Cánh đồng đầu tiên Etta băng qua sáng hôm bà ra đi là của hai vợ chồng, bà và Otto. Thời điểm đó chắc sương vẫn còn bám trên cây lúa mì, ấy là nếu như chốn này có sương. Nhưng những gì bà lướt qua chỉ là phấn hoa mà thôi. Ấm, hanh, và bụi. Băng qua cánh đồng của hai người không tốn bao nhiêu thời gian, chẳng đủ để xỏ giày vào khi ở nhà nữa kìa. Thế là qua được hai kilômét đầu tiên. Tiếp theo là cánh đồng của Russell Palmer.
Etta lên đường sớm và lặng lẽ là vì bà không muốn Otto thấy mình ra đi, Nhưng với Russell thì bà không lo lắm. Bà biết rõ ông ấy sẽ không thể theo kịp mình dù có muốn chăng nữa.
Đất của Russell rộng hơn của bà và Otto gần hai kilômét vuông, nhà cửa cũng cao hơn dù rằng ông chỉ sống một mình và chẳng mấy khi ở trong đó. Sáng hôm ấy ông đang đứng ở nửa đường từ căn nhà của mình đến phần rìa khu đất, giữa cánh đồng lúa mì non. Bất động, chăm chú. Phải đến mười lăm phút đi bộ Etta mới đến được chỗ ông.
Một sáng đẹp trời để quan sát ha, Russell?
Cũng thường. Chưa có gì.
Không có à?
Chả có gì đáng chú ý.
Russell đang chờ những con hươu. Giờ thì ông quá già để làm đồng rồi mà phải thuê người làm hộ. Thay vào đấy ông tìm hươu, từ trước bình minh đến khoảng một giờ sau khi mặt trời mọc và tiếp tục thêm lần nữa trước hoàng hôn một giờ đến ngay sau khi mặt trời lặn. Lâu lâu ông thấy một con, còn thường thì không.
Chà, hình như chẳng có gì ngoài bà hết. Có khi bà khiến chúng sợ chạy mất rồi.
Có lẽ thế. Xin lỗi.
Russell vừa nói vừa đưa mắt nhìn chung quanh, nhìn Etta, nhìn sau lưng bà, nhìn phía trên bà, rồi lại nhìn bà. Nhưng giờ ông đã dừng lại và chỉ chăm chăm vào Etta.
Bà vừa xin lỗi ư?
Về chuyện con hươu, Russell. Chỉ thế thôi.
Bà chắc chứ?
Chắc mà.
Ờ, được rồi.
Tôi phải đi tiếp rồi, Russell, chúc may mắn với lũ hươu.
Ừ, đi vui vẻ nhá. Gửi lời chào và hỏi thăm tới Otto hay tới bất kỳ con hươu nào bà gặp giúp tôi nhé.
Dĩ nhiên rồi, chúc một ngày tốt lành, Russell.
Bà cũng thế nhé Etta. Ông cầm lấy tay bàn tay già cỗi, gân guốc của bà rồi nâng nó lên và hôn trong khoảng một, hai giây. Tôi luôn sẵn sàng khi bà cần, ông nói.
Tôi biết mà, Etta đáp.
Được rồi. Vậy tạm biệt.
Russell không hỏi gì, rằng bà đi đâu đấy hay vì sao bà đi. Ông quay mặt về phía mà ông nghĩ con hươu sẽ xuất hiện. Còn bà thì tiếp tục lên đường. Trong giỏ xách, túi và trên tay bà có:
Bốn cái quần lót.
Một áo len.
Ít tiền.
Vài tờ giấy, đa phần trắng trơn trừ một tờ có đề địa chỉ và một tờ ghi những cái tên.
Một bút chì và một bút mực.
Bốn đôi vớ.
Tem thư.
Bánh quy.
Một khúc bánh mì nhỏ.
Sáu quả táo.
Mười củ cà rốt.
Vài mẩu sôcôla.
Một ít nước.
Bản đồ, được bọc trong túi nhựa.
Khẩu súng săn của Otto, và đạn.
Một cái sọ cá nhỏ.
•••
Cậu bé Otto sáu tuổi đang kiểm tra hàng rào chuồng gà xem liệu có cái lỗ cáo nào không. Một con cáo có thể chui qua bất cứ thứ gì lớn hơn nắm tay tròn vo của nó dù cho nơi đó nằm dưới lòng đất hay tít trên cao. Cậu sẽ ấn nhẹ tay vào bất kỳ cái lỗ nào mình phát hiện được và giả làm một con cáo khiến lũ gà chạy tán loạn. Trừ khi lúc đó có mặt Wiley, người có trách nhiệm cho chim ăn. Nhưng lúc này thì Wiley không ở đấy, vậy là lũ gà lại phát hoảng vì nắm tay của Otto. Tao là cáo đây. Otto chụm ngón cái với đầu các ngón khác lại với nhau và nhúc nhích khiến chúng trông giống một cái miệng. Tao là cáo, để tao vào nào, tay cậu ấn nhẹ nhưng vừa đủ lực như một con cáo với cái mõm của mình. Tao đói rồi, tao sẽ xơi tái tụi mày. Otto đói thật, gần như lúc nào cậu cũng thế. Đôi khi nếu không có mặt Wiley, cậu còn lén ăn một ít thóc của lũ gà. Nhai cũng vui vui.
Cậu kiểm tra được ba mặt rưỡi của tấm rào thì bé Winnie ba tuổi rưỡi tiến lại trong bộ đồ liền quần mà không có áo. Sáng nay, Otto đã tròng áo cho nó nhưng chắc trời nóng quá nên cô nàng tự cởi ra rồi. Ăn tối, bé gọi ở khoảng cách đủ để cậu nghe thấy nhưng không quá gần vì sợ lũ gà. Otto, bé nói, Đi ăn đi, rồi bỏ đi tìm Gus để thông báo tiếp. Đó là nhiệm vụ của bé.
Cùng với tên gọi, mỗi thành viên trong gia đình Otto được kèm theo thêm một số thứ tự để tiện bề quản lý. Marie-1, Clara-2, Amos-3, Harriet-4, Walter-5, Wiley-6, Otto-7, vân vân. Chị cả Marie-1 là tác giả ý tưởng này.
1?
Có.
2?
Có.
3?
Chào cả nhà.
4?
Có, chào cả nhà.
5?
Có có, chào chào.
6?
Có mặt.
7?
Đây ạ.
8?
Có.
9?
Chào cả nhà!
Tất cả đều có mặt, chưa ai từng bỏ bữa ăn nào cả.
Vậy là đông đủ, mẹ Otto nói, Người ngợm sạch sẽ chứ?
Otto gật kịch liệt. Cậu không bẩn, cậu đói rã ruột rồi. Tất cả đều gật đầu. Tay Winnie dính đầy đất, mọi người biết, nhưng vẫn gật và chính con bé cũng làm theo y như thế.
Được rồi, mẹ nói, cái muôi tựa vào vòng bụng căng tròn, Xúp thôi!
Cả bọn ùa vào bàn, ghế ai nấy ngồi. Nhưng mà hôm nay Otto không có ghế, hoặc đúng hơn, chỗ của cậu đã bị người khác chiếm mất. Một thằng nhóc. Không phải anh em trong nhà. Otto nhìn nó rồi với tay giựt cái muỗng nó đang cầm.
Của tao, cậu nói.
Ừ, thằng nhóc đáp.
Otto lấy con dao, Của tao luôn, cậu nói. Cả cái này nốt, cậu nói và vơ luôn cái bát.
Ừ, thằng nhóc đáp.
Nó không cất thêm tiếng nào nữa nên Otto cũng chẳng biết nói gì hay làm gì. Cậu đứng sau cái ghế, cố không làm rơi đồ, nén khóc. Cậu biết nguyên tắc là mấy đứa không được làm phiền bố mẹ về những chuyện trẻ con, trừ phi có đổ máu hay dính dáng đến động vật. Mẹ Otto tay cầm nồi tay cầm muôi đi theo vòng đến chỗ từng người, trong khi Otto chỉ biết đứng đó, ôm đống đồ của mình, khóc trong lòng và chờ bà đến chỗ cậu, còn thằng nhóc thì ngồi nhìn thẳng.
Mẹ cậu múc đúng một muôi xúp vào bát của từng đứa, mỗi người một muôi không hơn, rồi khựng lại, và...
Hình như con không phải Otto.
Con cũng không nghĩ thế.
Con mới là Otto nè, ngay đây.
Vậy đây là ai?
Con không biết.
Con ở nhà hàng xóm. Con đói lắm. Con tên Russell.
Nhưng mà nhà Palmer làm gì có con.
Họ có cháu. Một đứa thôi. Là con.
Mẹ Otto ngây ra một lúc. Rồi bà bảo, Clara-2, lấy thêm một cái bát trong chạn giúp mẹ.
•••
Hồi đó giờ, Russell sống cùng bố mẹ ở thành phố Saskatoon. Nhưng cách đây năm tuần, như để khẳng định cho những người nào còn chưa tự nhận ra, các ngân hàng đồng loạt tuyên bố phá sản trên báo. Và ba tuần trước, bố Russell, chủ một cửa hiệu tạp hóa ở ngay giữa khu trung tâm thành phố, nơi bày bán đủ thứ đồ từ cờ lê đến bánh kẹo và hàng hàng súc vải, đột nhiên mặt mày thất sắc, choáng váng đến mức phải ngồi xuống, xong ngã lăn ra, túa mồ hôi mẹ mồ hôi con khiến cậu Russell hớt hơ hớt hải chạy xuống bếp hứng nước vào cái bình đồng to nhất nó tìm thấy, rồi lại ôm cả cái bình lạnh buốt ấy vào người hì hục leo cầu thang để mang lên phòng ông, nơi ông ban đầu chỉ nằm một mình, sau đó lần lượt bác sĩ và chẳng mấy chốc cả cha xứ cùng ghé đến, còn mẹ Russell thì vừa phải nấu ăn cho mọi người vừa phải hoàn tất mớ giấy tờ chết tiệt kia. Cuối cùng, hai tuần mới đây, trong khi Russell đang tất tưởi ôm cái bình thứ mười hai từ dưới bếp lên, mặc cho cái lạnh xiên vào ngực lẫn bụng mình, bố nó bỏ cuộc và chết. Mẹ nó thở dài rồi mặc lên người bộ đầm đen với cổ áo viền đăng ten cứng, quyết định dẹp luôn cửa hàng và đến Regina làm người đánh máy.
Russell đi tàu hỏa cùng mẹ một đoạn đường. Nó chưa từng đi tàu bao giờ. Ngoài kia, mấy con bò ốm đói trôi qua vùn vụt. Russell muốn đưa đầu ra và banh hai mắt to hết mức có thể để không khí quật vào và hong khô chúng mãi mãi. Nhưng cửa sổ không mở. Thay vào đó, nó lấy ngón tay lần dọc theo đường xoắn trên cổ áo mẹ mình và để mặc cho đôi mắt đẫm nước. Ở đoạn gần nửa chặng đường từ Saskatoon đến Regina, tàu dừng lại và Russell xuống một mình. Con sẽ thích trang trại lắm đó, bà nói. Trang trại tốt hơn.
Dạ, Russell đáp.
Ở đấy tốt hơn nhiều, mẹ nó nói.
Dạ, nó lại đáp.
Và mẹ con mình sẽ sớm gặp lại nhau, nha con, bà bảo.
Vâng, Russell trả lời, Dạ.
Cô chú đón nó ở sân ga. Họ còn làm một cái bảng từ mặt bên một thùng sữa với dòng chữ CHÀO MỪNG VỀ NHÀ, RUSSELL! Dù đã rất cố gắng, hai vợ chồng vẫn không thể có con.
•••
Cũng trong năm đó, năm Etta sáu tuổi, trời không hề đổ mưa dù chỉ một lần. Chuyện này không bình thường, không tốt tí nào. Và tình hình lại còn tình hình hơn khi đến cả tuyết cũng chẳng rơi lấy một hạt. Vào tháng Một, cô bé có thể băng qua bãi cỏ cao ra khỏi thị trấn mà mọi vật trông như mùa hè. Không sương, không phấn. Nhưng nếu cô chạm vào, hay có một chú chim đáp xuống, cọng cỏ đóng băng giòn rụm kia sẽ vỡ tan. Alma dắt Etta đi dạo, đến nơi ngày xưa từng có một con rạch. Hai người nhìn cái rãnh khô hạn trắng hếu một màu xương cá. Nếu có cái xương nào bị bọ hay trùn đục xuyên qua thì hai đứa sẽ nhặt về để xâu thành vòng cổ. Sọ cá dĩ nhiên cũng có sẵn lỗ, nhưng chị của Etta lại không thích dùng chúng làm đồ trang sức.
Chúng có thể sống lại nếu chạm vào da em, chị ấy bảo. Và sẽ bắt đầu huyên thuyên đấy. Mặc kệ chúng.
Vâng, Etta đáp. Nhưng khi Alma không chú ý, cô bé nhét vài cái sọ nhỏ vào găng của mình ở phía trên mu bàn tay để cô vẫn có thể gập các ngón lại.
Tai em có lạnh không? Alma hỏi.
Một xíu, Etta đáp. Mặc dù thật ra chúng chẳng lạnh chút nào. Cô bé đưa hai bàn tay đeo găng lên tai để thử nghe tiếng những cái sọ cá. Xem liệu việc tiếp xúc với da tay của mình có đủ khiến chúng sống lại và nói chuyện không. Hôm đấy gió to, nhưng khi Etta lấy tay ép mớ xương vào lớp len đủ chặt, cô bé có thể cảm nhận được gì đó. Những lời thì thầm.
Cá thì nói tiếng gì nhỉ?
Alma đang phủi bụi khỏi một cái xương đẹp tuyệt, gần như trong suốt. Cô chẳng hề nhìn lên. Chắc là tiếng Pháp, cô đáp. Giống bà mình ấy.
Etta áp găng tay vào tai mình và thì thầm, Mình có nên trở thành ma-xơ không?
Gió thổi và bên trong găng vọng ra tiếng trả lời, Non, non, non.[1]
❀ ❀ ❀
[1] Không, không, không.
