Ngày xửa ngày xưa, có một anh chàng hào hoa, gia gia sản chẳng có gì ngoài một chiếc giầy tháo ủng và một chiếc lược chải tóc; nhưng bù lại, anh ta sở hữu những chiếc cổ áo giả đẹp nhất trên đời; và câu chuyện chúng ta sắp nghe đây là về một trong số những chiếc cổ áo ấy.

Nó đã cũ đến mức bắt đầu nghĩ đến chuyện lập gia đình, và tình cờ thế nào lại được đem giặt chung với một chiếc nịt bít tất.

“Ôi chao!” chiếc cổ áo thốt lên. “Tôi chưa từng thấy ai mảnh mai và duyên dáng đến thế, vừa mềm mại lại vừa gọn gàng. Tôi mạo muội hỏi quý danh cô được chứ?”

“Đó là điều tôi sẽ không nói cho anh biết!” chiếc nịt bít thật đáp.

“Cô sống ở đâu thế?” chiếc cổ áo gặng hỏi.

Nhưng chiếc nịt bít tất vốn rất rụt rè, kín đáo, và thấy đó là một câu hỏi kỳ cục không đáng trả lời.

“Chắc chắn cô là một chiếc dây lưng rồi,” chiếc cổ áo phỏng đoán; “ý tôi là một chiếc dây lưng lót bên trong ấy mà. Tôi thừa sức nhận ra cô vừa có ích lại vừa làm đẹp, thưa tiểu thư kính mến.”

“Xin phiền anh đừng bắt chuyện với tôi,” chiếc nịt bít tất nói. “Tôi nghĩ mình chẳng hề cho anh lấy một cơ hội nào để làm thế cả.”

“Sao lại không! Khi người ta đẹp đẽ nhường này,” chiếc cổ áo nài nỉ, “thì đó đã là đủ cơ hội rồi.”

“Xin anh đừng lại gần tôi thêm nữa!” chiếc nịt bít tất kêu lên. “Trông anh giống hệt mấy kẻ đàn ông các anh vậy.”

“Tôi cũng là một quý ông lịch lãm chứ bộ,” chiếc cổ áo khoác lác. “Tôi có cả một cái giầy tháo ủng và một cái lược chải tóc cơ mà.”

Nhưng điều đó không có thật, bởi vì chủ nhân của nó mới là người có những thứ ấy: thế mà nó cứ ba hoa.

“Đừng lại gần tôi,” chiếc nịt bít tất bảo: “Tôi không quen điều đó.”

“Đồ giả dạng kiêu kỳ!” chiếc cổ áo làu bàu; và ngay lúc đó, nó được vớt khỏi chậu giặt. Nó được hồ cứng, phơi trên lưng chiếc ghế dưới ánh nắng vàng, rồi được trải lên tấm lót là; tiếp theo là chiếc bàn ủi nóng rực bước tới. “Nương tử kính mến!” chiếc cổ áo cất lời. “Quả phụ khả ái của tôi ơi! Tôi thấy nóng ran cả người. Tôi thay đổi hoàn toàn rồi. Tôi bắt đầu bung lụa đây. Cô sắp làm cháy thủng một lỗ trên người tôi rồi đấy. Ồ! Tôi xin trao cả bàn tay này cho cô.”

“Đồ giẻ rách!” chiếc bàn ủi mắng; rồi kiêu hãnh lướt qua chiếc cổ áo: vì mụ ta tưởng mình là một cỗ xe lửa chạy trên đường ray đang kéo theo các toa tàu. “Đồ giẻ rách!” chiếc bàn ủi nhắc lại.

Chiếc cổ áo bị sờn một chút ở viền, thế là chiếc kéo dài ngoẵng liền xông đến để cắt đi phần tua rua ấy. “Ôi!” chiếc cổ áo kêu lên. “Chắc hẳn cô là nữ vũ công ballet xuất chúng nhất rồi. Sao cô có thể duỗi chân giỏi thế kia! Đó là màn trình diễn duyên dáng nhất mà tôi từng thấy. Không ai có thể bắt chước được cô.”

“Tôi biết chứ,” chiếc kéo đáp gọn lỏn.

“Cô xứng đáng được phong tước nam tước,” chiếc cổ áo xu nịnh. “Tất cả những gì tôi có chỉ là một thân hình hào hoa, một cái giầy tháo ủng và một cái lược chải tóc. Giá như tôi có được tước vị nam tước ấy!”

“Anh muốn cầu hôn tôi đấy à?” chiếc kéo hỏi; vì mụ ta đang bực mình; và không chần chừ thêm một phút nào nữa, mụ CẮT PHƯT nó ra, thế là nó đành chịu chung số phận nghiệt ngã.

“Bây giờ chắc tôi đành phải hỏi xin chiếc lược chải tóc vậy. Thật đáng kinh ngạc là cô vẫn giữ được hàm răng đều đặn làm sao, thưa tiểu thư,” chiếc cổ áo đổi hướng. “Cô đã bao giờ nghĩ đến chuyện đính ước chưa?”

“Rồi chứ, dĩ nhiên rồi! Anh cứ tin là thế đi,” chiếc lược chải tóc đáp. “Tôi ĐÃ đính ước—với chiếc giầy tháo ủng cơ!”

“Đính ước rồi ư!” chiếc cổ áo kinh ngạc thốt lên. Giờ thì chẳng còn ai để tán tỉnh nữa, thế là nóâm thầm khinh bỉ.

Một thời gian dài trôi qua, chiếc cổ áo cuối cùng lọt vào thùng đựng giẻ rách ở nhà máy giấy; ở đó có một hội đồng giẻ rách đông đúc, loại đẹp ở riêng một góc, loại thô ở riêng một góc, đúng như trật tự vốn có của chúng. Đứa nào cũng có lắm điều để bàn tán, nhưng chiếc cổ áo là kẻ nói nhiều hơn cả; bởi bản chất nó vốn là một tay khoác lác chính hiệu.

“Tôi từng có vô số người tình theo đuổi!” chiếc cổ áo lớn tiếng khoe khoang. “Đến mức chẳng có lấy một phút nghỉ ngơi! Thật đấy, tôi vốn luôn là một quý ông được hồ bột thẳng thớm! Tôi có cả giầy tháo ủng lẫn lược chải tóc, dẫu chẳng bao giờ dùng đến! Các người đáng lẽ phải thấy tôi lúc ấy, phải thấy tôi khi tôi nằm ngả ngớn! Tôi sẽ không bao giờ quên MỐI TÌNH ĐẦU CỦA TÔI—cô ấy là một chiếc dây lưng, vô cùng mảnh mai, mềm mại và kiều diễm, đã lao mình xuống chậu nước vì tôi! Lại có cả một góa phụ nọ, người nóng rực lên vì ái tình, nhưng tôi cứ mặc kệ cho đến khi ả nguội ngắt và hóa đen; rồi cả nữ vũ công ballet hàng đầu nữa, chính cô ta đã để lại cho tôi vết cắt mà tôi vẫn mang theo đây, dữ dội làm sao! Ngay cả chiếc lược chải tóc của tôi cũng đem lòng yêu tôi tha thiết, đến nỗi rụng hết cả răng vì tương tư; vâng, tôi đã sống và chứng kiến biết bao chuyện đời; nhưng tôi vô cùng thương xót cho chiếc nịt bít tất—ý tôi là chiếc dây lưng—kẻ đã lao đầu xuống chậu nước. Lương tâm tôi mang nặng bao âu lo, giờ tôi chỉ muốn biến thành giấy trắng mà thôi!”

Và điều đó đã thành sự thật, tất cả đống giẻ rách đều được hóa kiếp thành giấy trắng; nhưng chiếc cổ áo thì chính là mảnh giấy trắng mà chúng ta đang thấy đây, nơi câu chuyện này được in lên; và nguyên nhân là vì nó đã ba hoa khoác lác quá mức về những chuyện chưa từng xảy ra với cuộc đời nó. Chúng ta thật nên cẩn trọng để không bao giờ hành xử theo cách tương tự, bởi chẳng thể nào biết được liệu có một ngày nào đó, theo dòng chảy của thời gian, chính chúng ta rồi cũng sẽ rơi vào thùng giẻ rách, bị đem đi làm thành giấy trắng, để rồi toàn bộ lịch sử cuộc đời bị in rành rành lên đó, kể cả những bí mật thầm kín nhất, và buộc phải bươn chải khắp nơi để tự kể lại câu chuyện của chính mình, y hệt như chiếc cổ áo này vậy.