Mọi chuyện thực ra đã bắt đầu từ đêm hôm trước bằng một cơn đau răng âm ỉ, nhức nhối khiến trằn trọc mãi chẳng sao chợp mắt được. Khi Anne thức dậy trong một buổi sáng mùa đông xám xịt và buốt giá, cô cảm thấy cuộc đời sao mà tẻ nhạt, nhàm chán và vô nghĩa.

Cô đến trường với tâm trạng chẳng mấy hiền dịu gì. Má cô sưng lên và mặt đau nhức. Phòng học thì lạnh lẽo và đầy khói, bởi lò sưởi nhất quyết không chịu cháy trong khi lũ trẻ cứ túm tụm lại quanh đó vì rét buốt. Anne giục chúng về chỗ ngồi bằng một giọng cáu kỉnh hơn bất cứ lần nào trước đây. Anthony Pye nghênh ngang bước về bàn với dáng điệu xấc xược quen thuộc; cô thấy hắn thì thầm gì đó với bạn cùng bàn rồi ngoái lại nhìn cô cười tủm tỉm.

Anne có cảm giác như chưa bao giờ có nhiều tiếng bút chì kêu có kít như sáng hôm ấy; và khi Barbara Shaw bước lên bục giảng để nộp bài toán, cô bé vấp phải chiếc sọt đựng than dẫn đến một hậu quả tai hại. Than văng khắp phòng, bảng con vỡ vụn ra từng mảnh, và khi cô bé lồm cồm đứng dậy với gương mặt dính đầy nhọ than, cả đám con trai được một trận cười ngất.

Anne quay đi khỏi lớp đọc vỡ lòng mà cô đang dò bài.

– Thực đấy, Barbara, – cô lạnh lùng nói, – nếu em không thể đi lại mà không vấp phải thứ gì thì tốt nhất cứ ngồi yên ở chỗ của mình. Thật là hết chỗ nói đối với một đứa con gái ở tuổi em mà lại vụng về đến thế.

Tội nghiệp Barbara lủi thủi bước về bàn, những giọt nước mắt hòa lẫn với nhọ than tạo nên một vẻ bề ngoài thực sự kỳ dị. Chưa bao giờ người cô giáo yêu quý và đầy thông cảm lại nói với cô bé bằng giọng điệu hay cách thức ấy, và trái tim Barbara như tan vỡ. Bản thân Anne cũng cảm thấy cắn rứt lương tâm, nhưng điều đó chỉ càng làm tăng thêm sự bực dọc trong lòng, và lớp đọc vỡ lòng năm ấy vẫn còn nhớ mãi bài học đó, cũng như trận đòn toán học không thương tiếc diễn ra sau đó. Đúng lúc Anne đang thoăn thoắt đọc các con tính thì St. Clair Donnell thở hồng hộc chạy vào.

– Em đến muộn nửa tiếng rồi đấy, St. Clair, – Anne lạnh lùng nhắc nhở. – Tại sao lại thế?

– Thưa cô, em phải giúp má làm bánh pudding để ăn cơm chiều vì nhà mình sắp có khách mà con Clarice Almira thì lại đang ốm ạ, – St. Clair đáp với giọng điệu hoàn toàn lễ phép nhưng vẫn khiến lũ bạn được một phen cười phá lên.

– Về chỗ và làm sáu bài tập ở trang tám mươi tư trong sách toán để chịu phạt đi, – Anne nói. St. Clair có vẻ ngạc nhiên trước giọng điệu của cô nhưng vẫn ngoan ngoãn về bàn lấy bảng ra. Sau đó, cậu ta lén lút truyền một gói nhỏ cho Joe Sloane ở bàn bên cạnh. Anne bắt quả tang và đưa ra ngay một kết luận tai hại về gói quà đó.

Bà cụ Hiram Sloane gần đây đã bắt đầu làm và bán "bánh hạt" để kiếm thêm thu nhập ít ỏi. Những chiếc bánh ấy vô cùng hấp dẫn đối với lũ trẻ con, và trong mấy tuần qua, Anne đã gặp không ít phiền phức vì chúng. Trên đường đến trường, đám con trai thường dành dụm tiền tiêu vặt để mua bánh ở nhà bà Hiram, mang theo đến trường, và nếu có thể, sẽ ăn cùng nhau trong giờ học. Anne đã cảnh báo rằng nếu ai còn mang bánh đến trường thì sẽ bị tịch thu; thế mà giờ đây, St. Clair Donnell lại đang thản nhiên chuyền tay nhau một gói bánh như thế — được gói trong lớp giấy sọc xanh trắng quen thuộc của nhà bà Hiram — ngay trước mắt cô.

– Joseph, – Anne điềm đạm nói, – mang gói đó lại đây.

Joe giật mình, lúng túng vâng lời. Cậu nhóc mập mạp này cứ hễ hoảng sợ là lại đỏ mặt tía tai và nói ấp úng. Chẳng có ai lúc ấy trông lại có vẻ tội lỗi như tội nghiệp Joe cả.

– Ném nó vào lò sưởi đi, – Anne ra lệnh.

Joe ngẩn người ra.

– Th... th... th... thưa c... c... cô, – cậu bắt đầu lắp bắp.

– Làm theo lời cô đi, Joseph, không dài dòng gì nữa.

– Nh... nh... nhưng m... m... mà c... c... cô... ch... ch... chúng nó là... – Joe tuyệt vọng ú ớ.

– Joseph, em có chịu nghe lời cô không hả? – Anne nói.

Một cậu bé gan dạ và bình tĩnh hơn Joe Sloane hẳn cũng đã phải chùn bước trước giọng điệu và ánh mắt sắc lẹm đầy nguy hiểm của cô. Đây là một nàng Anne hoàn toàn mới mà chưa học sinh nào từng thấy trước đây. Joe liếc nhìn St. Clair đầy ái ngại, rồi tiến về phía lò sưởi, mở cánh cửa sắt vuông lớn ra, và ném gói giấy xanh trắng vào trong trước khi St. Clair kịp thốt lên một lời nào dù cậu đã chồm dậy. Cậu bé liền lẹ làng nép người tránh sang một bên ngay tắp lự.

Trong khoảnh khắc, những học sinh hoảng loạn của trường Avonlea chẳng tài nào phân biệt nổi đó là một trận động đất hay một vụ phun trào núi lửa nữa. Chiếu gói đồ vô hại mà Anne vì hấp tấp đã tưởng nhầm là bánh hạt của bà Hiram hóa ra lại chứa toàn pháo chuột và pháo bông mà Warren Sloane nhờ bố của St. Clair mua hộ từ thị trấn hôm trước, với dự định tối hôm đó sẽ tổ chức tiệc sinh nhật. Đám pháo nổ đùng đoàng vang dội như sấm sét, còn những quả pháo bông từ trong lò bắn tung ra, quay tít mù quanh phòng, xì xèo lóe sáng. Anne ngã khụy xuống ghế, mặt cắt không còn giọt máu vì hoảng hốt, trong khi các nữ sinh thì hét toáng lên và leo cả lên bàn học. Joe Sloane đứng như trời trồng giữa chốn hỗn loạn, còn St. Clair thì cười đến mức ngả nghiêng dọc lối đi. Prillie Rogerson ngất lịm đi còn Annetta Bell thì lên cơn kích động thần kinh.

Mọi chuyện tưởng chừng kéo dài rất lâu, dù thực chất chỉ vỏn vẹn vài phút, trước khi những tia pháo bông cuối cùng vụt tắt. Lấy lại bình tĩnh, Anne vội vàng lao đi mở tung cửa ra vào lẫn cửa sổ để xả bớt khói và khí độc đầy phòng. Sau đó, cô cùng mấy đứa trẻ khiêng Prillie đang bất tỉnh ra hiên nhà, nơi Barbara Shaw, với niềm nhiệt tình muốn giúp đỡ đến tột độ, đã tiện tay hắt nguyên một xô nước lạnh ngắt lên mặt và vai Prillie trước khi ai kịp ngăn lại.

Phải mất đúng một tiếng đồng hồ bầu không khí tĩnh lặng mới được lập lại... nhưng đó là sự tĩnh lặng nặng nề đến mức có thể cảm nhận rõ ràng. Ai nấy đều nhận ra rằng dường như ngay cả vụ nổ vừa rồi cũng chẳng thể làm dịu đi tâm trạng đang bốc hỏa của cô giáo. Chẳng một ai, ngoại trừ Anthony Pye, dám ho hoe nửa lời. Ned Clay vô tình làm chiếc bút chì kêu có kít khi đang làm toán, vừa chạm phải ánh mắt của Anne liền ước gì sàn nhà nẻ ra để nuốt chửng mình cho xong. Cả lớp địa lý bị lướt qua một châu lục với tốc độ chóng mặt. Lớp ngữ văn bị bắt phân tích câu đến mức trầy da tróc vảy. Chester Sloane đánh vần từ "odoriferous" với tận hai chữ f, để rồi phải thấm thía rằng cậu không bao giờ có thể rũ bỏ được nỗi nhục nhã ấy, dù ở kiếp này hay kiếp sau.

Anne thừa nhận rằng mình đã tự biến bản thân thành một trò hề và sự cố này sẽ bị đem ra bàn tán cười cợt ở hàng chục bàn trà vào tối nay, nhưng điều đó chỉ càng làm cô thêm tức giận. Ở một tâm trạng bình tĩnh hơn, cô hoàn toàn có thể bỏ qua mọi chuyện bằng một nụ cười, nhưng giờ thì điều đó là bất khả thi; thế nên cô chọn cách phớt lờ nó bằng thái độ lạnh lùng khinh khỉnh.

Khi Anne trở lại trường sau bữa trưa, tất cả học sinh đều đã ngồi ngoan ngoãn đúng vị trí và cúi đầu chăm chú vào bàn học, ngoại trừ Anthony Pye. Hắn ngước qua cuốn sách nhìn Anne, đôi mắt đen láy lấp lánh vẻ tò mò và đầy khiêu khích. Anne giật mạnh ngăn kéo bàn để tìm phấn, và ngay dưới tay cô, một chú chuột lắt ranh mãnh từ trong ngăn kéo nhảy vót ra, chạy thót lên mặt bàn rồi nhảy tót xuống sàn.

Anne thét lên và giật lùi lại cứ như thể đó là một con rắn, còn Anthony Pye thì cười lớn.

Rồi một sự im lặng bao trùm... một sự im lặng đến rợn người và đầy ngượng ngùng. Annetta Bell đang phân vân không biết có nên lên cơn kích động lần nữa hay không, nhất là khi cô bé chẳng biết con chuột đã chạy đi đằng nào. Nhưng rồi cô bé quyết định thôi. Ai mà thèm lên cơn kích động làm gì trước mặt một người cô giáo có gương mặt tái mét và đôi mắt đang bừng bừng lửa giận đứng đó chứ?

– Đứa nào thả con chuột vào bàn tao... ừm, vào bàn của cô? – Anne lên tiếng. Giọng cô rất khẽ nhưng cũng đủ khiến sống lưng Paul Irving lạnh toát. Joe Sloane bắt gặp ánh mắt cô, cảm thấy bản thân có tội từ đỉnh đầu đến gót chân, bèn lắp bắp hoảng loạn:

– Kh... kh... không ph... ph... phải em th... th... thưa c... c... cô, kh... kh... không ph... ph... phải em.

Anne chẳng thèm đoái hoài gì đến tên Joseph đáng thương ấy. Cô nhìn thẳng vào Anthony Pye, và Anthony Pye ngước nhìn lại cô mà chẳng chút nao núng hay hổ thẹn.

– Anthony, có phải em không?

– Vâng, đúng thế đấy, – Anthony xấc xược đáp.

Anne với lấy chiếc thước chỉ bảng trên bàn. Đó là một chiếc thước gỗ cứng vừa dài vừa nặng.

– Lại đây, Anthony.

Đó chẳng thấm vào đâu so với những hình phạt nặng nề nhất mà Anthony Pye từng phải chịu đựng. Anne, dẫu có là một con người mang tâm hồn giông bão như lúc đó đi chăng nữa, cũng không tài nào nhẫn tâm trừng phạt đứa trẻ nào một cách tàn nhẫn được. Thế nhưng ngọn roi vẫn quất xuống đau buốt và cuối cùng vẻ hiếu thắng của Anthony cũng vụn vỡ; hắn nhăn mặt và nước mắt rưng rưng khóm mi.

Cắn rứt lương tâm, Anne buông chiếc thước xuống và bảo Anthony về chỗ. Cô ngồi phịch xuống bàn làm việc với nỗi hổ thẹn, ân hận và niềm cay đắng ê chề ngập tràn. Cơn giận dữ bốc đồng vừa rồi đã tan biến, và cô sẵn sàng đánh đổi bất cứ thứ gì để có thể bật khóc cho vơi đi nỗi lòng. Thế là mọi lời khoác lác của cô rốt cuộc lại dẫn đến kết cục này đây... cô thực sự đã đánh một đứa học trò của mình. Jane chắc sẽ đắc ý lắm đây! Và ông Harrison thì thể nào cũng cười hô hố cho mà xem! Nhưng tồi tệ hơn thế, điều cay đắng nhất chính là cô đã đánh mất cơ hội cuối cùng để lấy được thiện cảm của Anthony Pye. Từ nay về sau hắn sẽ chẳng bao giờ ưa cô nổi nữa.

Bằng thứ mà ai đó từng gọi là "nỗ lực tột cùng như thời Hercules", Anne ráng nén chặt những giọt nước mắt cho đến tận khi về đến nhà tối hôm đó. Cô liền giam mình trong căn phòng đầu hồi hướng đông và khóc hết mọi sự hổ thẹn, ân hận cùng thất vọng vào chiếc gối... khóc lâu đến nỗi Marilla đâm hoảng, xông thẳng vào phòng và gặng hỏi cho bằng được chuyện gì đang xảy ra.

– Chuyện là lương tâm con đang có vấn đề ạ, – Anne nức nở. – Ôi, hôm nay quả là một ngày xui xẻo tột cùng đối với con, Marilla ạ. Con xấu hổ với bản thân quá. Con đã không kìm được cơn giận và quất cho Anthony Pye một trận.

– Ta rất vui khi nghe điều đó, – Marilla quả quyết nói. – Lẽ ra con phải làm thế từ lâu rồi mới phải.

– Ơ, không, không, Marilla. Con không hiểu làm sao mình còn có thể dám đối mặt với lũ trẻ ấy thêm lần nào nữa. Con cảm thấy bản thân đã bị hạ nhục đến bùn đen. Mọi người không biết con đã cáu bẳn, đáng ghét và kinh khủng đến nhường nào đâu. Con không sao quên nổi ánh mắt của Paul Irving... thằng bé trông ngỡ ngàng và thất vọng biết bao. Ôi, Marilla, con đã cố gắng hết sức để kiên nhẫn và lấy được thiện cảm của Anthony... thế mà giờ đây tất cả đều đổ sông đổ bể.

Marilla đặt bàn tay thô ráp, chai sạn vì làm lụng của mình lên mái tóc bóng mượt, rối bù của cô bé với một vẻ trìu mến lạ kỳ. Khi tiếng nức nở của Anne dần lắng xuống, bà cất lời, với giọng dịu dàng hiếm thấy:

– Con cứ hay suy nghĩ trầm trọng hóa mọi chuyện lên, Anne ạ. Ai mà chẳng có lúc mắc sai lầm... nhưng rồi người ta cũng sẽ quên đi thôi. Mà ngày xui xẻo thì ai chẳng có lúc gặp phải. Còn về phần Anthony Pye, sao con cứ phải bận tâm việc nó không ưa con chứ? Nó là đứa duy nhất cơ mà.

– Con không kìm được ạ. Con muốn mọi người đều yêu mến mình và con rất đau lòng khi có ai đó không thích con. Thế mà giờ đây Anthony sẽ chẳng bao giờ thích con nữa. Ôi, hôm nay con đúng là xử sự như một kẻ ngốc, Marilla ạ. Để con kể lại toàn bộ câu chuyện cho nghe nhé.

Marilla lắng nghe đầu đuôi câu chuyện, và nếu bà có mỉm cười ở vài đoạn nào đó thì Anne cũng chẳng hề hay biết. Khi câu chuyện kết thúc, bà nhanh nhảu bảo:

– Thôi, đừng nghĩ ngợi nữa. Ngày hôm nay đã khép lại và ngày mai sẽ là một khởi đầu mới, vẫn chưa có vết nhơ sai lầm nào cả, như chính con thường hay nói đấy thôi. Giờ thì xuống nhà ăn tối đi. Con sẽ thấy một tách trà ngon cùng mấy chiếc bánh phồng nhân mận ta làm hôm nay có vực dậy nổi tinh thần của con không nhé.

– Bánh phồng nhân mận chẳng thể chữa lành nổi một tâm hồn đang mang bệnh đâu ạ, – Anne chán nản đáp; nhưng Marilla lại coi đó là một dấu hiệu tốt khi cô đã hồi phục đến mức biết cách vận dụng cả danh ngôn.

Bàn ăn tối ấm cúng với những gương mặt rạng rỡ của cặp sinh đôi, cùng món bánh phồng nhân mận tuyệt hảo của Marilla — mà Davy ném liền một lúc bốn cái — rốt cuộc cũng thực sự vực dậy tinh thần cho cô kha khá. Đêm ấy cô ngủ một giấc thật sâu và sáng hôm sau thức dậy để nhận ra bản thân cùng thế giới xung quanh như vừa được khoác lên một diện mạo mới. Tuyết đã rơi mềm mại và dày đặc suốt cả đêm, và lớp tuyết trắng xóa tuyệt đẹp lấp lánh dưới ánh nắng băng giá trông chẳng khác nào tấm khăn từ thiện khẽ khàng phủ lên mọi lầm lỗi cùng sự tủi hổ của quá khứ.

– Mỗi sớm mai là một khởi đầu mới,

Mỗi sớm mai thế giới lại tinh khôi,

Anne vừa cài khuy áo vừa hát vang.

Vì tuyết rơi nhiều nên cô phải đi vòng theo con đường cái để đến trường, và cô thầm nghĩ đúng là một sự trùng hợp tinh quái làm sao khi Anthony Pye lại lùi lủi bước tới ngay lúc cô vừa rời khỏi lối đi của nhà Green Gables. Cô cảm thấy chột dạ cứ như thể vị trí của hai người vừa bị hoán đổi cho nhau vậy; thế nhưng trước sự ngạc nhiên đến ngỡ ngàng của cô, Anthony không những ngả mũ chào — điều mà trước giờ hắn chưa từng làm bao giờ — mà còn thản nhiên cất lời:

– Đường xá đi lại khó khăn phết nhỉ, thưa cô? Để em xách hộ mấy cuốn sách này cho cô nhé?

Anne giao mؤy cuốn sách cho cậu nhóc mà vẫn thầm tự hỏi không biết mình có đang mơ ngủ hay không. Anthony cứ thế lầm lũi bước đi trong im lặng cho đến tận trường, nhưng lúc đón lại chồng sách từ tay cậu, Anne đã mỉm cười nhìn xuống — không phải nụ cười "tử tế" gượng gạo mà cô từng cố gắng trưng ra vì lợi ích của hắn, mà là một tia sáng rạng rỡ của tình đồng đội thân ái. Anthony mỉm cười — không, nếu phải nói thật thì là Anthony nhe răng cười đáp lại. Một nụ cười nhe răng thường chẳng được coi là lễ phép cho lắm; thế nhưng ngầm trong lòng, Anne chợt nhận ra rằng dẫu cô chưa chiếm được cảm mến của Anthony thì ít ra, bằng cách này hay cách khác, cô đã giành được sự tôn trọng từ hắn.

Bà Rachel Lynde ghé sang vào ngày thứ bảy tuần sau và đã xác nhận điều đó.

– Này Anne, tao đoán là mày đã chinh phục được Anthony Pye rồi đấy, thế mới tài chứ. Nó bảo rằng hóa ra mày cũng ra trò phết đấy chứ bộ, dù cho mày có là con gái đi chăng nữa. Nó còn khoe trận đòn hôm trước mày phạt nó là "đau chẳng kém gì đàn ông đánh" cơ đấy.

– Cháu có bao giờ ngờ lại lấy được lòng nó bằng cách... đánh đòn nó đâu chứ, – Anne có chút buồn bã lên tiếng, cảm thấy những lý tưởng của mình hóa ra lại có lúc trật chìa ở chỗ nào đó. – Nghe có vẻ chẳng đúng đắn gì cả. Cháu tin chắc lý thuyết về lòng tốt của mình không thể nào sai được.

– Không, nhưng ngặt nỗi nhà Pye lúc nào cũng là ngoại lệ của mọi định luật trên đời này, thế mới khổ chứ, – bà Rachel quả quyết tuyên bố.

Ông Harrison thì bảo "Tôi biết thế nào cô cũng phải dở chiêu đó ra mà" khi nghe chuyện, còn Jane thì được dịp đả kích cô không thương tiếc.