.

Rồi đến:

Etta ơi,

Sắp sắp sắp rồi. Thực ra là đã qua cái mức sắp ấy luôn, chị đã trễ một tuần hai ngày rồi. Các xơ khác đang âm thầm theo dõi chị mọi lúc. Họ đã phân công xơ Margaret Reynolds ngủ cùng chị trong phòng cạnh giường chị, trên một cái đệm bé tẹo mà chị đoán là không thoải mái xíu nào đâu. Chị có để nghị xơ ấy nằm chung giường với mình (giường cũng nhỏ, có còn hơn không), nhưng bị từ chối. Có lẽ xơ ấy nghĩ với thân hình đồ sộ cùa chị hiện tại thì xơ sẽ không nằm vừa. Hoặc là nghĩ cái khác. Chẳng thấy xơ ấy nói gì nhiều. Mỗi tối xơ ấy chỉ im lặng chờ đến khi nghĩ chị ngủ rồi thì xơ mới ngủ. Nhưng giờ người chị quá khổ và quá khác thường và quá bức bối không ngủ được, nên chị chỉ nằm đó rồi giả bộ ngủ trong khi xơ ấy cũng giả vờ như thế. Sáng nào xơ cũng là người thức giấc trước tiên, với tấm đệm gập gọn gàng được đẩy vào dưới giường, và cầu nguyện bên cạnh bồn rửa mặt của chị.

Bản thân chị cũng đã hoàn toàn sẵn sàng cho việc này. Chị cố nghĩ đến nó không phải như một đứa bé mà như một cái gì đó đang xảy ra với cơ thể của mình, chỉ cơ thể này thôi chứ không phải chị, một thứ sẽ sớm qua đi thôi. Nhưng thời gian càng kéo dài, chị càng nghĩ đến bản chất thực sự của nó. Chị nghĩ đến những cái tên, Etta à, khi chị giả vờ ngủ, lắng nghe nhịp thở chăm chú và tỉnh táo của xơ Margaret Reynolds. Chị chợt nhận ra cái tên Etta mới đẹp làm sao. Cả tên James cũng vậy. Chị tìm thấy một hòn đá trên bãi biển được mài nhẵn đến mức như mềm hẳn ra. Chị thường để nó dưới lớp chăn. Nhưng những lúc xơ Margaret đến muộn hoặc đang trong nhà tắm thì chị lôi nó ra, áp bề mặt tròn mát lạnh của nó lên mặt, lên cổ hoặc ngực. Nó có cỡ như hai nắm tay gộp lại. Nhỏ bé nhưng rất nặng.

Chị mong là được về thăm sớm. Bố mẹ có lẽ cũng kể với em rồi. Khoảng hơn một tháng nữa thôi. Mọi thứ sẽ trở lại như bình thường một cách hoàn hảo, và khi đó nếu mình tìm được chỗ, chị sẽ tập bơi cho em.

Yêu nhiều,

Alma.

Lá thư tiếp theo đến từ cùng một địa chỉ với những cái trước của Alma, cùng một loại tem và dấu bưu điện, nhưng không phải do cô gửi. Lần này chỉ có một phong bì. Bên ngoài đề người nhận: Kính gửi gia quyến của xơ Alma Kinnick.

Toxemia[3] Một từ bắt đầu thật gắt nhưng kết thúc thật êm. Một từ được mẹ Etta thì thào với bố cô trước khi cả hai thật sự hiểu được mọi chuyện. Một từ được bố Etta đem lên cầu thang đến phòng cô, ôi mới cẩn thận làm sao, hệt như đang nâng một chú chim non. Ông truyền lại cho Etta bằng một thanh âm nhẹ nhàng nhất từ trước đến nay cô chưa bao giờ nghe ở ông. Etta đón nhận nó và trước tiên giữ nó lại ở tai, sau đó để nó len vào trong đầu mình, rồi bất thình lình, kinh khủng, thẳng vào tim cô. Mẹ cô lẳng lặng bước vào phòng, và cả ba người nhận ra rằng, giờ đây, dù biết được bí mật, sự thật sau tất cả cũng chẳng còn ý nghĩa gì nữa.

Khoảng hơn một tuần sau, họ mới nhận ra lỗ hổng trong ngôn ngữ của mình mà chính cái từ mới kia gây ra. Họ phát hiện rằng không có thuật ngữ nào cho khái niệm là bố mẹ mà không có con, là em mà không có chị.

Etta đăng ký vào trường trung cấp sư phạm một tháng sau đó.

❀ ❀ ❀

[1] Hansel und Gretel - truyện cổ tích Đức. Câu chuyện kể về hai anh em Hansel và Gretel, bị bố và mẹ kế bỏ lại trong rừng. Đêm trước đó, Hansel nghe lỏm được kế hoạch của hai người và gom sẵn thật nhiều sỏi trắng giấu trong người. Hansel rải sỏi trên đường vào rừng và nhờ đó hai anh em lần được đường về nhà.

[2] Xin đừng ăn tôi.

[3] Nhiễm trùng máu khi sinh.