James đã có thể đi lại. Thật hay biết mấy khi giờ đây Ontario đã thể hiện sự to lớn của mình; quãng đường dài gấp đôi Manitoba, và gấp đôi thêm lần nữa vì còn phải luồn rồi lách để né nào những đá nào những hồ.
Tao luôn nghĩ, Etta nói, là Ontario đầy ắp người. Người rồi thị trấn rồi xe cộ rồi cửa hàng khắp mọi nơi.
Chà, giờ thì chắc chắn là không có rồi.
Không. Trừ khi tất cả đã hóa đá cả.
Cũng có khả năng đấy.
Xa hơn rồi, khoảng cách giữa các thị trấn với nhau. Càng lúc càng cách xa nhau ra. Etta đang ăn thêm dâu và bồ công anh. Khẩu phần ít ỏi. Lúc nào bà cũng bị đói.
Một con sói, James nói, cũng giống vậy đó.
Đói bụng luôn ấy à?
Ừ, hoặc là đói hoặc là đi ngủ. Nhưng, chủ yếu vẫn là đói. Đó là lý do vì sao tụi này có thể giết chóc dễ dàng như vậy còn người thì không.
Vì tụi tao không đói đến mức ấy?
Chính xác.
Tối đó Etta chỉ còn lại một miếng sôcôla và khoanh bánh mì cuối cùng. Bà ăn miếng sôcôla và cầm mẩu bánh trong tay, săm soi.
Nếu có đồ ăn, thì cứ ăn đi, James nói.
Không, Etta nói.
Không ư?
Không, nếu có đồ ăn, thì phải dùng, Etta chỉnh lại, để kiếm thêm đồ ăn.
Bà lục lọi túi xách đến khi tìm được cái túi nhựa đựng tấm bản đồ. Nhờ có James dẫn đường nên bà không phải dùng đến bản đồ mấy; tấm bản đồ bị ép dưới đống quần áo. Bà lôi tấm bản đồ ra khỏi túi và lấy vớ quấn lại. Sau đó bà cầm cái túi cùng mẩu bánh mì còn lại và băng qua rừng, đến cái hồ gần nhất.
Bà đi đâu đấy?
Cơn đói khiến mày cồn cào đến mức đi săn mấy con thú nhỏ và cũng khiến tao cồn cào đến mức phải ăn cá.
Kế hoạch là: cởi giày vớ ra, quấn váy lên, và lội xuống hồ. Cho cái túi hé nửa xuống nước để nước vào đầy túi. Giữ chắc. Bóp vài mẩu vụn bánh mì rồi rải chung quanh cái túi. Bóp một hay hai mẩu vụn rồi thả vào phần nước bên trong túi. Giữ mọi thứ chắc chắn và bất động. Đừng cử động. Chờ.
Ở đây có những con cá màu xám đen, vào cỡ ngón tay Etta, có con to hơn một chút, dài cỡ hai ngón tay. Etta bất động như tượng. Ở đầu gối bà nước dạt vào dạt ra, vào và ra. Những mẩu vụn bánh mì bà rải dạt vào dạt ra, vào và ra, từ từ trôi ra xa khỏi bà và chiếc túi. Dần dà, lũ cá bỏ chạy lúc trước khi bà vừa xuống nước quay lại, thận trọng, dùng mũi đánh hơi vùng nước phía trước và xung quanh, không chớp mắt. Chúng ăn vài mẩu bánh mì, bơi lại gần hơn, ăn thêm vài mẩu bánh, bơi lại gần hơn, đến khi tất cả mẩu vụn xung quanh cái túi không còn nữa. Chúng hút và đánh hơi rồi bơi lại gần cái túi, gần hơn nữa. Chúng không có vẻ gì là ăn được, trông như một mẩu kim loại, trông thật ẩm ướt, trông thật xa lạ, đôi mắt lúc nào cũng mở to. Một con trong số chúng đã đến miệng túi, dài cỡ ngón trỏ, đầu nó đã lọt vào trong, miệng há ra ngậm vào, ra và vào. Etta căng thẳng, hít thở, rồi vốc cái túi lên bọc lấy con cá nhanh hết sức bình sinh.
Nhưng vẫn chưa đủ nhanh. Cái túi bị lôi đi trong nước, và con cá vụt đi thẳng một mạch từ lâu trước khi Etta kịp lôi cái lưới tạm bợ ấy lên được đến mặt nước. Thế là, bà thử lại lần nữa. Và lần nữa, lại lần nữa. Lũ cá hỗn loạn bơi biến đi khi bà hành động, rồi len lỏi trở lại từng chút một với những mẩu bánh mì và cái túi, rồi tiếp tục biến đi, và trở lại, lần này đến lần khác, đến khi trời đã quá tối và quá lạnh không thể ngâm mình trong hồ.
Etta lội trở lại bờ trắng tay, với phân nửa của mẩu bánh mì còn lại. Bà nhai vài cây bồ công anh và vài quả việt quất còn non rồi đi ngủ với cơn mệt mỏi vì đói như kim châm nhói lên ở chân, bụng và đầu bà.
Bà nên ăn bánh mì đi, James nói sáng hôm sau khi cả hai thức dậy.
Không, Etta nói. Tao có một kế hoạch mới.
Bà lấy cây bút và đâm vài cái lỗ ở dưới đáy túi, một, hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy, tám, chín, mười lần. Giống một cái lưới hơn rồi, bà nói. Nhanh hơn. Bà bước trở lại hồ, cởi giày vớ ra, quấn váy lên, và thử lần nữa. James ở trên bờ quan sát. Im lặng. Lũ cá len lỏi lại gần Etta từng chút một, ăn những mẩu bánh quanh cái túi, thận trọng, thận trọng, từ tốn, từ tốn, rón rén bơi vào trong túi và rồi - nhanh hơn bất cứ thứ gì, Etta chắc chắn, nhanh hơn mất cứ thứ gì trên mặt đất, ít ra là thế - lủi mất tăm mất tích khi bà cố vốc chúng lên. Hết lần này đến lần khác. Dù cho giờ cái túi có nhanh hơn, vẫn không thể bắt kịp tốc độ của một con cá. Etta lội ra khỏi nước. Ngồi xuống bờ đá. Mệt lử. Bàn chân trần và cẳng chân của bà nhỏ từng giọt nước lên mặt đá thành những vệt đen thẫm. Ngay cả lúc trẻ, bà nói với James, đang ngồi thẳng lưng phía sau bà mười mét, tao cũng không nhanh được như vậy nữa.
Có gì lạ đâu, Etta, chúng biết rõ nước hơn bà mà. James chạy lại bên cạnh bà, nương cái chân đau lên những hòn đá trơn và lổm nhổm. Nó nhả một con sóc xám lên một hòn đá ở giữa cả hai. Con sóc vẫn còn chảy máu và hơi co giật. Ăn đi.
Cái này của mày mà? Thế mày ăn gì?
Tôi ăn rồi. Một con bồ câu. Bà ăn đi.
Nhưng tao tưởng lúc nào mày cũng đói.
Đúng mà.
Và tao tưởng động vật không bị chi phối bởi cảm giác thương xót hay vị tha.
Bà không phải cũng là một loài động vật sao?
Ừ. Mà khác.
Ăn đi. Ta cần phải đi tiếp.
Tao không biết cách.
Bà không biết cách?
Ừ. Lột da rồi lóc xương rồi mấy thể loại đấy. Tao không biết cách.
Sao bà không thử cắn một cái xem?
Con sóc đã nằm im. Ngửa ra. Đáng lẽ tao phải cầm theo con dao, Etta nói. Tao không có dao. Bà nhìn một lượt những hòn đá xung quanh đến khi tìm thấy một hòn đá sắc nhọn, và bà nhặt nó lên. Được rồi, bà nói, Nói tao nghe, cái đuôi có đáng làm không hay tao nên bắt đầu với phần thân trước?
Sau khi xong việc bà rửa tay dưới hồ, máu con sóc loang ra thành những hình xoắn ốc, trong người máu của bà bắt đầu chảy trở lại, tỉnh táo. Cảm ơn mày, bà nói với James. Cả hai đi bộ cả ngày.
Rồi đến một cái hồ khác, một kế hoạch khác. Etta không muốn ăn thức ăn của James trừ khi cực chẳng đã, và bà chỉ còn ba viên đạn trong khẩu súng săn. Bà lôi ra hai chai đựng nước, nhựa cứng trong, một chai to, một chai nhỏ. Chai nhỏ vẫn còn đầy nước, chai to đã cạn hết ba phần tư. Bà thử độ cứng phần thân của hai cái chai, lấy ngón trỏ và ngón cái bóp chúng lại. Cái chai nhỏ hơn phồng ra nhanh hơn, thế là bà đổ hết nước bên trong đó qua cái chai to.
Tôi đi săn đây, James nói. Bà chắc là không muốn thứ gì chứ?
Cứ tự lo cho mình đi, James. Tao không sao đâu.
Được rồi. Nhưng nếu bà...
Tao sẽ ổn thôi. Tao có một kế hoạch.
Bà cầm mẩu bánh mì khô chỉ vừa nửa nắm tay còn lại, cùng với cái túi nhựa và cái chai nhỏ hơn, rồi tiến ra hồ. Tháo giày vớ, quấn váy lên. Bà rải vài mẩu bánh chung quanh, bóp hai bên thành chai lại với nhau, ngón cái và ngón trỏ gần như chạm nhau qua lớp nhựa, nhấn cái chai xuống, và chờ. Hai phút sau những con cá đa nghi quay lại, đớp những mẩu bánh ở xa nhất, rồi lại gần hơn và gần hơn với cái chai. Một con cá chỉ cỡ bằng ngón tay út của bà nửa tiến nửa lùi đến miệng chai. Ngay khi mũi nó chạm đến miệng chai, Etta thả tay ra. Nước bị hút vào trong, và cuốn theo con cá. Húp, Etta thì thầm. Con cá bơi trong trạng thái hỗn loạn vô hướng, theo đủ mọi góc bên trong cái chai. Chà, Etta nói. Một con.
Bà bắt được sáu con bằng cùng một cách, hút chúng vào trong chai bằng một cú tấn công gây bất ngờ và hoảng hốt của dòng nước. Mỗi lần bắt được một con bà luôn chờ cho con vật bình tĩnh lại một chút, bơi theo những góc chậm hơn và chậm hơn để rồi cuối cùng dừng lại một chỗ, sau đó bà sẽ cho chúng vào cái lưới cá bà chế lại từ cái túi đựng bản đồ được treo thẳng từ một nhánh cây nhô ra xuống hồ đá. Con cá nhỏ nhất trốn thoát qua một trong những cái lỗ, nhưng những con khác bị kẹt lại, chúng có màu xám và đen và đôi mắt tròn vo, với cơ thể dài thuồng thuỗng sáng óng ánh, không có vẻ gì là ăn được.
Giống với con sóc bà ăn hôm qua, Etta dùng cái bật lửa nữ phóng viên đưa cho bà để nhóm lửa. James ghét lửa. Nó ở xa, thật xa, về phía cái hồ; nó ngồi thẳng người, chờ đợi.
Không sao đâu. Tao lấy đá rào quanh rồi. Etta vừa nói vừa xiên từng con cá qua một cành cây nhọn. Một, hai, ba, xiên. Bề mặt nhớp nháp của da cá. Khủng khiếp. Và lần nữa, một, hai, ba, xiên.
Vẫn nguy hiểm lắm.
Không phải lúc nào cũng thế. Giờ thì cả năm con cá bị kẹt lại đã nằm thành một hàng trơn óng ánh trên cành cây. Vảy của chúng khiến Etta liên tưởng đến bọn côn trùng.
Không tin được đâu. Không bao giờ. Những gì đáng ngờ thì lúc nào cũng nguy hiểm, đúng chứ?
Không, Etta nói. Rồi tiếp, Tao cũng không biết, có lẽ thế. Bà hơ xiên cá trên ngọn lửa. Xì xì, bụp bụp, bốp bốp. Thật may là tao đang rất đói, bà nói. Rồi tiếp, tao thắc mắc là mình có ăn cả con mắt không?
Thường là tôi ăn.
Etta không ăn phần mắt. Thay vào đó, sau khi ăn, bà lại trở ra bờ hồ lần nữa và rửa sạch xương cá, gột đi phần mặt và mắt cùng với những mẩu thịt bà không tách ra để ăn được. Lại thêm nhiều con cá nhỏ mò đến và ăn chúng, nuốt trọn mấy con mắt vào miệng. Etta để phần xương sống và đuôi đứt ra và trôi đi mất, nhưng bà giữ lại phần sọ, nhỏ và mềm hơn cái sọ bà đang có. Thứ lỗi cho tao, bà nói. Tao đói lắm rồi.
Il faut manger[1], chúng nói, từng con một, lặp đi lặp lại.
Vẫn còn một chặng đường rất dài, đúng không?
Oui oui oui oui oui.[2]
Otto mất hơn một tuần để làm xong con hươu. Ban đầu mấy cái chân không đỡ nổi người, rồi đến cổ không đỡ nổi đầu. Ông làm việc tỉ mẩn thâu đêm để đến sáng lại thấy bột với giấy đổ thành đống. Cốc xem ông làm, lặng lẽ nhai người bạn giấy bồi của mình.
Khi cuối cùng ông đã hoàn tất, khi hai con hươu đã có thể tự đứng vững, ông vác chúng, từng con một, qua nhà Russell. Ông đặt chúng ở sân trước, ngay đúng nơi hai con hươu thật từng đứng.
Đó, ông nói.
Rồi ông lại trở về nhà và bắt tay vào phác thảo và lên kế hoạch. Lần này có tính toán trước kích thước. Một con cú cho ông, một con én cho Etta.
Ngày tiếp theo, Otto nhận được một tấm bưu thiếp trong hòm thư. Có hình con kỳ lân biển trên đó và đóng dấu bưu điện ở Rankin Inlet. Tấm bưu thiếp ghi:
Tôi đổi hướng rồi.
Russell.
Một con kỳ lân biển, Otto nghĩ. Có thể là tác phẩm tiếp theo. Ông vẫn còn nhiều báo lắm.
Otto say ngủ trong lòng thị trấn và cả thị trấn say ngủ xung quanh Otto. Vạn vật tĩnh lặng và tăm tối. Gérald cùng Alistair và cậu ở trong một căn nhà cũ kỹ mục nát, mơ về xi rô lá phong, về bánh bơ giòn, về cây quế, và về những người phụ nữ mang mùi hương của những thứ trên. Trong những ngôi nhà nhấp nhô trên hai con đường chính của thị trấn chứa đầy những người lính say ngủ, chân mang những chiếc vớ sáng màu và lộn xộn cùng với bốt đen, nằm thành hàng và sẵn sàng. Những cư dân còn lại của thị trấn, trong những bộ đồ ngủ không còn trắng nữa, nhìn chằm chằm lên trên hoặc bên ngoài, đã ngủ với đôi mắt mở to như thế hàng bao năm nay. Lũ chó của họ cũng thế.
Hai người duy nhất còn thức là Michele và Gustav, người đến từ Trois-Rivières và người từ Selkirk, cả hai đi dọc đi xuôi, mỗi người một con đường, quan sát và lắng nghe. Michele có mái tóc dày, đen, và Gustav có mái tóc thưa ngắn và sáng màu. Họ đã đi dọc hai con đường hai mươi lăm lần, rồi gặp nhau tại giao lộ và đổi với nhau, để tránh nhàm chán. Khi gặp nhau họ không được nói hay gây bất kỳ tiếng động nào thế nên cả hai chỉ bắt tay nhau, im lặng, trang trọng, và quay người bước đi theo hướng mới.
Gustav nghe thấy tiếng động. Một thứ tiếng động khác hoàn toàn với tiếng bước chân lúc xa lúc gần, lúc trầm lúc bổng của đôi bốt Michele mang. Một thứ tiếng động như tiếng hít vào, nhưng lại mạnh hơn bình thường, như thể hít lấy tất cả không khí có thể chứa vào người, cùng một lúc, và rồi một tiếng bộp xa xăm, như tiếng quả bóng chày cậu thường dùng ném vào tường trường học. Và thinh lặng. Cậu bắt đầu vã mồ hôi. Cậu tìm kiếm tiếng chân của Michele. Không có. Cậu ngồi xuống lề đường, vã mồ hôi mẹ mồ hôi con, đôi tay trơn trượt trong khi cậu lần mò tìm cách tháo đôi bốt ra. Cậu bỏ nó lại cạnh một cái cột đèn và chạy bằng đôi chân mang vớ, vô thanh, bên vàng bên cam, đến chỗ giao lộ.
Michele nằm đó, trên mặt đất, ngay giữa đường. Mái tóc đen càng lúc càng đen và dày hơn khi ngập trong vũng máu đang loang rộng, trào ra từ hai bên cổ họng. Vết cắt toang hoác như cái miệng và đôi mắt của Michele.
Gustav tiến lại gần cậu, rồi khựng lại và quay người đi, chạy, đến tòa thị chính cũ nơi các tướng đang ngủ, cậu há miệng để la để hét, mặc cho những gì đã được dạy, và viên đạn xuyên qua miệng và chọc thủng phía sau xương sọ cậu đánh thức tất cả mọi người và mọi vật.
Etta thân mến,
Mọi thứ chuyển từ im lặng sang huyên náo. trước bọn này bị phục kích vào ban đêm, dĩ nhiên là mình cũng đoán trước sẽ có chuyện này rồi, được huấn luyện mà, nhưng, dù gì thì cũng có cảm giác như thế là trái luật, hèn hạ. Mình biết chưa có ai bao giờ từng nói luật này kia, nhưng, vẫn cứ có cảm giác chúng tồn tại, ẩn sâu bên dưới, luôn như thế.
Thế là bọn mình mất chốt và cùng với và và và và . Bọn mình phải lùi về và không ai ngủ được. Vấn đề là: nó quá khủng khiếp. Nhưng, vấn đề là, qua tất cả mọi chuyện, nỗi kinh hoàng và cái thiếu tự nhiên đó, còn có một lớp vỏ, việc mình ở đây và làm những việc này, việc Đúng Đắn, cùng mọi người khác. Tất cả những chàng trai ở đây, và hơn thế nữa là những chàng trai ở khắp nước, khắp lục địa, và trải dài đến nhà nữa, đến bạn và mọi người. Mọi người hành quân cùng nhau, chiến đấu cùng nhau. Và mặc dù tất cả đều khủng khiếp, thì việc này, mối liên kết này, mới tuyệt vời làm sao.
Mình vẫn ổn, đừng lo lắng.
Mình biết là không phải nay mai đâu, thực tế là còn khá lâu đấy, nhưng mình nghe bảo rằng sớm muộn gì mình cũng sẽ có một khoảng thời gian để về nhà vài ngày, mình ngóng chờ được gặp lại bạn lắm.
Thân chào
Otto.
TB. Vẫn không có tin gì của , nhưng mình sẽ luôn nghe ngóng.
Etta thân,
Rất nhiều những thị trấn mới. Bọn mình lại trở về thời hành quân. Di chuyển và lẩn trốn và chờ đợi. Chơi bài. Lắng nghe mọi hướng. Rồi lại di chuyển, lẩn trốn, chờ đợi. Chúng mình lẩn trong mỗi thị trấn như một lớp ngụy trang mới, và bọn chúng cũng thế. Và đôi khi bọn mình chọn cùng một thị trấn với chúng và làm bẩn máng xối và bãi cỏ và bậc thềm, cho đến khi chúng phải đến thị trấn khác, và bọn mình ở lại, hay bọn mình đi và chúng ở lại. Dù sao, sớm muộn mọi chuyện cũng xoay đi xoay lại như thế.
Mình đã dùng súng rồi, và cả cánh tay, bàn tay, móng tay và răng nữa. Mình chưa bao giờ cảm thấy căng đầy như thế trong người mình.
Có tin đồn người ta sẽ gửi thêm một số cậu bé khác đến, để lấp đầy chỗ của những người đã tử trận, càng lúc càng nhiều. Mình chỉ còn là bạn cùng phòng thôi. Rất vui khi biết là trong thị trấn vẫn còn vũ hội, dù cho gần như không còn ai để làm bạn nhảy. Chẳng biết có an ủi được không, nhưng ở đây bọn mình cũng không có bạn nhảy nào khác ngoài chính bọn mình. Dù sao, đôi lúc bọn mình tìm được những bản thu âm cũ và máy phát bị bỏ lại trong thị trấn và bật chúng lên với âm thanh nhỏ. Dù cho âm thanh nhỏ đến mức như không có, những cư dân ma quái vẫn nghe thấy và bước ra đường về phía tiếng nhạc, xoay vòng và nở nụ cười với gương mặt rạng rỡ, như thể họ đã không nghe thấy âm nhạc hàng triệu năm rồi.
Khi mình về nhà, mình sẽ nhảy với bạn.
Otto.
•••
Etta để lá thư lên bàn, đặt một tay lên đó. Bề mặt giấy hằn vết mực mang lại cảm giác không hẳn giống da, nhưng cũng gần như thế. Rồi cô uống hết chỗ sữa còn lại và đi mở cổng trường.
Mười phút sau giờ vào học, chỉ có Etta đứng trước lớp, sau bàn giáo viên của cô, và Lucy Perkins sáu tuổi ngồi đối diện cô.
Chà, Etta nói. Cô nghĩ chắc chỉ còn chúng ta thôi.
Vâng, Lucy Perkins đáp. Cô bé cầm bút chì, sẵn sàng.
Mấy cô bé khác đâu?
Ở ngoài đồng rồi. Giờ đây người ta cần họ.
Nhưng em thì không à?
Mẹ em chuẩn bị bán trang trại.
Ồ. Cô rất tiếc. Chà. Em muốn học gì nhất nào, Lucy Perkins?
Em thích hát. Và mèo.
Được rồi. Hôm nay sẽ là ngày Hát và Mèo. Ngày của Lucy Perkins.
Một tuần sau Willard Godfree, Quản lý khu vực của Văn phòng Sở Dân sự đến gặp Etta trong giờ lên lớp. Cô và Lucy Perkins đang vẽ một biểu đồ những con mèo theo kích thước, từ giống mèo chân đen châu Phi đến hổ Siberi và Bengal.
Rất xin lỗi vì đã xen ngang, Willard Godfree nói, giậm bốt vào tấm thảm chùi chân, tay vẫn giữ cửa.
Không sao đâu, dĩ nhiên, Etta nói. Rất vui được gặp ông, ông Godfree. Mà, thực ra, không hẳn là vui lắm.
Cô có muốn kết thúc bài giảng không? Tôi có thể ngồi ở bàn cuối cùng chờ.
Vâng, cảm ơn ông.
Cô và Lucy vẽ một con mèo nhà, một con mèo rừng Canada, một con mèo rừng Nam Mỹ, một con báo, một con mèo núi Trung Quốc, một con linh miêu, một con mèo vàng châu Á, một con báo đốm, một con báo tuyết, một con sư tử, và bốn giống hổ. Sau đó Etta để Lucy tô màu và bước lại chỗ Willard Godfree đang ngồi, tay đan vào nhau và đặt trên chiếc bàn nhỏ trước mặt lão ta. Được rồi, cô nói. Tôi có thể giúp gì ông?
Họ để cô giữ căn nhà.
Hiện tại, nó không cần dùng vào việc gì khác, nên cô có thể giữ nó, ý tôi là, chúng tôi chỉ giúp được đến đó thôi.
Có khả năng là mùa đông đến, khi những trang trại đã tạm ngừng, họ sẽ lại cho trường hoạt động. Hoặc khi mọi chuyện đã lắng xuống và mọi người trở về. Nhưng hiện tại thì, Lucy Perkins và những người khác sẽ được dồn vào học ở ngôi trường trong thị trấn, và trường của Etta sẽ đóng cửa. Xe buýt hoặc ngựa sẽ đến mỗi ngày vào sáng và tối để đưa đón Lucy. Cô có thể di cùng, nếu cô thích, nếu cô thấy có ích.
Willard Godfree không hoàn toàn là người xấu. Lão thấy kinh khủng về những điều mình đang làm.
Tôi thấy kinh khủng về những điều mình đang làm, lão nói. Lão tháo kính ra và day day chỗ sống mũi nơi gác kính. Lão già rồi. Quá già để mà chiến đấu.
Được, Etta nói.
Khi lão đi rồi, cô kết thúc buổi học cùng Lucy. Họ làm một tấm poster với ảnh những con mèo, một tấm poster khổng lồ, đầy màu sắc, đáng kinh ngạc. Đem tặng cho mẹ em đi, Etta nói.
Em muốn cô giữ nó, Lucy nói. Tặng cô đấy. Khi học trò quay lại cô có thể cho mấy người đó xem.
Cảm ơn, Lucy. Em có muốn cô đưa về nhà không?
Ồ không, chuyện nhỏ mà. Em tự đi suốt.
Dù vậy, Etta đưa cô bé đi gần hết đoạn đường. Cho đến lúc cô nhìn thấy ngôi nhà nông trại màu kem và xanh lam xập xệ của gia đình Perkins. Lucy cắt ngang bãi cỏ, băng qua đàn bò Charolais đang rống lên tản mát, trông chúng thật khổng lồ khi cô bé chạy qua.
Etta treo tấm poster lên trong bếp, rồi trong đầu mình, cô đặt những lựa chọn lên bàn trước mặt. Một bên là:
Cô có thể trở về với bố mẹ. Trở về thị trấn. Dành thời gian ở đó, thay đổi quan điểm. Có thể sẽ thấy tốt khi được ở cùng một chỗ với bố mẹ thêm lần nữa. Để đi theo con đường dễ dàng.
Một bên khác là:
Cô có thể tìm cách mua trang trại nhà Perkins. Giờ cô thuộc về nơi này. Có thể ở gần. Có thể học về bò và gà và lúa thóc. Có thể sẽ thấy tốt khi để bàn tay lấm bẩn. Để cảm thấy được cơ thể mình như Otto miêu tả về cảm giác ấy của cậu ta. Và có lẽ Russell sẽ giúp.
Một bên khác nữa là:
Cô có thể kiếm việc làm. Một việc gì đó có ích. Trong một nhà máy, có lẽ, sản xuất những thứ cần thiết. Mặc đồ liền quần và giày bốt nặng như đàn ông. Dùng chính mình để tiến ra ngoài thế giới.
Chà, cô nói với cái bàn, với ba lựa chọn, tao nghĩ thế là dễ chọn rồi.
Đêm đó cô thức khuya, chờ cho không gian mát xuống để có thể dùng lò nướng mà không làm ngộp căn nhà, và làm bánh qui yến mạch nhân nho khô với bánh mè vuông.
Otto thân mến,
Mình không biết gửi đồ ăn thế này có được không. Có đôi chút do dự, khi mình biết là việc thư từ của bọn mình phải qua tay và mắt nhiều người khác trước khi đến được chỗ bạn, hoặc đến chỗ mình. (Thư của bạn như những bông tuyết xấu xí vậy, đầy những lỗ là lỗ trên đó.) Nhưng, nếu có một tia hy vọng mong manh nào, bạn sẽ thấy một vài thứ kèm theo cho bạn. Mình mới làm chúng tối qua thôi, nên bạn có thể an tâm mà tin rằng chúng còn mới, từng mới. (Từ bé đến lớn, chị gái minh, Alma, giỏi hơn mình tất cả mọi việc, trừ nướng bánh. Chị ấy sẽ làm đi làm lại một công thức, kéo cả mẹ mình vào giúp, xua mẹ mình ra, và luôn đưa ra một mẻ bánh quá khô, hoặc sống ở giữa, hoặc nhàu nhĩ như cục gôm mòn. Dù vậy mình không bao giờ gặp khó khăn gì với chuyện đó, mình có thể cảm thấy được bánh đông lại qua cái muỗng, tính cân bằng cần thiết, như thể biết được bài hát đúng điệu hoặc phân biệt màu xanh và đỏ.)
Nên, nếu bạn không cảm thấy an tâm khi ngủ hoặc canh gác, hãy tìm ở đây, trong bơ, đường, bột, trái cây (mong là vậy). Và nếu thêm một ít năng lượng này có thể giúp bạn di chuyển nhanh hơn một chút hoặc suy nghĩ nhạy bén hơn một chút để tự bảo vệ bản thân, thì thế là tốt.
Etta.
TB. Mọi người đã đi và trường đã đóng cửa, vì lý do không có học sinh. Nhưng đừng lo, mình đã có dự tính.
TTB. Địa chỉ gửi thư của mình vẫn như cũ.
Sáng hôm sau cô bắt chuyến xe buýt vào thị trấn có Lucy trên đó.
Tuyệt quá! Lucy nói. Chúng ta vẫn có thể là bạn trên xe buýt.
Xe buýt thả họ xuống một ngôi trường to hơn, vuông vức hơn trong thị trấn, và Etta đi bộ từ đó đến bưu điện, rồi đến Trung tâm Tuyển dụng cho Nữ Công dân, được dựng lên ở chái sau nhà của Virginia Blanchford. Để đến được đó Etta phải đi theo bảng chỉ dẫn từ sân trước, qua những cánh cửa sổ mà cô có thể nhìn thấy bên trong giường và những vật dụng trẻ con, vào đến sân sau, và bước ba bước lên cánh cửa sau, nơi gắn tấm bảng cuối cùng, được in bằng phông chữ chính thức của chính phủ:
TRUNG TÂM TUYỂN DỤNG CHO NỮ CÔNG DÂN - Ở ĐÂY!
Etta có thể nhìn thấy vài phần của đường kẻ chấm mà người ta phải cắt theo ở dưới đáy và hai bên cạnh.
Virginia Blanchford ở bên trong. Cô ta có một đứa bé đang dụi đầu vào ngực và hai đứa tuổi chập chững đang say ngủ trên một tấm thảm đặt cạnh chân. Chào mừng! cô ta thì thầm lúc Etta bước vào, cơ hội để bạn có thể thay đổi! Cô ta mỉm cười. Etta mỉm cười. Cô ta đưa một tờ đơn cho Etta. Trên đó ghi:
HỌ?
TÊN?
NGÀY SINH?
ĐỊA CHỈ?
CƠ HỘI VIỆC LÀM TRONG KHU VỰC CỦA BẠN (CHỌN VÀO VIỆC BẠN THÍCH):
1) Việc làm ở công xưởng quốc phòng
Chị có cây bút nào cho tôi mượn nhé? Etta thì thầm.
Dĩ nhiên... có, đâu đây thôi. A! Đó. Cô ta chỉ qua đầu của họ vào một cái lon với một lượng lớn bút chì đã được chuốt sẵn được treo trên nóc của một cái kệ sách. Để trên đó an toàn hơn, cô thì thầm. Etta với lên lấy một cây.
Chỉ có một lựa chọn này thôi ư? cô hỏi.
Đấy là một lựa chọn tốt. Ngay trong thị trấn luôn.
Được thôi, Etta nói. Và cô đánh dấu chéo bên cạnh.
1) Việc làm ở công xưởng quốc phòng
Giờ thì sao?
Cô đưa tờ đơn đó cho tôi, và đi trình diện ở công xưởng. Cô biết chỗ không? Rìa phía đông của thị trấn ấy? Qua mấy cái kho thóc? Vào tám giờ ba mươi sáng mai. Cô có thể đi nhận đồng phục hôm nay cũng được, nếu muốn. Có thể cần phải vá víu lại một chút đấy, vì thế có lẽ cô nên đi lấy nó trước đi. Bất cứ lúc nào trước sáu giờ ba mươi tối nay.
Vẫn còn sớm, thế nên trước khi đi đến công xưởng, Etta đi bộ một chặng đường dài đến nhà bố mẹ cô. Cô phụ giúp mẹ mình việc nhà đến khi bố cô về nhà ăn trưa và cả nhà ngồi ăn bên nhau.
Con biết không, họ đang cố thuyết phục nhà mình mua một trang trại, bố cô nói. Cứ như thể bố còn sức mà làm nông ấy, gần sáu mươi tuổi rồi.
Tôi thấy chẳng sao cả, mẹ cô nói. Tôi vẫn còn khuân vác được. Họ đề nghị một khoản trợ cấp rất lớn cho khu đất đó.
Và khi mấy người nông dân trước đây trở lại thì sao? bố cô nói.
Người ta biết ai không trở về, mẹ cô nói.
Và bán tống bán tháo tài sản đi.
Bán đất thôi. Để tất cả chúng ta có cái ăn.
Trên đĩa của bố Etta là một ổ bánh mì trắng với bơ. Cà rốt. Ông vẫn chưa ăn một miếng thịt nguội nào.
Con không muốn bố mẹ phải gặp bất kỳ rắc rối đặc biệt nào vì con ở đây, Etta nói.
Không có rắc rối gì cả, mẹ cô nói.
Dù sao thì, chúng ta không muốn rời khỏi ngôi nhà này. Bố không muốn bỏ việc. Ai sẽ biên tập báo khi tất cả biên tập viên đều đi làm nông hết? bố cô nói.
Hừm. Tôi nghĩ nếu ta chết đói hết thì ít ra ta cũng có báo viết về chuyện đó cho ta đọc, mẹ cô nói.
Con cũng thích căn nhà này nữa, Etta nói. Và con biết có người sẽ thích lời đề nghị mua trang trại đó đấy.
Con ư? bố cô nói, trông lo âu.
Con à? mẹ cô nói, trông phấn khích.
Không, Etta nói. Không phải con. Một cậu bạn mà con quen. Một cựu học sinh. Một người bạn.
Cô cầm bộ đồng phục lên sau khi rửa xong bát đĩa, và rồi lên xe buýt về nhà cùng với Lucy.
Hôm nay em thế nào?
Có nhiều người quá chừng. Em bị lạc.
Nhưng thế chẳng hay sao? Một cuộc phiêu lưu?
Vâng... có hai bạn gái khác cùng tên với em, thế nên cả bọn đều là chị em với nhau. Hay lắm.
Tốt rồi, Etta nói.
Bộ đồng phục, bộ áo liền quần tuyền một màu lính thủy với một chiếc khăn trùm đầu cùng màu, bị lủng lỗ ở hai khuỷu tay và một cục khăn giấy nhăn nhúm trong một cái túi. Etta vá lại mấy chỗ thủng, vứt cục khăn giấy đi, và tròng nó lên bên ngoài bộ đầm của mình rồi đi bộ đến nhà Vogel. Bà Vogel đang ở ngoài đồng nhặt đá cùng mấy thằng con nhỏ, nhìn thấy cô trước tiên. Bà vẫy tay chào cô. Đến giúp bọn tôi nhặt đá hả, Etta? Trông cô hợp việc lắm đấy.
Không ạ, xin lỗi cô Vogel. Cháu đến tìm Russell. Và, chào Emmett. Em khỏe thật đấy.
Nó về nhà cô nó đó. Cô nó cần người giúp khi mà giờ chú nó đi rồi.
Ồ. Dạ được rồi, cảm ơn cô. Hy vọng là dịp nào đấy cháu có thể đến giúp cô.
Cô thấy Russell trong chuồng bò của cô nó, khẽ ngân nga với lũ bò trong lúc kiểm tra mắt và lưỡi chúng.
Bạn! cô nói.
Nó quay phắt lại, không nghe tiếng cô đến. Suỵt! Lũ bò! Và rồi tự sửa lại, hạ giọng xuống, Lũ bò.
Bạn! Etta lặp lại, lần này giọng nhỏ hơn, như một tiếng rít khẽ, bạn không nói mình là chú bạn đi rồi. Sao bạn không nói với mình?
Sao mình phải nói với bạn?
Vì mình là bạn cậu, Russell. Vì đây là một chuyện trọng đại. Vì cậu có thể, không, mà cậu nên kể mình nghe những chuyện trọng đại.
Đấy không phải chuyện trọng đại; trai tráng ai cũng sắp phải đi, và đi rồi.
Bạn thì không.
Ừ, mình thì không.
Một trong mấy con bò thở dài, một tiếng thở dài nặng nhọc ngang với trọng lượng của một con bò. Russell đứng qua một bên và vuốt ve lưng nó. Etta, nó nói, bạn bận đồ lạ thế.
Ồ đúng rồi, Etta nói. Mình muốn cho bạn xem. Đồng phục mới của mình. Trong chuồng nóng hầm hập bởi lũ gia súc, không khí ngột ngạt đặc quánh.
Bạn là cô gái công xưởng rồi à?
Một công nhân công xưởng. Ngay ngày mai, Do người ta đóng cửa trường học vì thiếu học sinh...
Ồ, mình không nhận ra. Ôi chết. Mình xin lỗi nhé. Nhà Vogel cần mình, rồi cô mình, mình đã đến lớp, nếu mình biết...
Không sao đâu, Russell, thật đó. Không phải lỗi của bạn. Tất cả học sinh đều ở cùng một hoàn cảnh mà. Ừ thì, ngoại trừ Lucy Perkins.
Mẹ con bé bán trang trại, mình có nghe. Nó vuốt con bò dọc theo lớp lông dày, ngắn của con vật.
Ừ, mình cũng nghe nói. Đấy cũng là một lý do mình đến gặp bạn.
Không phải chỉ để cho mình xem bộ đồng phục và nạt mình chuyện chú mình chứ?
Không phải chỉ thế. Ngoài ra, mình chỉ nghe tin về chú bạn từ cô Vogel, mới hai mươi phút trước. Không chỉ thế, người ta đang cố thuyết phục bố mẹ mình nhận lại một trong những trang trại vô chủ. Nhưng bố mẹ mình không muốn thế. Ừ thì, ít ra là bố mình không muốn, tức là hai người họ sẽ không lấy đâu. Vậy, mình nghĩ, bạn nên lấy nó.
Mình nên lấy nó ư?
Bạn nên lấy nó chứ! Một trang trại! Của riêng bạn! Bạn đủ lớn rồi, bạn lại đang ở đây! Bạn muốn có một cái! Và nó nằm gần khu này, nên bạn vẫn có thể giúp cô, cả nhà Vogel nữa. Như vậy quá lợi cho bạn có thể vừa trồng vừa làm nông.
Mình có thể lấy nó ư.
Đúng!
Nhưng còn mẹ của Lucy Perkins thì sao?
Bà ấy làm sao? Bà ấy không muốn nó đâu, mình chắc luôn.
Ừ, nhưng nếu họ đang giao đất cho mọi người, làm sao bà ấy bán đất được?
Chà... mình không biết. Nhưng đó không phải lỗi của bạn, hay trách nhiệm của bạn.
Dù sao. Tất cả chúng ta giờ đều đang thiếu hụt nhân lực kinh khủng mà.
Chỉ giai đoạn này thôi, Russell. Otto và Winnie và chú bạn và tất cả mọi người sẽ quay về nhà sớm và phủ kín những cánh đồng lần nữa. Chỉ giai đoạn này thôi. Và thế tức là chỉ ngay lúc này mới có một trang trại biếu không cho bạn thôi đó, Russell. Bạn phải lấy nó đi.
Thế chắc mình phải lấy rồi.
Bạn phải lấy.
Được rồi, mình sẽ lấy.
Dĩ nhiên bạn sẽ lấy! Giờ cô cười toe toét, khoe cả hàm răng. Vui quá đi, Russell!
Mình đoán thế. Nụ cười của cô to và thật quá. Nó lùi ra xa con bò thở dài một bước và đến gần Etta trên những bước chân vụng về, nghiêng ngả. Nhưng sao bạn không lấy nó?
Mình không phải nông dân, Russell, mà là giáo viên. Và giờ là một công nhân công xưởng, nhìn mình xem.
Dù sao, bạn cũng làm được mà.
Mình không nghĩ vậy đâu. Cô đặt một tay lên vai nó, không nặng cũng không nhẹ, chỉ cỡ một bàn tay, và Russell, không nghĩ gì hết, nhắm mắt lại. Nhưng bạn sẽ làm tốt, cô nói. Cô bóp vai nó một chút và nó lại mở mắt ra. Bàn tay còn lại của Etta đặt trên lưng một con bò cái bất toàn[3] màu kem; cô kết nối bộ ba người và vật với nhau. Và mình sẽ giúp bạn, nếu bạn cần. Rồi cô thả hai tay xuống bên hông. Ánh nắng trên chuồng bò như hòa thành một khối, một khối đỏ rực.
Được rồi, Russell nói, trong lúc Etta đang đi ra phía cổng chuồng, về nhà để chuẩn bị và ngủ nghỉ cho ngày mai đi làm. Nó để tay mình lên vai, nơi tay cô từng đặt. Cảm ơn nhé, Etta.
Bạn vui, mình cũng vui, Russell, cô nói.
Từ đó trở đi, mỗi buổi sáng, Etta và Lucy Perkins bắt xe buýt cùng nhau vào thị trấn.
Em thích quần của cô, Lucy nói. Ước gì em có quần.
Cảm ơn nhé, Etta nói. Cô mặc bộ đồ liền quần mỗi ngày, hơi ngứa ngáy với chật chội và còn bị chật ở cổ chân và cổ tay nữa, nhưng nó là một phần của cô, càng lúc càng lớn dần, như một lớp vỏ. Em có thể mà, một ngày nào đó.
Vâng. Hy vọng thế.
Họ chia tay ở trường học và Etta đi bộ hai mươi lăm phút về phía đông thị trấn, qua mấy kho thóc, đến công xưởng. Và mỗi buổi sáng, khi cô bước đi, những cô gái khác cũng bước cùng cô. Đi về cùng một hướng, trong cùng một bộ áo liền quần màu lính thủy. Họ càng đến gần công xưởng, lượng người càng đông, đến khi tất cả mọi người đều tụ tập và họp thành nhóm, chen chúc nhau ở trạm điểm danh và gửi đồ trang sức như nước ở chỗ cạn. Mỗi buổi sáng, khi đến lượt mình trình diện ở trạm, Etta sẽ đóng dấu vào tên mình và Thomas, người bảo vệ với đôi chân mày như hai khối băng sẽ hỏi, Có nhẫn cưới không? và Etta sẽ giơ mấy ngón tay ra trước mặt ông, sạch sẽ, không có gì, và ông sẽ vẫy cho cô qua để tiến vào loạt căn phòng khổng lồ mùi đông lạnh.
Trong các buổi tối sau khi tan ca, ở căn nhà cạnh ngôi trường đóng kín, Etta nướng bánh. Làm những cái bánh để cho cô và các công nhân khác, để cho Russell và Lucy Perkins cùng mẹ cô bé, và để gói lại bằng giấy nâu rồi buộc bằng những sợi dây bện thô và gửi đi hàng ngàn hàng ngàn dặm đến cho Otto. Cô hát cho chính mình trong khi tóc cô chậm rãi rũ đi mùi kim loại vương trên nó và thấm vào hương quế, hương nhục đậu khấu, và hương vani. Tay cô lên xuống trên đám bột, lên rồi lại xuống, dậm rồi lại thả, lùa khí vào, rồi lại ép khí ra; trong khi chân Otto lên xuống trong đôi bốt rộng, dậm rồi lại thả, lùa khí vào, rồi lại ép khí ra.
Russell cùng Glenda Hubert băng qua một loạt các chướng ngại nào đá nào hố nào cỏ dại nào đất bùn. Bà là vợ của Rory Hubert, cựu nông dân, giờ là lính; mẹ của năm đứa con đã trưởng thành, hai đứa ở đây, ba đứa đi mất; bà của mười lăm đứa cháu, tuổi từ không đến mười hai; và, chỉ mới một năm trước thôi, là trưởng ủy ban Kế hoạch Chấn hưng Nông nghiệp Vùng Gopherlands. Bộ áo liền quần của bà có dòng ký tự U.K.C.N.V.G. được lồng thủ công nằm ngang sau lưng, với những ký tự teo dần đi khi bà bắt đầu thiếu chỗ. Coi chừng chân, bà nói, chỗ này đúng thực là một vùng cát lún do bọn chuột chũi đào ngầm bên dưới.
Vâng ạ, Russell nói.
Họ đi bộ suốt hai mươi lăm phút, theo một hình vuông xiêu vẹo. Được rồi, Glenda nói, thế đấy. Cậu lấy không?
Russell đứng vững lại sau khi xém vấp phải một hòn đá to cỡ một con cừu nhỏ. Vâng, nó nói, cháu lấy.
Cậu phải hứa là sẽ cải tạo lại nơi này và sống ở đây và biến nơi đây thành đất trồng trở lại trong vòng một năm. Cậu sẽ phải ký tên đó. Cậu làm được không?
Russell nhìn về phía tây đằng sau bộ áo liền quần xám của Glenda; chẳng có gì ngoài đất và cỏ dại và đá trải dài suốt hàng dặm. Vâng, nó nói. Vâng, cháu lấy. Ánh mặt trời gần tàn rọi sáng mọi thứ bằng thứ màu nâu nhạt cùng cam và vàng.
❀ ❀ ❀
[1] Bà phải ăn mà.
[2] Đúng đúng đúng đúng đúng.
[3] Hiện tượng một con bò cái không có khả năng sinh sản, thường gặp ở hai con bò sinh đôi, một đực một cái.
