Đã đến lúc định mệnh nghiệt ngã,

Mà ái tình vẫn xếp đặt sẵn, trao,

Cùng ba nữ thần Phác-ca giận dữ,

Giao phó cho thi hành án lệnh.

Vì thế Cri-xây phải rời khỏi thành,

Còn Trô-i-lút tiếp tục sống trong đọa đày,

Cho đến khi La-kê-sí-xít thôi xe chỉ tơ hồng.

Phê-bút tóc vàng trên đỉnh cao xanh,

Đã ba lần dùng hào quang rực rỡ

Làm tan chảy những đọi tuyết lạnh lùng,

Và Giê-phi-rút cũng bấy nhiêu lần đem lại

Những chồi non biếc rờn,

Kể từ khi hoàng tử con hoàng hậu Ê-cu-ba

Bắt đầu đem lòng yêu nàng trước tiên,

Vì nàng mà sầu muộn ngập tràn,

Bởi biết sáng mai nàng phải đi xa.

Đúng giờ ban mai, Đi-ô-mết đã sẵn sàng,

Để dẫn đưa Cri-xây về doanh trại người Hy Lạp.

Vì đau đớn ấy, nàng cảm thấy tim mình rớm máu,

Như kẻ chẳng biết phải tính sao cho phải.

Và quả thực, như người ta đọc trong sách vở,

Chưa từng thấy người phụ nữ nào sầu khổ đến thế,

Hay tiếc nuối khôn nguôi khi phải rời khỏi thành.

Còn Trô-i-lút này, chẳng còn chút mưu kế hay lời khuyên,

Như kẻ đã đánh mất mọi niềm vui trong đời,

Vẫn cứ mãi ngóng chờ người tình của mình,

Bởi nàng chính là tinh hoa, là tất cả

Mọi khát khao và niềm vui sướng trước đây của chàng.

Nhưng hỡi Trô-i-lút, giờ đây hãy từ giã mọi niềm vui,

Bởi chàng sẽ chẳng bao giờ còn được thấy nàng ở Tơ-roi nữa!

Sự thật là trong lúc ngậm ngùi chờ đợi,

Chàng đã anh dũng kìm nén nỗi xót xa,

Đến mức người ngoài khó lòng nhận ra trên nét mặt;

Nhưng khi nàng cùng một nhóm người chuẩn bị lên ngựa rời cổng thành,

Chàng vẫn đứng đó ngóng chờ,

Đau khổ tột cùng dù chẳng thốt một lời than vãn,

Đến nỗi vì quá đớn đau mà chàng suýt ngã khỏi yên cương.

Vì giận dữ mà người chàng run lên, tim quặn thắt,

Khi Đi-ô-mết bước đến bên ngựa của mình,

Và chàng tự nhủ những lời này:

"Khốn khổ thay," chàng tự thưa,

"Sao ta lại có thể chịu đựng nỗi nhục nhã ê chề này, sao ta không đứng lên rửa hận?

Chẳng lẽ chết quách đi một lần còn hơn

Cứ phải héo mòn trong nỗi đọa đày này sao?

"Sao ta không nhân cơ hội này làm cho cả giàu lẫn nghèo

Phải bận rộn trước khi nàng ra đi?

Sao ta không làm cho cả thành Tơ-roi náo loạn?

Sao ta không tiễn luôn tên Đi-ô-mết này xuống Âm phủ?

Sao ta không cùng một hai người bạn

Đánh cược cướp nàng đi? Sao ta lại nhẫn nhục chịu đựng điều này?

Sao ta không tự cứu lấy chính mình?"

Nhưng lý do vì sao chàng không làm một hành động tàn nhẫn ấy,

Và tại sao chàng lại nhẫn nhịn kiềm chế,

Ta xin kể rõ: trong lòng chàng luôn mang một nỗi sợ

Rằng trong cơn hỗn loạn của sự việc này,

Cri-xây có thể sẽ bị sát hại; vâng, đó chính là tất cả mối bận tâm của chàng.

Nếu không vì điều đó, chắc chắn như ta đã từng nói,

Chàng đã hành sự ngay lập tức mà chẳng cần chần chừ thêm lời nào.

Cri-xây, khi đã sẵn sàng lên ngựa,

Nàng thở dài não nề và thốt lên: "Than ôi!"

Nhưng dù chuyện gì xảy ra nàng vẫn phải đi,

Và nàng từ tốn giậm bước trong nỗi buồn man mác.

Chẳng còn phương kế nào khác trong hoàn cảnh này.

Có gì lạ đâu khi lòng nàng đau nhói,

Khi phải rời xa người thương yêu nhất của đời mình?

Còn Trô-i-lút, theo phép lịch sự nhã nhặn,

Tay dắt chim ưng, cùng đoàn hiệp sĩ đông đảo

Đã cưỡi ngựa tiễn đưa nàng một đoạn đường dài,

Vượt qua thung lũng ở tận phía xa xa,

Và quả thực chàng rất muốn được đi xa hơn nữa,

Lòng vô cùng luyến tiếc và đau khổ khi nàng phải đi quá sớm;

Nhưng chàng buộc phải quay về, và đó cũng là điều phải làm.

Vừa lúc đó, An-tê-nơ từ doanh trại người Hy Lạp đã trở về,

Và ai nấy đều vui mừng chào đón hắn.

Còn Trô-i-lút, dù lòng nặng trĩu u sầu,

Vẫn cố gắng hết sức mình

Để ngăn không cho giọt nước mắt trào ra,

Chàng ôm hôn An-tê-nơ và mở tiệc chúc mừng.

Và ngay sau đó, chàng buộc phải cất lời từ biệt,

Ánh mắt đượm buồn nhìn nàng thiết tha,

Chàng tiến lại gần để bày tỏ nỗi lòng,

Và nhẹ nhàng cầm lấy bàn tay nàng.

Trời ơi! Nàng bật khóc nức nở xiết bao!

Và chàng khẽ khàng, kín đáo thì thầm cùng nàng:

"Xin hãy giữ đúng hẹn, đừng để em bắt anh phải chết."

Nói rồi, chàng quay đầu ngựa lại

Với gương mặt tái nhợt, và chẳng thèm cất một lời nào

Với Đi-ô-mết hay bất kỳ ai trong đoàn tùy tùng;

Điều đó đã không qua khỏi mắt con trai của Ty-đê-u-xơ,

Một kẻ sành sỏi trong những chuyện thế này,

Hắn liền chộp lấy dây cương của nàng;

Và Trô-i-lút quay gót trở về thành Tơ-roi.

Đi-ô-mết, kẻ đang dắt cương ngựa chở nàng,

Khi thấy người Tơ-roi đã đi khuất dạng,

Bèn thầm nghĩ: "Công sức của ta sẽ không hoài công đâu,

Nếu có thể, ta sẽ nói vài lời,

Vì dù sao đi nữa, nó cũng có thể giúp quãng đường ngắn lại.

Ta đã từng nghe người ta nói đi nói lại đến hai mươi lần rằng:

'Kẻ nào tự quên mình chính là kẻ ngốc.'"

Tuy nhiên, hắn cũng nhanh chóng nhận thức được rằng:

"Chắc chắn là ta đang hoài công vô ích,

Nếu ta mở lời bàn chuyện yêu đương hoặc tỏ ra cứng nhắc;

Bởi vì không còn nghi ngờ gì nữa, nếu trong lòng nàng

Đang vương vấn bóng hình kẻ mà ta đoán, thì hắn không thể bị gạt bỏ

Khỏi tâm trí nàng nhanh chóng như vậy được; nhưng ta sẽ tìm cách,

Sao cho nàng chưa nhận ra ngay ý đồ của ta."

Đi-ô-mết này, vốn là kẻ khôn ngoan sành sỏi,

Khi việc đó đã xong, liền bắt chuyện trò

Về chuyện nọ chuyện kia, rồi hỏi tại sao nàng lại trông

Buồn rầu đến vậy, đồng thời ngỏ lời khẩn khoản rằng

Nếu hắn có thể góp phần xoa dịu hay giúp ích

Cho nàng được dăm chút khuây khỏa, xin nàng cứ

Sai bảo, và hắn xin nguyện hết lòng.

Bởi vì trước mặt một hiệp sĩ, hắn đã thề danh dự rằng

Sẽ không có việc gì có thể làm nàng vui lòng

Mà hắn tiếc công sức hay không dốc toàn lực

Để thực hiện, nhằm mang lại sự bình yên cho trái tim nàng.

Hắn nài nỉ nàng hãy dẹp bỏ nỗi sầu muộn,

Và nói rằng: "Quả thực, chúng tôi người Hy Lạp cũng biết vui mừng

Khi được tôn trọng quý bà, chẳng kém gì người Tơ-roi."

Hắn cũng nói thêm rằng: "Tôi biết quý bà cảm thấy xa lạ,

Và điều đó cũng dễ hiểu thôi, vì mọi thứ đối với người còn quá mới mẻ,

Khi phải thay đổi sự gắn bó với những người Tơ-roi

Để sang làm quen với người Hy Lạp mà người chưa từng biết mặt.

Nhưng xin thần linh chứng giám, trong số chúng tôi

Người sẽ tìm thấy những người Hy Lạp chân tình và tử tế

Chẳng kém gì bất kỳ người Tơ-roi nào.

"Và vì chính tôi vừa mới thề trước người đây,

Sẽ làm một người bạn chân thành và tận tụy hết sức mình,

Và vì tôi đã có cơ hội quen biết người

Nhiều hơn bất kỳ kẻ tha hương nào khác,

Nên từ nay về sau, tôi cầu xin người, ngày lẫn đêm,

Hãy cứ sai bảo tôi, dẫu cho nỗi đau có lớn nhường nào,

Để làm những điều vừa lòng đẹp ý người;

"Và xin hãy đối xử với tôi như người anh em,

Đừng chối bỏ tình bạn của tôi vì bất kỳ lý do gì;

Và dẫu cho nỗi buồn của người xuất phát từ những chuyện lớn lao,

Dù tôi không hiểu rõ nguyên nhân, nhưng không chút chần chừ,

Trái tim tôi vô cùng khao khát được sẻ chia và đền bù điều đó.

Và nếu tôi không thể làm vơi bớt nỗi đau của người,

Thì tôi thực sự vô cùng đau buồn trước nỗi sầu muộn ấy,

"Và mặc dù các người, những người Tơ-roi, vẫn hằng căm ghét

Chúng tôi, những người Hy Lạp, trong suốt bao năm qua, nhưng quả thực,

Cả hai chúng ta đều cùng phụng sự một vị thần ái tình.

Và vì tình yêu dành cho thần linh, thưa nữ chúa cao sang,

Bất kể người ghét bỏ ai, xin đừng giận lây sang tôi.

Bởi vì thực sự, chẳng có ai trên đời này hết lòng vì người,

Mà lại đành lòng chuốc lấy sự giận hờn của người dù chỉ một nửa.

"Và nếu không vì chúng ta đang ở quá gần lều của Calkas,

Kẻ có thể nhìn thấy cả hai chúng ta,

Tôi đã giãi bày toàn bộ tâm can mình với người rồi;

Nhưng điều này xin đành gác lại cho đến một ngày khác.

Xin hãy cho tôi tay người, tôi nguyện là, và mãi mãi sẽ là,

Nguyện xin thần linh chứng giám, chừng nào hơi thở còn tồn tại,

Là người hầu trung thành của riêng người hơn bất kỳ sinh linh nào.

"Tôi chưa từng thưa những lời này với bất kỳ người phụ nữ nào từ trước tới nay;

Nguyện xin thần linh mang lại bình yên cho tâm hồn tôi,

Tôi chưa từng yêu bất kỳ người phụ nữ nào trước đây

Theo cách này, và sẽ không bao giờ có người thứ hai.

Và vì tình yêu của thần linh, xin chớ coi tôi là kẻ thù;

Dù tôi chưa biết cách thổ lộ sao cho trọn vẹn, thưa nữ chúa kính yêu,

Bởi vì tôi vẫn còn phải học hỏi nhiều.

"Và xin đừng ngạc nhiên, thưa quý bà lộng lẫy của lòng tôi,

Sao tôi lại vội vàng thổ lộ chuyện tình cảm với người đến vậy;

Bởi vì trước đây tôi từng nghe kể về rất nhiều người

Đã đem lòng yêu một người mà họ chưa từng gặp mặt trong đời.

Hơn nữa, tôi chẳng có đủ sức mạnh để chống lại

Thần Ái Tình, mà chỉ biết vâng lời ngài

Trong mọi hoàn cảnh, và tôi cầu xin sự khoan dung từ người.

"Có biết bao hiệp sĩ xứng đáng ở nơi này,

Và người lại vô cùng xinh đẹp, khiến cho bất kỳ ai trong số họ

Cũng sẽ dốc hết tâm sức để mong chiếm được ân huệ của người.

Nhưng nếu tôi có được diễm phúc lớn lao nhường ấy,

Là được người gọi bằng tiếng 'người hầu' của riêng mình,

Thì sẽ chẳng có ai cúi đầu hay trung thành phục vụ người

Hơn tôi cho đến hơi thở cuối cùng."

Cri-xây đáp lại những lời ấy một cách hờ hững,

Như một kẻ đang bị nỗi buồn đè nặng

Đến mức thực chất chẳng nghe lọt tai lời nào của hắn,

Chỉ nghe lỏm bỏm được vài từ đây đó.

Nàng cảm thấy trái tim sầu khổ của mình như muốn vỡ đôi.

Bởi khi nàng chợt thoáng thấy bóng cha từ xa,

Nàng suýt ngã quỵ xuống khỏi lưng ngựa.

Tuy nhiên, nàng vẫn cất lời cảm ơn Đi-ô-mết

Vì mọi sự nhọc nhằn, vì sự niềm nở của hắn,

Và vì hắn đã nhã ý ngỏ lời kết bạn;

Nàng vui vẻ đón nhận tấm chân tình ấy,

Và sẵn lòng làm những gì vừa lòng đẹp ý hắn;

Nàng nói rằng nàng sẽ tin tưởng hắn, và hoàn toàn có thể làm thế,

Rồi từ trên lưng ngựa, nàng bước xuống.

Người cha đã ôm chầm lấy nàng vào lòng,

Và hôn cô con gái bé bỏng đến hai mươi lần,

Rồi cất lời: "Ôi đứa con gái dấu yêu của ta, chào con đã về!"

Nàng cũng đáp lại rằng nàng rất vui mừng được đoàn tụ với cha,

Rồi đứng lặng thinh, hiền hòa và dịu dàng.

Nhưng giờ đây ta tạm để nàng ở lại bên cha,

Và tiếp tục kể cho các bạn nghe về Trô-i-lút.

Chàng Trô-i-lút đau khổ đã về đến Tơ-roi,

Chìm đắm trong nỗi buồn đau nhức nhối hơn tất thảy mọi nỗi buồn,

Với ánh mắt gầm ghì và gương mặt đằng đằng sát khí.

Rồi đột ngột, chàng nhảy phóc xuống ngựa,

Và băng qua cung điện với lồng ngực phập phồng căm hờn,

Chàng bước thẳng vào phòng; chẳng màng tới điều gì,

Và chẳng ai dám thốt một lời với chàng vì quá sợ hãi.

Và tại đó, những nỗi sầu muộn mà nãy giờ chàng kìm nén

Đã bùng phát dữ dội, và chàng thét lên: "Hỡi cái chết!"

Trong cơn cuồng nộ và điên dại của sự dằn vặt,

Chàng nguyền rủa thần Gi-ốp, A-pô-lô và cả thần Cu-pi-đô,

Chàng nguyền rủa Xê-rét, Ba-cút và Xy-pri-đê,

Nguyền rủa ngày sinh của mình, bản thân, định mệnh và cả tạo hóa,

Và nguyền rủa mọi sinh linh, ngoại trừ người tình của chàng.

Chàng ngã mình lên giường, rên rỉ và oằn mình trong cơn thịnh nộ,

Giống như Ít-xi-on dưới âm phủ vậy;

Và cứ thế, chàng trằn trọc cho đến tận gần sáng.

Nhưng rồi trái tim chàng chợt dịu đi đôi chút

Nhờ những giọt nước mắt trào dâng;

Và chàng cất tiếng gọi Cri-xây trong nỗi xót xa vô hạn,

Tự nói với chính mình những lời này:

"Hỡi người tình dấu yêu của ta, nàng đang ở đâu?

Bộ ngực trắng ngần của nàng đâu rồi, nó ở đâu, ở đâu?

Đôi cánh tay và đôi mắt sáng ngời của nàng đâu rồi,

Những thứ giờ này đêm qua còn ở bên ta?

Giờ đây ta chỉ có thể lủi thủi khóc thầm trong cô độc,

Và đưa tay quờ quạng khắp nơi, nhưng ở chốn này,

Ngoại trừ chiếc gối, ta chẳng tìm thấy gì để ôm ấp.

"Ta phải làm sao đây? Khi nào nàng mới trở về?

Than ôi, ta nào biết! Tại sao ta lại để nàng đi chứ?

Ước gì khi ấy ta đã chết quách đi cho rồi!

Ôi trái tim của ta, Cri-xây, hỡi kẻ thù ngọt ngào!

Ôi nữ chúa của ta, người duy nhất ta yêu thương!

Kẻ mà ta dâng hiến trọn vẹn trái tim này đến muôn đời;

Hãy nhìn ta đang chết dần chết mòn đây, sao nàng không đến cứu ta?

"Ai đang ngắm nhìn nàng lúc này, hỡi vì sao dẫn đường chân chính của ta?

Ai đang ngồi hoặc đứng ngay trước mặt nàng lúc này?

Ai có thể xoa dịu cuộc chiến trong lồng ngực nàng đây?

Giờ ta đã đi rồi, nàng đang ban ân huệ lắng nghe ai?

Ai đang lên tiếng vì ta ngay lúc ta vắng mặt?

Than ôi, chẳng có một ai cả; và đó chính là điều làm ta bận lòng nhất;

Bởi ta thừa biết, nàng cũng đang đau khổ chẳng kém gì ta.

"Làm sao ta có thể chịu đựng suốt mười ngày đằng đẵng thế này,

Khi ngay đêm đầu tiên ta đã chịu đựng ngần này cay đắng?

Còn nàng, một sinh vật bé nhỏ sầu muộn, sẽ xoay xở thế nào đây?

Với sự mỏng manh ấy, làm sao nàng chịu thấu

Nỗi đau xiết bao vì ta? Ôi, gương mặt tươi tắn dịu dàng của người phụ nữ

Sẽ trở nên thảm hại, xanh xao và tiều tụy biết bao

Do sự tàn tạ, trước khi người kịp quay trở lại chốn này."

Và mỗi khi chàng chợp mắt ngủ thiếp đi được chút ít,

Chàng lại lập tức rên rỉ,

Và mơ thấy những điều khủng khiếp nhất<n

Có thể xảy ra; như thể chàng đang đơn độc

Ở một nơi hoang vắng đáng sợ, suốt ngày than khóc,

Hoặc mơ thấy mình rơi vào giữa vòng vây

Của kẻ thù, và bị rơi vào tay chúng.

Và cùng lúc ấy, cơ thể chàng giật nảy lên,

Rồi bừng tỉnh giấc đột ngột sau cái giật mình ấy,

Cảm nhận một cơn run rẩy bao trùm lấy lồng ngực,

Khiến thể xác chàng rung lên bần bật vì sợ hãi;

Và đồng thời, chàng phát ra một tiếng kêu,

Trông như thể mình đang rơi tõm xuống vực sâu

Từ trên đỉnh cao vời vợi; rồi sau đó chàng lại bật khóc,

Và tự thương xót bản thân mình một cách đáng thương đến nỗi

Thật kỳ lạ khi nghe những ảo tưởng trong đầu chàng.

Lại có lúc chàng mạnh mẽ tự an ủi chính mình,

Và tự nhủ rằng thật là ngốc nghếch

Khi phải chịu đựng nỗi sợ hãi vô cớ nhường ấy,

Để rồi ngay sau đó, những nỗi đớn đau cào xé lại bùng lên,

Khiến bất kỳ ai cũng phải chạnh lòng thương xót cho nỗi khổ của chàng.

Ai có thể kể lại hay miêu tả cho trọn vẹn

Nỗi buồn, lời than vãn, sự héo mòn và đọa đày của chàng?

Chẳng một người nào đang hoặc từng sống trên đời này có thể làm được.

Hỡi độc giả, chính bạn có thể tự mình đoán được rằng

Trí tuệ của ta không thể nào định nghĩa nổi nỗi đau đớn nhường ấy.

Ta chỉ thêm nhọc công vô ích nếu cố viết ra nó,

Khi mà tâm trí ta đã mệt mỏi rã rời vì phải suy nghĩ về điều đó.

Những vì sao vẫn lấp lánh trên bầu trời đêm,

Dù vầng trăng đã trở nên nhợt nhạt vô cùng;

Và đường chân trời phía đông bắt đầu hửng sáng,

Như thói quen vẫn thường diễn ra.

Và chẳng bao lâu sau, Phê-bút cùng cỗ xe hồng rực của ngài

Bắt đầu chuẩn bị lên đường,

Khi Trô-i-lút sai người đi tìm Pan-da-rút.

Hắn Pan-da-rút này, suốt cả ngày hôm trước

Đã chẳng thể đến thăm Trô-i-lút,

Dù hắn có thề độc trên đầu đi chăng nữa,

Bởi vì hắn phải ở bên vua Pri-am suốt cả ngày,

Khiến hắn chẳng có chút tự do nào

Để đi đâu cả, nhưng đến sáng hôm sau, hắn đã đến ngay

Khi Trô-i-lút sai người gọi hắn.

Bởi vì trong thâm tâm, hắn thừa phán đoán được rằng

Trô-i-lút đã thức trắng suốt đêm vì đau khổ;

Và rằng chàng sẽ kể cho hắn nghe về nỗi đoạn trường ấy,

Hắn thừa biết điều đó mà chẳng cần phải đọc sách vở nào.

Thế nên hắn bước thẳng đến phòng của chàng,

Và điềm đạm chào hỏi Trô-i-lút,

Rồi nhanh chóng ngồi xuống mép giường.

"Hỡi Pan-da-rút của tôi," Trô-i-lút cất lời, "nỗi sầu muộn

Mà tôi đang oằn mình chịu đựng đây, tôi không thể kéo dài lâu hơn nữa.

Tôi tin chắc mình sẽ chẳng sống nổi đến ngày mai;

Vì thế nên tôi muốn nhân dịp này, trước khi rủi ro ập đến,

Mô tả cho anh nghe hình dáng ngôi mộ của tôi,

Còn tài sản của tôi, xin anh hãy định liệu

Sao cho anh thấy là việc phải quấy nhất.

"Nhưng về phần giàn thiêu và ngọn lửa tang lễ

Nơi thân xác tôi sẽ cháy thành tro tàn,

Cùng với bữa tiệc và các trò chơi đấu trường

Trong lễ thức canh thức của tôi, xin anh hãy lưu tâm

Lo liệu cho chu đáo; và hãy dâng hiến con chiến mã của tôi cho thần Ma-xơ,

Thanh kiếm, chiếc mũ giáp của tôi, và hỡi người anh em dấu yêu,

Hãy dâng chiếc khiên sáng lóa của tôi cho thần Pa-lát.

"Tro tàn sau khi trái tim tôi bị thiêu rụi,

Xin anh hãy thu lại và bảo quản cẩn thận

Trong một chiếc bình mà người ta gọi là vạc đất,

Bằng vàng, rồi trao tận tay người nữ chúa mà tôi phụng sự,

Vì tình yêu dành cho nàng mà tôi đang héo mòn đớn đau thế này,

Xin hãy trao nó cho nàng, và làm ơn giúp tôi việc này,

Hãy nài nỉ nàng giữ lấy nó như một vật kỷ niệm.

"Bởi vì tôi cảm nhận rõ qua căn bệnh của mình,

Và qua những giấc mơ gần đây cũng như từ dạo trước,

Rằng chắc chắn tôi phải chết.

Cả con cú mèo, kẻ mang tên Át-ca-phi-lô,

Đã cất tiếng kêu gào thảm thiết suốt hai đêm nay rồi.

Và hỡi thần Méc-cu-ri! Xin hãy dẫn dắt linh hồn của kẻ khốn khổ này,

Và khi người muốn, hãy đến đón nó đi!"

Pan-da-rút đáp lời: "Trô-i-lút,

Người bạn thân mến của tôi, như tôi từng nói với anh từ lâu,

Rằng việc đau khổ thế này là một sự ngốc nghếch

Và vô cớ, vì thế tôi chẳng biết nói gì hơn.

Nhưng kẻ nào không chịu nghe lời khuyên răn hay dạy bảo,

Thì tôi chẳng thấy có phương thuốc nào cứu chữa nổi,

Cứ để mặc hắn chìm đắm trong ảo tưởng của chính mình.

"Nhưng Trô-i-lút, tôi xin anh hãy nói cho tôi biết lúc này,

Liệu anh có tin rằng trước đây từng có ai

Yêu say đắm như anh chưa?br>Phải, ơn trời, và có biết bao hiệp sĩ vương giả

Đã phải xa rời người tình của họ suốt nửa tháng trời,

Mà họ đâu có làm ầm ĩ lên đến một nửa như anh.

Anh cần gì phải chuốc lấy ngần này lo lắng?

"Khi mà ngày qua ngày, chính mắt anh có thể thấy rằng

Bị chia cắt khỏi người yêu, hay thậm chí là vợ mình,

Là điều mà một người đàn ông buộc phải đối mặt vì hoàn cảnh bắt buộc,

Phải, dù anh ta có yêu nàng ấy như chính sinh mệnh của mình;

Thế nhưng anh ta đâu có tự dằn vặt bản thân mình như thế.

Bởi vì anh thừa biết rõ, hỡi người anh em dấu yêu của tôi,

Rằng những người bạn đâu thể lúc nào cũng kè kè bên nhau.

"Những người có người yêu bị ép kết hôn bởi thế lực của gia đình, như sự việc vẫn thường xảy ra,

Và thấy họ nằm trên giường với người phối ngẫu của mình, họ làm thế nào?

Chúa biết rõ, họ đón nhận điều đó một cách khôn ngoan, nhẹ nhàng và êm thắm.

Bởi vì hy vọng tốt đẹp chính là thứ vực dậy tâm hồn họ,

Và vì họ biết cách nhẫn nhịn qua thời gian đau khổ;

Thời gian đã gây tổn thương cho họ thế nào, thì thời gian cũng sẽ chữa lành cho họ thế ấy.

"Anh cũng nên nhẫn nhịn như thế, và để thời gian trôi qua,

Cố gắng giữ cho tâm trạng được vui tươi, nhẹ nhõm.

Mười ngày đâu phải khoảng thời gian quá dài để chờ đợi.

Và vì nàng đã hứa sẽ đến gặp anh,

Nàng sẽ chẳng vì bất kỳ ai mà nuốt lời đâu.

Vậy nên đừng có lo sợ rằng nàng sẽ không tìm ra cách

Để quay trở lại, điều đó tôi dám lấy mạng sống ra để đánh cược với anh.

"Cả những giấc chiêm bao và mọi ảo tưởng vớ vẩn ấy nữa,

Hãy xua đuổi chúng đi và để mặc chúng trôi vào quên lãng;

Bởi vì chúng xuất phát từ sự u sầu trong tâm trí anh,

Thứ khiến anh phải trải qua ngần ấy sự trừng phạt ngay trong giấc ngủ.

Cỏ rác gì mấy cái điềm báo chiêm bao ấy chứ!

Chúa chứng giám cho tôi, tôi chẳng thèm chấp chúng dù chỉ một hạt đậu,

Chẳng có ai thực sự hiểu được giấc mơ có nghĩa là gì.

"Bởi vì các thầy tu trong đền thờ thường giảng rằng

Giấc mơ chính là những sự mặc khải

Từ các vị thần, nhưng quả thực, họ cũng đồng thời nói rằng

Chúng chỉ là những ảo ảnh từ âm phủ;

Và các thầy thuốc thì bảo rằng chúng xuất phát

Từ thể tạng con người, do nhịn ăn hoặc ăn uống quá độ.

Hỏi xem rốt cuộc thì ai thực sự biết chúng có ý nghĩa gì?

"Lại có những kẻ khác cho rằng chúng phát sinh qua những ấn tượng trong tâm trí,

Như thể một người cứ mãi khắc khoải suy nghĩ về điều gì đó,

Thì sẽ sinh ra những ảo ảnh tương tự;

Và những người khác nữa lại nói, như họ tìm thấy trong sách vở,

Rằng con người ta mơ theo từng thời điểm trong năm theo quy luật tự nhiên,

Và kết quả của giấc mơ phụ thuộc vào mặt trăng;

Nhưng đừng có tin vào bất kỳ giấc mơ nào cả, vì việc đó chẳng ích gì.

"Thật đáng đời cho mấy bà già chuyên đoán mộng,

Và quả thực cả những điềm báo từ loài chim chóc nữa;

Chính vì sợ hãi những điều đó mà người ta tưởng mình sẽ mất mạng,

Như tiếng kêu của quạ đen hay tiếng hót của cú mèo.

Tin vào những chuyện đó vừa sai quấy vừa nhảm nhí.

Than ôi, than ôi, một sinh linh cao quý

Như con người lại đi sợ hãi thứ rác rưởi ấy!

"Chính vì thế, bằng cả tấm lòng, tôi khẩn khoản xin anh

Hãy tha thứ cho chính mình vì tất cả những chuyện này;

Và hãy đứng dậy ngay bây giờ, đừng nói thêm lời nào nữa,

Rồi chúng ta hãy cùng vạch kế hoạch làm sao để vượt qua

Khoảng thời gian này một cách tốt nhất, và làm sao để sống thật tươi vui

Khi nàng trở về, chuyện đó sẽ diễn ra rất nhanh thôi;

Chúa chứng giám, làm thế mới là khôn ngoan nhất.

"Hãy đứng dậy, chúng ta hãy nói về cuộc sống tươi vui ở Tơ-roi

Mà chúng ta từng tận hưởng, và cùng nhau vượt qua khoảng thời gian này;

Đồng thời hãy hoan hỉ hướng về tương lai sắp tới,

Thứ sẽ mang hạnh phúc đến cho chúng ta thật nhanh chóng;

Và chúng ta sẽ lãng quên hoặc đè nén

Nỗi muộn phiền của mười ngày ngắn ngủi này

Đến mức chúng ta hầu như chẳng còn cảm thấy chút áp lực nào.

"Thành phố này đầy ắp các vị vương tôn quý tộc xung quanh,

Và các hiệp ước đình chiến vẫn được duy trì trong suốt thời gian này.

Nào chúng ta hãy cùng đến vui chơi giữa chốn đoàn tụ nhộn nhịp

Nơi vua Xa-pê-đôn, cách đây chỉ đúng một dặm.

Và bằng cách đó, anh sẽ dễ dàng đánh lừa thời gian,

Và kéo dài nó cho đến buổi sáng hạnh phúc ngập tràn,

Khi anh được gặp lại người con gái chính là nguyên nhân gây ra nỗi sầu muộn của mình.

"Giờ thì đứng dậy đi, người anh em dấu yêu Trô-i-lút;

Bởi vì quả thực, chẳng có chút vinh dự nào cho anh

Khi cứ mãi khóc lóc và nằm ì trên giường thế này.

Vì sự thật là, hãy tin tôi điều này,

Nếu anh cứ nằm lì ở đây một, hai, hay ba ngày,

Người ta sẽ nghĩ rằng vì hèn nhát

Nên anh mới giả vờ đau ốm và không dám đứng dậy."

Trô-i-lút đáp lời: "Ôi người anh em dấu yêu,

Những ai từng trải qua nỗi đau đớn đều thừa hiểu rằng,

Dù một kẻ có khóc lóc và mang vẻ mặt sầu thảm,

Là kẻ cảm nhận nỗi đớn đau buốt nhói trong từng thớ thịt,

Thì cũng chẳng có gì là lạ; và dẫu cho tôi có mãi than van,

Hay suốt ngày khóc lóc, tôi cũng chẳng hề có lỗi,

Khi tôi đã đánh mất đi nguyên nhân mang lại niềm vui cho cuộc đời mình.

"Nhưng vì hoàn cảnh bắt buộc tôi phải đứng dậy,

Tôi sẽ đứng dậy ngay khi có thể;

Và xin Thượng đế, đấng tôi dâng hiến trái tim này,

Hãy ban cho chúng ta ngày thứ mười thật nhanh chóng!

Bởi chưa từng có loài chim nào hân hoan đón chào tháng Năm

Như tôi sẽ hân hoan khi nàng trở về Tơ-roi,

Nàng là nguyên nhân của cả nỗi thống khổ lẫn niềm vui tột cùng trong tôi.

"Nhưng theo anh, chúng ta nên đến đâu

Để có thể vui chơi thoải mái nhất trong thành phố này?"

"Nhân danh Chúa, lời khuyên của tôi là," Pan-da-rút đáp,

"Hãy cưỡi ngựa đến vui chơi cùng vua Xa-pê-đôn."

Họ bàn tán xuôi ngược về chuyện này một hồi lâu,

Cho đến khi Trô-i-lút cuối cùng cũng đồng ý

Đứng dậy, và họ lên đường đến chỗ Xa-pê-đôn.

Xua-pê-đôn này, vốn là một người luôn đáng kính

Suốt cả cuộc đời, và đầy rẫy những chiến công hiển hách,

Đã khoản đãi họ ngày qua ngày với tất cả những món ăn ngon nhất trên bàn tiệc,

Những món trân tu mỹ vị dù tốn kém bao nhiêu đi nữa,

Đến mức sự xa hoa đó, như cả người cao sang lẫn kẻ hèn kém

Đều đồng thanh ca tụng,

Chưa từng thấy ở bất kỳ bữa tiệc nào trước ngày hôm đó.

Cũng như trên thế giới này chẳng có loại nhạc cụ nào

Phát ra âm thanh du dương nhờ hơi gió hay tiếng gảy dây,

Dù ở bất kỳ nơi xa xôi nào con người từng đặt chân đến,

Mà lời ca hay trái tim con người có thể nhớ lại,

Lại không được chơi hòa âm tuyệt vời tại bữa tiệc ấy;

Và một hội đồng các quý cô xinh đẹp nhường ấy

Đang nhún nhảy trong điệu múa, trước đó chưa từng thấy bao giờ.

Nhưng điều đó có ích gì cho Trô-i-lút,

Kẻ vì nỗi sầu muộn nên chẳng màng chút gì đến cảnh tượng ấy?

Bởi vì trong tâm tưởng, trái tim đầy thương cảm của chàng

Vẫn luôn mải miết tìm kiếm người tình Cri-xây.

Mọi suy nghĩ trong tim chàng đều hướng về nàng,

Lúc nghĩ thế này, lúc nghĩ thế khác, mải mê tưởng tượng đến mức

Chẳng có yến tiệc nào có thể mang lại niềm vui thực sự cho chàng.

Cả những vị quý cô tham dự bữa tiệc này cũng vậy,

Khi chàng nhìn thấy người tình của mình vắng bóng,

Chàng cảm thấy thật đau khổ khi nhìn ngắm họ,

Hay khi nghe tiếng nhạc cụ vang lên.

Bởi vì người đang nắm giữ chiếc chìa khóa trái tim chàng

Đang vắng mặt, ôi, chính vì ý nghĩ đó

Mà chẳng có ai có thể khiến chàng cất lên tiếng cười vui.

Và chẳng có giờ khắc nào trong suốt cả ngày lẫn đêm,

Khi ở nơi không một bóng người có thể nghe thấy,

Mà chàng không thốt lên: "Hỡi nữ chúa lộng lẫy và đáng yêu,

Người đã sống ra sao kể từ khi rời xa nơi này?

Chào mừng người trở về, hỡi người tình dấu yêu của tôi."

Nhưng than ôi, tất cả những điều đó chỉ là ảo ảnh mê muội;

Nữ thần Vận Mệnh đang mài giũa chiếc mũ giáp của chàng để chuẩn bị cho một đòn hiểm hơn.

Cả những bức thư mà nàng từng gửi cho chàng

Vào những ngày tháng trước,

Chàng đều mang ra đọc một mình

Hàng trăm lần trong khoảng thời gian từ giữa trưa đến sáng sớm;

Hình dung lại dáng vác, nét nữ tính của nàng

Ngay trong lồng ngực, cùng với từng lời nói và hành động

Đã qua đi, và cứ thế chàng trải qua những ngày tháng

Cho đến ngày thứ tư, và tuyên bố rằng mình muốn quay về.

Và chàng nói: "Người anh em dấu chúng ta Pan-da-rút,

Anh có định rằng chúng ta sẽ ở lại đây

Cho đến khi vua Xa-pê-đôn cất lời tiễn chúng ta không?

Thà rằng chúng ta chủ động xin phép ra về thì hơn.

Vì tình yêu của thần linh, hãy để chiều nay chúng ta nhanh chóng

Nói lời từ biệt và quay gót trở về nhà;

Bởi vì thực sự, tôi không muốn cứ lề mề ở đây mãi."

Pan-da-rút đáp lời: "Chẳng lẽ chúng ta đến đây

Chỉ để mượn lửa rồi vội vã chạy về ngay sao?

Chúa chứng giám cho tôi, tôi không thể nói nổi chúng ta có thể đi đâu

Nếu tôi phải nói thật,

Nơi nào mà người ta chào đón chúng ta nồng nhiệt hơn

Là chỗ của Xa-pê-đôn; và nếu chúng ta vội vã rời khỏi đây

Một cách đột ngột như thế, tôi thấy đó là điều bất lịch sự.

"Vì chúng ta từng tuyên bố là sẽ ở lại

Với nhà vua một tuần; mà bây giờ, mới đến ngày thứ tư

Đã vội vàng cất lời từ biệt,

Thì quả thực nhà vua sẽ ngạc nhiên lắm đấy!

Nào chúng ta hãy giữ vững ý định ban đầu;

Và vì anh đã hứa sẽ ở lại với ngài, phàm là nam nhi

Hãy giữ lấy lời hứa rồi hãy lên đường quay về."

Thế là Pan-da-rút, bằng đủ mọi cách khó khăn và vất vả,

Đã ép được chàng ở lại; và khi tuần lễ kết thúc,

Họ từ biệt vua Xa-pê-đôn

Và vội vã lên đường trở về.

Trô-i-lút thốt lên: "Giờ thì xin thần linh ban phước cho tôi,

Để khi về đến nhà, tôi có thể thấy

Cri-xây đã trở về!" Và vừa nói, chàng vừa cất tiếng hát.

"Đúng là nằm mơ giữa ban ngày!" Hắn Pan-da-rút thầm nghĩ,

Và khẽ khủm lẩm bẩm với chính mình:

"Chúa mới biết được, có lẽ cái sự hừng hực này sẽ nguội lạnh đi đấy,

Trước khi Calkas chịu gửi Cri-xây trở lại cho Trô-i-lút!"

Tuy nhiên, hắn vẫn đùa cợt như thế,

Và thề rằng, ơn trời, trái tim hắn mách bảo hắn rằng

Nàng sẽ quay về ngay khi có thể.

Khi họ đã về đến cung điện

Của Trô-i-lút, họ xuống ngựa,

Và bước thẳng vào trong phòng.

Và cho đến tận khi màn đêm buông xuống,

Họ chỉ nói về nàng Cri-xây xinh đẹp.

Và sau đó, khi cả hai đều muốn vậy,

Họ rời bàn ăn để đi nghỉ ngơi.

Sáng hôm sau, ngay khi trời vừa hửng sáng,

Trô-i-lút giật mình bừng tỉnh giấc,

Và với tay gọi Pan-da-rút, người anh em dấu yêu của mình,

Chàng thiết tha cất lời:

"Vì tình yêu của thần linh, hãy cùng ta đến thăm cung điện của Cri-xây;

Vì dù chúng ta chưa thể tụ hội yến tiệc, thì ít ra

Hãy để chúng ta được ngắm nhìn cung điện của nàng."

Và đồng thời, để che mắt những kẻ hầu người hạ,

Chàng bịa ra một cái cớ để ra phố,

Và họ cùng nhau tiến về ngôi nhà của Cri-xây.

Nhưng lạy Chúa! Trô-i-lút tội nghiệp đau đớn biết bao!

Chàng cảm thấy trái tim sầu khổ của mình như vỡ đôi.

Bởi khi nhìn thấy tất cả các cánh cửa đều đóng then cài kín mít,

Chàng suýt ngã quỵ xuống vì quá đỗi đau buồn.

Ngay lúc đó, khi nhận ra và tận mắt chứng kiến

Từng khung cửa sổ của ngôi nhà đều bị đóng sập lại,

Trái tim chàng lạnh ngắt như giá băng;

Thế là với gương mặt tái nhợt như người chết,

Chàng lặng lẽ bước đi mà chẳng thốt một lời;

Và ơn trời, chàng phi ngựa đi nhanh đến mức

Không một ai nhận ra nét mặt biến sắc của chàng.

Rồi chàng cất lời than thở: "Hỡi cung điện hoang tàn lạnh lẽo,

Hỡi ngôi nhà từng được ngợi ca là tuyệt vời nhất thuở nào,

Hỡi cung điện trống vơ và cô độc,

Hỡi ngọn hải đăng mà ánh sáng đã bị dập tắt,

Hỡi cung điện từng là ban ngày, nay đã hóa thành đêm đen,

Đáng lẽ nhà phải sụp đổ, và ta phải ngã xuống chết đi,

Khi kẻ vốn quen dẫn dắt chúng ta nay đã ra đi!

"Hỡi cung điện, từng là vương miện của mọi mái nhà,

Được chiếu sáng bởi vầng thái dương của mọi niềm hạnh phúc!

Hỡi chiếc nhẫn đã rơi mất viên hồng ngọc,

Hỡi cội nguồn của nỗi sầu muộn, kẻ từng mang lại niềm vui!

Tuy nhiên, nếu không thể làm gì hơn, ta rất muốn được hôn

Những cánh cửa lạnh ngắt của nhà, nếu đám đông này không làm ta e ngại;

Và xin vĩnh biệt ngôi đền thiêng mà vị nữ thần nay đã vắng bóng!"

Nói rồi, chàng liếc nhìn Pan-da-rút

Với gương mặt đổi sắc và vô cùng thảm hại;

Và khi tìm được thời điểm thích hợp,

Trên suốt quãng đường cưỡi ngựa, chàng kể cho Pan-da-rút nghe

Về nỗi buồn mới và cả những niềm vui cũ,

Với vẻ mặt tiều tụy và đau đớn đến mức

Bất kỳ ai nhìn thấy cũng phải động lòng thương xót.

Kể từ lúc đó, chàng cứ cưỡi ngựa đi ngược đi xuôi,

Và mọi thứ đều gợi lại trong trí nhớ của chàng

Khi chàng đi ngang qua những chốn trong thành phố

Nơi thuở nào chàng từng tận hưởng niềm hạnh phúc trọn vẹn.

"Kia kìa, nơi đó ta từng thấy nữ chúa của ta khiêu vũ;

Và chính trong ngôi đền ấy, với đôi mắt sáng ngời,

Người nữ chúa đáng kính đã chiếm lấy trái tim ta.

"Và ở đằng kia, ta từng nghe tiếng cười giòn giã

Của người tình dấu yêu, và cũng ở chốn ấy

Ta từng thấy nàng mỉm cười đầy hạnh phúc.

Và ở góc kia, nàng từng nói với ta rằng:

'Hỡi người ngọt ngào, xin hãy yêu em thiết tha, em cầu xin anh.'

Và ở đó, nàng nhìn ta dịu dàng đến mức

Trái tim ta nguyện thuộc về nàng cho đến hơi thở cuối cùng.

"Và ở góc phố nọ, tại ngôi nhà kia,

Ta từng nghe người nữ chúa vô ngần yêu dấu của ta

Cất tiếng hát đầy nữ tính và du dương,

Ngọt ngào, trong trẻo và thanh thoát đến nỗi

Trong tâm hồn ta dường như vẫn còn văng vẳng

Âm thanh hạnh phúc ấy; và ngay tại chốn đó,

Người nữ chúa đã ban ân huệ đầu tiên cho ta."

Rồi chàng tự nhủ: "Hỡi thần Cu-pi-đô toàn năng,

Khi ta nhớ lại toàn bộ câu chuyện này,

Cách ngài đã vây hãm ta từ mọi ngả đường,

Người ta có thể viết thành cả một cuốn sách như một câu chuyện cổ.

Cớ sao ngài phải nhọc công tìm kiếm chiến thắng trên cơ ta,

Khi ta đã là của ngài và hoàn toàn thuộc về ý muốn của ngài?

Niềm vui sướng gì khi ngài hành hạ chính những bề tôi của mình?

"Ngài đã trả thù ta thỏa thuê rồi đấy, hỡi vị thần hùng mạnh,

Kẻ khiến người ta phải khiếp sợ mỗi khi nổi giận!

Giờ thì xin ngài rủ lòng thương, ngài thừa biết ta khao khát

Ân huệ của ngài hơn mọi ham muốn trên đời,

Và ta sẽ sống và chết trong đức tin của ngài,

Vì thế ta chẳng xin gì hơn ngoài một đặc ân,

Là xin hãy nhanh chóng mang Cri-xây trở lại với ta.

"Hãy giục giã trái tim nàng quay về nhanh chóng

Như ngài đang giục giã ta khao khát được gặp nàng;

Khi đó ta thừa biết nàng sẽ chẳng thể chần chừ lâu hơn nữa.

Hỡi vị thần ban phúc, xin đừng quá tàn nhẫn

Đói với dòng dõi của Tơ-roi, ta khẩn cầu ngài,

Như nữ thần Giu-nô từng đối xử với dòng dõi Tê-bơ,

Khiến cho dân chúng Tê-bơ phải chịu họa diệt vong."

Và sau đó, chàng đi đến những cánh cổng thành,

Nơi Cri-xây từng cưỡi ngựa bước ra với dáng vẻ thong thả,

Và ở đó chàng đi đi lại lại bao vòng,

Rồi tự lẩm bẩm với chính mình: "Than ôi!

Từ nơi này, niềm vui và sự khuây khỏa của ta đã rời đi!

Ước gì thần linh nhân từ vì lòng trắc ẩn,

Cho phép ta được thấy nàng quay trở lại thành Tơ-roi!

"Và tại ngọn đồi kia, ta từng tiễn đưa nàng,

Than ôi! Và chính tại đó ta đã nói lời từ biệt!

Và ở đằng kia, ta thấy nàng cưỡi ngựa đến chỗ cha,

Vì nỗi đau đớn ấy mà trái tim ta như muốn tan nát.

Và ta đã quay về ngôi nhà này khi màn đêm buông xuống;

Và giờ ta sống ở đây, bị hắt hủi khỏi mọi niềm vui,

Và sẽ mãi thế, cho đến khi ta được thấy lại nàng ở Tơ-roi."

Và trong tưởng tượng, chàng thường tự hình dung

Rằng mình đã trở nên hốc hác, xanh xao và gầy gò hơn

So với trước đây, và rằng người ta đang khẽ bàn tán:

"Chuyện gì thế nhỉ? Ai có thể đoán được sự thật

Vì sao Trô-i-lút lại mang nỗi buồn nặng trĩu này?"

Và tất cả những điều đó chẳng qua chỉ là do sự u sầu trong tâm trí chàng,

Do chính chàng tự huyễn hoặc ra mà thôi.

Lại có lúc chàng tưởng tượng rằng

Bất kỳ ai đi ngang qua đường

Cũng đều thương xót cho hoàn cảnh của mình, và rằng họ sẽ nói:

"Thật đáng thương thay, Trô-i-lút sắp chết rồi."

Và cứ thế, chàng lại trải qua thêm một hay hai ngày nữa.

Như các bạn đã nghe, chàng sống một cuộc đời như thế,

Như một kẻ đứng chênh vênh giữa hy vọng và sợ hãi.

Chính vì thế, chàng thích thể hiện trong những khúc ca của mình

Nguyên nhân gây ra nỗi sầu khổ, theo cách tốt nhất có thể,

Và sáng tác một bài hát với vài câu từ ngắn ngủi,

Phần nào để vơi bớt trái tim nặng trĩu u sầu.

Và khi chàng ở một mình tránh xa tầm mắt mọi người,

Với giọng khẽ khàng, về người tình dấu yêu

Đang vắng bóng, chàng cất tiếng hát như các bạn sắp nghe đây.

"Hỡi vì sao mà ta đã đánh mất toàn bộ ánh sáng,

Với trái tim đau đớn, ta thật đáng phải than khỏa biết bao,

Rằng ta cứ mãi chìm trong bóng tối và đọa đày đêm qua đêm,

Giương buồm xuôi chiều gió trôi về cõi chết;

Chính vì thế, nếu vào đêm thứ mười mà ta đánh mất

Sự dẫn đường từ những tia sáng rực rỡ của ngươi dù chỉ một giờ,

Thì con tàu và cả ta sẽ bị Xa-by-đít nuốt chửng."

Khi bài hát đó được cất lên xong, chẳng mấy chốc

Chàng lại chìm đắm vào những tiếng thở dài quen thuộc;

Và mỗi đêm, như thói quen vẫn làm,

Chàng đứng ngắm nhìn vầng trăng sáng vằng vặc,

Và trút hết nỗi niềm sầu muộn với vầng trăng;

Rồi chàng tự nhủ: "Quả thực, khi ngươi uốn cong chiếc sừng non,

Ta sẽ vui mừng biết bao, nếu thiên hạ này còn chút chân tình!

"Ta cũng từng thấy đôi sừng cũ của ngươi vào buổi sáng sớm,

Khi người tình dấu yêu của ta cất bước ra đi,

Nàng chính là nguyên nhân gây ra nỗi thống khổ và sầu muộn trong ta;

Vì thế, hỡi Lu-xy-na trong trẻo và sáng ngời,

Vì tình yêu của thần linh, hãy phi thật nhanh trên quỹ đạo của ngươi!

Vì khi đôi sừng non của ngươi bắt đầu nhú lên,

Đó cũng là lúc nàng trở về, người có thể mang lại niềm hạnh phúc cho ta!"

Ban ngày thì dài đằng đẵng, và mỗi đêm lại càng dài hơn

So với bình thường, chàng thầm nghĩ thế;

Và mặt trời dường như đang đi chệch khỏi quỹ đạo,

Đi theo con đường dài hơn so với thói quen của ngài;

Và chàng tự nhủ: "Quả thực, ta cứ mãi lo sợ

Rằng Phê-tôn, con trai của thần Mặt Trời, vẫn còn sống,

Và đang điều khiển cỗ xe của cha mình đi sai đường."

Chàng cũng thường xuyên đi dạo dọc theo những bức tường thành,

Và phóng tầm mắt nhìn sang doanh trại người Hy Lạp,

Và tự thì thầm với chính mình rằng:

"Kia kìa, ở đó chính là người nữ chúa tự do của ta,

Hoặc là ở đằng kia, nơi những chiếc lều đang dựng lên!

Và từ hướng đó thổi tới làn gió ngọt ngào làm sao,

Mà ta cảm nhận trong tâm hồn mình như một sự chữa lành.

"Và chắc chắn là cơn gió này, cứ lớn dần lên

Và thổi vào mặt ta từng hồi từng hồi một,

Chính là những tiếng thở dài sâu kín và xót xa của người tình.

Ta có thể chứng minh điều này, bởi vì chẳng có nơi nào khác

Trong khắp thành phố này, ngoại trừ khoảng không gian này,

Mà ta không cảm nhận được ngọn gió nào mang âm thanh đau đớn đến thế;

Nó đang thì thầm rằng: 'Than ôi! Tại sao đôi ta lại bị chia lìa?'"

Chàng cứ mải miết chìm đắm trong khoảng thời gian dài đằng đẵng như thế,

Cho đến khi đêm thứ chín trôi qua hoàn toàn;

Và luôn ở bên cạnh chàng chính là tên Pan-da-rút này,

Kẻ vẫn luôn tận tụy dốc hết toàn bộ sức lực

Để an ủi và vực dậy tâm hồn chàng;

Luôn nhen nhóm hy vọng cho chàng rằng vào buổi sáng ngày thứ mười

Nàng sẽ trở về và chấm dứt mọi nỗi sầu muộn.

Cũng ở phía bên kia, Cri-xây đang ở đó,

Cùng với vài người phụ nữ, giữa vòng vây của những người Hy Lạp lực lưỡng;

Chính vì thế, suốt ngày nàng cứ than "Than ôi" liên hồi,

"Ước gì ta chưa từng ra đời! Lòng ta mong mỏi

Cái chết đến nhường nào; bởi giờ đây ta sống quá lâu rồi!

Than ôi! Và ta chẳng thể nào xoay chuyển được tình thế;

Vì bây giờ mọi chuyện còn tồi tệ hơn cả những gì ta từng tưởng tượng.

"Cha ta sẽ không vì bất cứ lý do gì mà ban ơn cho ta

Được quay trở lại, ta chẳng thể nào làm ông ấy vừa lòng dẫu bằng cách nào đi nữa;

Và nếu cứ để lỡ hẹn thời hạn đã định,

Trô-i-lút của ta sẽ đinh ninh trong lòng rằng

Ta là kẻ bội bạc, và sự thật trông có vẻ đúng là như thế.

Bằng cách đó, ta sẽ chuốc lấy sự oán trách từ mọi phía;

Hỡi cái khoảnh khắc chết tiệt khi ta sinh ra đời!

"Và nếu ta mạo hiểm dấn thân vào hiểm nguy,

Để trộm trốn đi vào ban đêm, và chẳng may

Ta bị bắt lại, ta sẽ bị coi là một nữ gián điệp;

Hoặc giả như, ôi, đây là điều ta sợ nhất trong tất cả,

Nếu ta rơi vào tay một tên khốn nạn nào đó,

Thì coi như ta mất mạng, dù tấm lòng ta có sắt son đến đâu;

Hỡi vị thần hùng mạnh, xin hãy rủ lòng thương cho nỗi sầu muộn này của ta!"

Gương mặt rạng rỡ của nàng đã trở nên tái nhợt,

Tứ chi thì gầy gò, giống như một kẻ suốt cả ngày

Cứ đứng lặng ngắm nhìn nơi chốn

Mà nàng sinh ra và từng gắn bó trọn đời, hễ có cơ hội.

Và suốt đêm nàng nằm khóc lóc, than ôi!

Và cứ thế trong tuyệt vọng, chẳng còn chút lối thoát nào,

Nàng lê lết cuộc đời của một sinh linh khốn khổ.

Suốt ngày nàng thở dài ngao ngán trước nghịch cảnh,

Và trong tâm trí, nàng cứ mãi phác họa lại

Sự cao thượng vĩ đại của Trô-i-lút,

Và ghi nhớ từng lời nói dịu dàng của chàng

Kể từ ngày đầu tiên tình yêu giữa họ bắt đầu chớm nở.

Và cứ thế, nàng tự thiêu đốt trái tim đau khổ của mình

Thông qua việc hoài niệm về những điều nàng hằng khao khát.

Trên thế giới này chẳng có trái tim nào tàn nhẫn đến mức

Nếu từng nghe nàng than khóc trong nỗi sầu muộn,

Lại không bật khóc vì những đớn đau buốt nhói của nàng,

Nàng khóc nức nở đến thế, cả chiều lẫn sáng.

Nàng chẳng cần phải mượn thêm giọt nước mắt nào nữa.

Và điều tồi tệ nhất trong tất cả những nỗi đau ấy chính là,

Chẳng có nổi một bóng người để nàng dám giãi bày nỗi lòng.

Nàng đượm buồn nhìn về phía Tơ-roi,

Ngắm nhìn những ngọn tháp cao và cả những tòa đại sảnh;

Nàng thốt lên: "Than ôi! Những niềm vui và sự hoan hỉ

Mà giờ đây đã hóa thành cay đắng,

Ta từng có được biết bao lần bên trong những bức tường thành kia!

Hỡi Trô-i-lút, chàng đang làm gì thế này?" nàng tự nhủ;

"Trời ơi! Liệu chàng có còn nhớ đến Cri-xây nữa hay không?

"Than ôi! Lẽ ra ta nên tin vào những lời dạy bảo của chàng,

Và cùng đi với chàng như chàng từng khuyên ta trước đây!

Thì giờ đây ta đã chẳng phải thở dài xót xa đến thế.

Ai có thể nói rằng ta đã làm điều sai quấy

Khi trốn đi cùng với một người như chàng chứ?

Nhưng thuốc tiên bao giờ cũng đến quá muộn,

Khi người ta đã khiêng cỗ quan tài ra nghĩa địa.

"Đã quá muộn để bàn về chuyện này lúc này đây;

Sự thận trọng ơi! Than ôi! Một trong ba con mắt của ngươi

Đã luôn thiếu vắng ở ta trước khi ta đặt chân đến đây;

Về quá khứ, ta ghi nhớ rất rõ;

Và hiện tại, ta cũng nhìn thấu tường tận.

Nhưng tương lai, trước khi ta sa vào cạm bẫy,

Thì ta lại chẳng thể nhìn thấy; đó chính là điều gây ra nỗi sầu muộn cho ta lúc này.

"Nhưng dẫu sao đi nữa, chuyện gì đến rồi sẽ đến,

Vào đêm mai, bất kể hướng đông hay hướng tây,

Ta sẽ tìm cách trốn khỏi doanh trại này từ một góc nào đó,

Và đi theo Trô-i-lút đến bất cứ nơi đâu chàng muốn.

Ta sẽ giữ vững ý định này, và đó là cách tốt nhất.

Mặc thây những lời đàm tiếu ác ý của lưỡi đời,

Bởi vì những kẻ khốn nạn vẫn luôn đố kỵ với tình yêu từ ngàn xưa.

"Bởi vì kẻ nào cứ mải bận tâm đến từng lời bàn tán,

Hay để cho trí tuệ của mọi kẻ khác chi phối hành vi của mình,

Thì chắc chắn hắn sẽ chẳng bao giờ thành công được đâu.

Bởi vì điều mà một số kẻ vẫn luôn chê bai,

Kia kìa, lại được những hạng người khác ca ngợi hết lời.

Còn về phần ta, bất chấp mọi sự thay đổi lật lọng ấy,

Ta gọi sự thỏa mãn trong tâm hồn chính là hạnh phúc đích thực.

"Chính vì thế, chẳng cần nói thêm lời nào nữa,

Tóm lại là ta sẽ trở về Tơ-roi."

Nhưng Chúa mới biết được, chưa đầy hai tháng sau,

Nàng đã hoàn toàn xa rời ý định đó.

Bởi vì cả Trô-i-lút lẫn thành phố Tơ-roi

Sẽ trôi tuột khỏi trái tim nàng mà chẳng để lại chút vướng bận nào;

Bởi vì nàng sẽ quyết định ở lại hẳn.

Tên Đi-ô-mết này, kẻ mà ta bắt đầu kể chuyện về hắn,

Giờ đây đang tự tranh luận trong thâm tâm

Bằng tất cả sự mưu mẹo và mọi thủ đoạn mà hắn có thể nghĩ ra,

Làm sao để với thời gian ngắn nhất có thể,

Hắn đưa được trái tim Cri-xây vào chiếc lưới của mình.

Hắn chưa bao giờ ngừng theo đuổi mục đích đó;

Để câu được nàng, hắn đã giăng sẵn cả lưỡi câu lẫn đường cước.

Nhưng tuy nhiên, trong thâm tâm hắn thừa hiểu rằng

Nàng không phải là kẻ không có người tình ở Tơ-roi,

Bởi vì kể từ ngày hắn đưa nàng rời khỏi nơi đó đến nay,

Hắn chưa từng thấy nàng mỉm cười hay biểu lộ niềm vui.

Hắn không biết làm cách nào để xoa dịu trái tim nàng cho tốt nhất.

"Nhưng cứ thử xem sao," hắn tự nhủ, "chẳng mất mát gì đâu;

Bởi kẻ nào không chịu thử thì chẳng bao giờ đạt được thành quả."

Rồi một đêm nọ, hắn lại tự nhủ:

"Chẳng lẽ ta không phải là một tên ngốc khi thừa biết rõ rằng

Nỗi đau buồn vì yêu của nàng là dành cho một kẻ khác,

Vậy mà ta vẫn cứ đâm đầu vào thử vận may lúc này đây?

Ta thừa hiểu rằng việc này sẽ chẳng mang lại chút lợi lộc gì cho ta.

Bởi vì những bậc hiền triết thường đúc kết trong sách vở rằng:

'Người ta không nên tán tỉnh một kẻ đang chìm đắm trong sầu muộn.'

"Nhưng kẻ nào có thể giật được một bông hoa rực rỡ như thế

Từ tay kẻ mà nàng đang ngày đêm khóc thương mong nhớ,

Thì kẻ đó có quyền tự hào mình là một bậc chinh phục."

Và ngay lập tức, với bản tính táo bạo từ trước đến nay,

Hắn tự nhủ trong lòng: "Chuyện gì đến sẽ phải đến,

Dù có phải chết đi chăng nữa, ta cũng sẽ theo đuổi trái tim nàng;

Ta chẳng mất gì nhiều ngoài dăm ba lời ăn tiếng nói đâu."

Tên Đi-ô-mết này, như sách vở đã tường thuật lại cho chúng ta,

Là một kẻ nhanh nhẹn và đầy gan dạ trong mọi việc cần làm;

Với giọng nói trầm hùng cùng thân hình vạm vỡ vuông vức,

Can đảm, đanh thép, mạnh mẽ và thượng võ

Trong các chiến công, giống y như người cha Ty-đê-u-xơ của hắn.

Và một số người còn kể rằng hắn là kẻ chẻ hoe mồm mép; (ghi chú: ý chỉ kẻ hay ba hoa, nói nhiều)

Và hắn là người thừa kế xứ Ca-li-đôi và A-giơ.

Cri-xây có vóc dáng vừa phải,

Thêm vào đó về hình thể, gương mặt và cả phong thái,

Chẳng thể tìm đâu ra một sinh linh nào xinh đẹp hơn.

Và thói quen thường ngày của nàng là

Để mái tóc vàng óng ả được thắt bím gọn gàng

Thả dọc theo cổ áo ở phía sau lưng,

Được buộc lại bằng một sợi chỉ vàng.

Và ngoại trừ đôi lông mày hơi giao nhau một chút,

Thì chẳng còn chút khuyết điểm nào mà ta có thể soi mói;

Còn nếu nói về đôi mắt sáng ngời của nàng,

Ôi, quả thực, những ai từng ngắm nhìn nàng đều viết rằng

Cả Thiên đàng dường như hiện hữu trong đôi mắt ấy.

Và cùng với vẻ đẹp kiều diễm vô song ấy,

Tình yêu trong lòng nàng luôn giằng co xem thứ gì mạnh mẽ hơn.

Nàng là người điềm đạm, giản dị lại vô cùng khôn ngoan,

Được giáo dục gia phong chu đáo nhất có thể,

Nhã nhặn trong từng lời ăn tiếng nói nhìn chung,

Bác ái, thanh lịch, phóng khoáng và hào hiệp;

Và chưa bao giờ lòng trắc ẩn vắng bóng ở nàng;

Sống tình cảm, nhưng tâm hồn lại dễ thay đổi;

Tuy nhiên quả thực, ta không thể biết chính xác tuổi của nàng.

Còn Trô-i-lút thì ngày càng cao lớn vạm vỡ,

Sở hữu một thân hình hoàn mỹ cân đối

Đến mức tạo hóa chẳng thể nào nhào nặn hoàn hảo hơn được nữa;

Trẻ trung, tươi tắn, khỏe mạnh và dũng mãnh như sư tử;

Trung kiên như thép trong mọi hoàn cảnh;

Là một trong những sinh linh có phẩm chất tuyệt vời nhất

Từng có mặt, hoặc sẽ có mặt trên cõi đời này chừng nào thế giới còn tồn tại.

Và chắc chắn trong sử sách người ta đã ghi lại rằng

Trô-i-lút chưa bao giờ thua kém bất kỳ ai,

Vào thời đại của mình, chẳng hề nhường bước bất kỳ ai

Trong sự dũng cảm khi thực hiện những bổn phận của một hiệp sĩ.

Dù một tên khổng lồ có thể vượt trội hơn chàng về thể lực,

Thì trái tim chàng vẫn luôn đứng ở hàng đầu và sánh ngang với những kẻ xuất chúng nhất,

Dám làm bất cứ điều gì chàng muốn.

Nhưng để tiếp tục câu chuyện về Đi-ô-mết: —

Chuyện xảy ra là sau đó, vào ngày thứ mười

Kể từ khi Cri-xây rời khỏi thành phố,

Tên Đi-ô-mết này, tươi tắn như nhánh cây non tháng Năm,

Đã đến túp lều nơi Calkas đang ở,

Và giả vờ có việc cần bàn với Calkas;

Nhưng ý đồ thực sự của hắn là gì, ta sẽ kể cho các bạn nghe ngay đây.

Cri-xây, nói ngắn gọn lại cho dễ hiểu,

Đã chào đón hắn, và mời hắn ngồi xuống cạnh mình;

Và hắn chẳng khó khăn gì để lưu lại đó lâu hơn.

Và sau đó, chẳng chần chừ lâu lắc,

Người ta mang ra nào các loại gia vị và rượu vang;

Và họ cùng nhau trò chuyện về chuyện nọ chuyện kia,

Như những người bạn, và một vài điều trong số đó các bạn sắp được nghe đây.

Hắn bắt đầu lái câu chuyện sang vấn đề chiến tranh

Giữa họ và người dân thành Tơ-roi;

Và hắn cũng ngỏ lời thỉnh cầu nàng hãy cho biết

Ý kiến của nàng về cuộc vây hãm này.

Từ câu hỏi đó, hắn dần chuyển hướng xuống

Hỏi xem nàng có thấy xa lạ hay không

Trước lối sống và những việc làm của người Hy Lạp?

Và tại sao người cha của nàng lại trì hoãn lâu đến thế

Trong việc gả nàng cho một người xứng đáng?

Cri-xây, người đang oằn mình trong nỗi đau đớn dữ dội

Vì tình yêu dành cho Trô-i-lút, hiệp sĩ của lòng nàng,

Bằng tất cả sự khôn ngoan và khả năng có thể,

Đã đáp lời hắn; nhưng xét về ý đồ thực sự của hắn,

Thì có vẻ như nàng chẳng hề hay biết hắn đang mưu tính điều gì.

Tuy nhiên, tên Đi-ô-mết này

Vẫn tự trấn an trong thâm tâm, và cất lời thế này:

"Nếu ta phán đoán không lầm về người,

Thì thưa quý bà Cri-xây của lòng tôi,

Kể từ khoảnh khắc đầu tiên tôi đặt tay lên dây cương của người

Khi người rời khỏi Tơ-roi vào buổi sáng sớm hôm ấy,

Tôi chưa từng thấy người nở nụ cười, chỉ toàn thấy chìm đắm trong sầu muộn.

"Tôi không thể tài nào đoán ra nguyên nhân là gì

Nếu không phải vì tình yêu dành cho một gã Tơ-roi nào đó,

Điều mà tôi sẽ cảm thấy vô cùng tiếc nuối

Nếu vì bất kỳ kẻ nào đang sống ở chốn đó

Mà người phải đổ dù chỉ một phần tư giọt nước mắt,

Hay tự dày vò bản thân một cách đáng thương đến thế;

Bởi vì không còn nghi ngờ gì nữa, điều đó chẳng đáng chút nào đâu.

"Dân chúng Tơ-roi, nói một cách ngắn gọn là tất cả mọi người,

Đang bị giam cầm trong ngục tối, như chính mắt người đã thấy;

Và sẽ chẳng có một ai sống sót trở về

Đổi lấy toàn bộ số vàng giữa mặt trời và biển cả đâu.

Hãy tin chắc và hiểu rõ lời tôi nói.

Sẽ không có một ai được tha mạng để bước đi trên cõi đời này,

Dù kẻ đó có là chúa tể của mười thế giới đi chăng nữa!

"Sự tàn sát trả thù cho việc cướp đi Ê-lê-nê đó,

Sẽ được thực hiện trước khi chúng ta rời khỏi nơi này,

Đến mức các vị thần Ma-nết, những vị thần cai quản hình phạt nơi âm phủ,

Sẽ phải kinh hãi trước việc người Hy Lạp tiêu diệt bọn chúng.

Và người ta sẽ phải khiếp sợ cho đến tận tận thế

Kể từ nay về sau nếu dám cả gan cướp đi bất kỳ vương hậu nào,

Sự trả thù tàn khốc của chúng ta sẽ khiến người ta phải khiếp sợ.

"Và trừ phi Calkas dùng những lời lẽ vòng vo lắt léo để lừa gạt chúng ta,

Tức là dùng những lời lẽ hai mặt,

Những thứ người ta gọi là 'lời nói hai lưỡi',

Người sẽ thừa biết rằng tôi không hề nói dối,

Và chính mắt người sẽ chứng kiến toàn bộ sự việc này,

Hơn thế nữa, nó sẽ diễn ra rất nhanh thôi; người sẽ không thể ngờ nó lại sớm đến thế đâu;

Giờ thì hãy chú ý lắng nghe, vì chuyện đó sắp được tiến hành rồi.

"Các người nghĩ vị cha già thông thái của người có đời nào

Đem An-tê-nơ ra đổi lấy người ngay lập tức,

Nếu ông ấy không thừa biết rằng thành phố này

Sẽ bị tàn rụi hoàn toàn hay sao? Ôi, đừng có mơ mòng thế! Tên tôi chẳng còn là gì nếu không phải vậy!

Ông ấy thừa biết sẽ chẳng có một ai trốn thoát được

Là người Tơ-roi cả; và vì quá sợ hãi,

Nông nỗi nào mà ông ấy dám để người ở lại đó lâu hơn.

"Người còn muốn gì hơn nữa, hỡi nữ chúa đáng yêu của lòng tôi?

Hãy để Tơ-roi và người Tơ-roi phai mờ khỏi tâm trí người!

Hãy xua đuổi niềm hy vọng cay đắng đó đi, và vui tươi lên,

Đồng thời lấy lại vẻ đẹp rạng rỡ cho gương mặt của người,

Thứ mà người đang làm cho tàn phai bởi những giọt nước mắt mặn chát.

Bởi vì thành Tơ-roi đang rơi vào tình cảnh hiểm nghèo đến mức,

Chẳng có phương thuốc nào có thể cứu vãn nó được nữa.

"Và hãy suy ngẫm cho kỹ, người sẽ tìm thấy ở những người Hy Lạp

Một tình yêu trọn vẹn hơn, trước khi màn đêm buông xuống,

Hơn bất kỳ kẻ Tơ-roi nào, và chu đáo hơn rất nhiều,

Hắn sẽ dốc hết sức mình để phục vụ người cho thật tốt.

Và nếu người rủ lòng rủ ơn, hỡi nữ chúa lộng lẫy,

Chính tôi sẽ là kẻ đứng ra phục vụ chính bản thân người,

Phải, thà làm điều đó còn hơn làm vua của mười hai xứ Hy Lạp!"

Và vừa thốt đến từ ấy, mặt hắn đỏ bừng lên,

Và trong giọng nói, hắn hơi run rẩy đôi chút,

Hắn quay đầu sang một bên một lát,

Và khựng lại một lúc; rồi sau đó bừng tỉnh,

Hắn đăm đăm nhìn nàng với ánh mắt điềm đạm,

Và cất lời: "Dù điều này chẳng mang lại niềm vui gì cho người, tôi cũng là một gã

Nam nhi dòng dõi quý tộc chẳng thua kém bất kỳ ai ở Tơ-roi.

"Bởi vì nếu cha tôi là Ty-đê-u-xơ," hắn nói,

"Còn sống, thì giờ này tôi đã là

Một vị vua của xứ Ca-li-đôi và A-giơ rồi, hỡi Cri-xây!

Và tôi vẫn hy vọng mình sẽ đạt được điều đó. Chắc chắn là vậy.

Nhưng than ôi, thật là tai họa, cha tôi đã bỏ mạng

Một cách đầy bất hạnh tại thành Tơ-bơ từ quá sớm,

Gieo rắc tang tóc cho Pô-li-mít và bao nhiêu người khác.

"Nhưng hỡi người thương của lòng tôi, vì tôi là người của người,

Và là kẻ đầu tiên đến cầu xin sự ân chuẩn từ người,

Để được hết lòng phục vụ người bằng tất cả khả năng

Cho đến trọn đời trọn kiếp,

Nên trước khi tôi rời khỏi chốn này,

Xin người hãy ban ơn cho tôi để vào ngày mai,

Tôi có nhiều thời gian thong thả hơn để thổ lộ nỗi lòng với người."

Ta cần gì phải thuật lại những lời hắn đã nói chứ?

Hắn nói quá nhiều cho một ngày là cái chắc;

Bằng chứng rõ ràng là hắn đã nói khéo thế nào để Cri-xây

Đồng ý vào ngày hôm sau, theo lời thỉnh cầu của hắn,

Sẽ dành thời gian nói chuyện với hắn ít nhất là một lúc,

Với điều kiện hắn không được phép nhắc đến những chuyện tình ái đó nữa;

Và nàng đã đáp lại hắn như các bạn sắp nghe đây:

Như một kẻ vẫn khắc ghi hình bóng Trô-i-lút trong tim

Sâu đậm đến mức chẳng thứ gì có thể bứt ra nổi;

Nàng cất giọng xa cách và thưa rằng:

"Hỡi Đi-ô-mết, tôi yêu vùng đất nơi tôi sinh ra;

Và nguyện xin thần Gi-ốp vì lòng nhân từ,

Hãy nhanh chóng giải cứu nó khỏi mọi muộn phiền!

Hỡi vị thần hùng mạnh, xin hãy bảo vệ cho nó được bình yên!

"Việc người Hy Lạp muốn trút giận lên Tơ-roi

Nếu họ có thể làm được, tôi thừa biết rõ điều đó, chắc chắn là vậy.

Nhưng mọi chuyện sẽ không diễn ra theo cách người nói đâu;

Và xin thần linh chứng giám, hơn thế nữa,

Tôi thừa biết cha tôi là một người khôn ngoan và nhanh trí;

Và việc ông ấy đã chuộc lại tôi, như người đã kể,

Với cái giá quá đắt đỏ như thế, khiến tôi càng thêm phần kính trọng ông ấy.

"Rằng người Hy Lạp thuộc tầng lớp cao quý,

Tôi cũng thừa biết rõ; nhưng chắc chắn người ta sẽ tìm thấy

Những con người xứng đáng chẳng kém gì trong thành Tơ-roi,

Tài giỏi, hoàn hảo và tử tế chẳng kém gì

Bất kỳ ai sinh sống từ quần đảo Óc-ca-đít cho đến xứ Ấn Độ.

Và việc người biết cách phụng sự người nữ chúa của mình,

Tôi cũng tin là vậy, để xứng đáng nhận được sự biết ơn từ nàng.

"Nhưng nếu nói về chuyện yêu đương, xin thưa," nàng nói,

"Tôi từng có một người chồng, người mà tôi đã kết hôn,

Trái tim tôi hoàn toàn thuộc về chàng cho đến khi chàng qua đời;

Còn bất kỳ tình yêu nào khác, xin thần Pa-lát chứng giám cho tôi,

Chẳng có và chưa từng có trong trái tim tôi.

Còn việc người xuất thân từ dòng dõi quý tộc cao sang,

Tôi đã nghe người ta kể nhiều rồi, không còn nghi ngờ gì nữa.

"Và điều đó khiến tôi vô cùng kinh ngạc

Khi người lại đi đùa cợt một người phụ nữ như thế.

Hơn nữa, Chúa mới biết được, tình yêu và tôi vốn cách xa nhau vạn dặm!

Tôi thà chọn cái chết, nguyện xin thần linh chứng giám,

Để chìm đắm trong than vãn và sầu muộn còn hơn.

Còn sau này tôi sẽ làm gì, tôi không thể nói trước;

Nhưng quả thực, hiện tại tôi chẳng có tâm trí nào để đùa vui.

"Trái tim tôi giờ đây đang chìm trong khốn đốn,

Còn người thì bận rộn với chiến trận ngày qua ngày.

Biết đâu được, sau này khi người đã chiếm được thành phố,

Biết đâu chừng, sự việc sẽ diễn ra theo hướng

Mà khi chứng kiến cảnh tượng chưa từng thấy trước đây,

Tôi sẽ hành động theo cách chưa từng làm bao giờ!

Câu nói này có lẽ đã quá đủ đối với người rồi.

"Ngày mai tôi rất sẵn lòng trò chuyện với người,

Với điều kiện người không được đả động gì đến chuyện này nữa.

Và khi nào thấy tiện, người có thể quay lại đây;

Và trước khi người đi, tôi xin nói với người ngần này điều;

Xin thần Pa-lát với mái tóc óng ánh chứng giám cho tôi,

Nếu tôi buộc phải có tình cảm với bất kỳ kẻ Hy Lạp nào,

Thì đó chắc chắn phải là chính người, tôi xin lấy danh dự ra thề!

"Tôi không nói thế có nghĩa là tôi sẽ yêu người đâu,

Nhưng tôi cũng chẳng từ chối, tóm lại là

Tôi có ý tốt, xin thần linh trên cao chứng giám:" —

Và vừa nói, nàng vừa hạ thấp đôi mắt xuống,

Và thở dài, rồi cất lời: "Hỡi thành Tơ-roi,

Ta vẫn cầu xin thần linh cho phép ta được nhìn thấy người

Trong cảnh thanh bình yên ổn, bằng không hãy làm cho trái tim ta vỡ tung ra."

Nhưng tóm lại và nói một cách ngắn gọn,

Tên Đi-ô-mết này lại tiếp tục tấn công ráo riết và tươi tắn trở lại,

Khẩn khoản nài xin sự rủ lòng thương từ nàng;

Và sau đó, để nói lên sự thật,

Hắn cầm lấy chiếc găng tay của nàng, khiến hắn vô cùng sung sướng.

Và cuối cùng, khi màn đêm đã buông xuống,

Và mọi chuyện tốt đẹp, hắn đứng dậy và cất lời từ biệt.

Nữ thần Vệ Nữ sáng ngời theo sau và luôn soi đường

Cho ánh dương rộng mở của Phê-bút đang lặn xuống;

Và Xyn-thi-a thúc giục những con chiến mã kéo xe của nàng

Vượt qua chòm sao Sư Tử, nếu có thể;

Và vị thần cầm tinh nhân mã đã giương cao những ngọn nến sáng rực,

Khi Cri-xây bước về phía chiếc giường của mình

Nằm sâu bên trong túp lều lộng lẫy sáng ngời của người cha.

Nàng cứ ngẫm đi nghĩ lại trong tâm hồn

Từng lời nói của tên Đi-ô-mết đường đột này,

Địa vị cao quý của hắn, mối hiểm họa của thành phố,

Và việc nàng chỉ có một mình, rất cần đến

Sự giúp đỡ của bạn bè; và cứ thế nguyên nhân bắt đầu nảy sinh,

Nói cho đúng sự thật,

Khiến nàng đưa ra quyết định hoàn toàn ở lại.

Buổi sáng đến, và để nói một cách tâm linh,

Tên Đi-ô-mết này đã đến chỗ Cri-xây,

Và tóm lại, để các bạn không phải ngắt quãng câu chuyện của tôi,

Hắn đã ăn nói khéo léo đến mức

Dập tắt toàn bộ những tiếng thở dài xót xa của nàng.

Và cuối cùng, nói cho đúng sự thật,

Hắn đã giúp nàng vơi đi phần lớn nỗi thống khổ.

Và sau đó câu chuyện kể cho chúng ta nghe rằng

Nàng đã tặng hắn con chiến mã tía tuyệt đẹp,

Thứ mà hắn từng cướp được từ tay Trô-i-lút;

Và cả một chiếc trâm cài áo (dù điều đó chẳng cần thiết cho lắm)

Từng là của Trô-i-lút, nàng cũng đem tặng cho Đi-ô-mết.

Và hơn thế nữa, để giúp hắn vơi bớt nỗi sầu muộn,

Nàng còn làm cho hắn một dải băng tay từ chiếc tay áo của mình.

Tôi cũng tìm thấy trong những câu chuyện kể khác rằng,

Khi Đi-ô-mết bị thương khắp cơ thể

Bởi tay Trô-i-lút, nàng đã rơi biết bao giọt nước mắt,

Khi chứng kiến những vết thương sâu hoắm đang rớm máu của hắn;

Và nàng đã tận tình chăm sóc cho hắn cẩn thận,

Nhằm chữa lành những đớn đau tột cùng cho hắn.

Người ta đồn rằng, chẳng biết có phải vậy không, nàng đã trao cả trái tim mình cho hắn.

Nhưng quả thực, câu chuyện thuật lại cho chúng ta rằng

Chưa từng có người phụ nữ nào gây ra nỗi đau lớn hơn

Thế này, khi nàng phản bội Trô-i-lút.

Nàng thốt lên: "Than ôi! Giờ đây danh dự về lòng chung thủy trong tình yêu của ta

Đã hoàn toàn tiêu tan, vĩnh viễn không thể lấy lại được nữa!

Bởi vì ta đã phản bội một kẻ cao thượng nhất

Từng tồn tại trên đời, và là một kẻ vô cùng đáng kính!

"Than ôi, cho đến tận tận thế,

Sẽ chẳng có lấy một lời hay ý đẹp nào được viết hay được ca tụng về ta,

Bởi vì những cuốn sách này sẽ phơi bày tội lỗi của ta.

Ôi, cái tên của ta sẽ bị bêu rếu trên muôn vàn cửa miệng;

Tiếng tăm của ta sẽ vang dội khắp năm châu bốn bể;

Và phụ nữ sẽ là những kẻ căm ghét ta nhất trên đời.

Than ôi, sao tai họa này lại giáng xuống đầu ta cơ chứ!

"Họ sẽ nói rằng, trong khả năng của mình,

Ta đã mang lại sự ô nhục cho họ, thật đáng đời cho ta!

Dẫu ta không phải là kẻ đầu tiên làm điều sai quấy,

Thì điều đó có ích gì trong việc chùi sạch vết nhơ của ta?

Nhưng vì ta thấy chẳng còn con đường nào tốt hơn nữa,

Và đã quá muộn để ta hối hận lúc này,

Thì ta đành phải sống trung thủy với Đi-ô-mết vậy.

"Nhưng hỡi Trô-i-lút, vì ta chẳng thể làm gì tốt hơn,

Và vì anh và em đã chính thức đường ai nấy bước,

Ta vẫn cầu xin Thượng đế ban cho anh một ngày thật tốt lành,

Xứng đáng là kẻ cao thượng nhất quả thực

Mà ta từng thấy, luôn biết cách phụng sự và bảo vệ danh dự cho người nữ chúa của mình một cách tận tụy nhất:" —

Và vừa thốt xong câu ấy, nàng nức nở bật khóc.

"Và quả thực anh sẽ chẳng bao giờ phải căm ghét em,

Và tình cảm bạn bè, anh sẽ nhận được từ em,

Cùng những lời chúc tốt đẹp của em, dù em có sống trọn đời đi nữa.

Và quả thực, em sẽ rất đau lòng

Khi chứng kiến anh phải đối mặt với nghịch cảnh.

Và dẫu anh vô tội, em thừa biết mình đang phụ bạc anh;

Nhưng mọi chuyện rồi sẽ qua đi; và giờ em xin cất lời từ biệt."

Nhưng thực sự, khoảng thời gian trôi qua là bao lâu

Kể từ lúc nàng phản bội chàng để theo tên Đi-ô-mết này,

Tác giả nào dám khẳng định, tôi cũng chịu.

Hãy để mỗi người tự chú tâm vào sách vở của mình;

Sẽ chẳng ai tìm ra được thời hạn chính xác đâu, không còn nghi ngờ gì nữa.

Bởi vì mặc dù hắn bắt đầu tán tỉnh nàng rất sớm,

Nhưng trước khi hắn chiếm được trái tim nàng, vẫn còn rất nhiều chuyện phải làm.

Cũng chẳng phải ý tôi muốn trách cứ người phụ nữ tội nghiệp này

Vượt quá khuôn khổ mà câu chuyện cho phép.

Cái tên của nàng, than ôi! Đã bị bêu rếu quá rộng khắp,

Đến mức tội lỗi của nàng bấy nhiêu đó cũng đã quá đủ để trừng phạt rồi.

Và nếu tôi có thể tìm cách biện hộ cho nàng bằng bất kỳ cách nào,

Bởi vì nàng quá đau buồn trước sự bội bạc của chính mình,

Thì thâm tâm tôi, quả thực, tôi vẫn muốn biện hộ cho nàng vì lòng trắc ẩn.

Còn Trô-i-lút này, như tôi đã kể từ trước,

Cứ thế lê bước qua ngày qua tháng với tất cả sức lực còn lại.

Nhưng trái tim chàng thường xuyên trải qua những phen lúc nóng lúc lạnh,

Và đặc biệt là vào đêm thứ chín định mệnh ấy,

Sáng hôm sau là thời điểm nàng đã hứa hẹn với chàng

Sẽ quay trở lại: Chúa mới biết được, giấc ngủ của chàng

Đêm hôm đó vô cùng ít ỏi; chẳng có chút tâm trí nào để ngủ ngáy.

Phê-bút được đội vương miện nguyệt quế, với sức nóng của mình,

Đã bắt đầu hành trình đi lên trên bầu trời,

Làm ấm những con sóng ướt át ở vùng biển phía đông,

Và con gái của Ni-xu-xơ cất tiếng hót với tâm hồn phơi phới,

Khi Trô-i-lút sai người đi tìm Pan-da-rút;

Và họ cùng nhau dạo chơi trên những bức tường thành,

Để ngóng xem có bóng dáng Cri-xây đâu không.

Họ đứng ngóng chờ cho đến tận trưa

Để xem ai sẽ là người xuất hiện; và bất kỳ ai

Đi từ đằng xa tới, họ đều chắc nịch đó là nàng,

Cho đến khi họ nhìn rõ mặt mới biết không phải.

Lúc thì trái tim chàng đờ đẫn, lúc thì lại hân hoan;

Và cứ thế, cả Trô-i-lút và Pan-da-rút

Đứng ngẩn ngơ ngóng chờ trong vô vọng.

Trô-i-lút bèn cất lời với Pan-da-rút:

"Theo những gì ta biết chắc chắn, trước giờ ngọ, quả thực

Cri-xây sẽ không về thành đâu.

Chắc chắn là nàng có quá nhiều việc phải làm,

Để có thể trốn đi khỏi người cha quái gở đó, ta đoán thế;

Vị cha già của nàng thế nào cũng sẽ bắt nàng ngồi lại ăn trưa

Cho bằng được trước khi nàng đi; Chúa hãy đày đọa tâm can ông ta đi!"

Pan-da-rút đáp lời: "Điều đó hoàn toàn có thể xảy ra; chắc chắn rồi;

Thế nên tôi xin anh, chúng ta hãy về ăn trưa đi;

Rồi sau ngọ anh có thể quay lại đây."

Và họ quay về nhà, chẳng nói thêm lời nào nữa;

Rồi lại quay ra, nhưng có lẽ họ sẽ phải tìm kiếm mỏi mòn

Trước khi tìm thấy thứ họ đang ngóng chờ;

Vận Mệnh đang có ý định trêu ngươi cả hai bọn họ.

Trô-i-lút thốt lên: "Giờ thì ta thấy rõ rằng nàng

Bị giữ chân lại với người cha già lâu quá,

Đến mức khi nàng đến thì trời cũng suýt sụp tối rồi.

Nào chúng ta hãy ra cổng thành đi.

Mấy gã canh cổng này bao giờ cũng ngốc nghếch;

Và ta sẽ bắt chúng phải mở rộng cổng thành

Ra như không có chuyện gì xảy ra cả, dẫu cho nàng có về muộn đi chăng nữa."

Thời gian trôi đi rất nhanh, tiếp sau đó là buổi chiều tối,

Và Cri-xây vẫn chẳng thấy tăm hơi đâu đối với Trô-i-lút.

Chàng mỏi mắt ngóng theo từng hàng giậu, từng gốc cây, từng lùm bụi,

Và rướn cổ vươn người hẳn ra ngoài bức tường thành.

Và cuối cùng chàng quay người lại và thốt lên:

"Nhân danh Chúa, Pan-da-rút, giờ thì ta đã hiểu ý của nàng rồi!

Suýt chút nữa, quả thực, nỗi lo lắng của ta lại hoàn toàn mới mẻ.

"Giờ thì không còn nghi ngờ gì nữa, nàng là một người phụ nữ khôn ngoan;

Ta thừa biết, nàng có ý định cưỡi ngựa trốn về trong âm thầm.

Ta xin ca ngợi sự khôn ngoan của nàng, xin lạy cái mũ của tôi!

Nàng sẽ không làm cho thiên hạ phải ngẩn ngơ

Nhìn chằm chằm vào mình khi trở về; mà nàng tính sẽ thầm lặng

Cưỡi ngựa lẻn vào trong thành phố khi màn đêm buông xuống.

Và người anh em dấu yêu, đừng có nản lòng mà chờ đợi lâu nhé.

"Chúng ta chẳng có việc gì khác để làm cả, quả thực.

Nào Pan-da-rút, anh có chịu tin tôi không?

Hãy nhìn cho kỹ vào, tôi thấy nàng rồi! Kia kìa, nàng ở đằng kia kìa.

Nâng mắt lên nào anh bạn! Anh không thấy sao?"

Pan-da-rút đáp lời: "Không đời nào, thề có Chúa!

Hoàn toàn sai bét nhè, anh đang nói nhăng cuội gì thế, mắt để đi đâu hả?

Cái thứ anh thấy đằng kia chẳng qua chỉ là một chiếc xe chở rác."

"Than ôi, anh nói hoàn toàn chính xác," Trô-i-lút đáp;

"Nhưng chắc chắn rằng, không phải vô cớ đâu

Mà trái tim tôi lúc này lại cảm thấy hân hoan thế này.

Nó là điềm báo cho thấy tôi sắp nghĩ ra điều gì đó tốt lành.

Ta chẳng biết thế nào, nhưng kể từ khi sinh ra đời đến nay,

Chưa bao giờ ta cảm thấy sự khuây khỏa nào đến thế, ta dám cá đấy;

Nàng sẽ về đêm nay thôi, người yêu của tôi ơi, tôi dám lấy mạng sống ra cá cược đấy!"

Pan-da-rút đáp lời: "Thế thì quá tốt rồi";

Và hùa theo mọi điều chàng vừa nói;

Nhưng trong thâm tâm hắn thầm nghĩ, và cười mỉm

Rồi khẽ khẩm tự nhủ với chính mình:

"Từ chốn rừng xanh nơi chú chim Rô-bân vui đùa ngày trước,

Mới có chuyện để anh ngóng chờ ở đây nhé;

Phải, xin vĩnh biệt toàn bộ tuyết của mùa đông năm ngoái!"

Viên sĩ quan canh cổng bắt đầu gọi lớn

Đám đông dân chúng đang ở bên ngoài cổng thành,

Và ra lệnh cho họ lùa hết gia súc vào trong,

Bằng không họ sẽ phải ở lại ngoài đó suốt đêm.

Và khi màn đêm đã buông xuống từ lâu, với đầm đìa nước mắt,

Trô-i-lút đành quay gót trở về nhà;

Bởi chàng thừa hiểu việc cố chờ đợi lúc này chẳng mang lại ích lợi gì.

Tuy nhiên, chàng vẫn tự an ủi bản thân mình;

Chàng nghĩ rằng mình đã tính nhầm ngày

Và tự nhủ: "Ta đã hiểu lầm hoàn toàn rồi.

Bởi vì vào đêm cuối cùng ta nhìn thấy Cri-xây,

Nàng từng nói: 'Em sẽ có mặt ở đây, nếu có thể,

Trước khi vầng trăng, hỡi người yêu dấu ngọt ngào!'

Rời khỏi chòm sao Sư Tử để bước vào chòm sao Bạch Dương.'

"Chính vì thế nên nàng vẫn có thể giữ trọn vẹn lời hứa."

Và sáng hôm sau, chàng lại ra cổng thành,

Và đi đi lại lại, từ hướng tây sang cả hướng đông,

Trên những bức tường thành, chàng đi vòng vèo bao bọc.

Nhưng tất cả đều vô ích; niềm hy vọng cứ mãi đánh lừa chàng;

Thế nên đến tối, chìm đắm trong sầu muộn và những tiếng thở dài xót xa,

Chàng thui thủi đi về nhà, chẳng nói thêm lời nào nữa.

Niềm hy vọng ấy đã hoàn toàn bay biến khỏi trái tim chàng,

Chàng chẳng còn chỗ bấu víu nào để hy vọng thêm nữa;

Nhưng vì nỗi đớn đau ấy, chàng cảm thấy trái tim mình như đang rớm máu,

Những cơn cuồng nộ dữ dội đến mức khó tin.

Bởi vì khi thấy nàng ở lại quá lâu,

Chàng chẳng biết phải phán đoán sao cho phải,

Khi nàng đã phá vỡ lời hứa với chàng.

Vào ngày thứ ba, thứ tư, thứ năm, thứ sáu

Sau mười ngày đó, khoảng thời gian mà tôi đã kể,

Trái tim chàng dao động giữa hy vọng và nỗi sợ hãi,

Dẫu vẫn vương vấn chút tin tưởng vào những lời hứa hẹn ngày trước.

Nhưng khi thấy nàng nhất quyết không giữ đúng thời hạn,

Chàng thừa biết chẳng còn phương kế nào khác,

Ngoài việc chuẩn bị cho mình cái chết thật nhanh chóng.

Cùng lúc đó, con quỷ dữ, nguyện xin Chúa phù hộ chúng ta,

Thứ mà người ta gọi là cơn ghen tuông điên cuồng,

Đã len lỏi vào tâm hồn chàng trong cái cảnh khốn đốn này;

Chính vì thế, vì muốn chết quách đi cho rồi,

Chàng nhịn ăn nhịn uống do sự u sầu,

Và đồng thời trốn tránh mọi sự tụ họp đông người;

Đó chính là cuộc sống mà chàng duy trì suốt quãng thời gian ấy.

Chàng tiều tụy đến mức hầu như không một ai

Có thể nhận ra chàng khi đi ngang qua;

Gầy gò, xanh xao và tái nhợt,

Yếu ớt đến mức phải chống gậy khi bước đi;

Và chàng tự hủy hoại bản thân bằng chính cơn thịnh nộ của mình.

Nhưng bất kỳ ai gặng hỏi nguyên nhân nỗi đau của chàng,

Chàng đều đáp rằng nỗi đau đó ngự trị ngay trong tim mình.

Vua Pri-am và cả người mẹ hiền dấu yêu,

Các anh em trai và chị em gái của chàng đều đến gặng hỏi

Tại sao nét mặt chàng lại sầu thảm đến thế,

Và nguyên nhân gây ra nỗi đớn đau tột cùng ấy là gì?

Nhưng hoàn toàn vô ích; chàng nhất quyết không chịu than vãn nguyên nhân,

Mà chỉ nói rằng mình đang mắc một căn bệnh trầm kha

Ngay ở vùng ngực, và chàng rất muốn chết đi cho rồi.

Thế rồi vào một ngày nọ, chàng nằm ngã người xuống để chợp mắt,

Và chuyện xảy ra là trong giấc ngủ, chàng mơ thấy

Mình đang rảo bước đi trong một khu rừng rậm và khóc lóc thảm thiết

Vì tình yêu dành cho kẻ đã mang lại cho chàng ngần ấy đớn đau;

Và khi chàng mải miết tìm kiếm khắp khu rừng lớn nhỏ,

Chàng chợt chạm trán một con lợn rừng với cặp ngà sắc nhọn,

Đang nằm ngủ dưới cái nóng oi ả của mặt trời.

Và ngay bên cạnh con lợn rừng đó, được ôm ấp chặt trong vòng tay hắn,

Chính là người nữ chúa Cri-xây xinh đẹp đang nằm hôn hít hắn:

Vì nỗi đau đớn quá lớn khi chứng kiến cảnh tượng ấy,

Và vì lòng căm phẫn tột độ, chàng giật mình bừng tỉnh khỏi giấc ngủ,

Và lớn tiếng gọi Pan-da-rút, rồi thốt lên:

"Hỡi Pan-da-rút, giờ thì ta đã hiểu thấu nguồn cội vấn đề rồi!

Ta chỉ còn nước chết; chẳng còn phương cứu chữa nào nữa!

"Người nữ chúa rạng rỡ Cri-xây đã phản bội ta,

Kẻ mà ta tin tưởng nhất trên đời,

Nàng đã mang trái tim trao gửi cho một kẻ khác;

Các vị thần linh tối cao, thông qua quyền năng vĩ đại của họ,

Đã hiển thị nó một cách hoàn toàn chính xác trong giấc mơ của ta.

Như vậy là trong giấc mơ, ta đã tận mắt thấy Cri-xây" —

Và chàng kể toàn bộ sự việc đó cho Pan-da-rút nghe.

"Hỡi Cri-xây của tôi, than ôi! Mưu mẹo nào,

Sự ham muốn mới mẻ nào, vẻ đẹp nào, học thức nào,

Sự giận hờn chính đáng nào mà nàng dành cho ta?

Lỗi lầm nào từ ta, hay sự trải nghiệm tàn nhẫn nào

Đã cướp đi sự chú ý của nàng dành cho ta, than ôi?

Hỡi niềm tin, hỡi lòng trung thành, hỡi sự cam kết sâu sắc,

Kẻ nào đã cướp mất Cri-xây, niềm vui duy nhất của đời ta?

"Than ôi! Tại sao ta lại để người rời khỏi nơi này,

Khiến ta suýt phát điên phát rồ lên được?

Từ nay ai còn dám tin vào bất kỳ lời thề thốt nào nữa?

Chúa thừa biết ta cứ đinh ninh, hỡi người nữ chúa rạng ngời Cri-xây,

Rằng từng lời nàng nói ra đều là chân lý thiêng liêng!

Nhưng kẻ nào có thể lừa gạt giỏi hơn, nếu hắn muốn,

Hơn là kẻ mà người ta tin tưởng nhất?

"Ta phải làm sao đây, hỡi Pan-da-rút của tôi, than ôi!

Giờ đây ta cảm nhận nỗi đớn đau mới buốt nhói nhường ấy,

Khi chẳng còn phương kế nào cứu chữa trong hoàn cảnh này,

Rằng thà tự tay ta dùng đôi tay này

Kết liễu đời mình còn hơn cứ phải than vãn thế này mãi.

Bởi vì cái chết sẽ chấm dứt nỗi sầu muộn của ta,

Thay vì cứ phải tự hủy hoại bản thân mình qua từng ngày sống."

Pan-da-rút đáp lời và thốt lên: "Than ôi cho khoảng thời gian

Tôi chào đời; chẳng lẽ tôi chưa từng nói từ trước rồi sao

Rằng giấc mơ có thể lừa gạt rất nhiều hạng người?

Và tại sao? Bởi vì con người ta cứ giải thích chúng một cách sai lệch.

Sao anh dám lớn tiếng quả quyết rằng người tình của mình là kẻ bội bạc,

Chỉ vì một giấc mơ, chỉ vì sự sợ hãi của chính anh?

Hãy dẹp ngay ý nghĩ đó đi, anh chẳng biết cách giải mã giấc mơ đâu.

"Biết đâu chừng, nơi anh mơ thấy con lợn rừng này,

Có thể nó mang ý nghĩa là

Người cha của nàng, kẻ đã già nua lụm cụm,

Đang nằm dưới ánh nắng mặt trời, hấp hối gần chết,

Và nàng vì quá đau buồn nên bật khóc nức nở,

Và ôm hôn ông ấy khi ông đang nằm dưới đất;

Đó mới là cách anh nên giải mã đúng đắn cho giấc mơ của mình."

"Vậy thì ta phải làm sao đây?" Trô-i-lút cất lời,

"Để biết được sự thật này, dẫu chỉ là chút ít?"

"Bây giờ thì anh bắt đầu nói chuyện khôn ngoan rồi đấy," Pan-da-rút đáp,

"Lời khuyên của tôi là, vì anh rất giỏi khoản viết lách,

Hãy nhanh chóng viết cho nàng một bức thư,

Thông qua đó anh sẽ dễ dàng đạt được mục đích

Để biết được sự thật về điều mà anh đang hoài nghi.

"Và đây là lý do tại sao; vì tôi dám khẳng định rằng

Nếu thực sự nàng là kẻ bất trung,

Tôi không tin rằng nàng sẽ viết thư hồi âm đâu.

Và nếu nàng viết, anh sẽ sớm nhận ra ngay,

Liệu nàng có chút tự do nào

Để quay về hay không, hoặc giả trong một điều khoản nào đó,

Nếu bị cản trở, nàng sẽ đưa ra lý do.

"Anh chưa từng viết thư cho nàng kể từ khi nàng đi,

Và nàng cũng chẳng viết cho anh, và điều này tôi dám cá đấy,

Sẽ có một lý do nào đó xuất hiện trong tâm ý của nàng,

Đến mức chính anh cũng sẽ phải thốt lên rằng

Việc nàng ở lại mới là điều tốt nhất cho cả hai người.

Giờ thì hãy viết thư cho nàng đi, và anh sẽ sớm cảm nhận được

Sự thật của toàn bộ sự việc; chẳng còn gì phải bàn thêm nữa."

Hai vị vương tôn này nhanh chóng đạt được

Sự đồng thuận cho quyết định đó;

Và Trô-i-lút vội vã ngồi xuống,

Và quay cuồng suy tính trong đầu tiến lùi,

Làm sao để miêu tả nỗi sầu muộn của mình cho nàng một cách tốt nhất.

Và gửi đến Cri-xây, nữ chúa dấu yêu của lòng mình,

Chàng đã viết một bức thư với nội dung như các bạn sắp nghe đây.

"Hỡi bông hoa tươi thắm, người mà ta đã và sẽ mãi là

Phục vụ trọn vẹn chẳng chia sớt với bất kỳ ai,

Bằng cả trái tim, thể xác, sinh mệnh, tâm hồn, tư tưởng và tất cả;

Kẻ khốn khổ này, bằng mọi cách thức khiêm nhường nhất

Mà ngôn từ hay trái tim có thể bày tỏ,

Bất cứ khi nào có cơ hội,

Xin gửi lời kính thăm đến ân huệ cao quý của người.

"Mong người thấu hiểu cho nỗi lòng của kẻ ái tình, hỡi trái tim ngọt ngào,

Như người thừa biết đã bao lâu rồi

Kể từ khi người bỏ rơi ta trong những cơn đớn đau tột cùng

Vào lúc người ra đi, và từ đó cho đến nay ta chẳng hề nhận được

Bất kỳ sự cứu chữa nào, mà tình hình ngày càng tồi tệ hơn

Qua từng ngày, và ta đành phải sống như thế,

Chừng nào người còn muốn, hỡi cội nguồn của mọi buồn vui trong tôi.

"Chính vì thế nên tôi viết thư cho người với một trái tim run rẩy đầy chân thành,

Như một kẻ bị nỗi buồn thúc giục phải viết,

Nỗi sầu muộn cứ lớn lên qua từng giờ từng phút,

Than vãn bằng tất cả những gì ta dám hoặc có thể viết ra.

Và những gì bị nhòe đi, người có thể đổ lỗi cho

Những giọt nước mắt đang tuôn rơi từ đôi mắt ta,

Chúng muốn cất lời, nếu có thể, để than van.

"Trước hết tôi khẩn khoản xin người đừng để đôi mắt sáng ngời của mình

Cảm thấy khó chịu khi nhìn vào bức thư bị vấy bẩn này;

Và hơn thế nữa, hỡi người nữ chúa dấu yêu,

Xin người hãy rủ lòng chiếu cố bức thư này.

Và cũng chính vì những nỗi lo âu lạnh lẽo

Đang bóp nghẹt tâm trí tôi, nếu có điều gì sơ suất xảy ra,

Xin người hãy tha thứ cho tôi, hỡi trái tim ngọt ngào của tôi.

"Nếu bất kỳ bề tôi nào dám hoặc có quyền chính đáng

Được than thở một cách đáng thương trước người nữ chúa của mình,

Thì tôi tin rằng chính tôi là kẻ đó,

Xét đến việc người đã trì hoãn suốt hai tháng nay,

Trong khi người từng hứa, nói thật lòng đấy,

Rằng người chỉ ở lại trong doanh trại mười ngày,

Thế mà đã hai tháng trôi qua người vẫn chưa quay về.

"Nhưng vì tôi buộc phải bằng lòng

Với tất cả những gì người muốn, tôi không dám than vãn thêm nữa,

Mà chỉ biết âm thầm thở dài trong nỗi sầu muộn khôn nguôi;

Tôi viết thư cho người để giãi bày những nỗi u sầu khắc khoải,

Ngày qua ngày vẫn luôn khao khát

Được biết tường tận, nếu đó là ý nguyện của người,

Rằng người đã sống và trải qua mọi chuyện ra sao trong thời gian ở đó.

"Nguyện xin Thượng đế gia tăng sức khỏe và sự bình an cho người

Cùng vinh quang chói lọi, để nó ngày một thăng hoa

Và không bao giờ dừng lại;

Đúng như tấm lòng của người có thể vạch ra, hỡi nữ chúa tự do,

Tôi cầu xin Thượng đế ban phước cho điều đó được như ý.

Và xin hãy rủ lòng thương đến tôi thật sớm

Cũng chân thành như tôi luôn chung thủy với người trong mọi chuyện.

"Và nếu người muốn biết về tình cảnh

Của tôi, kẻ mang nỗi buồn chẳng ai diễn tả nổi,

Tôi chỉ biết nói rằng, giống như chiếc rương chứa đựng mọi muộn phiền,

Vào lúc viết bức thư này tôi vẫn còn đang sống,

Chỉ chực chờ trút bỏ linh hồn khốn khổ;

Nhưng tôi vẫn kìm lại, cố níu kéo nó thêm chút nữa,

Khi nhìn thấy vật phẩm từ sứ giả của người.

"Đôi mắt tôi, thứ vốn vô ích khi nhìn ngắm mọi vật,

Nay đã hóa thành những mạch nguồn tuôn trào nước mắt đắng cay;

Bài ca của tôi đã biến thành những lời than khóc cho nghịch cảnh;

Tài sản của tôi hóa thành tai họa; sự thoải mái hóa thành địa ngục.

Niềm vui của tôi hóa thành nỗi buồn; tôi chẳng biết nói gì hơn,

Ngoại trừ việc mọi niềm vui hay sự thoải mái

Đều đã đổi màu trái ngược, khiến tôi phải nguyền rủa cuộc đời mình.

"Những điều đó người có thể xoay chuyển bằng cách quay về Tơ-roi,

Và gia tăng niềm vui trong tôi gấp ngàn lần

Hơn tất cả những gì tôi từng có trước đây.

Bởi vì chưa từng có trái tim nào hân hoan

Khi được cứu mạng, như tôi sẽ hân hoan vô bờ

Ngay khi được nhìn thấy người; và dù không chút lòng trắc ẩn nào

Lay động được người, xin hãy nhớ đến lời hứa chung thủy của mình.

"Và giả như lỗi lầm của tôi đáng phải trả giá bằng cái chết,

Hoặc nếu người không muốn nhìn thấy tôi nữa,

Thì như một phần thưởng cho những gì tôi từng phụng sự người,

Tôi khẩn khoản xin người, hỡi nữ chúa cao sang của lòng tôi,

Hãy viết thư trả lời tôi về điều này,

Vì tình yêu của thần linh, hỡi vì sao dẫn đường chân chính của tôi,

Nơi cái chết có thể chấm dứt toàn bộ cuộc chiến trong tôi.

"Nếu có nguyên nhân nào khác khiến người phải trì hoãn việc về,

Xin hãy dùng lá thư để mang lại sự an ủi cho tôi;

Bởi vì dẫu sự vắng mặt của người là một địa ngục đối với tôi,

Tôi vẫn sẽ kiên nhẫn chịu đựng nỗi sầu muộn này,

Và tự khuây khỏa bằng lá thư mang đầy hy vọng của người.

Giờ thì hãy viết thư đi, người ngọt ngào ơi, đừng để tôi phải than khóc thế này nữa;

Xin hãy giải thoát tôi khỏi đớn đau bằng hy vọng hoặc bằng cái chết.

"Quả thực, hỡi trái tim trung thành dấu yêu của tôi,

Tôi thừa biết rằng khi lần tới người nhìn ngắm tôi,

Sức khỏe và sắc diện của tôi đã tàn phai nhiều đến mức

Cri-xây sẽ chẳng thể nhận ra tôi nữa!

Quả thực, hỡi ánh dương của lòng tôi, hỡi nữ chúa cao sang,

Trái tim tôi khao khát được ngắm nhìn vẻ đẹp của người

Đến mức tôi khó lòng duy trì được sự sống của mình.

"Tôi chẳng nói thêm nữa, dẫu tôi vẫn còn rất nhiều điều muốn giãi bày

Cùng người, nhiều hơn những gì tôi có thể nói;

Nhưng dù người để tôi sống hay chết,

Tôi vẫn cầu xin Thượng đế ban cho người một ngày thật tốt lành.

Và xin vĩnh biệt, hỡi nàng tháng Năm tươi tắn xinh đẹp tuyệt trần,

Kẻ nắm trong tay quyền quyết định sự sống hay cái chết của tôi;

Và tôi xin phó thác bản thân trọn vẹn vào lòng trung thủy của người

"Với sức khỏe kiệt quệ đến mức, trừ phi người ban cho tôi

Chính sự chữa lành ấy, bằng không tôi sẽ chẳng có lấy một chút sức khỏe nào.

Nằm trong tay người, khi nào người muốn,

Chính là ngày chiếc hòm quan tài sẽ khoác lên người tôi.

Trong tay người là sự sống, là sức mạnh cứu rỗi tôi

Khỏi mọi nỗi thống khổ đớn đau tột cùng;

Và giờ xin vĩnh biệt, hỡi trái tim ngọt ngào của tôi!

Ký tên: Người của người, T."

Bức thư ấy được gửi đi cho Cri-xây,

Và phản hồi của nàng về cơ bản là thế này;

Nàng hồi âm với vẻ vô cùng thương cảm, và nói rằng

Ngay khi có thể, chắc chắn là vậy,

Nàng sẽ quay về và sửa chữa mọi sai lầm.

Và cuối cùng nàng viết thư và nhắn nhủ rằng

Nàng sẽ quay về, vâng, nhưng nàng chẳng biết khi nào.

Nhưng trong thư, nàng dùng những lời lẽ nịnh nọt ngọt ngào đến mức

Thật kỳ lạ, và thề thốt rằng nàng yêu chàng nhất trên đời,

Những thứ mà chàng nhận lại chỉ là những lời hứa hẹn trống rỗng không đáy.

Nhưng hỡi Trô-i-lút, dù ở đông hay ở tây,

Giờ đây anh có thể thổi còi vào lá cây tầm ma, nếu anh thích;

Thế giới là vậy đó; xin Chúa che chở chúng ta khỏi hiểm họa,

Và phù hộ cho bất kỳ ai luôn tâm niệm vun đắp cho sự chung thủy!

Nỗi sầu muộn của Trô-i-lút ngày càng nhân lên từ ngày sang đêm

Do sự trì hoãn của Cri-xây;

Và hy vọng cùng sức mạnh của chàng ngày một suy kiệt,

Khiến chàng ngã quỵ xuống giường;

Chàng chẳng ăn, chẳng uống, chẳng ngủ, cũng chẳng thốt một lời nào,

Cứ mải miết tưởng tượng rằng nàng là kẻ bội bạc;

Khiến cho chàng suýt chút nữa thì phát điên.

Giấc mơ mà tôi từng kể trước đây

Không tài nào phai mờ khỏi tâm trí chàng;

Chàng vẫn luôn đinh ninh rằng mình đã đánh mất người tình,

Và rằng thần Gi-ốp, trong sự quan phòng của ngài,

Đã hiển thị cho chàng thấy trong giấc ngủ ý nghĩa

Về sự bội bạc của nàng và tai họa rủi ro của chính chàng,

Và con lợn rừng chính là hình ảnh tượng trưng được hiển thị cho chàng thấy.

Chính vì thế chàng đã sai người đi tìm người chị gái Xy-bi-lê,

Người mà người ta vẫn thường gọi khắp nơi là Cát-xan-đra;

Và chàng kể toàn bộ giấc mơ của mình cho nàng nghe không sót một lời,

Và khẩn khoản xin nàng giải đáp những hoài nghi

Về con lợn rừng hung ác với cặp ngà sắc nhọn;

Và cuối cùng, chỉ trong một khoảng thời gian ngắn,

Cát-xan-đra đã bắt đầu giải mã giấc mơ đó cho chàng như thế này.

Nàng bắt đầu mỉm cười và nói: "Hỡi người em dấu yêu,

Nếu em muốn biết sự thật về điều này,

Em phải lắng nghe một vài câu chuyện cổ xưa,

Liên quan đến việc vận mệnh đã từng lật đổ

Các bậc vua chúa thuở trước như thế nào; thông qua đó, chẳng mấy chốc

Em sẽ nhận ra con lợn rừng này là gì, và nó xuất thân

Từ dòng dõi nào, như người ta tìm thấy trong sách vở.

"Nữ thần Đi-an, kẻ đang nổi giận lôi đình

Vì người Hy Lạp không chịu dâng hiến tế lễ cho nàng,

Cũng không chịu thắp lửa đốt hương trên các bệ thờ của nàng,

Nàng, vì bị người Hy Lạp khinh miệt như thế,

Đã trả thù một cách tàn khốc đến khó tin.

Bởi vì với một con lợn rừng to lớn bằng con bò trong chuồng,

Nàng đã cho phá hoại toàn bộ hoa màu và vườn nho của bọn chúng.

"Để tiêu diệt con lợn rừng này, toàn bộ đất nước đã được huy động,

Trong số đó có sự xuất hiện của một người đến để tiêu diệt con lợn rừng này,

Một thiếu nữ, một trong những người được ca ngợi nhất trên đời;

Và Mê-lê-a-gơ, chúa tể vùng đất đó,

Ông ấy yêu quý nàng thiếu nữ kiều diễm tự do này đến mức

Bằng lòng dũng cảm của mình, trước khi dừng tay,

Ông đã tiêu diệt con lợn rừng và gửi chiếc đầu cho nàng;

"Từ sự kiện đó, như những cuốn sách cổ kể lại cho chúng ta,

Đã dấy lên một cuộc xung đột và sự đố kỵ lớn lao;

Và từ vị chúa tể này, Ty-đê-u-xơ đã xuất thân

Theo dòng dõi huyết thống, bằng không sách vở cổ xưa đã nói dối;

Nhưng cái chết của Mê-lê-a-gơ diễn ra như thế nào

Thông qua người mẹ của ông ấy, ta sẽ không kể cho em nghe đâu,

Bởi vì kể lể ra thì quá dài dòng."

[Cốt truyện của 12 Cuốn sách trong tác phẩm "Thebais" của Statius]

Cuốn thứ nhất gắn kết kẻ lưu vong Ty-đê-u-xơ với Pô-li-mít;

Cuốn thứ hai kể về sứ thần Ty-đê-u-xơ và những cạm bẫy;

Cuốn thứ ba ca tụng con trai của Hê-mơn và các tiên tri ẩn mình;

Cuốn thứ tư gồm bảy vị vua tiến vào trận chiến;

Cuốn thứ năm kể về cơn thịnh nộ của Lên-nê và con ác xà;

Cuốn thứ sáu đọc về ngôi mộ của A-rê-ki-mơ-rút và các trò chơi vận động;

Cuốn thứ bảy mang đến dân Hy Lạp thành Tơ-bơ cùng bóng tối của nhà tiên tri;

Cuốn thứ tám, Ty-đê-u-xơ, hy vọng và sinh mệnh của xứ Pê-la-gia đã ngã xuống;

Cuốn thứ chín, Y-pô-mê-đon qua đời cùng với Pác-thô-nô-pê-u-xơ;

Cuốn thứ mười, Ca-pa-nê-u-xơ bị sét đánh gục ngã;

Cuốn thứ mười một, hai anh em tự tước đoạt sinh mạng nhau qua những vết thương;

Cuốn thứ mười hai kể về A-rơ-gi-va đang khóc than và ngọn lửa rực cháy.

Nàng cũng kể lại cách Ty-đê-u-xơ, trước khi dừng lời,

Đã đi đến thành phố kiên cố Tơ-bơ,

Để đòi lại vương quyền của thành phố

Cho người đồng minh của ông, đại nhân Pô-li-mít,

Người mà có người anh em là đại nhân Ê-ti-ô-clét,

Đang nắm giữ sức mạnh của Tơ-bơ một cách vô cùng bất hợp pháp;

Nàng đã kể lại tất cả những chuyện này một cách tuần tự và chi tiết.

Nàng cũng kể cách Hê-mô-ni-đét trốn thoát

Khi Ty-đê-u-xơ tàn sát năm mươi hiệp sĩ dũng mãnh.

Nàng cũng kể thuộc làu tất cả các lời tiên tri,

Và cách thức mà bảy vị vua cùng đoàn tùy tùng của họ

Đã vây hãm thành phố tứ phía;

Cùng con mãng xà thần thánh, dòng suối,

Và cả các nữ thần báo oán, nàng đều kể hết cho chàng nghe.

Về nghi lễ an táng A-rê-ki-mơ-rút và các trò chơi,

Và cách An-phi-ô-rắc bị sụt xuống lòng đất,

Cách Ty-đê-u-xơ, chúa tể xứ A-rê-giê bị sát hại,

Và cách Y-pô-mê-đon chỉ trong khoảnh khắc ngắn ngủi

Đã chết đuối, cùng Pác-thô-nô-pê-u-xơ tử trận vì vết thương;

Và cả cách Ca-pa-nê-u-xơ ngạo mạn

Bị sét đánh thiệt mạng trong tiếng thét lớn.

Nàng còn kể cho chàng nghe cách hai người anh em,

Ê-ti-ô-clét và cả Pô-li-mít,

Trong một trận chiến giáp lá cà, đã tự tay tước đoạt mạng sống của nhau,

Cùng tiếng khóc than và nỗi sầu muộn của A-rơ-gi-va;

Và nàng cũng kể cách thành phố bị thiêu rụi khi ấy.

Và cứ thế nàng hạ dần từ những chiến tích xưa cũ

Xuống đến Đi-ô-mết, và nàng cất lời kể rằng:

"Con lợn rừng này chính là điềm báo ám chỉ Đi-ô-mết,

Con trai của Ty-đê-u-xơ, kẻ mang huyết thống xuất thân

Từ Mê-lê-a-gơ, người từng làm con lợn rừng rớm máu.

Và người tình của em, dù nàng có đang ở đâu đi nữa, xin hãy tin chắc rằng,

Tên Đi-ô-mết này đã chiếm được trái tim nàng, và nàng cũng đã trao tim cho hắn.

Em muốn khóc hay muốn mặc kệ tùy ý; bởi vì không còn nghi ngờ gì nữa,

Tên Đi-ô-mết đã ở bên trong, còn em thì bị hắt hủi ra ngoài."

"Chị nói láo," chàng đáp, "hỡi mụ phù thủy

Cùng với mớ điềm báo tiên tri giả dối của chị!

Ngươi cứ tưởng mình là một nữ tiên tri vĩ đại chắc;

Giờ thì ngươi không thấy kẻ cuồng si ảo tưởng này

Đang nhọc công bịa đặt vu khống các quý cô hay sao?

Biến đi!" Chàng quát. "Nguyện xin thần Gi-ốp giáng họa cho ngươi!

Biết đâu chính chị mới là kẻ bội bạc vào ngày mai đấy!

"Chị hoàn toàn có thể bịa đặt vu khống cả An-xê-lê-tê,

Người phụ nữ nhân hậu nhất và tuyệt vời nhất

Trong số tất cả các sinh linh từng tồn tại, trừ phi người ta nói dối.

Bởi vì khi người chồng của nàng rơi vào tình cảnh hiểm nghèo

Phải đối mặt với cái chết, trừ phi nàng chịu chết thay,

Nàng đã chọn hy sinh thân mình để chết và xuống âm phủ,

Và trút hơi thở ngay lập tức, như sách vở đã tường thuật cho chúng ta."

Cát-xan-đra bỏ đi, còn chàng với một trái tim tàn nhẫn

Đã tạm quên đi nỗi sầu muộn, vì tức giận trước những lời lẽ của nàng;

Và từ chiếc giường, chàng đột ngột bật dậy,

Cứ như thể một vị danh y vừa chữa lành hoàn toàn cho chàng vậy.

Và ngày qua ngày, chàng bắt đầu dò la và tìm kiếm

Sự thật về chuyện này, bằng tất cả sự tận tụy;

Và cứ thế chàng kiên cường chống chọi với nghịch cảnh.

Nữ thần Vận Mệnh, đấng nắm giữ quyền năng thay đổi

Mọi sự vật trên đời, theo sứ mệnh được giao phó

Thông qua sự quan phòng và sắp đặt

Của thần Gi-ốp tối cao, khi các vương quốc phải dịch chuyển

Từ dân tộc này sang dân tộc khác, hoặc khi chúng bị đánh gục,

Đã bắt đầu tước đi những chiếc lông vũ rực rỡ của Tơ-roi

Ngày qua ngày, cho đến khi họ trần trụi chẳng còn lấy một niềm vui.

Giữa lúc đó, đoạn kết bi tráng

Về cuộc đời của Héc-to đã đến rất nhanh chóng;

Định mệnh muốn linh hồn ngài phải rời khỏi thể xác

Và đã vạch sẵn một con đường để đẩy nó ra ngoài;

Chống lại định mệnh ấy, ngài có vùng vẫy cũng chẳng ích gì;

Nhưng rồi vào một ngày nọ, ngài xông trận ra chiến trường,

Và tại đó, than ôi! Ngài đã vĩnh viễn khép lại cuộc đời mình.

Chính vì thế nên ta nghĩ rằng bất kỳ ai

Theo nghiệp binh đao cũng đều phải đau xót tiếc thương

Cái chết của một vị hiệp sĩ vô cùng cao quý ấy;

Bởi vì trong lúc ngài đang tóm lấy cổ áo của một vị vua,

Mà không hề đề phòng, A-sin đã đâm xuyên qua lớp áo giáp

Và đâm thẳng vào lồng ngực của ngài;

Và cứ thế vị hiệp sĩ vương giả ấy đã vĩnh viễn ra đi.

Vì sự ra đi của ngài, như những cuốn sách cổ tường thuật lại,

Người ta đã khóc thương thảm thiết đến mức ngôn từ không thể diễn tả nổi;

Và đặc biệt là nỗi sầu muộn của Trô-i-lút,

Kẻ đứng ngay sau ngài về sự cao thượng.

Và trong nỗi buồn đau ấy, Trô-i-lút đắm chìm,

Đến mức do đau khổ, tình yêu và sự bứt rứt không yên,

Hết lần này đến lần khác trong ngày, chàng chỉ cầu xin trái tim mình vỡ tung ra.

Nhưng tuy nhiên, dẫu cho chàng có chìm đắm trong tuyệt vọng,

Và luôn nơm nớp lo sợ rằng người tình của mình là kẻ bất trung,

Trái tim chàng vẫn luôn hướng về nàng.

Và giống như những kẻ si tình khác, chàng vẫn cứ mải miết tìm kiếm

Cách để giành lại Cri-xây rạng rỡ.

Và trong thâm tâm, chàng cứ hết lần này đến lần khác tìm cách biện hộ cho nàng,

Rằng Calkas chính là nguyên nhân gây ra toàn bộ sự chậm trễ của nàng.

Và nhiều lần chàng đã ấp ủ ý định lớn lao

Là cải trang thành một người hành hương

Để đi gặp nàng; nhưng chàng chẳng thể nào ngụy trang

Để qua mắt những kẻ khôn ngoan trong vùng,

Cũng chẳng thể tìm ra lý lẽ biện minh nào đủ sức thuyết phục,

Nếu chàng bị nhận diện giữa lòng người Hy Lạp;

Chính vì thế nên chàng đã rơi biết bao giọt nước mắt xót xa.

Chàng vẫn tiếp tục viết thư cho nàng nhiều lần với diện mạo hoàn toàn mới

Vô cùng thống thiết, chẳng chút lười nhác chần chừ,

Khẩn khoản nài nỉ nàng rằng, vì chàng vẫn luôn chung thủy,

Xin nàng hãy quay về và giữ trọn vẹn lời thề.

Chính vì thế nên vào một ngày nọ, vì lòng trắc ẩn,

Tôi cho là vậy, liên quan đến toàn bộ câu chuyện này,

Cri-xây đã viết thư hồi âm cho chàng, và cất lời như các bạn sắp nghe đây.

"Hỡi người con của thần Cu-pi-đô, tấm gương của sự cao thượng,

Ôi thanh gươm của chốn hiệp sĩ, cội nguồn của sự hào hiệp!

Làm sao một kẻ đang đìm đắm trong đọa đày và sợ hãi

Cùng sức khỏe kiệt quệ, có thể gửi gắm niềm vui đến cho anh lúc này?

Tôi đây kẻ lạc mất trái tim, đang ốm o ho, chìm trong khốn đốn;

Vì anh không thể giao thiệp với tôi, và tôi cũng chẳng thể giao thiệp với anh,

Nên tôi chẳng thể gửi đến anh dù chỉ là một trái tim hay chút sức khỏe.

"Những bức thư đầy ắp của anh, trang giấy đẫm dòng lệ thảm thiết,

Đã chạm đến lòng trắc ẩn trong trái tim tôi;

Tôi cũng đã nhìn thấy bức thư được tô vẽ bằng những giọt nước mắt của anh,

Cùng với cách anh khẩn khoản nài nỉ tôi

Hãy quay về, điều mà hiện tại vẫn chưa thể thực hiện được.

Nhưng lý do vì sao, để phòng hờ bức thư này bị ai đó nhặt được,

Tôi xin phép không nhắc đến vào lúc này vì quá sợ hãi.

"Chúa thừa biết rằng sự bứt rứt không yên của anh, sự vội vã của anh

Và việc anh dường như không coi sắc lệnh của các vị thần

Là điều tốt nhất, thực sự là một sự nặng nề đối với tôi.

Cũng chẳng còn điều gì khác vương vấn trong tâm trí anh nữa,

Theo như tôi nghĩ, ngoài niềm vui của riêng anh.

Nhưng xin đừng giận hờn, tôi khẩn khoản xin anh điều đó;

Bởi vì lý do tôi trì hoãn, hoàn toàn là vì những lời đàm tiếu ác ý.

"Bởi vì tôi đã nghe ngóng được nhiều điều vượt quá sức tưởng tượng của mình,

Liên quan đến chuyện đôi ta, và mọi chuyện đã diễn ra thế nào;

Những điều mà tôi sẽ tìm cách khắc phục bằng sự khôn ngoan che đậy.

Và xin đừng giận hờn, tôi cũng đã hiểu thấu

Cách anh chẳng làm gì ngoài việc giăng bẫy lừa dối tôi.

Nhưng thôi chẳng bận tâm nữa, tôi chẳng thể phán đoán ở anh điều gì

Ngoài sự chung thủy tuyệt đối và lòng cao thượng vô bờ.

"Tôi chắc chắn sẽ quay về, nhưng tình cảnh hiện tại của tôi

Đang ngặt nghèo đến mức vào năm nào hay ngày nào

Chuyện này sẽ thành hiện thực, tôi không thể định đoạt được.

Nhưng tóm lại, tôi xin anh, bằng tất cả khả năng có thể,

Hãy luôn dành cho tôi những lời hay ý đẹp và tình bạn chân thành.

Bởi vì quả thực, chừng nào hơi thở còn tồn tại,

Như một người bạn, anh hoàn toàn có thể tin tưởng nơi tôi.

"Tuy nhiên tôi vẫn xin anh đừng lấy làm khó chịu

Vì bức thư tôi viết cho anh quá ngắn ngủi;

Tôi không dám viết những bức thư dài ở nơi tôi đang đứng lúc này,

Hơn nữa tôi cũng chưa từng giỏi khoản viết lác.

Hơn nữa người ta thường gửi gắm ý nghĩa lớn lao vào những khoảng không gian nhỏ hẹp.

Ý định mới là tất cả, chứ chiều dài bức thư chẳng đáng là bao;

Và giờ xin vĩnh biệt, xin Thượng đế ban phước cho anh!

Ký tên: Người của người, C."

Trô-i-lút cảm thấy bức thư này vô cùng xa lạ

Ngay khi nhìn thấy nó, và chàng thở dài não nề;

Chàng cảm thấy nó giống như điềm báo của sự đổi thay;

Nhưng cuối cùng, chàng không tài nào thực sự tin nổi

Rằng nàng sẽ không giữ đúng lời hứa với chàng;

Bởi vì một kẻ đang yêu sâu đậm rất miễn cưỡng phải tin

Vào những trường hợp như thế, dù cho điều đó có làm tổn thương họ.

Nhưng tuy nhiên, người ta vẫn thường nói rằng cuối cùng thì

Bất chấp chuyện gì xảy ra, sự thật rồi cũng sẽ phơi bày;

Và một sự việc đã xảy ra, nhanh chóng đến mức

Trô-i-lút hiểu thấu tận tường rằng nàng

Không hề tử tế như lẽ ra nàng phải thế.

Và cuối cùng, giờ đây chàng thừa biết, chẳng còn nghi ngờ gì nữa,

Rằng mọi công sức mà chàng bỏ ra đều đã tan thành mây khói.

Vào một ngày nọ, trong cơn u sầu tột độ,

Trô-i-lút đứng đó mang theo sự hoài nghi

Về người mà vì nàng mà chàng từng tưởng mình sẽ chết.

Và chuyện xảy ra là khắp thành phố Tơ-roi,

Theo đúng phong tục, người ta đang diễu hành khắp nơi

Một bộ áo giáp chiến bào, như sử sách đã ghi lại,

Đi trước De-i-phê-bê, như một biểu tượng cho chiến thắng của ngài,

Bộ áo giáp ấy, theo lời kể của Lô-li-u-xơ,

Đã bị De-i-phê-bê tước đoạt từ tay Đi-ô-mết

Vào chính ngày hôm đó; và khi Trô-i-lút

Nhìn thấy nó, chàng liền chú ý quan sát,

Đánh giá chiều dài lẫn chiều rộng của nó,

Cùng với từng đường kim mũi chỉ; nhưng ngay khi chàng vừa ngắm nghía,

Trái tim chàng chợt lạnh ngắt đi một cách đột ngột,

Giống như một kẻ nhìn thấy ở phần cổ áo bên trong

Có chiếc trâm cài áo, chính là chiếc trâm mà chàng từng tặng Cri-xây vào buổi sáng

Khi nàng buộc phải rời khỏi Tơ-roi,

Như một vật kỷ niệm về chàng và nỗi sầu muộn của chàng;

Và nàng đã thề trước đức tin của mình để đổi lấy nó

Rằng sẽ luôn gìn giữ nó; nhưng giờ đây, chàng thừa hiểu rõ một cách đau đớn rằng,

Người nữ chúa của chàng không còn là kẻ để mình tin tưởng nữa.

Chàng quay gót trở về nhà, và lập tức sai người đi tìm

Pan-da-rút; và toàn bộ biến cố mới này,

Cùng chiếc trâm cài áo ấy, chàng kể cho hắn nghe đầu đuôi không sót một lời,

Than vãn về sự thay lòng đổi dạ trong trái tim nàng,

Về mối tình lâu năm, lòng chung thủy và những đau đớn dằn vặt của mình;

Và cái chết, chẳng cần thêm lời nào nữa,

Được chàng cất tiếng kêu gọi thiết tha để mang lại sự bình yên cho mình.

Rồi chàng cất lời thế này: "Hỡi nữ chúa Cri-xây của tôi,

Niềm tin của nàng ở đâu, và lời hứa hẹn của nàng ở đâu?

Tình yêu của nàng ở đâu, sự chung thủy của nàng ở đâu?" chàng thốt lên;

"Giờ thì nàng đang tận hưởng bữa tiệc hoan hỉ này bên Đi-ô-mết rồi đấy!

Than ôi, ít ra ta cứ đinh ninh rằng,

Vì nàng đã không giữ trọn lòng chung thủy với ta,

Thì nàng cũng sẽ không đùa cợt xỏ mũi ta thế này chứ!

"Từ nay ai còn dám tin vào bất kỳ lời thề thốt nào nữa?

Than ôi, trước nay ta chưa từng ngờ tới,

Rằng nàng, hỡi Cri-xây, lại có thể thay lòng đổi dạ đến thế;

Và trừ phi ta phạm lỗi lầm hay làm điều sai quấy,

Bằng không ta chưa từng nghĩ trái tim nàng lại tàn nhẫn đến mức

Nỡ ra tay sát hại ta thế này; than ôi, cái tên trung thủy của nàng

Giờ đây đã bị xóa sổ hoàn toàn, và đó mới là điều khiến ta xót xa nhất.

"Chẳng còn chiếc trâm cài áo nào khác mà nàng nỡ đem ra

Để ban phát cho người tình mới của mình sao?" chàng nói,

"Ngoài chính chiếc trâm mà ta, đẫm lệ trong đôi mắt,

Đã trao tặng nàng như một vật kỷ niệm về ta?

Nàng chẳng có lý do nào khác ngoài việc

Muốn thể hiện sự khinh miệt, và cũng vì nàng muốn

Phơi bày trọn vẹn ý đồ của mình cho thiên hạ thấy!

"Thông qua đó ta thấy rằng nàng đã xóa sạch hình bóng ta

Khỏi tâm trí nàng một cách triệt để, và dẫu có cố gắng thế nào đi nữa

Trên khắp thế gian này, ta cũng không tài nào tìm thấy

Chút lòng dạ nào để ngừng yêu nàng dù chỉ trong khoảnh khắc!

Ta sinh ra vào thời khắc cay đắng làm sao, than ôi!

Rằng người mang lại cho ta ngần ấy đớn đau tột cùng này,

Lại là kẻ mà ta vẫn yêu thương nhất trên đời.

"Giờ thì xin Thượng đế," chàng nói, "hãy ban cho ta ơn huệ

Để ta có thể chạm trán với tên Đi-ô-mết này!

Và quả thực, nếu ta còn chút sức lực và cơ hội,

Hy vọng là ta sẽ làm cho đôi sườn hắn rớm máu.

Ôi Thượng đế," chàng nói, "đấng lẽ ra phải ra tay

Để gìn giữ lòng chung thủy và trừng phạt những kẻ bất lương,

Cơ sao ngài không giáng trừng phạt xuống thói hư tật xấu này?

"Hỡi Pan-da-rút, kẻ từng trách móc ta

Vì trót tin vào những giấc mơ, và hay la mắng ta,

Giờ thì chính mắt anh có thể chứng kiến, nếu anh muốn,

Người cháu gái Cri-xây rạng rỡ của anh giờ đã chung thủy thế nào rồi đấy!

Chúa thừa biết, các vị thần thường hiển thị

Cả niềm vui lẫn nỗi thống khổ dưới muôn hình vạn trạng

Trong giấc ngủ, và qua giấc mơ của ta, mọi chuyện nay đã phơi bày.

"Và chắc chắn rằng, chẳng cần nói thêm lời nào nữa,

Kể từ nay về sau, trong khả năng có thể của mình,

Ta sẽ dấn thân vào chốn gươm đao để tìm kiếm cái chết cho riêng ta;

Ta chẳng thèm bận tâm ngày tàn đến sớm hay muộn thế nào đâu!

Nhưng quả thực, hỡi Cri-xây, nàng thiếu nữ ngọt ngào,

Kẻ mà ta vẫn luôn tận tụy phục vụ bằng tất cả sức lực,

Việc nàng đối xử với ta thế này là điều ta chưa từng xứng đáng phải nhận."

Tên Pan-da-rút này, kẻ đã lắng nghe toàn bộ những chuyện đó,

Và thừa biết rằng chàng đã nói hoàn toàn sự thật,

Đã chẳng thốt nổi một lời để đáp lại chàng;

Bởi vì hắn vô cùng đau buồn trước nỗi thống khổ của người bạn

Và cảm thấy vô cùng hổ thẹn, vì người cháu gái của hắn đã làm chuyện sai quấy;

Và hắn đứng đó, chết trân trước hai lý do ấy,

Cứng đờ như đá; chẳng thốt nổi lấy một lời.

Nhưng cuối cùng hắn cũng cất lời và nói:

"Người anh em dấu yêu của tôi, tôi chẳng thể làm gì hơn cho anh nữa.

Tôi phải nói gì đây? Quả thực tôi căm ghét Cri-xây lắm rồi!

Và Chúa biết rõ, tôi sẽ mãi mãi căm ghét nàng ta!

Và yêu cầu mà anh từng nài nỉ tôi làm từ dạo trước,

Chẳng thèm đếm xỉa gì đến danh dự hay sự bình yên của tôi,

Tôi đã làm tất cả chỉ vì anh muốn thế.

"Nếu tôi có làm bất kỳ điều gì có thể làm vừa lòng anh,

Tôi rất lấy làm vinh hạnh; còn về sự phản bội lần này,

Chúa thừa biết đó là một nỗi đau đớn khôn cùng đối với tôi!

Và không còn nghi ngờ gì nữa, để mang lại sự bình yên trong tâm hồn cho anh,

Tôi rất sẵn lòng sửa chữa nó, giá mà tôi biết phải làm cách nào.

Và xin Thượng đế toàn năng hãy mang con mụ ấy

Ra khỏi thế giới này thật nhanh chóng; tôi chẳng còn gì để nói nữa."

Nỗi sầu muộn và những lời than vãn của Trô-i-lút quả thực vô cùng lớn lao;

Nhưng Vận Mệnh vẫn cứ tiếp tục guồng quay của nó.

Cri-xây yêu mến con trai của Ty-đê-u-xơ,

Còn Trô-i-lút đành ngậm ngùi khóc mướt trong những nỗi lo âu lạnh lẽo.

Thế giới là vậy đó; bất kể kẻ nào nhìn nhận nó,

Ở bất kỳ vị thế nào cũng chỉ có rất ít sự bình yên trong tâm hồn;

Nguyện xin Thượng đế phù hộ cho chúng ta biết đón nhận nó theo hướng tích cực nhất!

Trong vô số những trận chiến khốc liệt, không còn nghi ngờ gì nữa,

Vị hiệp sĩ cao quý Trô-i-lút này,

Như người ta có thể đọc trong những cuốn sách cổ xưa,

Đã minh chứng cho tinh thần hiệp sĩ và sức mạnh vĩ đại của mình.

Và không còn nghi ngờ gì nữa, cơn thịnh nộ của chàng ngày lẫn đêm

Đã trút lên đầu những kẻ Hy Lạp vô cùng tàn khốc;

Và mục tiêu mà chàng luôn ráo riết truy lùng chính là Đi-ô-mết.

Và nhiều lần tôi bắt gặp cảnh họ chạm trán nhau

Với những cú đánh đẫm máu và những lời lẽ gầm ghì,

Thử thách xem ngọn giáo của họ sắc bén đến mức nào;

Và Chúa mới biết được, trong cơn thịnh nộ tàn khốc

Trô-i-lút đã nện những đòn chí mạng lên chiếc mũ giáp của hắn.

Nhưng tuy nhiên, vận mệnh lại không muốn

Có kẻ nào phải bỏ mạng dưới lưỡi gươm của kẻ kia. —

Và giả như tôi nhận lời viết

Về những chiến tích binh đao của vị anh hùng cao quý này,

Thì tôi đã làm thơ ca ngợi các trận chiến của chàng rồi.

Nhưng vì từ đầu tôi vốn bắt đầu viết

Về chuyện tình yêu của chàng, nên tôi chỉ kể đến đây thôi.

Những chiến tích lừng lẫy của chàng, ai muốn nghe

Hãy tìm đọc sử gia Dares, ông ấy sẽ kể cho nghe tường tận tất cả.

Xin khẩn khoản mọi quý cô rạng rỡ kiều diễm,

Cùng mọi người phụ nữ cao quý, bất kể nàng là ai,

Rằng dẫu cho Cri-xây là kẻ bất trung,

Xin đừng vì lỗi lầm đó mà giận lây sang tôi.

Các vị có thể tìm đọc tội lỗi của nàng ở những cuốn sách khác;

Và tôi sẽ rất vui lòng viết hơn nữa, nếu các vị thích,

Về lòng chung thủy của Pê-nê-lô-pê và sự cao thượng của An-xê-lê-tê.

Và tôi không nói điều này chỉ dành riêng cho những người đàn ông ấy,

Mà chủ yếu là dành cho những người phụ nữ bị lừa gạt

Bởi những kẻ giả dối; nguyện xin Thượng đế giáng họa cho chúng, a-men!

Những kẻ dùng sự khôn ngoan và mưu mẹo lớn lao của mình

Để lừa gạt các vị! Và chính điều đó đã thúc đẩy tôi

Cất lời, và tóm lại tôi xin khẩn khoản tất cả các vị,

Hãy cảnh giác với đàn ông, và hãy lắng nghe những gì tôi nói! —

Hãy đi đi, cuốn sách nhỏ bé của tôi, hãy đi đi bi kịch nhỏ bé của tôi,

Mong rằng vị thần tạo ra ngươi, trước khi ngài qua đời,

Sẽ ban cho ngươi sức mạnh để góp mặt trong một vở kịch vui!

Nhưng hỡi cuốn sách nhỏ bé, đừng ganh tị với bất kỳ tác phẩm nào,

Mà hãy khiêm nhường phục tùng mọi áng thơ ca;

Và hãy đặt nụ hôn lên những dấu chân nơi ngươi nhìn thấy

Véc-gin, Ô-vít, Hô-me, Lu-cần và Xta-xi-u-xơ qua lại.

Và bởi vì có quá nhiều sự khác biệt

Trong tiếng Anh và cách viết của ngôn ngữ chúng ta,

Nên tôi cầu xin Thượng đế không có kẻ nào viết sai sót về ngươi,

Cũng đừng làm sai lệch nhịp thơ của ngươi vì sự hạn chế của ngôn từ.

Và dù ngươi được đọc hay được ngâm nga ở bất cứ đâu,

Nguyện xin Thượng đế phù hộ để ngươi được người đời thấu hiểu!

Nhưng giờ tôi xin quay lại với chủ đề ban đầu của mình. —

Cơn thịnh nộ của Trô-i-lút, như tôi vừa bắt đầu kể cho các bạn,

Đã khiến người Hy Lạp phải trả giá đắt;

Bởi vì đôi tay chàng đã tiễn đưa hàng ngàn kẻ xuống Âm phủ,

Như một kẻ chẳng có đối thủ nào sánh kịp,

Ngoại trừ Héc-to, vào thời đại của ngài, theo những gì tôi nghe được.

Nhưng than ôi, ngoại trừ ý nguyện của thần linh,

Tên A-sin hung dữ đã ra tay sát hại ngài một cách tàn nhẫn.

Và khi ngài bị sát hại theo cách đó,

Linh hồn nhẹ bẫng của ngài đã hân hoan bay vút

Lên bầu trời hình vòm của tầng trời thứ bảy,

Vượt qua mọi nguyên tố vật chất;

Và tại đó, với cái nhìn tường tận, ngài nhìn ngắm

Những vì sao đi lang thang, lắng nghe bản hòa âm

Với những âm thanh ngập tràn giai điệu thiên đàng.

Và từ trên cao đó, ngài phóng tầm mắt nhìn xuống

Điểm nhỏ bé trên mặt đất này, thứ được bao bọc

Bởi biển cả, và hoàn toàn khinh bỉ

Cái thế giới khốn khổ này, xem nó chẳng khác gì hư không

So với niềm hạnh phúc vẹn tròn

Tồn tại ở thiên đàng trên cao; và cuối cùng,

Nơi ngài từng bị sát hại, ngài hạ ánh mắt nhìn xuống;

Và tự ngài bật cười trước nỗi sầu muộn

Của những kẻ đang khóc thương cho cái chết của ngài đến thế;

Đồng thời lên án mọi hành động của chúng ta cứ mãi chạy theo

Cái ham muốn mù quáng, thứ chẳng thể tồn tại trường tồn,

Lẽ ra chúng ta phải dâng hiến trọn vẹn trái tim mình cho thiên đàng.

Và ngài bước tiếp, nói một cách ngắn gọn là,

Đến nơi mà thần Méc-cu-ri đã sắp đặt cho ngài ngự trị. —

Kết cục mà Trô-i-lút nhận được vì yêu chính là như thế đấy,

Kết cục cho toàn bộ sự cao thượng vĩ đại của ngài;

Kết cục cho địa vị vương giả cao ngất của ngài,

Kết cục cho những ham muốn, và kết cục cho cả sự quý phái;

Kết cục cho sự mong manh của thế giới giả dối này.

Và câu chuyện tình yêu của chàng bắt đầu như thế,

Như tôi đã kể, và ngài đã khép lại cuộc đời mình theo cách đó.

Hỡi những thanh niên nam nữ trẻ trung tươi tắn,

Những người có tình yêu lớn lên cùng tuổi đời của các bạn,

Hãy quay về từ bỏ sự hư vinh của thế gian,

Và hướng gương mặt trái tim mình lên phía trên

Đến vị thần linh, đấng đã tạo ra các bạn

Theo hình ảnh của ngài, và hãy nghĩ rằng mọi thứ chỉ là ảo ảnh

Của thế gian này, thứ trôi qua nhanh chóng như những bông hoa tươi thắm.

Và hãy yêu lấy đấng, vì tình yêu thương thuần túy,

Đã chịu chết trên cây thập giá để cứu chuộc linh hồn chúng ta,

Ban đầu ngài đã chết, rồi sống lại và ngự trị trên thiên đàng;

Bởi vì ta dám cá rằng ngài sẽ chẳng bao giờ phản bội bất kỳ ai

Biết dâng hiến trọn vẹn trái tim mình cho ngài.

Và vì ngài là đấng đáng yêu nhất và khiêm nhường nhất,

Cớ sao chúng ta lại phải đi tìm kiếm những mối tình giả dối làm chi?

Hãy nhìn đây, những nghi lễ tồi tàn cổ xưa của ngoại giáo,

Hãy nhìn xem những vị thần ấy có thể giúp ích được gì;

Hãy nhìn đây, những ham muốn khốn khổ của thế gian này;

Hãy nhìn đây, kết cục và phần thưởng cho sự nhọc nhằn

Của thần Gi-ốp, A-pô-lô, thần Ma-xơ, và đám rác rưởi ấy!

Hãy nhìn đây, hình thức ngôn từ của các bậc hiền nhân thuở trước

Trong thi ca, nếu các bạn tìm đọc sách vở của họ. —

Hỡi Gô-vơ đạo đức, cuốn sách này ta xin dâng trực tiếp

Đến ngươi, và đến triết gia Xtrô-đơ,

Mong các ngươi rộng lòng tha thứ, nơi nào cần chỉnh sửa,

Bằng tấm lòng bao dung và sự nhiệt thành lương thiện.

Và gửi đến đấng Christ chân thật, đấng đã chịu chết trên cây thập giá,

Bằng cả trái tim, ta luôn cầu xin sự xót thương;

Và ta xin cất lời thưa với Chúa tể thế này:

Đấng Một, và Hai, và Ba, hằng sống vĩnh cửu,

Đấng cai trị muôn đời trong Ba và Hai và Một,

Đấng không bị giới hạn nhưng bao trùm tất cả,

Xin hãy bảo vệ chúng ta khỏi những kẻ thù hữu hình và vô hình;

Và lạy Chúa Giê-su, xin vì ân điển của ngài,

Hãy khiến tất cả chúng ta xứng đáng với lòng thương xót,

Vì tình yêu của vị trinh nữ và người mẹ nhân từ của ngài! A-men.

Chấm dứt Tác phẩm về Trô-i-lút và Cri-xây.