Hỡi ánh sáng tuyệt diệu mà những tia nắng rạng ngời

Trang hoàng cho tầng trời thứ ba thật lộng lẫy!

Hỡi niềm mến của thần Mặt Trời, hỡi ái nữ thân yêu của thần Gio-ve,

Hỡi niềm hoan lạc của tình yêu, hỡi đấng khoan hòa nhân ái,

Đấng luôn sẵn lòng ngự trị trong những trái tim thanh cao!

Hỡi cội nguồn đích thực của sức khỏe và niềm vui,

Nguyện cho quyền năng và lòng nhân từ của người được tán dương mãi mãi!

Ở thiên đường lẫn địa ngục, trên mặt đất và cả biển khơi,

Người ta đều cảm nhận được quyền năng của người, nếu ta suy xét cho thấu đáo;

Bởi con người, chim chóc, muông thú, cá, cỏ cây và rừng xanh

Đều cảm nhận được hơi thở vĩnh cửu của người trong từng thời khắc.

Chúa Trời yêu thương, và ngài sẽ chẳng bao giờ từ chối tình yêu;

Và trong thế giới này, chẳng có sinh linh nào

Mà không có tình yêu lại có giá trị hay có thể tồn tại.

Chính thần Gio-ve trước tiên đã thúc đẩy các thế lực hạnh phúc ấy,

Nhờ đó mà vạn vật sinh sôi và tồn tại,

Và ngài đã khiến cho thần khơi dậy lòng ái mộ

Đối với những sinh vật phàm trần; và tùy theo ý muốn của các người, luôn luôn

Các người mang lại cho ngài sự bình yên hay nỗi truân chuyên trong tình yêu;

Và ngài đã sai thần hạ giới dưới muôn hình vạn trạng

Vì tình yêu ở trần thế, và bắt lấy bất cứ ai các người muốn.

Các người làm dịu đi cơn giận dữ của vị thần chiến tranh hung hãn, Mars,

Và theo ý muốn của các người, các người khiến những trái tim trở nên cao thượng;

Dầu vậy, những ai mà các người muốn làm cho bốc cháy,

Họ đều sợ hãi sự hổ thẹn và từ bỏ những thói hư tật xấu;

Các người khiến họ trở nên lịch thiệp, tươi trẻ và nhân hậu,

Dù cao sang hay hèn kém, tùy theo hướng lòng người hướng về;

Những niềm vui mà họ có được, chính quyền năng của các người đã ban phước cho họ.

Các người gìn giữ vương quốc và mái ấm trong sự hòa hợp;

Các người cũng là nguyên nhân chân chính của tình bằng hữu;

Các người thấu hiểu mọi phẩm chất thầm kín

Của những sự vật khiến người đời phải kinh ngạc,

Khi họ không thể cắt nghĩa nổi vì sao sự việc lại diễn ra như thế,

Vì sao nàng yêu chàng, hay vì sao chàng lại yêu nàng;

Cũng như vì sao con cá này, chứ không phải con cá kia, lại bơi vào chiếc rọ.

Các người đã đặt ra thứ luật lệ cho cả vũ trụ,

Và điều này tôi biết được từ những kẻ đang yêu,

Rằng bất cứ ai chống lại các người chuốc lấy phần thua thiệt:

Giờ đây, hỡi nữ thần rạng ngời, vì lòng nhân từ của người,

Vì sự kính trọng dành cho những ai phụng sự người,

Mà tôi đây là một kẻ bề tôi, xin hãy dạy tôi cách diễn tả

Phần nào niềm vui được cảm nhận trong sự phụng sự người.

Xin hãy truyền cảm xúc vào trái tim trần trụi của tôi,

Và khiến tôi bày tỏ được sự ngọt ngào của người. —

Hỡi Calliope, xin hãy cất giọng lên trong giờ phút này,

Bởi lúc này rất cần đến ngươi; ngươi không thấy nỗi thống khổ của ta sao,

Khi ta sắp phải kể ngay ra đây niềm vui

Của Troilus, để ca ngợi nữ thần Venus?

Mong rằng Chúa sẽ đưa những ai đang cần đến niềm vui ấy!

Trong khi ấy, Troilus cứ lẩm bẩm

Ôn lại bài học của mình theo cách này:

"Quả thật!" chàng thầm nghĩ, "Ta sẽ nói thế này và thế này;

Ta sẽ than thở với người thiếp yêu như thế này;

Lời này thật hay, và điệu bộ của ta sẽ là thế này;

Ta sẽ không quên điều này bằng bất cứ giá nào."

Mong Chúa phù hộ để chàng hành động được như những gì chàng đã dự tính!

Và lạy Chúa, trái tim chàng đập loạn nhịp làm sao,

Khi nghe tiếng nàng bước đến và tiếng thở dài dồn dập!Cũng may là Pandarus, người dắt tay nàng tà áo,

Đã bước lại gần, ngó qua khe rèm,

Và cất tiếng: "Xin Chúa chữa lành cho tất cả những kẻ đang đau ốm!

Hãy xem ai đang đến thăm ngài kìa;

Kìa, đây chính là người mà sự sống chết của ngài đều do nàng định đoạt."

Cùng lúc đó, trông như thể chàng sắp sửa khóc đến nơi;

"A ha," Troilus thốt lên đầy vẻ thảm thương,

"Hỡi vị thần hùng mạnh, ngài thừa biết lòng ta đau đớn nhường nào!

Ai ở ngoài đó thế? Thật tình ta chẳng nhìn thấy gì cả."

"Thưa ngài," Criseyde đáp, "là Pandare và tôi đây."

"Ơi, người ngọt ngào của tôi? Trời ơi, ta không thể đứng dậy

Để quỳ xuống và bày tỏ lòng kính trọng với nàng theo cách nào đó được."

Rồi chàng gượng người ngồi dậy, và ngay lúc ấy nàng liền

Nhẹ nhàng đặt cả hai bàn tay lên người chàng,

"Ôi, vì tình yêu của Chúa, xin ngài đừng làm thế

Với tôi," nàng nói, "Ái chà! Nói thế này là nghĩa làm sao?

Thưa ngài, tôi đến gặp ngài vì hai lý do;

Thứ nhất, là để cảm ơn ngài, và thứ hai là

Tôi muốn xin ngài tiếp tục ban ân sủng."

Troilus này, khi nghe người trong mộng cầu xin

Sự che chở của mình, bỗng chết trân không động đậy,

Đến một từ để đáp lại cũng chẳng thốt nên lời vì xấu hổ,

Dù cho người ta có đem chặt đứt đầu chàng đi chăng nữa.

Nhưng lạy Chúa, mặt chàng bỗng chốc đỏ bừng lên,

Và thưa ngài, bài học mà chàng cứ đinh ninh là thuộc làu

Để cầu xin nàng, nay đã bay sạch khỏi trí óc chàng rồi.

Criseyde thừa thừa tinh ý nhận ra tất cả điều này,

Bởi nàng rất khôn ngoan, và vẫn yêu chàng chẳng kém gì xưa,

Dù chàng chẳng phải kẻ gan lì, hay ra vẻ ta đây kiêu kỳ,

Hoặc quá táo tợn đến mức ngâm thơ tán tỉnh một cách sỗ sàng.

Nhưng khi sự ngượng ngùng của chàng dần qua đi,

Những lời lẽ của chàng, trong khuôn khổ những vần thơ của tôi,

Tôi sẽ kể lại cho quý vị nghe như sách cổ đã dạy bảo.

Bằng giọng nói biến đổi vì nỗi sợ hãi tột cùng,

Một giọng nói run rẩy, cùng với thái độ

Bối rối đầy duyên dáng, lúc thì đỏ bừng mặt,

Lúc lại tái mét, chàng hướng về Criseyde, người thiếp yêu,

Với ánh mắt cúi gằm và vẻ mặt khiêm nhường đầy quy phục,

Này nhé, từ đầu tiên thốt ra khỏi miệng chàng

Chính là hai lần lặp lại: "Khoan dung, khoan dung, người thiếp yêu ngọt ngào!"

Rồi chàng ngưng lại một lát, và khi đã thốt được nên lời,

Từ tiếp theo là: "Chúa biết cho, vì từ trước đến nay,

Với tất cả sự chân thành và khả năng vốn có,

Anh vẫn luôn là của em, nguyện xin Chúa phù hộ cho linh hồn anh;

Và sẽ mãi như vậy cho đến khi anh, một kẻ bất hạnh, nằm xuống mồ.

Và dù anh không dám hay không biết cách than vãn với em,

Thì quả thật, nỗi thống khổ anh chịu đựng chẳng hề kém hơn chút nào.

"Bấy nhiêu đây thôi, hỡi người phụ nữ dịu hiền,

Anh xin được giãi bày, và nếu điều này làm em khó chịu,

Anh nghĩ mình sẽ sớm trút bỏ nó lên chính sinh mạng mình,

Để mang lại sự yên lòng cho trái tim em,

Nếu cái chết của anh có thể làm dịu đi lòng em.

Nhưng vì em đã nghe anh giãi bày đôi chút,

Giờ đây anh chẳng màng đến việc mình sẽ chết sớm ra sao nữa."

Chứng kiến nỗi đau đớn đầy nam tính ấy,

Hẳn có thể khiến trái tim bằng đá cũng phải rỏ lệ mềm lòng;

Và Pandare khóc lóc như thể sắp tan thành nước đến nơi,

Hắn cứ liên tục thúc giục cô cháu gái hết lần này đến lần khác,

Và nói: "Khổ sở thay cho những trái tim chung thủy!

Vì tình yêu của Chúa, hãy chấm dứt chuyện này đi,

Hoặc là giết cả hai chúng tôi đi cho rồi trước khi cô rời khỏi đây."

"Tôi ư? Cái gì cơ?" nàng nói, "Nhân danh Chúa và danh dự của tôi,

Tôi chẳng hiểu hai người muốn tôi nói gì nữa."

"Tôi ư? Cái gì cơ?" hắn đáp, "Là cô hãy rủ lòng thương đến cậu ấy,

Vì tình yêu của Chúa, và đừng để cậu ấy phải chết."

"Vậy thì thế này," nàng nói, "tôi muốn xin ngài ấy

Hãy nói rõ mục đích cuối cùng trong thâm tâm mình;

Từ trước đến nay tôi chưa từng hiểu rõ ngài ấy thực sự có ý gì."

"Điều anh thực sự có ý gì sao, hỡi người thiếp yêu dấu?"

Troilus đáp, "Hỡi người dịu hiền, tươi tắn và cao quý!

Rằng qua những dòng ánh sáng từ đôi mắt trong trẻo của em,

Em đôi khi sẽ nhìn anh với ánh mắt thân thiện,

Và rồi chấp thuận để anh được trở thành người,

Mà không có bất kỳ vết nhơ nào vướng bận trong bất kỳ hoàn cảnh nào,

Luôn giữ trọn lòng trung thành để phụng sự em,

"Như vị nữ chủ nhân chân chính và chỗ dựa tối cao của anh,

Bằng tất cả trí tuệ và sự tận tụy của mình,

Và anh sẽ nhận được sự an ủi đúng như ý em muốn,

Dưới sự cai quản của em, tương xứng với lỗi lầm của anh,

Thậm chí là cái chết, nếu anh dám phá vỡ những quy định của em;

Và mong em rủ lòng ban cho anh vinh dự lớn lao nhường ấy,

Là cho phép anh được tuân lệnh trong bất kỳ khoảnh khắc nào.

"Và anh sẽ mãi là kẻ trung thành thật sự, khiêm nhường,

Kín đáo, kiên nhẫn chịu đựng mọi đớn đau của em,

Và luôn khao khát với sự tươi mới không nguôi,

Được phụng sự và luôn chăm chỉ như thế,

Và với một tấm lòng chân thành, hoàn toàn tiếp nhận ý muốn của em

Một cách hoan hỉ, dù cho anh có phải đớn đau nhường nào,

Này nhé, ý anh là vậy đó, người thiếp yêu dấu của anh."

Pandarus liền lên tiếng: "Này nhé, một thỉnh cầu thật khó khăn,

Nhưng lại vô cùng hợp lý, sao lại nỡ từ chối một người phụ nữ!Cầu xin ngày lễ hội của thần Gio-ve, hỡi cô cháu gái của ta,

Ví bằng ta là một vị thần, cô sẽ phải chết ngay lập tức đấy,

Khi mà cô thừa biết người đàn ông này chẳng màng điều gì khác

Ngoài danh dự của cô, thế mà lại chứng kiến chàng ta gần như kiệt quệ,

Và lại tỏ ra miễn cưỡng đến thế trong việc để chàng được phụng sự cô."

Nghe vậy, nàng liền đưa đôi mắt liếc nhìn chàng

Đầy thư thả và vô cùng dịu dàng,

Đăm chiêu suy tính mà chẳng hề vội vã

Thốt lên lời nào, nhưng rồi nàng cất tiếng nhẹ nhàng với chàng:

"Bảo toàn danh dự của tôi, tôi xin nguyện chân thành,

Và theo đúng cách thức mà ngài ấy vừa bày tỏ,

Xin hoàn toàn tiếp nhận ngài ấy vào sự phụng sự của tôi,

"Đồng thời khẩn khoản nài xin ngài ấy, vì tình yêu của Chúa,

Rằng để vinh danh lòng trung thành và sự cao thượng,

Cũng như tôi có ý tốt, xin hãy đối xử tốt với tôi,

Và bằng trí tuệ cùng sự tận tâm, hãy luôn bảo vệ

Danh dự của tôi; và nếu tôi có thể mang lại niềm vui cho ngài ấy

Từ nay về sau, quả thật tôi sẽ chẳng hề giả dối:

Giờ thì hãy bình tâm lại; đừng than vãn thêm nữa.

"Tuy nhiên, ta cũng phải cảnh báo điều này với ngài," nàng nói,

"Dù quả thật ngài là con trai của một vị hoàng vương,

Ngài cũng đừng mong có được quyền lực tối cao

Đối với tôi trong chuyện tình cảm nhiều hơn mức đáng có trong trường hợp này;

Và tôi cũng sẽ chẳng ngần ngại, nếu ngài làm điều gì sai trái,

Mà nổi giận với ngài; đồng thời trong suốt thời gian ngài phụng sự tôi,

Tôi sẽ trân trọng ngài đúng với những gì ngài xứng đáng nhận được.

"Và tóm lại, hỡi người thiếp yêu dấu và là hiệp sĩ của lòng em,

Hãy vui lên, và hướng tâm hồn mình về những điều tươi vui, hoan hỉ,

Và em sẽ chân thành, bằng tất cả sức mạnh của mình,

Biến mọi cay đắng của anh thành sự ngọt ngào.

Nếu em là người có thể mang lại niềm vui cho anh,

Thì sau mỗi nỗi buồn, anh sẽ gặt hái được một niềm hạnh phúc";

Nói rồi nàng ôm chầm lấy chàng vào lòng và trao nụ hôn thắm thiết.

Pandarus liền quỳ sụp xuống gối, ngước đôi mắt

Lên tận trời xanh và giơ cao hai bàn tay,

"Hỡi vị thần bất tử!" hắn cất lời, "Đấng không bao giờ chết,

Ý ta là thần Cupid, ngài có thể tự hào về điều này;

Và thần Venus, người có thể cất cao những khúc ca khải hoàn;

Chẳng cần nhúng tay vào, ta có cảm giác như ở khắp trong thành phố này,

Vì điều kỳ diệu này, ta nghe tiếng chuông ở mọi nơi đều đang ngân vang.

"Nhưng thôi! Bây giờ không bàn thêm về chuyện này nữa,

Bởi những kẻ đã đọc bức thư kia sắp sửa đi lên rồi; ta nghe tiếng họ đây.

Nhưng ta xin thề trước mặt cô, hỡi Criseyde, và cả ngươi nữa,

Hỡi Troilus, khi nào có thể đi được,

Thì theo lời triệu tập của ta, hai người hãy đến nhà ta,

Bởi ta sẽ sắp đặt chu đáo cho cuộc gặp gỡ của hai người;

Và cứ thỏa thuê an ủi trái tim mình ở đó cho thật trọn vẹn;

Rồi hãy xem ai trong hai người sẽ giành phần thắng

Trong việc nói về tình yêu cho thật đúng điệu!" đoạn hắn bật cười,

"Bởi ở đó hai người sẽ có khối thời gian để tâm sự."

Troilus cất lời: "Ta sẽ phải đợi bao lâu

Trước khi chuyện này được thực hiện?" Hắn đáp: "Khi nào ngươi có thể đứng dậy,

Mọi chuyện sẽ diễn ra đúng như ta đã vạch sẵn cho ngươi."

Vừa lúc ấy thì Helen và cả Deiphebus

Đang bước lên tới ngay phía đầu cầu thang;

Và lạy Chúa, bấy giờ Troilus bắt đầu rên rỉ lớn làm sao,

Để qua mặt người anh và người chị của mình.

Pandarus liền nói: "Đã đến lúc chúng ta phải đi rồi;

Hỡi cô cháu gái, xin hãy cáo từ cả ba người bọn họ,

Và để họ trò chuyện với nhau, còn cô hãy đi cùng tôi."

Nàng khéo léo cúi đầu cáo từ họ một cách vô cùng lịch sự,

Đúng như vốn tính khéo léo của nàng, và họ cũng bày tỏ

Sự kính trọng đối với nàng một cách đầy trân trọng,

Rồi trong lúc vắng bóng nàng, họ đã ca ngợi nàng vô cùng tuyệt vời,

Tán dương sự xuất sắc của nàng,

Cử chỉ, trí tuệ và tác phong của nàng;

Nghe họ khen ngợi thật là một niềm vui khôn tả.

Giờ đây, hãy để nàng trở về nơi ở của riêng mình,

Và chúng ta hãy quay lại với Troilus,

Kẻ vừa mới dạo bước qua bức thư một cách rất thản nhiên

Mà Deiphebus đã nhìn thấy trong khu vườn.

Và chàng rất mong được giải thoát khỏi Helen và Deiphebus,

Chàng liền nói rằng mình muốn đi ngủ,

Và để dành việc trò chuyện cho lúc sau.

Helen hôn chào từ biệt chàng, Deiphebus cũng vậy, và mọi người đều ra về;

Còn Pandarus, nhanh như chớp,

Đi thẳng đến chỗ Troilus;

Và suốt đêm vui vẻ đó, hắn nằm trên chiếc đệm lót

Cạnh Troilus, với nét mặt rạng rỡ,

Để trò chuyện; và thật may mắn làm sao khi họ được ở bên nhau.

Khi tất cả mọi người đã rời đi chỉ còn lại hai người họ,

Và mọi cánh cửa đều đã được cài then chắc chắn,

Nói ngắn gọn lại, chẳng cần thêm lời thừa thãi nào nữa,

Pandarus này, chẳng mải mai chần chừ,

Liền đứng phắt dậy, ngồi xuống mép giường,

Và cất giọng vô cùng nghiêm túc

Trò chuyện với Troilus như thế này:

"Hỡi vị chúa tể vô cùng yêu dấu và là người anh em thân thiết của ta,

Chúa và chính ngươi đều rõ ta đã đau lòng nhường nào,

Khi thấy ngươi cứ mãi tàn tạ vì bệnh tình trong năm nay,

Vì thứ tình yêu mà nỗi đau của ngươi ngày một lớn dần lên;

Đến mức ta, bằng tất cả sức lực và sự hiểu biết của mình,

Từ đó đến nay vẫn luôn dốc lòng dốc sức

Để đưa ngươi thoát khỏi cảnh thống khổ và mang lại niềm vui cho ngươi,

"Và đã đưa nó đến hoàn cảnh như ngươi đã biết,

Thế nên nhờ có ta mà giờ đây ngươi đang bước trên con đường

Có được một tương lai tươi sáng — ta nói điều này không phải để khoe khoang —

Và ngươi có biết bằng cách nào không? Bởi thật đáng hổ thẹn khi phải nói ra,

Vì ngươi mà ta đã dấn thân vào một trò chơi

Mà ta sẽ không bao giờ làm thế lần thứ hai cho bất kỳ ai khác,

Dù cho kẻ đó có là anh em ruột thịt của ta đi chăng nữa.

"Đó là, vì ngươi mà ta đã đóng vai trò

Nửa đùa nửa thật, làm kẻ trung gian

Dẫn dắt phụ nữ đến với đàn ông;

Dù ta không nói ra thì ngươi cũng thừa hiểu ý ta là gì.

Vì ngươi mà ta đã khiến cô cháu gái trong sạch khỏi mọi tói hư tật xấu của ta,

Hoàn toàn đặt niềm tin vào sự cao thượng của ngươi,

Sao cho mọi chuyện sẽ diễn ra đúng như ý muốn của chính ngươi.

"Nhưng ta xin lấy vị Chúa thấu suốt mọi sự ra làm chứng,

Rằng ta chưa bao giờ làm việc này vì lòng tham lam,

Mà chỉ vì muốn chấm dứt nỗi thống khổ ấy,

Thứ nỗi đau suýt chút nữa đã cướp đi sinh mạng ngươi, theo như ta tưởng tượng.

Nhưng hỡi người anh em tốt, giờ hãy hành động như những gì ngươi phải làm,

Vì tình yêu của Chúa, hãy bảo vệ để nàng không bị tiếng bấc tiếng chì,

Vì ngươi là kẻ khôn ngoan, hãy luôn bảo vệ danh tiếng của nàng.

"Bởi ngươi thừa biết rằng, danh tiếng của nàng cho đến nay

Trong lòng người dân vẫn được xem là điều thiêng liêng;Dữ dội thay, ta dám cá là kẻ đó chưa từng ra đời,

Kẻ từng biết được nàng đã làm điều gì sai trái.

Nhưng khốn khổ cho ta, kẻ gây ra tất cả chuyện này,

Lại phải nghĩ rằng nàng là cô cháu gái thân yêu của ta,

Và ta vừa là chú của nàng, lại vừa là kẻ phản bội đê tiện!

"Và nếu người ta biết được rằng chính nhờ mưu mẹo của ta

Mà ta đã gieo rắc ý nghĩ này vào lòng cô cháu gái,

Để thỏa mãn ham muốn của ngươi, và để nàng thuộc trọn về ngươi,

Chao ôi, cả thế giới này sẽ phải gào thét lên phản đối,

Và nói rằng trong trường hợp này, ta đã phạm phải tội ác tồi tệ nhất

Từ trước đến nay chưa từng có,

Và nàng thì mất tất cả, còn ngươi chẳng thu được gì."

"Thế nên, trước khi ta bước thêm bước nào nữa,

Một lần nữa ta nài xin ngươi và khẳng định chắc chắn rằng,

Hãy giữ kín chuyện này giữa chúng ta;

Nghĩa là ngươi không bao giờ được phản bội lại chúng ta;

Và đừng nổi giận, dẫu ta có thường xuyên cầu xin ngươi

Phải giữ bí mật một vấn đề hệ trọng như thế;

Bởi ngươi thừa hiểu lời thỉnh cầu của ta là hoàn toàn hợp lý.

"Và hãy nghĩ xem đã từng có biết bao tai họa xảy ra trước đây

Chỉ vì thói khoác lác, như người ta vẫn thường đọc trong sách vở;

Và trên thế gian này vẫn còn biết bao tai ương

Diễn ra từ ngày này qua ngày khác, chính vì hành động độc ác đó;

Vì thế mà các bậc hiền triết đời trước đã qua đời

Vẫn luôn để lại châm ngôn cho thế hệ trẻ chúng ta rằng:

'Đức tính đầu tiên chính là biết giữ cái lưỡi của mình.'

"Và nếu không vì ta muốn rút ngắn lại

Sự dài dòng trong lời nói, thì ta suýt có thể dẫn ra cho ngươi

Hàng ngàn câu chuyện cổ về những người phụ nữ đánh mất cuộc đời

Chỉ vì sự ba hoa giả dối và ngu ngốc;Và bản thân ngươi cũng thừa biết rõ những câu châm ngôn

Chống lại cái thói ba hoa khoác lác ấy,

Dù người ta có nói thật đi chăng nữa thì cũng thường hay ba hoa chích choè.

"Ôi cái lưỡi, khốn thay! Đã từ rất lâu trước đây,

Ngươi từng khiến biết bao trang đài các phải thốt lên rằng:

'Than ôi! Ngày mà ta cất tiếng khóc chào đời!'

Và làm sống lại nỗi đau buồn của biết bao trinh nữ;

Và phần lớn những gì đàn ông khoác lác

Đều là giả dối, nếu đem ra kiểm chứng thực tế;

Về bản chất, chẳng thể tin được tên khoác lác nào.

"Kẻ khoác lác và kẻ nói dối, suy cho cùng cũng chỉ là một;

Cụ thể là thế này: giả sử một người phụ nữ đồng ý trao cho tôi

Tình yêu của nàng và nói rằng nàng không muốn ai khác ngoài tôi,

Và tôi đã thề sẽ giữ kín chuyện đó,

Nhưng sau đó tôi lại đi kể cho hai ba người nghe;

Thì quả thật, ít nhất tôi là một kẻ khoác lác,

Và là một kẻ nói dối, vì tôi đã phá vỡ lời thề của mình.

"Giờ thì hãy thử nhìn xem, liệu những kẻ đó có đáng trách hay không,

Những kẻ kiểu ấy; ta nên gọi chúng là gì đây, khi mà

Chúng khoe khoang về phụ nữ, thậm chí gọi đích danh tên tuổi,

Những người chưa từng hứa hẹn với chúng điều này hay điều nọ,

Và thậm chí còn chẳng biết chúng rành rọt hơn chiếc nón cũ của ta!

Cũng chẳng có gì là lạ, xin Chúa ban cho tôi sức khỏe,

Nếu phụ nữ cảm thấy sợ hãi khi phải giao thiệp với đàn ông chúng ta.

"Ta nói điều này không phải vì không tin tưởng ngươi,

Cũng chẳng phải dành cho những người khôn ngoan, mà là cho những kẻ ngốc nghếch,

Và vì những tai hại đang tồn tại trên thế gian này,

Do sự ngu ngốc cũng nhiều như do sự hiểm độc gây ra;

Bởi ta thừa biết rằng, đối với những người khôn ngoan, thói xấu đó

Sẽ chẳng khiến người phụ nữ nào phải sợ hãi, nếu nàng là người thận trọng;

Bởi người khôn thường được răn dạy qua tai họa của kẻ ngốc.

"Nhưng giờ quay lại vấn đề chính; hỡi người anh em thân thiết,

Hãy ghi nhớ tất cả những gì ta vừa nói,

Giữ kín chuyện này, và giữ cho tinh thần thật phấn chấn,

Bởi đến ngày hẹn, ngươi sẽ thấy ta là kẻ trung thực.

Ta sẽ sắp xếp mọi chuyện của ngươi theo một hướng

Mà nếu Chúa phù hộ, sẽ khiến ngươi phải hài lòng,

Bởi mọi chuyện sẽ diễn ra đúng như những gì ngươi mong muốn.

"Bởi ta thừa biết, dụng ý của ngươi là tốt, xin thề có Chúa;

Đó là lý do tại sao ta dám đảm nhận trọn vẹn việc này.

Ngươi cũng biết người trong mộng đã ban cho ngươi những gì,

Và ngày hẹn đã được ấn định để làm các thủ tục giấy tờ.

Giờ thì chúc ngươi ngủ ngon, ta không thể thức lâu hơn nữa;

Và hãy cầu nguyện cho ta, vì ngươi đang được sống trong hạnh phúc,

Rằng Chúa sẽ ban cho ta cái chết hoặc sự thanh thản sớm thôi."

Ai có thể kể xiết một nửa niềm vui hay sự hân hoan

Mà linh hồn của Troilus cảm nhận được lúc bấy giờ,

Khi nghe xong kết quả từ lời hứa của Pandarus?

Nỗi đau cũ kỹ từng khiến trái tim chàng như muốn nghẹn lại,

Bấy giờ vì niềm vui mà tiêu tan và tan chảy đi,

Và mọi sự giàu có của những tiếng thở dài đau đớn

Đã bay biến đi trong chốc lát, chàng chẳng còn cảm thấy chúng nữa.

Nhưng tựa như những lùm cây và hàng rào này,

Đã trở nên khô cằn và chết chóc trong mùa đông,

Nay được khoác lên mình sắc xanh khi tháng Năm về,

Khi mọi sinh vật tràn đầy sức sống đều thích thú vui đùa;

Cũng chính xác theo cách đó, phải nói thật rằng,

Trái tim chàng bỗng chốc tràn ngập niềm vui,

Rằng chưa từng có ai ở Troia lại cảm thấy hạnh phúc hơn thế.

Và chàng hướng ánh mắt nhìn Pandarus

Đầy vẻ điềm đạm và thân thiện,

Và cất lời: "Bạn tôi ơi, vào cuối tháng Tư vừa rồi,

Như bạn thừa biết, nếu còn nhớ rõ,

Ta đã suy sụp đến mức nào vì đau khổ đến gần kề cái chết;

Và ngươi đã dốc toàn lực ra sao

Để tìm ra nguyên nhân nỗi thống khổ của ta.

"Ngươi biết ta đã ngần ngại không dám giãi bày

Với ngươi thế nào, dù ngươi là người ta tin tưởng nhất;

Và việc thổ lộ với ngươi chẳng gặp nguy hiểm gì cả,

Điều đó ta thừa biết; nhưng hãy nói cho ta nghe, nếu ngươi muốn,

Vì ta vốn rất ngượng ngùng khi để chính ngươi phải biết,

Sao ta lại dám kể thêm cho ai khác về vấn đề này,

Khi mà giờ đây ta đang run rẩy, dù chẳng có ai nghe thấy chúng ta?

"Nhưng dẫu sao đi nữa, ta xin thề với vị thần đó,

Đấng có thể tùy ý cai quản cả thế giới này,

Và nếu ta nói dối, nguyện xin ngọn giáo của Achilles

Hãy đâm thủng trái tim ta, dẫu cuộc đời ta có là vĩnh cửu,

Dù ta là kẻ phàm trần, nếu ta chậm trễ hay sớm hơn

Mà tiết lộ điều này, hoặc dám làm thế, hay biết cách làm thế,

Vì tất cả những báu vật mà Chúa đã tạo ra dưới mặt trời;

"Rằng ta thà chết đi còn hơn, và hạ quyết tâm,

Theo như ta nghĩ, dù có bị xiềng xích trong ngục tối,

Trong sự khốn cùng, ô nhục và đầy giòi bọ,

Làm kẻ tù binh hèn mọn cho vị vua tàn ác Agamemnon;

Và điều này, trong tất cả các đền thờ của thành phố này,

Trước tất cả các vị thần, ta xin thề với ngươi,

Vào ngày mai, nếu ngươi muốn nghe."

"Và việc ngươi đã làm vì ta quá nhiều,

Đến mức ta không bao giờ có thể đền đáp nổi,

Ta thừa biết điều đó, dẫu ta có thể hy sinh vì ngươi

Hàng ngàn lần vào một buổi sáng đi chăng nữa.

Ta chẳng biết nói gì hơn, ngoài việc nguyện sẽ phụng sự ngươi

Hệt như một tên nô lệ, bất cứ nơi nào ngươi đi đến,

Cho đến tận muôn đời, cho đến tận cuối cuộc đời ta!

"Nhưng ở đây, với tất cả tấm lòng, ta nài xin ngươi,

Rằng ngươi đừng bao giờ đánh giá thấp ta qua những lời thối nát

Như những gì ta sắp nói; qua lời nói của ngươi, ta cứ ngỡ rằng

Điều mà ngươi vì tình bằng hữu mà làm cho ta đây,

Lại là một hành động môi giới đồi trụy;

Ta không đến nỗi điên rồ, dẫu ta có là kẻ học thức kém cỏi;

Sự thật không phải vậy, ta thừa biết điều đó, xin thề có Chúa.

"Nhưng kẻ đi vì vàng hay vì sự giàu sang

Mang những thông điệp kiểu đó, ngươi muốn gọi hắn là gì thì tùy;

Còn việc ngươi đang làm đây, hãy gọi nó là sự cao thượng,

Lòng trắc ẩn, sự gắn kết và niềm tin;

Hãy phân định rõ ràng như thế, vì ai cũng biết rõ rằng

Có sự khác biệt đòi hỏi phải được phân định

Giữa những sự vật thoạt nhìn có vẻ giống nhau, như ta đã được học.

"Và để ngươi biết rằng ta không hề nghĩ hay cho rằng

Sự phụng sự này là một điều hổ thẹn hay trò đùa,

Ta đang có người em gái xinh đẹp Polixene,

Cassandra, Helen, hay bất kỳ ai trong số họ;

Dù nàng có xinh đẹp hay có vóc dáng hoàn hảo đến đâu đi nữa,

Hãy nói cho ta biết bất kỳ ai trong số đó mà ngươi muốn,

Để lấy làm của riêng, và cứ để mặc ta cô độc.

"Nhưng vì ngươi đã làm ơn cứu mạng ta

Mà không màng tới phần thưởng nào,

Nên vì tình yêu của Chúa, hãy hoàn thành trọn vẹn

Sứ mệnh lớn lao này đi; bởi giờ đây là lúc cần thiết nhất.

Bởi dù là người sang kẻ hèn, ta xin cam đoan rằng

Ta sẽ luôn tuân thủ mọi mệnh lệnh của ngươi;

Giờ thì chúc ngươi ngủ ngon, và chúng ta hãy cùng đi ngủ thôi."

Thế là cả hai đều cảm thấy vô cùng thỏa mãn về nhau,

Đến mức cả thế giới này cũng chẳng thể tìm đâu ra cách hoàn hảo hơn;

Và vào sáng hôm sau, khi đã y phục chỉnh tề,

Mỗi người lại quay về với công việc riêng của mình.

Còn Troilus, dẫu ngọn lửa khát khao cháy bỏng

Vì mong mỏi hy vọng và niềm hoan lạc,

Chàng vẫn không hề quên đi tác phong đúng mực của mình.

Nhưng tự trong thâm tâm, chàng dùng sự nam tính để kìm hãm

Mọi hành vi xốc nổi và mọi biểu cảm buông thả,

Đến mức phải nói thật rằng, tất cả những người sống xung quanh

Sẽ chẳng thể nào nhận ra, qua lời nói hay tác phong,

Ý định thực sự của chàng liên quan đến vấn đề này.

Chàng xa lánh mọi người tựa như khoảng cách đến tận mây xanh,

Khả năng che đậy của chàng thật là xuất chúng.

Và trong suốt khoảng thời gian mà ta đang kể cho quý vị nghe,

Cuộc sống của chàng diễn ra như thế này: với toàn bộ sức lực,

Ban ngày chàng phụng sự dưới trướng thần Mars,

Nghĩa là xông pha chiến trận như một hiệp sĩ;

Và phần lớn thời gian suốt đêm dài,

Chàng nằm suy nghĩ xem làm thế nào để phụng sự

Người trong mộng của mình một cách tốt nhất, nhằm giành lấy ân huệ của nàng.

Ta không dám thề rằng, dẫu chàng được nằm trên giường êm nệm ấm,

Là trong tâm trí chàng hoàn toàn không chút bất an,

Hay chàng không trằn trọc xoay người trên gối,

Và ước gì mình có được thứ còn thiếu để được thỏa mãn;

Nhưng trong hoàn cảnh đó, con người ta không phải lúc nào cũng được toại nguyện,

Theo như ta biết, chàng cũng chẳng ngoại lệ;

Đó là điều ta có thể phỏng đoán theo khả năng xảy ra.

Nhưng có một điều chắc chắn, để đi tiếp vào câu chuyện,

Rằng trong khoảng thời gian này, như được chép trong các tích truyện,

Thỉnh thoảng chàng vẫn gặp được người thiếp yêu của mình; và nàng

Cũng trò chuyện với chàng khi nào có cơ hội hoặc khi nàng muốn,

Và theo sự bàn bạc cẩn trọng nhất của cả hai,

Họ đã vô cùng thận trọng sắp xếp trong tình huống này,

Theo cách mà họ dám làm, để tiến hành mọi việc ra sao.

Nhưng mọi việc được trao đổi một cách vô cùng ngắn gọn,

Trong sự cảnh giác và nỗi sợ hãi thường trực,

Lịch sự phòng hờ liệu có ai

Đoán mò hay dò la về hai người họ, hay vênh tai lên nghe ngóng,

Bởi chẳng có gì trên đời này khiến họ tha thiết bằng việc

Được thần Cupid ban ơn phước

Để cuộc trò chuyện của họ có một cái kết tốt đẹp.

Nhưng dẫu chỉ là chút ít lời nói hay hành động ngắn ngủi ấy,

Tâm trí khôn ngoan của nàng vẫn luôn ghi nhớ tường tận,

Đến mức nàng có cảm giác như thể chàng thấu hiểu suy nghĩ của mình

Mà chẳng cần đến lời nói, thành thử ra chẳng có sự cần thiết nào

Phải sai bảo chàng làm điều này hay ngăn cấm điều nọ;

Vì thế nàng nghĩ rằng tình yêu, dẫu có đến muộn màng,

Cũng đã mở rộng cánh cửa dẫn đến mọi niềm vui cho nàng.

Và tóm lại, để tiếp tục câu chuyện này,

Chàng đã khéo léo sắp đặt hành động và lời nói của mình đến mức

Chàng đứng vững vàng trong ân huệ của người thiếp yêu,

Đến mức hai mươi ngàn lần, trước khi kịp dừng lại,

Nàng đã cảm tạ Chúa vì đã cho nàng gặp được chàng;

Chàng đã biết tự quản bản thân trong sự phụng sự ấy tuyệt vời đến thế,

Đến mức cả thế giới này cũng chẳng thể tìm ra cách nào tốt hơn.

Bởi nàng thấy chàng là một người vô cùng kín đáo trong mọi chuyện,

Vô cùng cẩn trọng và rất mực vâng lời,

Đến mức nàng cảm nhận rõ chàng chính là một bức tường thép

Và là chiếc khiên che chở nàng khỏi mọi điều phiền muộn;

Rằng việc được ở dưới sự quản thúc tốt đẹp của chàng,

Do sự khôn ngoan của chàng, khiến nàng chẳng còn điều gì phải sợ hãi nữa,

Ý ta là trong giới hạn cho phép.

Còn Pandarus, để luôn giữ cho ngọn lửa ấy bùng cháy,

Vẫn luôn tỏ ra sẵn sàng và siêng năng như mọi khi;

Toàn bộ mong muốn của hắn là mang lại sự thoải mái cho người bạn.

Hắn luôn thúc đẩy mọi việc, chạy đôn chạy đáo khắp nơi;

Hắn mang những bức thư khi Troilus vắng mặt.

Chẳng có người đàn ông nào, khi người bạn của mình gặp lúc cần thiết,

Lại thể hiện tốt hơn hắn, đó là điều chắc chắn.

Nhưng giờ đây, biết đâu chừng, lại có kẻ muốn rình rập

Để tôi phải thuật lại từng lời nói, từng sứ điệp, ánh mắt hay cử chỉ

Của Troilus trong suốt khoảng thời gian này

Dành cho người thiếp yêu của chàng;

Ta cho rằng đó sẽ là một câu chuyện dài đằng đẵng để lắng nghe;

Hoặc kể lại chi tiết mọi lời nói hay từng ánh mắt

Của bất kỳ ai đang ở trong hoàn cảnh éo le như thế.

Quả thật, ta chưa từng nghe thấy điều đó được thực hiện trước đây

Trong bất kỳ câu chuyện nào, và ta tin chẳng ai từng nghe;Và dẫu có muốn đi chăng nữa thì ta cũng chẳng thể làm được, thật đấy;

Bởi giữa họ đã có những bức thư tín trao đổi,

Mà theo lời tác giả của ta, sẽ chứa đựng

Gần một nửa cuốn sách này, trong khi ngài ấy lại chẳng muốn viết ra;

Vậy thì làm sao ta có thể chép lại dù chỉ một dòng của nó cơ chứ?

Nhưng tóm lại vấn đề chính: ta xin thưa rằng,

Sống trong sự hòa hợp và bình yên,

Hai con người này, Criseyde và Troilus,

Như ta đã kể, và trong khoảng thời gian ngọt ngào này,

Chỉ là thỉnh thoảng họ không thể gặp nhau thường xuyên,

Cũng chẳng có thời gian rảnh rỗi để trò chuyện thỏa thích,

Cho đến khi sự việc diễn ra đúng như ta sẽ kể cho quý vị nghe sau đây.

Rằng Pandarus - kẻ luôn dốc toàn lực

Vì mục đích cuối cùng mà ta sẽ kể đến ở đây,

Đó là tìm cách đưa cô cháu gái xinh đẹp của mình đến nhà vào một đêm nào đó,

Cùng với Troilus,

Nơi mà họ có thể thong thả bàn bạc tường tận về vấn đề hệ trọng này,

Chạm đến đỉnh điểm của tình yêu đôi lứa,

Không còn nghi ngờ gì nữa, cuối cùng hắn đã tìm được thời cơ thích hợp.

Bởi với sự cân nhắc vô cùng kỹ lưỡng,

Hắn đã trù liệu mọi thứ có thể giúp ích cho việc này,

Và đưa vào thực hiện.

Hắn chẳng tiếc công sức lẫn tiền bạc;

Cứ việc đến nếu họ muốn, sẽ chẳng thiếu thứ gì cả;

Còn việc bị ai đó phát hiện ra ở nơi đó,

Hắn thừa biết điều đó là hoàn toàn bất khả thi.

Không còn nghi ngờ gì nữa, bầu trời đã quang đãng

Sạch bóng mọi điềm gở và kẻ phá đám;

Giờ thì mọi chuyện đều ổn thỏa, vì cả thế giới này đều mù lòa

Trong vấn đề này, dù là người lạ hay người quen.

Khung cửi này đã sẵn sàng để dựng lên;

Chúng ta chẳng thiếu thứ gì ngoài việc muốn biết

Một khoảng thời gian cụ thể mà nàng sẽ đến.

Và Troilus - kẻ thấu hiểu toàn bộ sự sắp đặt này

Và luôn mong ngóng từng phút giây,

Cũng đã có những chuẩn bị vô cùng chu đáo cho việc này,

Và tìm ra lý do cũng như ngụy trang sẵn sàng,

Phòng khi có ai đó phát hiện ra chàng vắng mặt ngày hay đêm,

Trong lúc chàng bận rộn với sứ mệnh này,

Rằng chàng đang đi làm lễ tế thần,

Và phải thức trắng một mình tại một ngôi đền như thế,

Để chờ đợi lời phán truyền từ thần Apollo;

Và trước tiên là chứng kiến cây nguyệt quế thiêng rúng động,

Trước khi thần Apollo cất lời phán từ trong thân cây,

Để rồi sau đó tiên tri khi nào người Hy Lạp sẽ tháo chạy,

Và vì thế xin chớ ai ngăn cản chàng, nguyện xin Chúa phù hộ,

Mà hãy cầu nguyện thần Apollo giúp đỡ trong lúc cần thiết này.

Giờ thì chẳng còn mấy việc phải làm nữa,

Ngoài việc Pandarus đứng lên, và tóm lại một cách ngắn gọn,

Ngay sau thời điểm trăng thay đổi pha,

Khi thế giới chìm trong bóng tối một hai đêm,

Và bầu trời đang chực chờ đổ mưa,

Vào sáng hôm sau, hắn đi thẳng đến nhà cô cháu gái;

Quý vị đã nghe rõ mục đích cuối cùng trong kế hoạch của hắn rồi đấy.

Khi hắn đến nơi, hắn liền bắt đầu đùa cợt

Như vẫn thường làm, và tự chế giễu bản thân;

Và cuối cùng, hắn thề thốt và nói với nàng

Bằng mọi giá, nàng không thể trốn tránh hắn được đâu,

Và cũng đừng bắt hắn phải dài cổ ngóng chờ nàng nữa;

Nhưng chắc chắn nàng phải được sự cho phép của mình,

Để đến nhà hắn dùng bữa tối vào lúc chiều tối.

Nghe vậy nàng bật cười, và bắt đầu tìm cách thoái thác,

Và nói: "Trời đang mưa; kìa, làm sao tôi có thể đi được?"

"Thôi đi," hắn nói, "đừng có đứng đó mà ngẩn ngơ nữa;

Việc này bắt buộc phải làm, cô sẽ có mặt ở đó ngay thôi."

Cuối cùng thì họ cũng đi đến thống nhất,

Hoặc nếu không, hắn thì thầm khẽ vào tai nàng rằng

Hắn sẽ chẳng bao giờ bén mảng đến nơi nào có mặt nàng nữa.

Ngay sau đó, nàng thì thầm vào tai hắn,

Và hỏi xem Troilus có ở đó không?

Hắn thề với nàng rằng: "Không, vì cậu ấy đã ra khỏi thành phố rồi,"

Và nói: "Cháu gái ơi, giả sử cậu ấy có ở đó đi chăng nữa,

Thì cháu cũng chẳng việc gì phải sợ hãi cả.

Bởi thà để ta chết đi còn hơn một ngàn lần,

Còn hơn để người ta phát hiện ra cậu ấy ở đó."

Tác giả của tôi không muốn diễn giải tường tận

Rằng nàng đã nghĩ gì khi hắn nói những lời đó,

Rằng Troilus đã đi vắng khỏi thành phố,

Liệu hắn nói thật hay chỉ đang nói dối;

Nhưng nàng đã đồng ý đi cùng hắn

Mà không hề có sự phòng bị nào, vì hắn đã nài nỉ nàng điều đó

Và với tư cách là cháu gái, nàng đã vâng lời như lẽ dĩ nhiên.

Tuy nhiên, nàng vẫn cất lời nài nỉ hắn,

Dù việc đi cùng hắn chẳng có gì đáng sợ,

Hãy đề phòng những lời bàn tán của đám đông ngốc nghếch,

Những kẻ hay mơ tưởng về những chuyện chưa bao giờ xảy ra,

Và phải thật thận trọng với những ai mà hắn đưa đến đó;

Và nàng nói với hắn: "Thưa chú, vì cháu đành phải đặt niềm tin vào chú,

Xin hãy lo liệu mọi chuyện cho xuôi chèo mát mái, và giờ thì tùy chú định đoạt."

Hắn thề với nàng: "Xin thề có gộc cây hòn đá,

Và có các vị thần ngự trị trên thiên đường,

Bằng không thì ta thà để linh hồn và xương cốt

Chìm sâu xuống địa ngục dưới trướng vua Pluto

Còn hơn là Tantalus!" Ta còn phải nói gì thêm nữa?

Khi mọi chuyện đã ổn thỏa, hắn đứng dậy cáo từ,

Và nàng đến dùng bữa tối khi trời đã về chiều,

Cùng với một số tùy tùng là nam giới của mình,

Và cô cháu gái xinh đẹp Antigone,

Cùng chín mười người hầu nữ khác;

Nhưng thử đoán xem ai là kẻ vui mừng nhất lúc này,

Chính là Troilus, kẻ đang đứng ngóng trông

Qua một khung cửa sổ nhỏ trong căn phòng nhỏ,

Nơi chàng bị giam cầm tựa như trong lồng từ nửa đêm về sáng,

Mà không một ai hay biết ngoại trừ Pandarus?

Nhưng tóm lại vấn đề chính; giờ thì khi nàng đã đến

Trong niềm vui ngập tràn và sự chào đón nồng nhiệt của những người bạn,

Người chú liền ôm chầm lấy nàng vào lòng,

Và rồi tất cả mọi người cùng tiến đến bàn tiệc,

Khi đến thời điểm, họ nhẹ nhàng ngồi vào chỗ của mình;

Chúa thừa biết, chẳng thiếu một món sơn hào hải vị nào.

Và sau bữa tối, họ đứng dậy,

Vô cùng thoải mái, với trái tim tươi tắn và hoan hỉ,

Và thật may mắn cho kẻ nào biết cách giỏi nhất

Để làm nàng hài lòng, hoặc khiến nàng bật cười.

Chàng cất tiếng hát; nàng chơi nhạc; chàng kể chuyện về Wade.

Nhưng cuối cùng, khi mọi thứ trên đời đều phải có điểm dừng,

Nàng cất lời cáo từ và nhất quyết đòi ra về.

Nhưng ôi, hỡi Nữ thần Vận mệnh, kẻ thi hành những định mệnh,

Ôi những ảnh hưởng từ các tầng trời cao vời vợi!

Sự thật là, dưới quyền Chúa tể, các người chính là những kẻ chăn dắt chúng tôi,

Dù cho nguyên nhân có bị che giấu đối với những sinh vật vô tri như chúng tôi đi nữa.

Ta nói điều này là bởi nàng đang vội vã chuẩn bị ra về,

Nhưng việc thi hành lại nằm ngoài ý muốn của nàng,

Theo ý muốn của các vị thần, khiến nàng buộc phải ở lại.

Mặt trăng khuyết với những chiếc sừng nhợt nhạt,

Thần Saturn và thần Gio-ve đang hội tụ ở cung Cự Giải,

Đã khiến một trận mưa từ trời đổ xuống

Đến mức bất kỳ người phụ nữ nào có mặt ở đó

Đều cảm thấy vô cùng hoảng sợ trước trận mưa mù mịt ấy;

Thấy vậy Pandarus liền bật cười, rồi cất tiếng:

"Giờ thì đúng là thời điểm lý tưởng để một quý cô ra về đấy!

"Nhưng hỡi cô cháu gái ngoan, nếu ta có thể làm hài lòng

Cô bất cứ điều gì, thì ta xin nài nỉ cô," hắn nói,

"Hãy mang lại cho trái tim ta niềm an ủi lớn lao

Là hãy ở lại đây suốt đêm nay với ta,

Bởi suy cho cùng đây chính là ngôi nhà của cháu mà, xin thề có Chúa.

Vì quả thật, ta nói điều này không phải để đùa cợt,

Việc ra về vào lúc này sẽ là một điều tai tiếng đối với ta."

Criseyde - người hiểu biết sự đời

Nhiều bằng cả nửa thế giới, đã cân nhắc lời thỉnh cầu của hắn;

Và vì trời đang mưa tầm tã, nước ngập khắp nơi,

Nàng nghĩ thầm, ở lại đây cũng chẳng thiệt thòi gì,

Và vui vẻ chấp thuận với thái độ của một người bạn,

Còn hơn là vừa cằn nhằn vừa lưu lại; vì việc ra về lúc này

Là điều không thể thực hiện suôn sẻ được."

"Tôi xin nghe lời chú, người chú thân yêu của tôi," nàng nói,

"Vì ngài đã muốn vậy, thì việc ở lại là hoàn toàn hợp lý;

Tôi rất vui được ở lại đây cùng ngài;

Tôi vừa nói đùa thế thôi chứ thực ra tôi rất muốn về."

"Thật lòng cảm ơn cháu, cháu gái ngoan!" hắn đáp;

"Dù là đùa hay thật đi nữa, nói thật với cháu là

Giờ đây ta rất vui mừng vì cháu đã muốn ở lại."

Thế là mọi chuyện đều tốt đẹp; nhưng rồi niềm vui mới

Và bữa tiệc lại bắt đầu đúng nghĩa;

Còn Pandarus, nếu có khả năng tốt nhất,

Hắn rất muốn giục nàng đi ngủ cho thật nhanh,

Và nói: "Trời ơi, trận mưa này lớn quá!

Thời tiết này mà đi ngủ thì tuyệt cú mèo;

Và ta khuyên chúng ta nên bắt đầu sớm đi.

"Và cháu gái ơi, cháu có biết ta sẽ sắp xếp cho cháu ngủ ở đâu không,

Để chúng ta không phải nằm cách nhau quá xa,

Và ta dám cá là cháu sẽ không phải

Nghe thấy tiếng mưa hay tiếng sấm sét?

Xin thề với Chúa, ngay trong căn phòng nhỏ đằng kia của ta.

Còn ta sẽ ở một mình trong căn phòng lớn bên ngoài

Để làm người canh gác cho tất cả các nữ tỳ của cháu.

"Và trong căn phòng giữa này mà cháu thấy

Các nữ tỳ của cháu sẽ được ngủ thật êm ái và thoải mái;

Còn chỗ của chính cháu như ta đã nói;

Và nếu đêm nay cháu ngủ ngon, hãy ghé qua thường xuyên nhé,

Và đừng bận tâm ngoài trời thời tiết thế nào.

Hãy mang rượu ra đây ngay, và bất cứ khi nào cháu muốn,

Nào chúng ta đi ngủ thôi, ta cho đó là cách tốt nhất."

Chẳng còn gì hơn thế, chẳng mấy chốc sau đó,

Khi đã uống cạn ly rượu tống tiễn và tấm màn ngăn đã được kéo lại,

Mọi người không còn việc gì phải làm

Trong căn phòng đó nữa liền lục tục đi ra ngoài.

Và bên ngoài trời vẫn mưa tầm tã,

Cùng với những tiếng gió thổi hú lên vang dội đến kỳ lạ,

Đến mức gần như chẳng ai có thể nghe thấy tiếng của người khác.

Bấy giờ Pandarus, người chú của nàng, hệt như bổn phận của mình,

Cùng với những nữ tỳ thân cận nhất của nàng,

Vô cùng niềm nở đưa nàng đến tận mép giường,

Và cúi đầu chào từ biệt thật thấp,

Và nói: "Ngay ngoài cánh cửa căn phòng nhỏ này,

Ngay phía bên kia, tất cả các nữ tỳ của cháu đều nằm ở đó,

Bất cứ ai trong số họ mà cháu muốn, cháu cứ việc gọi."

Thế nên khi nàng đã nằm trong căn phòng nhỏ

Và tất cả các nữ tỳ đã lên giường theo đúng sự sắp đặt

Như ta đã nói, chẳng còn lý do gì để nhảy nhót hay đi lại lung tung nữa,

Mà ra lệnh cho tất cả phải đi ngủ ngay lập tức,

Nếu có kẻ nào dám bén mảng thức giấc ở bất cứ đâu,

Và để mặc cho những ai đã lên giường được chìm vào giấc ngủ.

Còn Pandarus - kẻ rất thông thuộc mọi ngóc ngách

Của trò chơi tình ái cũ kỹ, và từng chi tiết trong đó,

Khi thấy mọi việc đã đâu vào đấy,

Hắn nghĩ rằng mình nên bắt đầu công việc,

Và nhẹ nhàng mở chốt cánh cửa căn phòng nhỏ;

Và lặng thím như hòn đá, chẳng chần chừ thêm giây phút nào,

Hắn bước đến ngồi phắt xuống ngay bên cạnh Troilus.

Và tóm lại, để đi thẳng vào vấn đề chính,

Hắn kể lại cho chàng nghe từ đầu đến cuối mọi chuyện của công việc này,

Và nói: "Hãy chuẩn bị tinh thần ngay đi,

Bởi ngươi sắp được bước vào chốn thiên đường hạnh phúc rồi đấy."

"Nguyện xin nữ thần Venus ban ơn phước cho ta,"

Troilus cất lời, "bởi chưa bao giờ trước đây ta lại có nhu cầu

Hay cảm thấy một nửa nỗi sợ hãi như lúc này."

Pandarus liền nói: "Đừng bao giờ sợ hãi điều gì cả,

Bởi mọi chuyện sẽ diễn ra đúng như những gì ngươi mong muốn;

Thề có thần linh, đêm nay ta sẽ dàn xếp mọi chuyện thật hoàn hảo,

Bằng không ta sẽ hất tung mọi thứ xuống sông xuống biển."

"Hỡi nữ thần Venus ban ơn, đêm nay xin hãy truyền cảm hứng cho ta,"

Troilus cầu xin, "chân thành như khi ta phụng sự người,

Và sẽ ngày càng làm tốt hơn nữa cho đến khi ta nhắm mắt xuôi tay.

"Và nếu như, hỡi nữ thần Venus tràn ngập niềm vui,

Ta vướng phải những góc chiếu bất lợi của sao Mars hay sao Saturn,

Hay người bị cản trở hoặc bị thiêu đốt trong giờ sinh của ta,

Xin hãy cầu xin thân phụ người xua tan mọi tai họa ấy

Bằng ân sủng của người, và để ta có thể quay về trong niềm vui,

Vì tình yêu của người mà người từng yêu trong khu rừng thọ,

Ý ta là Adonis - kẻ đã bị con lợn lòi đâm chết.

"Hỡi thần Gio-ve, cũng vì tình yêu của nàng Europa xinh đẹp,

Người đã bắt cóc nàng trong hình hài một chú bò đực;

Giờ hãy giúp ta, hỡi thần Mars với chiếc áo choàng đẫm máu,

Vì tình yêu của Cypris, xin chớ cản trở ta;

Hỡi thần Phoebus, hãy nhớ lại lúc Daphne tự giấu mình

Dưới lớp vỏ cây và biến thành cây nguyệt quế vì sợ hãi,

Cũng vì tình yêu của nàng, giờ xin hãy giúp ta trong lúc cần thiết này!

Hỡi thần Mercury, cũng vì tình yêu của Herse,

Khiến Pallas từng nổi giận với Aglauros,

Giờ hãy giúp ta, và cả nữ thần Diana nữa, ta khẩn khoản nài xin hai người

Đừng tỏ ra khó chịu với chuyến đi này.

Hỡi những nữ thần định mệnh, những người trước khi bất kỳ tấm vải nào

Được cắt may cho ta, đã quay sợi định mệnh của ta,

Xin hãy giúp đỡ cho công việc đang tiến hành này!"

Pandarus liền nói: "Hỡi trái tim chú chuột nhắt đáng thương,

Ngươi đang sợ đến mức nghĩ rằng nàng sẽ cắn ngươi chắc?

Nào, hãy mặc chiếc áo khoác lót lông này lên chiếc áo lót của ngươi,

Và đi theo ta, vì ta sẽ là kẻ chịu trách nhiệm;

Nhưng hãy đợi đã, và để ta đi trước một chút."

Cùng với lời đó, hắn mở cánh cửa sập nhỏ,

Và kéo tà áo đưa Troilus bước vào bên trong.

Cơn gió dữ dội gầm thét lớn đến mức

Chẳng ai có thể nghe thấy bất kỳ tiếng động nào khác;

Và những người nằm ngay ngoài cửa

Đều chìm sâu vào giấc ngủ say sưa cùng nhau;

Còn Pandarus, với nét mặt vô cùng điềm đạm,

Lập tức bước đến cánh cửa chẳng chút chần chừ,

Nơi họ đang nằm, và khép lại thật nhẹ nhàng.

Và khi hắn lặng lẽ bước quay trở lại,

Nàng cháu gái bỗng giật mình tỉnh giấc, và cất tiếng hỏi: "Ai đi ở đó vậy?"

"Cháu gái yêu quý của ta," hắn đáp, "là ta đây;

Đừng ngạc nhiên hay cảm thấy sợ hãi gì cả;"

Và hắn bước lại gần hơn, thì thầm vào tai nàng:

"Vì tình yêu của Chúa, ta nài xin cháu đừng nói lớn tiếng;

Đừng để ai thức dậy và nghe thấy chúng ta trò chuyện."

"Trời ơi! Các người đi bằng con đường nào vậy, lạy chúa nhân từ?"

Nàng cất tiếng hỏi; "Và làm sao lại đến đây mà không bị ai trong số họ hay biết?"

"Ngay tại cánh cửa sập bí mật này đây," hắn đáp.

Criseyde liền nói: "Để tôi gọi ai đó thức dậy nhé."

"Ấy! Xin Chúa hãy ngăn chặn điều đó xảy ra,"

Pandarus thốt lên, "làm sao cháu lại có thể làm cái điều ngốc nghếch ấy!

Họ sẽ suy diễn ra những chuyện chưa từng nghĩ tới bao giờ!

"Đánh thức con chó đang ngủ chẳng phải là điều hay ho,

Cũng chẳng nên cho người ta bất kỳ lý do gì để đoán già đoán non;

Ta cam đoan rằng tất cả các nữ tỳ của cháu đều đang ngủ say,

Đến mức người ta có thể đào khoét cả ngôi nhà lên vì họ cũng chẳng biết;

Và họ sẽ ngủ say sưa cho đến khi mặt trời mọc.

Và khi câu chuyện của ta đã được giãi bày xong xuôi,

Ta sẽ rời đi đúng như lúc ta đến, mà không ai hay biết.

"Giờ thì cháu gái ngoan của ta, cháu phải hiểu rõ điều này,"

Hắn nói, "giống như cách mà tất cả phụ nữ các cháu vẫn thường suy diễn,

Rằng việc một người phụ nữ giữ chân một người đàn ông trong tầm tay,

Và gọi anh ta là 'người yêu' hay 'người thiếp yêu ngọt ngào' của mình,

Rồi lại trùm lên đầu anh ta một chiếc mũ trùm qua khỏi mạng che mặt,

Ý ta là, trong lúc đang lén lút yêu đương một kẻ khác,

Thì chính nàng ta đang chuốc lấy sự hổ thẹn cho bản thân và lừa dối anh ta.

"Giờ thì tại sao ta lại kể tất cả những điều này cho cháu nghe?

Chính cháu cũng thừa biết rõ, chẳng kém gì bất kỳ ai,

Rằng tình yêu của cháu đã được trao trọn vẹn

Cho Troilus, vị hiệp sĩ đáng kính nhất,

Một trong những người xuất chúng trên thế giới này, và đã thề nguyện chung thủy,

Rằng ngoại trừ lỗi lầm xuất phát từ phía chàng, cháu sẽ không bao giờ

Phản bội lại chàng cho đến hết cuộc đời.

"Giờ sự việc là thế này, kể từ lúc ta rời khỏi chỗ cháu,

Troilus này, nói một cách hoàn toàn thành thật,

Đã lọt qua một ống thoát nước, bằng một lối đi lén lút,

Bước vào phòng ta giữa lúc trời mưa gió tầm tã này,

Hoàn toàn không bị bất kỳ ai hay biết, chắc chắn là vậy,

Ngoại trừ một mình ta, nguyện xin Chúa ban cho ta niềm vui,

Và xin thề bằng niềm tin mà ta dành cho vua Priam của Troia!

"Và chàng đã đến đây trong nỗi thống khổ và đớn đau tột cùng

Đến mức nếu không phát điên lên vì chuyện này ngay lúc này,

Chàng chắc chắn sẽ sụp đổ vào cơn điên dại,

Trừ phi Chúa ra tay cứu giúp; và lý do là vì thế này,

Chàng nói rằng một người bạn của chàng đã kể cho chàng nghe

Rằng cháu sắp sửa yêu một kẻ có tên là Horaste,

Vì đau buồn trước điều đó mà đêm nay sẽ là đêm cuối cùng trong đời chàng."

Criseyde - người vừa nghe xong toàn bộ câu chuyện kỳ lạ ấy,

Bỗng cảm thấy lồng ngực lạnh toát đi,

Và với một tiếng thở dài, nàng đau đớn cất lời đáp:

"Trời ơi! Ta cứ tưởng rằng, bất cứ kẻ nào thêu dệt nên câu chuyện đó,

Người thiếp yêu dấu của ta sẽ không bao giờ đánh giá thấp ta

Một cách hời hợt đến thế mà quay lưng phản bội! Trời ơi! Những suy nghĩ sai lầm,

Chúng gây ra biết bao tai hại, giờ thì ta sống quá lâu thế này để làm gì!

"Horaste! Trời ơi! Lại còn phản bội Troilus nữa ư?

Xin Chúa phù hộ, tôi còn chẳng biết hắn ta là ai," nàng nói;

"Trời ơi! Tên ác quỷ nào đã nói với chàng những điều nhảm nhí đó?

Chắc chắn là, thưa chú, ngày mai nếu cháu gặp lại chàng,

Cháu sẽ biện minh cho bản thân mình thật chu đáo

Hơn bất kỳ người phụ nữ nào từng làm, nếu điều đó làm chàng vừa lòng;"

Và thốt đến đó, nàng lại thở dài thật não nề.

"Ôi Chúa ơi!" nàng nói, "Sự sung sướng chốn trần gian này,

Thứ mà các học giả gọi là hạnh phúc giả tạo,

Lại đan xen với biết bao cay đắng!

Hỡi Chúa, ngài thừa biết cuộc sống của sự thịnh vượng hão huyền

Mới đau đớn và ngập tràn ưu tư làm sao;

Bởi hoặc là những niềm vui chẳng bao giờ đến cùng nhau,

Hoặc là chẳng có ai giữ được chúng mãi mãi bên mình.

"Ôi sự giàu sang mỏng manh và vô thường của niềm vui nhân loại!

Dù ngươi đang ở bên ai, hay ngươi đang đùa giỡn ra sao đi nữa,

Hoặc là người ta biết rằng ngươi, hỡi niềm vui, là thứ dễ thay đổi,

Hoặc là không biết, bắt buộc phải là một trong hai điều đó;

Giờ nếu người ta không biết điều đó, làm sao anh ta có thể khẳng định rằng

Anh ta đang có được niềm vui và hạnh phúc đích thực,

Khi mà anh ta cứ mãi chìm đắm trong bóng tối của sự vô minh?

"Giờ nếu anh ta biết rằng niềm vui chỉ là thứ phù du,

Giống như mọi niềm vui trần thế khác rồi sẽ tan biến,

Thì mỗi khi anh ta khắc ghi điều đó trong tâm trí,

Nỗi sợ hãi bị mất đi sẽ khiến anh ta

Chẳng bao giờ có được hạnh phúc trọn vẹn.

Và nếu việc đánh mất niềm vui chẳng đáng bận tâm dù chỉ một cắc,

Thì dường như niềm vui đó chẳng có mấy giá trị.

"Thế nên ta xin định nghĩa về vấn đề này,

Rằng quả thật, qua tất cả những gì ta có thể nhận ra,

Chẳng có sự giàu sang đích thực nào tồn tại trên thế gian này.

Nhưng ôi, hỡi con rắn độc mang tên sự ghen tuông,

Hỡi thứ ngu ngốc đầy đố kỵ và hoài nghi sai lệch,

Tại sao ngươi lại khiến Troilus hoài nghi ta,

Người chưa từng làm điều gì có lỗi với chàng, theo như ta biết?"

Pandarus liền đáp: "Sự tình đã ra nông nỗi này rồi."

"Trời ơi, thưa chú, ai đã kể cho chàng nghe chuyện này?

Tại sao người thiếp yêu dấu của tôi lại làm thế chứ, hỡi trời cao?"

"Cháu thừa biết chuyện gì đang xảy ra mà, cháu gái ngoan," hắn nói;

"Ta hy vọng mọi chuyện sai sót đều sẽ được giải quyết ổn thỏa,

Bởi cháu có thể dập tắt hoàn toàn chuyện này nếu muốn,

Và hãy làm thế đi, vì ta cho đó là cách tốt nhất."

"Chắc chắn ngày mai tôi sẽ làm vậy," nàng nói,

"Và nguyện xin Chúa phù hộ, để mọi chuyện được xuôi chèo mát mái."

"Ngày mai ư? Trời ơi, thế thì hỏng bét!" hắn thốt lên,

"Không, không, mọi chuyện không thể trì hoãn như thế được;

Bởi cháu gái ngoan ạ, các bậc hiền triết đã viết rằng

Sự chần chừ sẽ kéo theo hiểm họa;

Không, những sự trì hoãn kiểu đó chẳng đáng giá vỏ tỏi."

"Cháu gái ơi, việc gì cũng có thời điểm của nó, ta dám cam đoan;

Bởi khi một căn phòng hay một sảnh đường đã bốc cháy,

Nhiệm vụ cấp bách hơn nhiều là phải dập lửa ngay lập tức

Thay vì đứng tranh cãi và hỏi han giữa đám đông rằng

Cây nến này đã rơi vào đống rơm bằng cách nào?

À! Lạy Chúa nhân từ! Bởi vì giữa lúc mải tranh cãi lộn xộn đó

Thì tai họa đã ập đến rồi, và chim chóc đã bay đi mất tăm mất tích rồi!

"Và hỡi cháu gái ngoan, xin đừng cảm thấy khó chịu

Nếu cháu để mặc chàng chịu đựng nỗi đau khổ này suốt cả đêm dài,

Xin Chúa phù hộ cho ta, nếu cháu chưa từng yêu thương chàng,

Đó là điều ta dám khẳng định giờ đây khi chỉ có hai chúng ta;

Nhưng ta thừa biết rằng cháu sẽ không làm thế;

Cháu quá khôn ngoan để làm ra cái điều ngốc nghếch tột độ ấy,

Là để mặc sinh mạng chàng gặp nguy hiểm suốt cả đêm."

"Tôi chưa từng yêu thương chàng ư? Xin thề có Chúa, tôi tin rằng

Cháu chưa từng yêu điều gì tha thiết đến thế," nàng nói.

"Giờ thì thề có phúc đức của ta," hắn đáp, "chuyện đó sẽ sớm được chứng minh;

Bởi vì nếu cháu lấy ta ra làm ví dụ,

Mà để mặc chàng chìm đắm trong đau khổ suốt cả đêm

Để đổi lấy tất cả kho báu trong thành phố Troia,

Thì ta cầu xin Chúa, nguyện không bao giờ có được niềm vui!"

"Giờ thì hãy thử nhìn xem, nếu cháu - người yêu của chàng,

Lại để mặc sinh mạng chàng gặp nguy hiểm suốt cả đêm

Chỉ vì một chuyện không đâu! Nào, xin thề có vị Chúa trên cao kia,

Sự chậm trễ này không chỉ xuất phát từ sự ngu ngốc,

Mà còn từ sự ác độc nữa, nếu ta không nói dối.

Thôi nào, nói thật đi, nếu cháu để mặc chàng chìm đắm trong thống khổ,

Cháu vừa chẳng có lòng nhân hậu lại vừa thiếu cả sự cao thượng!"

Criseyde bấy giờ mới cất lời: "Chú có muốn làm một việc này không,

Và chú sẽ chấm dứt ngay mọi niềm đau của chàng?

Hãy cầm lấy chiếc nhẫn bằng ngọc bích này và mang ra cho chàng,

Bởi chẳng có gì có thể làm chàng vui lòng hơn,

Ngoại trừ chính bản thân tôi, hay xoa dịu trái tim chàng tốt hơn thế;

Và hãy nói với người thiếp yêu dấu của tôi rằng nỗi buồn của chàng

Là hoàn toàn vô cớ, điều đó sẽ được sáng tỏ vào ngày mai."

"Một chiếc nhẫn ư?" hắn nói, "Ừ, đi mà hái lá phỉ ấy!

Hỡi cháu gái ngoan của ta, chiếc nhẫn đó bắt buộc phải có một viên đá

Có thể làm cho người chết sống lại;

Và ta cho là cháu chẳng có chiếc nhẫn nào như thế cả.

Sự khôn ngoan đã bay sạch khỏi đầu cháu rồi,

Ta cảm nhận được điều đó lúc này," hắn nói, "và thật đáng thương thay;

Ôi khoảng thời gian đã uổng phí, thật đáng trách cho thói lười biếng biết bao!

"Cháu có biết rõ rằng một tâm hồn cao thượng và cao cả

Sẽ không chìm đắm trong đau khổ hay bỏ cuộc chỉ vì những chuyệnn lặt vặt?

Nhưng nếu một kẻ ngốc rơi cơn thịnh nộ ghen tuông,

Ta sẽ chẳng thèm đếm xỉa đến nỗi đau của hắn dù chỉ một cắc,

Mà sẽ ban cho hắn vài lời ngon ngọt

Vào một ngày khác, khi nào ta có thể tìm gặp hắn;

Nhưng trường hợp này hoàn toàn khác biệt.

"Cậu ta là người vô cùng cao thượng và mềm lòng,

Đến mức cậu ta sẵn sàng dùng cái chết của mình để chuộc lại những nỗi buồn;

Bởi hãy tin chắc rằng, dù có đớn đau nhường nào đi nữa,

Cậu ta sẽ không thốt ra bất kỳ lời ghen tuông nào với cháu.

Và vì thế, hỡi cháu gái, trước khi trái tim cậu ta tan vỡ,

Hãy chính miệng cháu nói chuyện này với cậu ta;

Bởi chỉ với một từ, cháu có thể dẫn dắt được trái tim cậu ta."

"Giờ thì ta đã kể cho cháu nghe cậu ta đang lâm vào hiểm họa nhường nào,

Và việc cậu ta đến đây là hoàn toàn không một ai hay biết;

Và xin thề có Chúa, chẳng hề có chút hiểm nguy hay tội lỗi nào trong đó cả;

Chính ta sẽ ở lại cùng cháu suốt đêm nay.

Cháu cũng biết rõ cậu ta chính là hiệp sĩ của riêng cháu,

Và theo lẽ phải, cháu buộc phải đặt trọn niềm tin vào cậu ta,

Còn ta thì hoàn toàn sẵn sàng đi đón cậu ta bất cứ khi nào cháu muốn."

Sự cố này nghe thật đáng thương làm sao,

Và thoạt nhìn thì có vẻ vô cùng hợp lý,

Lại thêm việc Troilus - hiệp sĩ của nàng lại vô cùng quý giá đối với nàng,

Việc chàng đến lén lút và địa điểm thì an toàn kín đáo,

Đến mức dù nàng có ban cho chàng một ân huệ vào lúc đó,

Khi xem xét mọi sự việc trong hoàn cảnh hiện tại,

Cũng chẳng có gì là lạ, vì nàng làm tất cả chỉ vì ý tốt.

Criseyde đáp: "Nguyện xin Chúa mang linh hồn tôi

Đến chốn bình yên, hệt như tôi đang đau đớn vì chàng!

Và thưa chú, quả thật cháu rất muốn làm điều tốt nhất,

Nếu cháu có đủ sự khôn ngoan để làm thế.

Nhưng dù chú ở lại hay đi đón chàng,

Cho đến khi Chúa ban cho cháu sự minh mẫn hơn,

Cháu đang ở bước đường cùng, hoàn toàn kiệt quệ trí óc rồi."

Pandarus liền đáp: "Nào, cháu gái, cháu có muốn nghe không?

Dulcarnon được gọi là 'nơi trốn chạy của những kẻ khốn khổ';

Nghe có vẻ khó khăn, vì những kẻ khốn khổ không chịu học hỏi

Do bản tính lười biếng hoặc những thói hư tật xấu bướng bỉnh;

Điều này nhắm vào những kẻ chẳng đáng giá dù chỉ hai đồng xu.

Nhưng cháu là người khôn ngoan, và việc chúng ta đang làm

Chẳng có gì là khó khăn hay bất hợp lý để mà chống lại cả."

"Vậy thì thưa chú," nàng nói, "chú cứ tùy nghi định đoạt đi;

Nhưng trước khi chàng đến, cháu sẽ đứng dậy trước;

Và vì tình yêu của Chúa, vì toàn bộ niềm tin của cháu

Đều đặt vào hai chú cháu, và cả hai đều rất khôn ngoan,

Xin hãy hành động một cách thật thận trọng,

Sao cho cháu vẫn giữ được danh dự, còn chàng thì được toại nguyện;

Bởi cháu đang hoàn toàn ở dưới sự định đoạt của hai người."

"Nói hay lắm," hắn đáp, "cháu gái yêu quý của ta!

Cầu mong phúc đức phù hộ cho tấm lòng cao thượng và dịu hiền ấy!

Nhưng hãy nằm yên ở đó và đón nhận chàng ngay tại đây,

Chẳng cần phải đi đâu xa xôi để tìm chàng nữa,

Và hãy để mỗi người xoa dịu những đớn đau của người kia,

Vì tình yêu của Chúa; và hỡi nữ thần Venus, ta tôn vinh người;

Bởi ta hy vọng chẳng mấy chốc chúng ta sẽ cùng nhau vui vầy."

Troilus này ngay lập tức quỳ sụp xuống gối

Vô cùng điềm đạm, ngay cạnh đầu giường của nàng,

Và chào hỏi người trong mộng bằng cách tốt nhất có thể;

Nhưng lạy Chúa, mặt nàng bỗng chốc đỏ bừng lên!

Dù người ta có chặt đứt đầu nàng đi chăng nữa,

Nàng cũng chẳng thể thốt lên được một từ nào cho trọn vẹn

Quá đột ngột, trước sự xuất hiện bất ngờ của chàng.

Nhưng Pandarus - kẻ vô cùng thấu hiểu

Mọi tình huống, lập tức bắt đầu đùa cợt,

Và nói: "Cháu gái, hãy nhìn cách vị chúa tể này quỳ gối kìa!

Nào, vì lòng trung thành của cháu, hãy nhìn người đàn ông cao thượng này đi!"

Vừa nói hắn vừa chạy đi lấy một chiếc gối,

Và nói: "Hãy quỳ xuống đi, chừng nào cháu còn muốn,

Nguyện xin Chúa sớm mang lại sự bình yên cho trái tim hai người!"

Ta không dám chắc, vì nàng không bảo chàng đứng dậy,

Liệu sự đau buồn đã quét sạch điều đó khỏi trí nhớ của nàng,

Hay nàng đón nhận việc đó như một bổn phận

Phải tôn trọng sự kính cẩn của chàng;

Nhưng ta nhận thấy rõ nàng đã ban cho chàng ân huệ này,

Rằng nàng đã hôn chàng, dẫu nàng vẫn thở dài não nề;

Và bảo chàng ngồi xuống mà không cần nói thêm gì nữa.

Pandarus liền nói: "Giờ thì hai người hãy bắt đầu đi cho phải phép;

Nào, hãy bảo chàng ngồi xuống, cháu gái yêu quý của ta,

Ngay tại mép chiếc giường này đây,

Để hai người có thể lắng nghe nhau rõ hơn."

Vừa nói hắn vừa kéo mình lại phía lò sưởi,

Cầm lấy một ngọn đèn, và làm ra vẻ

Như đang chăm chú đọc một cuốn tiểu thuyết cổ.

Criseyde - người vốn là vị nữ chủ nhân đích thực của Troilus,

Và đứng vững vàng trên nền tảng của sự an tâm,

Dù nàng nghĩ rằng người đầy tớ và hiệp sĩ của mình

Theo lẽ phải không nên mảy may nghi ngờ sự bất trung nào ở nàng,

Tuy nhiên, khi cân nhắc nỗi thống khổ của chàng,

Và việc tình yêu chính là nguyên nhân gây ra sự điên rồ ấy,

Nàng đã cất lời nói với chàng về sự ghen tuông của chàng như thế này:

"Này người thiếp yêu dấu của em, hệt như mong muốn của sự tuyệt đỉnh

Tình yêu, thứ mà không ai có thể chống lại,

Cũng như không nên đường hoàng tạo ra sự kháng cự nào

Và cũng bởi vì em đã cảm nhận và nhìn thấy rõ ràng

Lòng trung thành tuyệt đối cùng sự phụng sự mỗi ngày của anh;

Và rằng trái tim anh đã hoàn toàn thuộc về em, nói thật lòng,

Điều này đã thôi thúc em rủ lòng thương trước nỗi đau của anh.

"Và em vẫn luôn nhận thấy sự tốt đẹp của anh,

Thứ mà hỡi người thiếp yêu dấu và là hiệp sĩ của em,

Em xin cảm ơn anh, trong giới hạn sự hiểu biết của mình,

Dù em chẳng thể đền đáp xứng đáng như lẽ ra phải thế;

Và em, trong khả năng và sức lực của mình,

Đã và sẽ mãi mãi, dù cho em có phải đớn đau nhường nào,

Làm kẻ trung thành và thuộc trọn về anh bằng cả trái tim;

"Và không còn nghi ngờ gì nữa, điều đó sẽ được chứng thực qua thử thách. —

Nhưng hỡi người thiếp yêu dấu của em, toàn bộ ý nghĩa của việc này

Sẽ được giải thích rõ ràng, mong anh đừng lấy làm khó chịu,

Dù em có trách móc chính ngay bản thân anh với anh đi nữa.

Bởi qua đó, ý định cuối cùng của em chính là

Tiêu diệt tận gốc rễ nỗi đau đớn

Đang giam cầm trái tim anh và em trong sự nặng nề, u sầu,

Và sửa chữa mọi sai lầm.

"Hỡi người của em, em chẳng biết vì lý do hay cách thức nào

Mà sự ghen tuông, ôi chao! Con độc xà ác độc đó,

Lại vô cớ len lỏi vào tâm trí anh;

Thứ tai hại mà em rất muốn được giải thoát khỏi nó!

Trời ơi! Kẻ nào, dù chỉ là một phần nhỏ hay trọn vẹn,

Lại có thể tìm được nơi trú ẩn ở một chốn cao quý đến thế,

Nguyện xin thần Gio-ve sớm bứng hắn ra khỏi trái tim anh!

"Nhưng ôi, hỡi thần Gio-ve, hỡi đấng sáng tạo ra tự nhiên,

Đây có phải là niềm vinh dự cho thần linh của ngài không,

Khi những kẻ vô tội phải chịu đựng sự bất công ở đây,

Còn kẻ có tội thì lại nhởn nhơ vô sự?

Ôi, ước gì tôi được phép phàn nàn về ngài,

Đấng để mặc sự ghen tuông hoành hành mà chẳng hề xứng đáng,

Về điều đó tôi muốn được kêu ca và gào thét lên với ngài!

"Thêm nữa, toàn bộ nỗi buồn của tôi là việc người ta bây giờ có thói quen

Thốt lên rằng: 'Ừ, ghen tuông chính là tình yêu!'

Và muốn dùng cả một giạ nọc độc để biện minh cho tất cả,

Chỉ vì có một hạt tình yêu được rắc lên trên đó!

Nhưng vị Chúa cao xanh ngự trên trời cao kia thừa biết rõ

Đó có phải là tình yêu đích thực hay chỉ là lòng căm thù và sự giận dữ;

Và theo đúng bản chất, nó phải mang cái tên đích thực của nó.

"Nhưng quả thực, có một vài dạng ghen tuông

Vẫn có thể châm chước được nhiều hơn những dạng khác, xin thề là vậy.

Đó là khi có lý do, và một chút ảo tưởng hão huyền nào đó

Lại được lòng trắc ẩn kìm nén một cách khéo léo,

Đến mức nó hầu như chẳng làm hay nói điều gì sai trái,

Mà dịu dàng nuốt trọn mọi nỗi thống khổ của chính mình;

Và điều đó tôi xin tha thứ, vì sự cao thượng.

"Và có những kẻ đầy rẫy sự cuồng nộ và căm phẫn

Đến mức vượt quá khả năng kìm nén của bản thân;

Nhưng hỡi người thiếp yêu dấu của em, anh không rơi vào hoàn cảnh đó,

Tạ ơn Chúa vì điều đó, thế nên sự bộc phát cảm xúc của anh

Em sẽ không gọi nó là gì khác ngoài một sự ảo tưởng

Xuất phát từ sự dồi dào của tình yêu và sự quan tâm thái quá,

Đã khiến trái tim anh phải chịu đựng nỗi phiền muộn này.

"Về điều đó em cảm thấy rất tiếc nhưng không hề giận hờn;

Nhưng vì bổn phận của em và sự bình yên trong trái tim anh,

Bất cứ nơi nào anh muốn, qua phép thử lửa hay lời thề thốt,

Qua bốc thăm, hay bằng bất kỳ cách thức nào anh muốn,

Vì tình yêu của Chúa, hãy mang nó ra chứng minh cho ra lẽ!

Và nếu em thực sự có tội, hãy xử tử em đi,

Trời ơi! Em còn có thể làm gì hay nói gì hơn nữa nào?"

Cùng với những lời đó, vài giọt nước mắt lấp lánh

Rơi ra từ khóe mắt nàng, và nàng cất lời:

"Giờ đây Chúa thừa biết, Criseyde chưa từng bao giờ

Phản bội Troilus trong cả ý nghĩ lẫn hành động."

Nói rồi nàng vùi đầu xuống gối,

Dùng tấm vải ga trùm kín lại, thở dài não nề,

Và giữ im lặng; chẳng thốt thêm một lời nào nữa.

Nhưng giờ đây xin Chúa hãy giúp dập tắt toàn bộ nỗi buồn này,

Mong rằng ngài sẽ làm thế, vì ngài là đấng làm tốt nhất;

Bởi em đã từng thấy, sau một buổi sáng mờ sương

Thường là một ngày hè rạng rỡ niềm vui;

Và sau mùa đông chính là tháng Năm xanh tươi.

Người ta vẫn thấy hằng ngày, và cũng đọc được trong các tích truyện,

Rằng sau những trận mưa giông bão táp chính là những chiến thắng.

Troilus này, khi nghe những lời nàng nói,

Quý vị chớ bận tâm, chàng chẳng hề có tâm trạng đâu mà đòi đi ngủ;

Bởi chàng chẳng mảy quan tâm đến những đòn roi trừng phạt nào

Khi được nghe hoặc nhìn thấy Criseyde - người trong mộng của mình đang khóc;

Nhưng chàng cảm nhận rõ ràng đang bám lấy lồng ngực mình,

Qua mỗi giọt nước mắt mà Criseyde tuôn rơi,

Chính là chiếc gọng kìm của cái chết, đang siết chặt lấy trái tim chàng.

Và trong tâm trí, chàng nguyền rủa khoảng thời gian

Mà chàng đã đặt chân đến đó, và cả ngày mình sinh ra đời;

Bởi giờ đây chuyện tồi tệ lại chuyển thành tồi tệ hơn,

Và toàn bộ nỗ lực mà chàng đã bỏ ra trước đó,

Chàng đều cho là đã mất sạch, chàng nghĩ mình chỉ còn nước tiêu đời.

"Hỡi Pandarus," chàng thầm nghĩ, "Trời ơi! Mưu kế của anh

Chẳng mang lại tích sự gì cả, thật đáng tiếc biết bao cho khoảng thời gian này!"

Và đồng thời chàng cúi gầm đầu xuống,

Quỳ sụp xuống gối, và thở dài não nề;

Chàng còn có thể nói gì được nữa? Chàng cảm thấy mình đã nắm chắc cái chết,

Bởi người đáng lẽ phải thắp sáng nỗi buồn của chàng nay lại đang giận hờn.

Nhưng dẫu sao đi nữa, khi đã có thể cất tiếng nói,

Chàng liền thốt lên như thế này: "Chúa thừa biết, trong trò chơi này,

Khi mọi chuyện sáng tỏ, thì tôi hoàn toàn vô tội!"

Cùng lúc đó, nỗi buồn siết chặt lấy lồng ngực chàng

Đến mức chẳng có giọt nước mắt nào rỉ ra từ đôi mắt,

Và mọi sinh khí đều co rút nguồn năng lượng lại,

Như thể chúng đã hóa đờ đẫn hoặc bị áp bức.

Cảm giác về nỗi buồn, hay về nỗi sợ hãi,

Hoặc bất kỳ điều gì khác, đã bay biến đi đâu sạch khỏi cơ thể;

Và chàng ngã lăn ra bất tỉnh nhân sự ngay lập tức.

Đây quả là một nỗi đau không nhỏ khi chứng kiến;

Nhưng mọi chuyện vẫn tĩnh lặng, và Pandarus nhanh chóng vùng dậy,

"Hỡi cháu gái, hãy giữ im lặng trước khi chúng ta tiêu đời," hắn nói,

"Đừng hoảng sợ;" nhưng quả thực, cuối cùng thì

Bằng cách này hay cách khác, hắn xô chàng lên giường,

Và thốt lên: "Đồ ngốc này, đây có phải là trái tim của một người đàn ông không?"

Và hắn xé toạc toàn bộ quần áo của chàng cho đến trơ trụi lớp áo lót;

Và nói: "Cháu gái ơi, trừ phi cháu ra tay giúp chúng ta lúc này,

Trời ơi, Troilus tội nghiệp của cháu tiêu đời rồi!"

"Quả thật, em rất muốn thế nếu biết phải làm thế nào,

Em rất sẵn lòng," nàng nói; "Trời ơi! Ngày mà em cất tiếng khóc chào đời!"

"Ừ, cháu gái, cháu có muốn nhổ cái gai

Đang đâm vào tim cậu ấy ra không?" Pandarus nói;

"Hãy nói 'Đã tha thứ tất cả,' và toàn bộ chuyện này sẽ chấm dứt!"

"Vâng, điều đó đối với tôi

Còn đáng giá hơn tất cả của cải trên thế gian này," nàng nói;

Và đồng thời nàng thì thầm thề vào tai chàng rằng:

"Thật lòng mà nói, người thiếp yêu dấu của em, em không hề giận hờn đâu,

Xin cầm lấy lời thề danh dự của em và rất nhiều lời thề khác nữa;

Giờ hãy trò chuyện với em đi, vì chính là em đây, Criseyde!"

Nhưng hoàn toàn vô ích; chàng vẫn chẳng hề có phản ứng gì.

Thế rồi họ bắt đầu xoa bóp mạch đập và lòng bàn tay của chàng,

Làm ướt hai thái dương của chàng,

Và để giải thoát chàng khỏi những xiềng xích cay đắng ấy,

Nàng liên tục hôn chàng; và tóm lại một cách ngắn gọn,

Nàng dốc toàn lực để gọi chàng tỉnh lại.

Và cuối cùng, chàng bắt đầu hít thở trở lại,

Và hồi tỉnh lại chẳng bao lâu sau cơn ngất xỉu ấy,

Và bắt đầu lấy lại trí khôn cùng sự minh mẫn,

Nhưng quả thật chàng cảm thấy vô cùng bối rối và ngượng ngùng.

Và với một tiếng thở dài, khi đã tỉnh táo hơn,

Chàng cất lời: "Ôi lạy Chúa khoan dung, chuyện gì thế này?"

"Tại sao ngài lại tự đày đọa bản thân mình như thế?"

Criseyde bấy giờ mới lên tiếng, "Đây có phải là trò chơi của một người đàn ông không?

Trời đất ơi, Troilus! Vì lòng tự trọng, ngài định làm thế này sao?"

Và đồng thời nàng khoác tay lên người chàng,

Tha thứ tất cả, và liên tục hôn chàng.

Chàng cảm ơn nàng, trò chuyện với nàng và nói

Những điều phù hợp nhằm mang lại sự bình yên cho trái tim mình.

Và nàng đáp lời chàng thật vừa ý;

Và bằng những lời lẽ ngọt ngào, nàng bắt đầu an ủi chàng,

Liên tục xoa dịu những nỗi buồn của chàng.

Pandarus liền nói: "Theo những gì ta có thể nhận ra,

Ánh sáng này hay bản thân ta ở đây đều chẳng có tích sự gì sất;

Ánh sáng không tốt cho đôi mắt của những kẻ đang đau ốm.

Nhưng vì tình yêu của Chúa, vì hai người đã được đưa đến

Hoàn cảnh tốt đẹp thế này, giờ đừng để bất kỳ suy nghĩ nặng nề nào

Còn vương vấn trong trái tim của hai người nữa nhé:"

Và hắn xách ngọn nến đi thẳng về phía lò sưởi.

Chẳng mấy chốc sau đó, dù chẳng có sự cần thiết nào,

Khi nàng đã bắt chàng phải thề những lời thề theo ý muốn của mình,

Nàng bấy giờ chẳng còn cảm thấy sợ hãi hay lo lắng nào nữa,

Cũng chẳng có lý do gì để bảo chàng phải đứng dậy rời đi.

Thậm chí một việc nhỏ nhoi hơn lời thề cũng có thể đủ dùng

Trong rất nhiều trường hợp; bởi ta đoán rằng, bất kỳ ai

Thực sự yêu thương thì đều hành động xuất phát từ sự cao thượng.

Nhưng về cơ bản nàng vẫn muốn biết ngay lập tức

Bằng cách nào, ở đâu, và vì lý do gì

Mà chàng lại ghen tuông khi chẳng có nguyên nhân nào cả;

Và cả dấu hiệu mà chàng dựa vào đó để suy diễn nữa,

Nàng giục chàng hãy kể lại thật chi tiết cho nàng nghe,

Bằng không, chắc chắn nàng sẽ quả quyết cho rằng

Chàng làm điều này là do sự ác độc, nhằm thử thách nàng.

Chẳng cần nói thêm, tóm lại một cách ngắn gọn,

Chàng buộc phải tuân lệnh người thiếp yêu của mình;

Và để giảm thiểu rắc rối, chàng buộc phải bịa chuyện.

Chàng nói với nàng rằng, khi nàng ở trong một buổi tiệc như thế,

Lẽ ra nàng nên liếc nhìn chàng lấy một cái cho trọn vẹn;

Ta chẳng biết rõ đó là gì, nhưng cũng đáng giá một cọng sậy,

Hệt như một kẻ buộc phải bới lông tìm vết để kiếm cớ.

Và nàng đáp: "Người yêu dấu ơi, dẫu sự việc có đúng là như thế đi nữa,

Thì điều đó có hại gì đâu, khi ý định của em hoàn toàn trong sáng?

Bởi xin thề với vị Chúa đã chuộc tội cho cả hai chúng ta,

Trong mọi việc, ý định của em đều vô cùng thanh bạch.

Những lập luận kiểu đó chẳng đáng giá lấy một hạt đậu;

Bộ anh muốn bắt chước thói ghen tuông ngây ngô của trẻ con chắc?

Giờ thì anh xứng đáng bị đòn lắm đấy."

Bấy giờ Troilus mới buồn bã thở dài,

Sợ rằng nàng sẽ giận, trái tim chàng như thắt lại;

Và cất lời: "Trời ơi! Trước những nỗi buồn đau đớn của anh,

Xin hãy rủ lòng thương, hỡi người thiếp yêu ngọt ngào của anh, Criseyde!

Và nếu như trong những lời anh vừa thốt ra

Có điều gì sai trái, anh sẽ không tái phạm nữa đâu;

Em muốn làm gì tùy ý, anh xin hoàn toàn phó mặc vào ân huệ của em."

Và nàng đáp: "Vì đã có sự thương xót đối với lỗi lầm!

Nghĩa là em tha thứ cho tất cả những chuyện này;

Và từ nay về sau hãy ghi nhớ thật kỹ đêm nay,

Và hãy thật cẩn thận để không tái phạm sai lầm nào nữa."

"Vâng, người thiếp yêu dấu của anh, chắc chắn là thế," chàng đáp.

"Và giờ thì," nàng nói, "vì em đã làm anh phải đau đớn,

Xin hãy tha thứ cho em, người thiếp yêu ngọt ngào của chính anh."

Troilus này, ngập tràn trong niềm hạnh phúc ngất ngây,

Phó mặc tất cả vào tay Chúa, hệt như một kẻ chẳng hề có dụng ý nào

Ngoài những điều tốt đẹp; và bỗng chốc chợt nhận ra,

Chàng ôm chầm lấy nàng thật chặt vào lòng.

Còn Pandarus, với một tấm chân tình vô cùng tốt đẹp,

Đã lên giường đi ngủ và dặn dò: "Nếu hai người còn khôn ngoan,

Thì đừng có ngất xỉu nữa đấy, kẻo lại có thêm người thức giấc."

Nàng sơn ca tội nghiệp có thể nói gì hay đang nghĩ gì

Khi bị móng vuốt của con chim cắt tóm gọn trong tay?

Ta chẳng biết nói gì hơn, ngoài việc cặp đôi này,

Dù đối với họ câu chuyện này ngọt ngào hay cay đắng,

Dù ta có phải nán lại cả năm đi nữa, thỉnh thoảng ta vẫn phải

Kể lại niềm vui của họ theo như tác giả,

Cũng hệt như ta đã kể về nỗi buồn của họ vậy.

Criseyde - người cảm thấy mình bị tóm gọn theo cách đó,

Hệt như những gì các học giả chép trong những cuốn sách cổ,

Run rẩy tựa như chiếc lá cây dương

Khi cảm nhận được chàng ôm trọn mình trong vòng tay.

Còn Troilus, hoàn toàn rũ bỏ được băng giá của những nỗi âu lo,

Liền cất lời cảm tạ bảy vị thần ban ơn phước;

Đó chính là cách mà những nỗi đau đớn khác nhau mang lại thiên đường cho con người.

Troilus siết chặt nàng trong vòng tay,

Và cất lời: "Ôi người ngọt ngào, xin thề có mạng sống của tôi,

Giờ thì em đã rơi vào bẫy, giờ chỉ còn lại hai chúng ta;

Giờ thì hãy đầu hàng đi, vì chẳng còn lối thoát nào khác đâu."

Đáp lại lời đó, Criseyde liền lên tiếng ngay:

"Nếu từ trước đến nay, hỡi người thiếp yêu dấu của em,

Em mà không đầu hàng, thì quả thật giờ này em đã chẳng có mặt ở đây!"

Ôi! Quả thật người ta đã nói rất đúng, để được chữa lành

Khỏi căn bệnh sốt rét hay bất kỳ cơn bạo bệnh nào khác,

Người ta buộc phải uống, như chúng ta vẫn thường thấy,

Những thứ thuốc vô cùng đắng cay; và để có được niềm vui,

Người ta thường phải trải qua đau đớn và vô vàn thống khổ;

Ý ta muốn nói ở đây, cũng giống như cuộc phiêu lưu này,

Rằng thông qua một nỗi đau, người ta đã tìm được toàn bộ phương thuốc chữa lành.

Và giờ đây sự ngọt ngào lại càng trở nên ngọt ngào hơn bội phần,

Bởi vị đắng cay đã được nếm trải từ trước;

Bởi từ trong đau khổ, giờ đây họ đang bơi lội trong hạnh phúc;

Họ chưa từng cảm nhận được điều gì tương tự kể từ khi chào đời;

Thà thế này còn hơn là để cả hai phải tiêu đời!

Vì tình yêu của Chúa, nguyện xin tất cả phụ nữ hãy ghi nhớ

Để hành động như thế này, nếu tình huống ngặt nghèo xảy ra.

Criseyde, hoàn toàn rũ sạch mọi nỗi sợ hãi và muộn phiền,

Hệt như một người có đầy đủ lý do chính đáng để đặt niềm tin vào chàng,

Đã đối xử với chàng một cách nồng nhiệt đến mức nhìn thấy thật là một niềm vui,

Khi nàng biết rõ sự chung thủy và ý định trong sáng của chàng.

Và hệt như cây thân thảo quấn quýt với muôn vàn nhánh tua

Quanh thân cây, ôm siết lấy cành cây ngọt ngào,

Họ bắt đầu quấn quýt lấy nhau trong vòng tay của đối phương.

Và hệt như chú chim sơn ca non nớt bỡ ngỡ,

Im bặt tiếng hót ngay khi vừa cất giọng,

Khi nghe thấy tiếng động của bất kỳ người chăn cừu nào,

Hoặc có ai đó chuyển động trong các lùm cây,

Và rồi sau đó mới tự tin cất cao tiếng hót ngân vang trở lại;

Hệt như thế, khi nỗi sợ hãi của Criseyde vụt tắt,

Nàng đã mở lòng mình ra và thổ lộ toàn bộ tâm can với chàng.

Và hệt như kẻ nhìn thấy cái chết đang kề cận số mệnh của mình,

Và buộc phải chết trong bất kỳ dự cảm nào,

Nhưng bỗng nhiên sự giải cứu giúp hắn thoát nạn,

Và được đưa từ bờ vực cái chết đến nơi an toàn,

Hơn bất kỳ điều gì trên đời này, trong niềm vui sướng hiện tại ấy

Chính là Troilus, người đang ôm lấy người thiếp yêu ngọt ngào của mình;

Nguyện xin Chúa không bao giờ để chúng ta phải gặp phải vận rủi tồi tệ hơn thế!

Những cánh tay thon thả, chiếc lưng thẳng và mềm mại,

Hai bên hông thon dài, mượt mà và trắng ngần của nàng,

Được chàng vuốt ve và liên tục thầm cầu chúc những điều tốt đẹp nhất

Cho chiếc cổ trắng như tuyết, bộ ngực tròn đầy và nhỏ nhắn của nàng;

Thế là trong chốn thiên đường này, chàng bắt đầu đắm chìm trong hoan hỉ,

Và đồng thời trao cho nàng hàng ngàn nụ hôn;

Đến mức vì quá hạnh phúc, chàng chẳng biết mình phải làm gì nữa.

Bấy giờ chàng mới cất lời: "Ôi Tình yêu, hỡi Lòng từ thiện,

Cả người mẹ của ngươi nữa, Citherea ngọt ngào,

Sau ngươi thì người tiếp theo phải được tôn vinh

Chính là Venus, ý ta muốn nói là vị hành tinh đầy ân phúc;

Và tiếp theo đó, hỡi Hymen, ta xin chào ngài;

Bởi chưa từng có người đàn ông nào được các vị thần đối xử tốt

Như ta, kẻ được các vị đưa ra khỏi giá lạnh của muôn vàn ưu tư.

"Hỡi Tình yêu khoan dung, hỡi mối liên kết thiêng liêng của muôn loài,

Bất kỳ ai mong cầu ơn huệ mà không chịu tôn vinh ngươi,

Này nhé, ước muốn của kẻ đó sẽ bay đi mà chẳng có cánh.

Bởi nếu ngươi không dùng lòng nhân từ để cứu giúp

Những kẻ phụng sự tốt nhất và lao tâm khổ tứ nhiều nhất,

Thì tất cả sẽ mất sạch, ta dám chắc chắn là như thế,

Trừ phi ơn huệ của ngươi vượt qua cả những công lao của chúng ta.

"Và vì ngươi đã rủ lòng cứu giúp ta - kẻ kém cỏi nhất

Trong số những người được đếm tên vào ân huệ của người,

Nơi mà ta suýt chút nữa đã ngã quỵ vì kiệt quệ,

Và đặt để ta vào một vị trí cao quý đến mức

Những ranh giới ấy chẳng thể vượt qua nổi niềm hạnh phúc nào hơn,

Ta chẳng biết nói gì hơn, ngoài những lời ca ngợi và tôn kính

Xin được kính dâng lên lòng nhân từ và sự cao quý của người!"

Và đồng thời chàng lập tức đặt một nụ hôn lên môi Criseyde,

Chắc chắn là nàng chẳng hề cảm thấy khó chịu chút nào về điều đó,

Và chàng thầm nghĩ: "Giờ thì giá như ta biết được,

Hỡi người thiếp yêu ngọt ngào, làm thế nào để ta có thể làm em hài lòng!

Đã có người đàn ông nào," chàng tự hỏi, "từng được thoải mái thảnh thơi

Như ta lúc này, khi mà người con gái xinh đẹp nhất và tuyệt vời nhất

Từng được thấy, lại rủ lòng trao nương náu trái tim nàng cho ta.

"Qua đây người ta có thể thấy sự khoan dung vượt lên trên luật pháp;

Bằng chứng rõ ràng nhất chính là cảm nhận của bản thân ta đây,

Một kẻ không xứng đáng với một người con gái tuyệt diệu nhường ấy.

Nhưng hỡi người thiếp yêu dấu, vì lòng nhân từ của em,

Xin hãy nghĩ rằng, dẫu ta có là kẻ không xứng đáng,

Thì ta vẫn buộc phải tự hoàn thiện bản thân theo một cách nào đó,

Chính thông qua đức hạnh từ sự phụng sự cao quý của em.

"Và vì tình yêu của Chúa, hỡi người thiếp yêu quý của anh,

Vì Chúa đã tạo ra anh là để phụng sự em,

Ý anh muốn nói là, mong em sẽ làm người dẫn đường cho anh,

Để giữ cho anh được sống, nếu em muốn, hoặc để anh phải chết,

Xin hãy dạy cho anh biết làm thế nào để anh có thể xứng đáng

Với sự biết ơn của em, để qua sự thiếu sót của bản thân,

Anh sẽ không làm bất kỳ điều gì khiến em phải phật ý.

"Bởi quả thật, hỡi người phụ nữ dịu hiền và tươi trẻ,

Anh dám khẳng định điều này, rằng sự trung thành và tận tụy,

Em sẽ tìm thấy ở anh trong suốt quãng đời còn lại,

Và chắc chắn anh sẽ không bao giờ phá vỡ những quy định của em;

Và nếu anh có làm thế, dù là khi có mặt hay vắng bóng,

Vì tình yêu của Chúa, xin hãy trừng phạt và tước đoạt mạng sống của anh ngay lập tức,

Nếu điều đó làm phật lòng nữ tính của em."

"Thật lòng mà nói," nàng đáp, "người mang lại niềm vui cho trái tim em,

Cội nguồn sự thoải mái của em, và là người thiếp yêu dấu của em,

Thiệt vô cùng cảm ơn anh, vì toàn bộ niềm tin của em đều đặt vào đó;

Nhưng giờ chúng ta hãy gác lại vấn đề này sang một bên;

Bởi bấy nhiêu lời được nói ra ở đây là quá đủ rồi.

Và chỉ bằng một từ, chẳng mảy mai hối hận,

Xin chào mừng anh, hiệp sĩ của em, sự bình yên và là sự viên mãn của em!"

Về sự hoan hỉ hay dù chỉ là niềm vui nhỏ nhoi nhất của họ

Thì trí tuệ của tôi hoàn toàn bất lực không sao tả xiết;

Nhưng xin hãy để những ai từng tham gia vào bữa tiệc ấy tự phán đoán,

Về niềm vui tột cùng đó, nếu họ muốn thử sức mình!

Ta chẳng biết nói gì hơn, ngoài việc cặp đôi này

Đêm hôm đó, giữa nỗi sợ hãi và sự an tâm,

Đã trải nghiệm được sự vĩ đại đích thực của tình yêu.

Ôi đêm đầy hồng phúc mà họ đã mòn mỏi ngóng chờ bấy lâu,

Đối với cả hai người, ngươi mới dịu dàng làm sao!

Tại sao ta lại không đánh đổi linh hồn mình để có được một đêm như thế,

Và thậm chí là niềm vui nhỏ nhoi nhất tồn tại ở đó?

Hãy xéo đi, hỡi những hiểm nguy và nỗi sợ hãi tồi tệ,

Và để họ được chìm đắm trong chốn thiên đường hạnh phúc ấy,

Một chốn cao vời đến mức ta không thể kể hết được!

Nhưng sự thật là, dẫu ta không thể kể lại tường tận

Như tác giả của ta với sự xuất sắc vốn có của ngài,

Thì ta cũng đã và sẽ luôn thuật lại

Trọn vẹn ý nghĩa của ngài trong mọi việc, nếu Chúa phù hộ.

Và nếu như vì lòng tôn kính dành cho tình yêu mà ta

Có thêm thắt bất kỳ từ ngữ nào cho hay ho hơn,

Xin cứ tùy nghi xử lý chúng theo ý muốn của chính quý vị.

Bởi những lời văn của ta, ở đây hay bất kỳ phần nào khác,

Ta đều thốt ra dưới sự hiệu chỉnh

Của quý vị, những người am hiểu nghệ thuật yêu đương,

Và xin hoàn toàn phó mặc vào sự phán đoán của quý vị

Trong việc thêm thớt hay bớt xén

Ngôn từ của ta, đó là điều ta khẩn khoản nài xin;

Nhưng giờ hãy quay lại với chủ đề ban nãy.

Cặp đôi này, khi đang ôm nhau trong vòng tay,

Cảm thấy việc phải rời xa nhau thật khó khăn tột cùng,

Đến mức mỗi người đều tưởng như mình bị tước đoạt khỏi người kia,

Hoặc là, hỡi ôi, nỗi sợ hãi lớn nhất của họ chính là

Toàn bộ những chuyện này chỉ là những giấc mơ hão huyền nhảm nhí;

Chính vì thế mà cả hai cứ liên tục thốt lên: "Ôi người ngọt ngào,

Anh có đang ôm em thế này không, hay đây chỉ là mơ?"

Và lạy Chúa! Cách chàng đắm đuối nhìn nàng tha thiết làm sao,

Đến mức ánh mắt chàng chẳng bao giờ rời khỏi khuôn mặt nàng,

Và cất lời: "Ôi người thiếp yêu dấu, liệu có thể nào là sự thật

Rằng em đang hiện diện ở nơi này không?"

"Vâng, người thiếp yêu của em, xin tạ ơn ơn huệ của Chúa!"

Criseyde đáp, và đồng thời trao cho chàng một nụ hôn,

Đến mức hồn vía của chàng bay bổng đi đâu mất vì quá sung sướng.

Troilus này liên tục ôm lấy đôi mắt của nàng

Để hôn lên, và cất lời: "Ôi đôi mắt trong trẻo,

Chính các người là những kẻ đã gây ra cho anh bao thống khổ,

Hỡi những chiếc lưới khiêm nhường của người thiếp yêu dấu!y!

Dù sự khoan dung có được viết lên trên nét mặt của các người,

Chúa thừa biết đoạn văn đó thực sự rất khó tìm ra, thật lòng là thế,

Làm sao các người có thể trói buộc anh mà chẳng cần đến dây nhợ nào cơ chứ?"

Đồng thời chàng ôm siết lấy nàng trong vòng tay,

Và thở dài ngăm ngẩm đến cả trăm lần,

Không phải những tiếng thở dài đầy đau khổ như người ta vẫn thường thở

Vì nỗi buồn, hay mỗi khi con người ta đau ốm,

Mà là những tiếng thở dài nhẹ nhàng, những tiếng thở dài đầy đắm say,

Thể hiện tình cảm cuồng nhiệt ẩn giấu bên trong;

Chàng chẳng thể nào ngừng lại những tiếng thở dài như thế.

Chẳng mấy chốc sau đó, họ trò chuyện về đủ mọi thứ chuyện,

Phù hợp với chủ đề của cuộc phiêu lưu này,

Và trong lúc vui đùa, họ đã trao đổi nhẫn cho nhau,

Về những điều mà ta chẳng thể chép lại thành lời văn nào được;

Nhưng ta thừa biết rõ, một chiếc trâm bằng vàng được chạm khắc đá sapphire,

Nơi gắn một viên hồng ngọc hình trái tim,

Đã được Criseyde trao cho chàng và ghim lên áo lót của chàng.

Lạy Chúa! Quý vị có nghĩ rằng một kẻ keo kiệt tồi tệ,

Kẻ luôn bài xích tình yêu và ôm lòng căm ghét nó,

Kẻ gom góp và vét vát từng xu cắc ké,

Lại từng bao giờ được ban cho thứ niềm vui sướng nhường ấy,

Giống như niềm vui trong tình yêu, dù chỉ một chút, trong bất kỳ hoàn cảnh nào?

Không, chắc chắn là không đời nào, xin Chúa phù hộ cho tôi,

Một kẻ bủn xỉn hà tiện chẳng bao giờ có được thứ hạnh phúc viên mãn nhường ấy!

Chúng sẽ nói là "Có," nhưng lạy Chúa! Chúng chỉ toàn nói dối,

Đám người bận rộn khốn khổ kia, đầy rẫy sự đau buồn và sợ hãi!

Chúng gọi tình yêu là sự điên rồ hay trò ngu ngốc,

Nhưng quả báo sẽ đến với chúng hệt như ta sắp kể cho quý vị nghe;

Chúng sẽ đánh mất cả sắc trắng lẫn sắc đỏ,

Và sống trong đau khổ, nguyện xin Chúa giáng họa xuống đầu chúng,

Còn mọi người tình chung thủy thì luôn được tôn vinh!

Ước gì đám khốn kiếp luôn khinh miệt

Sự phụng sự của tình yêu kia cũng có những chiếc tai dài dằng dẵng

Hệt như vua Midas, kẻ đầy rẫy lòng tham lam,

Và hơn thế nữa, đã uống những thứ cay nồng và nóng bỏng

Hệt như những gì Crassus từng làm vì những tham vọng sai trái của mình,

Để dạy cho chúng biết rằng chúng đang vướng vào thói hư tật xấu,

Còn những người tình thì không, dẫu chúng có cho rằng họ ngốc nghếch đi nữa!

Cặp đôi này, những người mà ta đang kể cho quý vị nghe,

Khi trái tim họ đã hoàn toàn được trấn an,

Họ bắt đầu trò chuyện, vui đùa,

Và cùng nhau ôn lại bằng cách nào, khi nào và ở đâu

Họ lần đầu quen biết, cùng mọi nỗi buồn và sự sợ hãi

Đã qua đi; nhưng toàn bộ những nỗi thống khổ ấy,

Tạ ơn Chúa, nay đã hóa thành niềm vui.

Và mỗi khi họ bắt đầu trò chuyện

Về bất kỳ sự kiện nào trong quá khứ,

Những nụ hôn sẽ cắt ngang câu chuyện đó,

Và họ lại chìm đắm ngay vào một niềm vui mới,

Và dốc toàn lực, kể từ khi đã hòa làm một,

Để khôi phục lại hạnh phúc và tận hưởng sự bình yên,

Dùng niềm vui để cân bằng lại những nỗi đau đã qua.

Lý trí không cho phép ta nói về giấc ngủ,

Bởi điều đó chẳng ăn nhập gì với chủ đề của ta;Chúa thừa biết, họ chẳng màng mấy đến chuyện đó đâu,

Nhưng sợ rằng đêm vốn vô cùng quý giá đối với họ này

Lại trôi qua một cách vô ích dưới mọi hình thức,

Nên họ đã dành trọn thời gian cho niềm vui và sự mặn nồng

Của tất cả những gì hướng về chốn cao thượng.

Nhưng khi chú gà trống, vị chiêm tinh chung của mọi người,

Bắt đầu đập cánh vào lồng ngực rồi cất tiếng gáy vang,

Và sao Mai, sứ giả của ban ngày,

Bắt đầu trỗi dậy và tung ra những tia nắng rạng ngời;

Và hướng về phía đông, đối với những ai biết nhận ra,

Sao Mộc (Fortuna maior) mọc lên, bấy giờ Criseyde

Với trái tim đau nhói, liền cất lời nói với Troilus rằng: —

"Hỡi lẽ sống của trái tim em, niềm tin và niềm hoan lạc của em,

Trời ơi, đau đớn thay cho ngày em cất tiếng khóc chào đời,

Khi mà ngày mới lại buộc chúng ta phải chia lìa!

Bởi đã đến lúc phải thức dậy và rời khỏi nơi này,

Bằng không em sẽ tiêu đời vĩnh viễn mất!

Ôi đêm tối, hỡi ôi! Tại sao ngươi không dừng lại lơ lửng bên trên chúng ta,

Lâu hệt như khoảng thời gian khi Almena nằm trong vòng tay thần Gio-ve?

"Ôi màn đêm đen kỵ, hệt như người ta vẫn đọc trong sách vở,

Ngươi được Chúa tạo ra để che giấu thế giới này

Vào những thời điểm nhất định bằng chiếc áo choàng tăm tối của ngươi,

Để con người có thể tìm thấy chốn bình yên ẩn nấp dưới lớp áo đó,

Lẽ ra muông thú phải lên tiếng than vãn và con người phải quở trách ngươi,

Khi mà đáng lẽ ban ngày với lao động mệt nhọc sẽ vắt kiệt sức chúng ta,

Thì ngươi lại vội vã bay đi thế này và chẳng màng cho chúng ta được nghỉ ngơi!

"Ngươi đang làm thế đấy, hỡi ôi! Quá vội vàng trong sứ mệnh của mình,

Hỡi màn đêm vội vã, trong khi Chúa - đấng tạo hóa muôn loài,

Đã trói buộc ngươi, vì sự vội vã và thói hư tật xấu vô tình ấy của ngươi,

Vào bán cầu của chúng ta một cách chặt chẽ đến mức

Ngươi sẽ chẳng bao giờ còn quay trở lại dưới lòng đất được nữa!

Bởi vì giờ đây, vì ngươi quá vội vã rời khỏi Troia,

Mà ta đã vội vàng đánh mất đi niềm vui của mình thế này!"

Troilus này, khi nghe những lời đó

Cảm nhận rõ, hệt như chàng nghĩ lúc bấy giờ, vì nỗi xót xa đớn đau,

Những giọt nước mắt đẫm máu từ trái tim chàng tan chảy ra,

Hệt như một kẻ chưa từng trải qua nỗi u sầu nào

Từ trong một niềm hạnh phúc quá đỗi lớn lao,

Chàng liền siết chặt Criseyde - người thiếp yêu dấu của mình

Vào vòng tay, và cất lời theo cách này: —

"Ôi ngày tàn nhẫn, kẻ tố cáo niềm vui

Mà màn đêm và tình yêu đã đánh cắp và che giấu kín đáo,

Nguyền rủa thay sự xuất hiện của ngươi tại thành Troia,

Bởi mỗi cái bướu trên mình con lợn lòi đều mang một trong những tia sáng rực rỡ của ngươi!

Hỡi ánh ngày đố kỵ, tại sao ngươi lại cứ thích rình rập thế?

Ngươi đã mất đi thứ gì, tại sao lại cứ đi lùng sục nơi này,

Nguyện xin Chúa vì lòng trắc ẩn hãy dập tắt ánh sáng của ngươi đi ngay lập tức!

"Trời ơi! Những người tình này đã làm gì sai trái với ngươi,

Hỡi ban ngày tàn nhẫn? Nguyện xin hình phạt địa ngục giáng xuống đầu ngươi!

Bởi ngươi đã tàn phá và sẽ còn tàn phá biết bao người tình;

Sự dòm ngó soi mói của ngươi sẽ chẳng để họ yên ổn ở bất cứ đâu.

Tại sao ngươi lại cứ mang ánh sáng của mình ra đây để rao bán?

Hãy mang đi bán cho những kẻ chuyên khắc con dấu nhỏ nhặt đi,

Chúng tôi chẳng cần ngươi đâu, chúng tôi chẳng có nhu cầu đón nhận ánh sáng ngày nào cả!"

Và chàng cũng quở trách cả thần mặt trời Titan,

Và cất lời: "Ôi đồ ngốc, người ta hoàn toàn có quyền chê bai ngươi,

Kẻ cứ giữ rịt lấy ánh bình minh suốt cả đêm dài bên cạnh mình,

Và lại để nàng vội vã rời khỏi ngươi sớm đến thế,

Chỉ để gây phiền toái cho những người tình theo cái cách này.

Cái gì chứ! Hãy cứ ở yên trên giường của ngươi đi, cả ngươi và buổi sáng nữa!

Ta cầu xin Chúa giáng họa xuống đầu cả hai tụi bay!"

Đồng thời chàng thở dài thật não nề, và cất lời:

"Hỡi nữ chủ nhân đích thực của ta, cội nguồn và gốc rễ

Của sự thịnh vượng hay nỗi lầm than, hỡi Criseyde dịu hiền của anh,

Lẽ nào anh phải đứng dậy ư, hỡi ôi! Và lẽ nào anh phải ra đi?

Giờ đây anh cảm thấy trái tim mình như muốn xé đôi ra rồi!

Bởi làm sao anh có thể giữ lại sinh mạng của mình dù chỉ một giờ,

Khi mà toàn bộ sự sống anh đang có đều nằm ở nơi em?

"Anh phải làm sao đây, bởi quả thật anh chẳng biết phải làm thế nào,

Cũng chẳng biết khi nào, hỡi ôi! Anh mới lại được nhìn thấy khoảng thời gian

Mà anh có thể được ở lại bên em trong hoàn cảnh này;

Và mạng sống của anh, Chúa thừa biết rồi sẽ ra sao,

Khi mà khao khát lúc này đang cắn xé anh dữ dội đến mức

Anh sẽ chết ngay lập tức nếu không được quay trở lại.

Làm sao anh có thể chịu đựng được cảnh xa cách em lâu dài đây, hỡi ôi?"

"Tuy nhiên, hỡi người thiếp yêu rạng ngời của anh,

Ví bằng lúc này đây anh biết chắc chắn một điều rằng,

Anh - người đầy tớ khiêm nhường và là hiệp sĩ của em

Được khắc ghi trong trái tim em một cách vững chắc đến thế

Hệt như em trong trái tim anh, điều đó quả thực,

Anh thà đổi lấy hai thế giới này còn hơn,

Thì anh vẫn có thể chịu đựng nỗi đau đớn của mình tốt hơn."

Đáp lại lời đó, Criseyde lập tức cất tiếng ngay,

Và với một tiếng thở dài, nàng nói: "Ôi người thiếp yêu dấu,

Trò chơi, quả thật, lúc này đã tiến xa đến mức

Đầu tiên thần Phoebus sẽ rơi khỏi quỹ đạo của ngài,

Và mọi chú đại bàng sẽ trở thành bạn tình của loài bồ câu,

Và mọi tảng đá sẽ văng ra khỏi vị trí của nó,

Còn trước khi Troilus bị phai mờ khỏi trái tim của Criseyde!

"Chàng đã được khắc sâu vào tận sâu thẳm trái tim em,

Đến mức dù em có muốn xua đuổi chàng ra khỏi suy nghĩ của mình,

Nguyện xin vị Chúa chân chính cứu rỗi linh hồn em,

Dù có phải chết trong đớn đau, em cũng chẳng thể làm nổi!

Và vì tình yêu của Chúa - đấng đã tạo ra chúng ta,

Xin đừng để bất kỳ ảo tưởng nào khác len lỏi vào tâm trí anh

Đến mức khiến em phải chết vì đau khổ!

"Và việc anh muốn em khắc ghi hình bóng anh sâu đậm

Hệt như cách em khắc ghi anh, đó là điều em khẩn khoản nài xin;

Và nếu em biết chắc chắn tìm được điều đó,

Chúa cũng chẳng thể nào làm gia tăng thêm niềm vui của em được nữa!

Nhưng hỡi người thiếp yêu dấu của em, chẳng cần nói thêm lời nào nữa,

Hãy cứ trung thành với em, bằng không thì thật là đáng thương;

Bởi em đã thuộc về anh, xin thề có Chúa và danh dự của em!

"Thế nên hãy vui lên, và sống trong sự an tâm;

Chưa bao giờ trước đây em nói thế này với ai, và cũng sẽ chẳng nói với ai khác nữa;

Và nếu như đối với anh đó là một niềm hạnh phúc lớn lao

Được quay trở lại ngay sau khi anh rời đi,

Thì em cũng khao khát điều đó chẳng kém gì anh,

Nguyện xin Chúa mang lại sự bình yên cho trái tim em!"

Và nàng ôm chầm lấy chàng vào lòng, trao cho chàng những nụ hôn thắm thiết.

Chống lại ý muốn của mình, vì sự việc buộc phải thế,

Troilus này đành đứng dậy, vội vã mặc quần áo,

Và ôm chầm lấy người thiếp yêu cao quý của mình

Cả trăm lần, rồi vội vã bước đi trên con đường của mình,

Và với những lời nói khiến trái tim chàng rỉ máu,

Chàng cất lời: "Tạm biệt nhé, người thiếp yêu ngọt ngào của anh,

Nguyện xin Chúa ban cho chúng ta sự bình an và sớm được gặp lại nhau!"

Đáp lại lời đó, vì quá đau buồn nên nàng chẳng thốt nên lời nào,

Nỗi đau chia ly đã hành hạ nàng dữ dội đến thế;

Và Troilus quay trở về cung điện của mình,

Cũng đau khổ chẳng kém gì nàng, phải nói thật là thế;

Nỗi đau đớn từ khát khao cháy bỏng bấu víu lấy chàng quá đỗi

Được quay trở lại chốn từng mang lại niềm hoan lạc cho chàng,

Đến mức nó sẽ chẳng bao giờ phai mờ khỏi trí nhớ của chàng.

Khi đã trở về cung điện nguy nga của mình, chẳng mấy chốc

Chàng nhẹ nhàng trượt vào trong chiếc giường của mình,

Để ngủ một giấc thật dài như vẫn thường làm,

Nhưng hoàn toàn công cốc; chàng có nằm trằn trọc nhắm mắt,

Thì giấc ngủ cũng chẳng thể nào len lỏi vào trái tim chàng;

Chàng cứ trằn trọc suy nghĩ về việc người con gái khiến khát khao bùng cháy ấy,

Lại có giá trị lớn gấp ngàn lần so với những gì chàng từng tưởng tượng.

Và trong tâm trí, chàng bắt đầu nghiền ngẫm xuôi ngược

Tất cả những lời nói của nàng, cùng mọi cử chỉ,

Và khắc ghi thật vững chắc vào tâm trí

Từng chi tiết nhỏ nhặt nhất từng mang lại niềm hoan lạc cho chàng;

Và quả thực, từ những ký ức ngọt ngào đó,

Khát khao lại bùng cháy trong chàng một cách hoàn toàn mới mẻ, và niềm đam mê

Lại trỗi dậy mạnh mẽ hơn trước, thế nhưng chàng vẫn chẳng mảy may bận tâm.

Criseyde cũng vậy, hệt theo cách tương tự,

Trong trái tim nàng đã khắc ghi trọn vẹn về Troilus:

Sự xuất chúng, niềm đam mê, tác phong khôn ngoan của chàng,

Sự cao thượng, và cách mà nàng đã gặp gỡ chàng,

Thầm cảm ơn tình yêu vì đã sắp đặt cho nàng một mối lương duyên tuyệt vời đến thế;

Khao khát được một lần nữa ôm lấy người thiếp yêu trong lòng

Trong hoàn cảnh mà nàng dám tự do bày tỏ sự nồng nhiệt với chàng.

Pandarus, người đã đến vào sáng hôm sau

Để thăm cô cháu gái, và gửi lời chào hỏi ân cần đến nàng,

Cất lời: "Trời mưa lớn quá suốt đêm qua, hỡi ôi!

Đến mức điều khiến chú lo lắng nhất chính là cháu yêu,

Và hắn bước lại gần hơn, rồi cất lời: "Sáng nay thế nào rồi,

Cháu gái ngoan, cháu cảm thấy trong người ra sao?"

Criseyde liền đáp: "Chẳng khá hơn chút nào nhờ có chú đâu,

Đồ con cáo già, nguyện xin Chúa giáng họa cho trái tim chú!

Xin Chúa phù hộ cho tôi, chính chú là kẻ gây ra toàn bộ chuyện này,

Tôi dám cá đấy," nàng nói, "bất chấp tất cả những lời đường mật của chú;

Ôi! Bất kỳ ai nhìn thấy chú đều sẽ chẳng thể hiểu thực chất chú là người thế nào!"

Nói rồi nàng vội vã dùng tấm vải ga

Che kín khuôn mặt lại, bẽn lẽn đỏ bừng cả mặt;

Còn Pandarus thì bắt đầu liếc trộm xuống dưới

Và nói: "Cháu gái, nếu chú phải đền mạng,

Thì hãy cầm lấy thanh kiếm này và chặt đứt đầu chú đi."

Nói rồi hắn đột ngột thọc cánh tay của mình

Xuống dưới cổ nàng, và cuối cùng trao cho nàng một nụ hôn.

Ta xin bỏ qua tất cả những chuyện chẳng mấy quan trọng khi phải kể lại,

Chà! Chúa đã tha thứ cho cái chết của ngài, và nàng cũng vậy

Đã tha thứ, rồi lại vui đùa cùng người chú của mình,

Bởi chẳng có lý do nào khác ngoài chuyện đó cả.

Nhưng để đi thẳng đến kết cục của câu chuyện này,

Khi đến thời điểm, nàng trở về nhà của mình,

Còn Pandarus thì đã đạt được hoàn toàn mục đích.

Giờ thì chúng ta hãy quay trở lại với Troilus,

Kẻ nằm trên giường mãi trong sự bồn chồn không yên,

Và lén lút sai người đi tìm Pandarus,

Mời hắn đến với mình bằng tất cả sự khẩn trương có thể.

Hắn đến ngay lập tức, chẳng mảy mai thốt lên một lời "không,"

Và Troilus niềm nở chào đón hắn vô cùng điềm đạm,

Rồi kéo hắn ngồi phắt xuống mép giường của mình.

Troilus này, với toàn bộ tình cảm

Thân thiết của tình bạn mà một trái tim có thể nghĩ ra,

Đã quỳ sụp xuống gối trước mặt Pandarus,

Và trước khi chịu đứng dậy khỏi chỗ đó,

Chàng đã cất lời cảm ơn hắn bằng tất cả sự chân thành tốt đẹp nhất;

Hàng trăm lần chàng nguyền rủa khoảng thời gian

Mà chàng sinh ra đời, vì đã đưa chàng thoát khỏi nỗi thống khổ.

Chàng cất lời: "Ôi người bạn tuyệt vời nhất trong số những người bạn

Từng tồn tại trên đời này, nói thật lòng là thế,

Ngươi đã mang lại sự bình yên cho linh hồn ta trên thiên đường

Thoát khỏi Phlegethon - dòng sông lửa địa ngục;

Đến mức dẫu ta có thể bán đi cuộc sống của mình trong sự phụng sự ngươi

Hàng ngàn lần trong một ngày,

Thì điều đó cũng chẳng thể sánh bằng một hạt bụi so với ơn nghĩa ấy.

"Mặt trời - thứ chiếu rọi khắp thế gian,

Chưa từng nhìn thấy bao giờ, người bạn đời của tôi ơi, tôi dám cá là thế,

Bất kỳ ai xinh đẹp và tuyệt vời đến thế như nàng,

Người mà ta hoàn toàn thuộc về, và sẽ mãi mãi như vậy cho đến khi ta nhắm mắt xuôi tay;

Và việc ta thuộc về nàng, ta dám khẳng định,

Đó là nhờ ơn phước của sự cao thượng tối cao

Từ tình yêu, và cả sự quan tâm ân cần của ngươi nữa.

"Như thế là ngươi đã ban cho ta một món quà không hề nhỏ chút nào,

Thứ mà ta mãi mãi mang ơn ngươi

Trọn cuộc đời này, và tại sao ư? Bởi nhờ sự giúp đỡ của ngươi mà ta được sống;

Bởi nếu không có nó thì ta đã chết từ nhiều ngày trước rồi."

Và thốt đến đó, chàng ngả người nằm xuống giường,

Còn Pandarus vô cùng điềm đạm lắng nghe chàng

Cho đến khi mọi chuyện đã được giãi bày xong xuôi, rồi hắn mới cất lời đáp:

"Người bạn thân mến của tôi, nếu ta đã làm được điều gì cho ngươi

Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Chúa thừa biết đó là niềm hạnh phúc của ta;

Và ta cảm thấy hạnh phúc chẳng kém gì bất kỳ ai trên đời,

Xin Chúa phù hộ cho ta; nhưng giờ hãy lắng nghe cho kỹ

Những gì ta sắp nói, hãy cẩn thận trước hiểm họa này,

Rằng, ngay tại nơi mà ngươi vừa được đưa vào chốn hạnh phúc,

Chính ngươi đừng tự mình gây ra việc đánh mất nó.

"Bởi trong số những nghịch cảnh cay đắng của số phận,

Loại vận rủi tồi tệ nhất chính là thế này:

Con người ta từng trải qua sự thịnh vượng,

Rồi lại hoài niệm về nó khi nó đã qua đi.

Ngươi đã đủ khôn ngoan rồi, thế nên đừng làm điều gì sai trái;

Đừng quá xốc nổi, dẫu ngươi đang ngồi trong chăn ấm đệm êm,

Bởi nếu ngươi làm thế, chắc chắn nó sẽ gây hại cho ngươi.

"Ngươi đang được thoải mái, hãy tận hưởng nó thật trọn vẹn.

Bởi chắc chắn như mọi ngọn lửa đều có màu đỏ,

Việc giữ gìn thành quả cũng đòi hỏi sự khéo léo chẳng kém gì việc giành lấy nó;

Hãy luôn kiềm chế lời nói và khát khao của mình cho thật tốt,

Bởi niềm vui trần thế chẳng giữ được lâu nếu thiếu đi một sợi dây liên kết;

Điều đó đã được chứng minh qua việc nó tan vỡ quá thường xuyên;

Thế nên cần thiết phải hành động thật nhẹ nhàng với nó."

Troilus đáp: "Tôi hy vọng, và nguyện xin Chúa phù hộ,

Người bạn thân mến của tôi, rằng tôi sẽ tự biết cách cư xử

Sao cho sẽ chẳng có điều gì phải mất mát do lỗi của tôi,

Cũng như tôi sẽ không xốc nổi đến mức gây phiền toái ở đây;

Chẳng cần thiết phải nhắc đi nhắc lại vấn đề này làm gì;

Bởi nếu ngươi thấu hiểu trọn vẹn trái tim ta, hỡi Pandare,

Chúa thừa biết, ngươi sẽ chẳng mảy mai bận tâm về điều này đâu."

Bấy giờ chàng bắt đầu kể cho hắn nghe về đêm vui vẻ của mình,

Và những điều từng khiến trái tim chàng hoảng sợ lúc ban đầu, cùng với cách thức diễn ra,

Và nói: "Bạn tôi ơi, hệt như một hiệp sĩ chân chính

Và bằng niềm tin mà ta dành cho Chúa và cho ngươi,

Ta chưa từng cảm thấy nồng nhiệt đến thế như lúc này;

Và càng khao khát bao nhiêu

Được yêu thương nàng nhất mực, thì ta lại càng cảm thấy ngất ngây bấy nhiêu.

"Bản thân ta cũng chẳng biết chính xác đó là gì;

Nhưng giờ đây ta cảm nhận được một phẩm chất hoàn toàn mới mẻ,

Vâng, hoàn toàn khác biệt so với những gì ta từng trải qua trước đây."

Pandare liền đáp lại, rằng bất kỳ ai

Đã từng một lần được bước vào chốn thiên đường hạnh phúc,

Thì ta dám cá là họ sẽ có cảm nhận hoàn toàn khác biệt,

So với thời điểm lần đầu tiên họ nghe người ta kể về nó.

Nói tóm lại một câu: Troilus này

Chẳng bao giờ là đủ khi nói về vấn đề này,

Và luôn ca ngợi trước mặt Pandarus

Sự cao thượng của người thiếp yêu dấu thực sự của mình,

Cùng với việc cảm ơn và bày tỏ thái độ vui vẻ với Pandarus.

Câu chuyện đó luôn mới mẻ như thể vừa bắt đầu,

Cho đến khi màn đêm buông xuống chia rẽ hai người bọn họ.

Chẳng mấy chốc sau đó, vì số phận đã định đoạt như thế,

Thời gian hạnh phúc ngọt ngào đã đến,

Khi Troilus được thông báo rằng chàng

Sẽ được gặp lại Criseyde - người thiếp yêu ở chốn cũ;

Nhờ đó chàng cảm thấy trái tim mình đang bơi lội trong niềm hoan lạc;

Và thành tâm cất tiếng ca ngợi tất cả các vị thần;

Và giờ hãy cùng xem chàng có thể vui vẻ đến mức nào.

Và nghi thức cùng toàn bộ cách thức

Cho sự xuất hiện của nàng, cũng như của chàng,

Vẫn được duy trì hệt như trước, chẳng cần phải diễn giải lại làm gì.

Nhưng để đi thẳng ngay vào kết cục,

Trong niềm vui và sự an tâm, Pandarus đã đưa cặp đôi ấy

Vào giường khi cả hai cùng muốn,

Và thế là họ lại được chìm đắm trong sự bình yên và thư thái.

Quý vị chẳng cần phải hỏi ta, khi họ đã đoàn tụ,

Rằng liệu họ có cảm thấy hạnh phúc hay không;

Bởi nếu trước đây đã tốt, thì lúc này lại còn tuyệt vời hơn

Hàng ngàn lần, chẳng cần phải dò hỏi điều đó làm gì.

Mọi nỗi buồn và mọi nỗi sợ hãi đều đã bay biến đi đâu mất;

Và quả thực, cả hai đều có được, và họ hằng tin là vậy,

Nhiều niềm vui nhất mà một trái tim có thể dung chứa nổi.

Đây không phải là một điều nhỏ nhoi để kể lại,

Điều này vượt quá mọi sự hiểu biết để có thể diễn tả;

Bởi mỗi người đều vâng theo những khao khát của người kia;

Hạnh phúc, thứ mà các bậc hiền triết

Ca ngợi hết lời, cũng chẳng thể đủ để sánh bằng ở đây.

Niềm vui này không thể được viết nên bằng mực,

Điều này vượt quá mọi suy nghĩ của con người.

Nhưng hỡi ban ngày tàn nhẫn, khốn thay cho khoảnh khắc ấy!

Đang đến gần kề, hệt như những gì họ nhận ra qua các điềm báo,

Khiến họ có cảm giác như đang hứng chịu vết thương chí mạng của cái chết;

Họ buồn đau đến mức khuôn mặt bắt đầu biến sắc,

Và họ lại bắt đầu nguyền rủa ban ngày một cách mới mẻ,

Gọi nó là kẻ phản bội, đầy đố kỵ và tồi tệ hơn thế,

Và nguyền rủa ánh sáng ban ngày một cách cay đắng.

Troilus cất lời: "Trời ơi! Giờ thì ta nhận ra

Rằng Pyrous và ba chú chiến mã phi nhanh kia,

Những kẻ kéo chiếc xe của mặt trời,

Đã đi lệch vào con đường tắt để đối nghịch lại với ta;

Đó là lý do khiến ban ngày đến sớm đến thế;

Và vì mặt trời cứ vội vã mọc lên như thế,

Ta sẽ chẳng bao giờ dâng lễ tế thần cho nó nữa đâu!"

Nhưng ban ngày buộc phải chia lìa họ chẳng chần chừ,

Và khi những lời trò chuyện và cử chỉ của họ đã dứt,

Họ lập tức từ biệt nhau hệt như những lần trước,

Và ấn định thời điểm gặp lại nhau lần sau;

Và họ đã trải qua rất nhiều đêm theo cách thức này.

Và cứ thế số phận đã ban cho Criseyde một khoảng thời gian tràn ngập niềm vui,

Cùng với người con trai hoàng vương của Troia này.

Trong sự sung túc, hạnh phúc và những khúc ca ngợi ca,

Troilus bắt đầu trải qua toàn bộ cuộc đời mình;

Chàng chiêu đãi, tham gia các giải đấu, tổ chức những buổi tiệc tùng;

Chàng phóng khoáng ban phát của cải và thay đổi y phục,

Và luôn giữ bên mình mọi lúc, không chút nghi ngờ,

Một thế giới những người hầu kẻ hạ, hệt như bản tính vốn có,

Những kẻ tươi trẻ nhất và xuất sắc nhất mà chàng có thể tìm thấy;

Đến mức tiếng tăm và lời đồn thổi về chàng vang dội

Khắp muôn nơi, về danh dự và sự hào phóng,

Đến mức vang tận lên tận cánh cổng thiên đường.

Và về mặt tình yêu, chàng đắm chìm trong niềm hạnh phúc tột cùng,

Đến mức trong thâm tâm, ta đoán rằng chàng tự nhủ

Rằng chẳng có người tình nào trên thế giới này được thoải mái

Tuyệt vời như chàng, và cứ thế tình yêu ôm lấy chàng làm vui.

Sự kiều diễm hay sắc đẹp mà tự nhiên

Đã ban cho bất kỳ người phụ nữ nào khác

Cũng chẳng thể tháo gỡ nổi dù chỉ một nút thắt nhỏ nhất

Xung quanh trái tim chàng, so với lưới tình của Criseyde.

Chàng bị trói buộc và quấn quýt chặt chẽ đến mức

Chẳng thể nào tháo gỡ nó ra được bằng bất kỳ cách nào,

Sẽ không bao giờ có chuyện đó, dù chuyện gì xảy ra đi nữa.

Và chàng thường xuyên nắm lấy bàn tay

Của Pandarus này, dẫn hắn ra khu vườn,

Và bày tỏ những lời lẽ ca tụng hết lời

Về Criseyde, về nữ tính của nàng,

Và về sắc đẹp của nàng, đến mức không còn nghi ngờ gì nữa,

Được lắng nghe những lời chàng nói quả là một chốn thiên đường;

Và rồi chàng sẽ cất tiếng hát theo giai điệu này.

"Tình yêu, đấng cai quản mặt đất và đại dương,

Tình yêu, đấng ban hành những mệnh lệnh trên tầng trời cao,

Tình yêu, đấng gắn kết muôn loài qua một liên minh tốt lành,

Theo cách mà ngài muốn dẫn dắt họ,

Tình yêu, đấng thiết lập luật lệ cho sự gắn kết xã hội,

Và thúc đẩy các cặp đôi sống trong đức hạnh,

Hãy ràng buộc thỏa thuận này, điều mà ta đã và đang kể lại;

"Rằng thế giới này bằng thứ niềm tin vững bền

Đã duy trì sự hài hòa qua từng khoảnh khắc biến đổi,

Khiến cho các nguyên tố vốn xung khắc nhau

Lại duy trì một mối liên kết trường tồn vĩnh cửu,

Khiến cho thần Phoebus phải mang ngày hồng rạng rỡ trở về,

Và khiến mặt trăng nắm quyền cai quản những đêm dài,

Tất cả những điều này đều do Tình yêu làm nên; nguyện ngợi ca quyền năng của ngài mãi mãi!

"Rằng đại dương vốn tham lam dâng trào,

Lại bị kiềm chế ở một giới hạn nhất định

Đối với những dòng thủy triều của mình, để chúng không dâng lên quá hung hãn

Nhấn chìm mặt đất và vạn vật cho đến muôn đời;

Và nếu Tình yêu buông lỏng dây cương của mình,

Thì tất cả những gì đang yêu thương nhau sẽ lập tức văng ra tứ phía,

Và mọi thứ mà Tình yêu đang gắn kết lại sẽ tiêu tan thành mây khói.

"Nguyện xin Chúa - đấng sáng tạo ra muôn loài,

Bằng sợi dây liên kết của ngài, Tình yêu nguyện ban ơn

Ôm trọn mọi trái tim và trói buộc chúng thật chặt,

Đến mức chẳng ai có thể tìm ra lối thoát khỏi sợi dây đó.

Còn những trái tim băng giá, ta ước gì ngài hãy uốn nắn chúng

Để khiến chúng biết yêu, và luôn rủ lòng thương

Đến những trái tim đau khổ, đồng thời bảo vệ những ai chung thủy."

Trong mọi hoàn cảnh liên quan đến chiến tranh của thành phố,

Chàng luôn là người đầu tiên xông pha chiến trận với đầy đủ giáp trụ;

Và chắc chắn là, trừ phi sách vở ghi chép sai lệch,

Ngoại trừ Hector, chàng là kẻ khiến bất kỳ ai cũng phải e sợ nhất;

Và sự gia tăng về lòng quả cảm và sức mạnh này

Đến với chàng chính là nhờ tình yêu, để giành lấy ân huệ của người thiếp yêu,

Thứ đã biến đổi tâm hồn chàng từ bên trong.

Vào thời điểm hưu chiến, chàng thường cưỡi ngựa đi săn chim ưng,

Hoặc đi săn lợn rừng, gấu, hay sư tử;

Còn những con thú nhỏ thì chàng mặc kệ cho chúng đi ngang qua.

Và mỗi khi chàng cưỡi ngựa trở về thành phố,

Người thiếp yêu của chàng thường xuyên đứng nhìn xuống từ khung cửa sổ,

Tươi tắn hệt như chú chim ưng vừa rũ bỏ lớp lông cũ bay ra khỏi lồng,

Sẵn sàng chào đón chàng một cách đầy đắm say.

Và những lời nói của chàng phần lớn đều xoay quanh tình yêu và đức hạnh,

Và chàng vô cùng căm ghét mọi sự đê tiện tồi tệ;

Và không còn nghi ngờ gì nữa, chẳng cần phải nài nỉ

Chàng cũng tự khắc tôn vinh những ai có phẩm chất cao thượng,

Và giúp đỡ những kẻ đang gặp hoạn nạn.

Chàng vô cùng vui mừng nếu thấy bất kỳ ai có cuộc sống tốt đẹp,

Là một người tình, khi chàng hay biết hoặc nghe kể về điều đó.

Bởi quả thực, chàng cho rằng mọi người đều mất sạch giá trị

Trừ phi họ đang chìm đắm trong sự phụng sự cao quý của tình yêu,

Ý ta là những người đáng lẽ phải làm thế theo lẽ phải.

Và hơn thế nữa, chàng vô cùng khéo léo trong việc thể hiện

Cảm xúc sâu sắc, và bày trí y phục của mình

Theo một cách độc đáo đến mức mọi người tình đều nghĩ rằng,

Mọi việc chàng nói hay làm đều hoàn hảo tuyệt vời.

Và dù cho chàng xuất thân từ dòng dõi hoàng tộc,

Chàng cũng chẳng bao giờ tỏ ra kiêu ngạo hách dịch với bất kỳ ai;

Chàng vô cùng nhân hậu với tất cả mọi người nói chung,

Chính vì thế mà chàng giành được thiện cảm ở khắp mọi nơi.

Tình yêu muốn có thế, nguyện ca ngợi ân huệ của ngài,

Rằng Kiêu ngạo, Đố kỵ, Giận dữ và Tham lam

Đều đã bị chàng xua đuổi, cùng với mọi thói hư tật xấu khác.

Hỡi nữ thần rạng ngời, ái nữ của Dione,

Cả đứa con trai mù lòa có đôi cánh của người nữa, hỡi ngài Cupid;

Cả chín vị nữ thần ngự trên đỉnh Parnassus

Gần dòng suối Helicon nữa chứ,

Vì các người đã rủ lòng dẫn dắt ta đi đến đoạn đường này,

Ta chẳng biết nói gì hơn, ngoài việc vì các người muốn ra đi,

Nguyện xin các người được ca ngợi mãi mãi, cho đến muôn đời!

Nhờ các người mà ta đã kể lại trọn vẹn trong khúc ca của mình

Ý nghĩa và niềm vui từ sự phụng sự của Troilus,

Dù rằng đôi khi vẫn có những nỗi phiền muộn đan xen,

Hệt như những gì tác giả của ta muốn diễn tả.

Quyển sách thứ ba của ta xin được khép lại tại đây;

Còn Troilus đang chìm đắm trong niềm hoan lạc và sự bình yên

Bên cạnh Criseyde, người thiếp yêu ngọt ngào của chính chàng.