Đánh săn, đú đởn cái thói thời thượng gì chứ? Kìa! Thường tứ gia coi như ngã ngựa vì cái trò này rồi đấy...

Phải biết rằng Thường tứ gia giờ đây cũng có thể coi là một nhân vật có tiếng tăm ở thành cổ tái ngoại này rồi. Một vở kịch kinh phí "Thất phẩm chi ma quan", trong chớp mắt đã khiến vận may của ông đến. Dù chưa thấy có vị nào vì thế mà phải về quê bán khoai lang, nhưng vở ông đóng vai Đường tri huyện ấy quả thực đã nổi đình nổi đám.

Các vị ạ! Hiện nay ai mà chẳng biết danh xưng tiểu hề Thường tứ gia cơ chứ?

Sinh, đán, tịnh, mạt, hề; kép hề từ trước đến nay vẫn luôn đứng ở vị trí bét bảng. Trời phù hộ Thường tứ gia! Đến lượt thế hệ của ông, trang lịch này rốt cuộc cũng lật ngược lại, phái kép hề cũng có thể gánh vác trọng trách, treo bảng đầu rồi. Lại thêm một vở "Từ Cửu Kinh thăng quan ký", Thường tứ gia liền một bước vươn lên thành "nghệ sĩ biểu diễn nổi tiếng" ở tái ngoại, khiến biết bao anh hùng hào kiệt, trong chốc lát đều lu mờ trên sân khấu.

Được! Thường tứ gia phất rồi.

Nghĩ lại hồi đầu, Thường tứ gia đừng nói là phất, đến cái tên của mình cũng suýt chút nữa bị người ta quên sạch. Bọn trẻ gọi ông là "chú hề", "đại gia hề"; sư huynh đệ gọi ông là "anh hề", "hiền đệ hề"; thế hệ đi trước và mấy kẻ có vai vế thì thẳng thừng kéo dài giọng gọi ông là "hề... ơ"; đến cả vợ ông cũng công khai trước mặt hay sau lưng không nể nang gì mà gọi ông là "đồ hề xui xẻo", hết cách! Ai bảo bố mình xướng hề, ông nội xướng hề, ông nội của ông nội vẫn xướng hề chứ? Trong gánh hát đời đời truyền nhau cái cách xưng hô như thế, đành chịu thôi!

Nhưng hiện tại mà bạn gọi thử kiểu đó xem...

Địa vị đã thay đổi, cách xưng hô cũng phải đổi theo. Để bày tỏ sự tôn trọng, đắt lôi danh hiệu của Thường tứ gia từ trong đống đồ cổ ra: Thường Sửu Nhạc! Thường Sửu Nhạc? Hè hè! Tứ gia vốn có tên là Thường Sửu Nhạc! Mới mẻ thì mới mẻ thật, nhưng cứ gọi thẳng đuột không lớn không nhỏ thế này xem chừng hình như không ổn lắm. Phía sau hình như còn phải gắn thêm gì nữa? Đồng chí? Tiên sinh? Sư phụ? Đều có vẻ không thích hợp lắm. May mà hiện nay đang thịnh hành kiểu gọi cổ điển, tính theo thứ bậc sư huynh đệ, hai chữ "Tứ gia" liền tự nhiên gắn vào đằng sau chữ "Thường". Thường tứ gia? Chậc chậc! Gọi lên cửa miệng, nghe lọt tai, cổ kính đậm đà, ra dáng ra phết chứ liệng!

Nước lên thuyền lên mà.

Danh xưng Thường tứ gia này vừa ra đời, liền nhận được sự đồng thuận nhất trí trong đoàn kịch. Mấy tiểu tử quản mũ mão, quản trang phục, quản mãng khao, mấy huynh đệ mặc áo giáp, đánh phụ tá, chạyLong lân, cho đến mấy vị đệ huynh kéo đàn nhị, đánh trống phách, làm văn võ trường diện, hình như vẫn cảm thấy gọi thế này hãy còn chưa đã thèm, thế là dứt khoát bỏ chữ "Thường" đi mà gọi thẳng là "Tứ gia". Nghe kìa! Thân mật biết bao nhiêu chứ! Đến cả vị từ trước đến nay vẫn treo bảng đầu, gánh vác trọng trách, tên tuổi lừng lẫy đất tái Bắc là võ sinh trường y - tam sư huynh Lương Tiểu Lâu, cũng chủ động đến nâng tơi cho ông, không kiêu không ngạo đổi gọi ông là "tứ đệ". Còn như vị linh hồn của đoàn kịch, người sư muội chuyên đào xanh, giỏi diễn hoa đán, văn không từ chối, kinh khúc không loạn là Thượng Lan Phương kia, lại càng cướp tiên phong đổi cách gọi, sớm đã ngọt xớt "Tứ gia! Tứ gia!" gọi không dứt miệng rồi.

Nay khác xưa, đổi đời rồi.

Nhưng đổi này không xong, rắc rối hình như cũng theo đó mà kéo đến nhiều hơn. Ngày trước sống mũi Thường tứ gia quen vẽ mấy ô đậu hũ, quen vẽ cóc ghẻ, lên sân khấu xuống sân khấu bị người ta quen cười cợt, bình thường tính ra cũng luôn không tránh khỏi lộ ra bộ dáng còng lưng rụt vai, đầu khỉ mặt khỉ. Nhưng bây giờ thì không được nữa, theo tiếng lóng trong ngành, thế gọi là phải "ra dáng" rồi: sống lưng ưỡn thẳng tắp, mắt nhìn thẳng, miệng không hé mở, giơ tay nhấc chân, quả thực có chút phong thái của "Tứ gia". Có chút gượng gạo, nhưng không "ra dáng" thì có được không? Chưa nói đến chuyện treo bảng đầu, gánh vác trọng trách vốn không phải chuyện đùa! Quan trọng hơn là vợ vẫn đang trừng mắt nhìn đằng sau kìa. Hơi hở ra bộ dạng con khỉ, về nhà là lại một trận mắng mỏ:

"Nhìn cái vẻ mặt xấu xí của anh kìa, sinh ra đã là cái mệnh đồ hề xui xẻo!"

Nói ra không phải xấu hổ, Thường tứ gia có chút sợ vợ. Phải biết rằng, năm xưa thái thái của Thường tứ gia cũng xinh tươi lắm đấy! Chỉ tại cái giọng cứ hay gây sự, nên mới rơi vào cảnh tiểu thư diễn thành nha đầu, công chúa diễn thành cung nữ. Cuối cùng nhờ có tam sư huynh Lương Tiểu Lâu hết lòng vun vén, mới ngậm ngùi gả cho Thường tứ gia. Mặc dù mấy năm nay ngày càng phát phúc, đến nỗi cung nữ nha đầu cũng có vẻ chật chỗ, buộc lòng phải đứng trên sân khấu mặc nam trang làm nha dịch tam ban, nhưng đối với Thường tứ gia thì uy lực vẫn không giảm so với năm xưa. Ngay cả khi đã thăng cấp thành "Tứ gia", ông vẫn cứ răm rắp nghe lời thái thái trong mọi chuyện. Thế đấy, thái thái vừa nổi giận, Thường tứ gia liền vội vàng chất đầy nụ cười trên mặt:

"Bà xã! Lại chuyện gì nữa thế này?"

"Chuyện gì nữa à? Tự hỏi bản thân xem! Bảo anh cứ giữ mình giữ mỏ, anh hay lắm, hôm nay lại toe toét đi đòi đầu mẩu thuốc lá của người ta để hút!"

"Hè hè! Thì, thì..."

"Thì cái gì?! Đây không phải tôi sợ anh bị ung thư à? Lấy ơn báo oán, đồ không có lương tâm xui xẻo này!"

"Đừng, đừng, bà đừng khóc nữa! Tôi bảo đảm một hộp thuốc hút năm ngày không được sao?"

"Năm ngày thì oan ức cho anh quá nhỉ? Nhìn tam ca Lương Tiểu Lâu nhà người ta xem, rượu thuốc không dính, lúc nào cũng giữ được phong độ ấy, thời nào triều nào cũng là một nhân vật! Người ta dẫu nay không treo bảng đầu nữa, thì có ai dám coi thường dù chỉ nửa phân chứ?"

"Đúng thế, đúng thế..."

Được rồi! Đã thế thái thái đã chỉ định sư huynh làm hình mẫu cho mình, thì đới thực sự phải bỏ công chú ý một chút mới được. Nhưng học thế nào đây? Sư huynh Lương Tiểu Lâu tuy đã hơn bốn mươi đầu, nhưng người ta chính là cái kiểu "đẹp từ trong trứng nước"! Dù là vóc dáng, đường nét, hay khuôn mặt, đều đẹp một cách phóng khoáng như thế, đẹp một cách chính phái như thế, đẹp một cách vừa vặn như thế, đẹp đến mức khiến người ta tâm phục khẩu phục! Cho đến tận bây giờ, lượng khán giả nữ vẫn còn phải xếp hàng thuê người ta gọi đấy. Ngay cả mấy ả tóc vàng mắt xanh người nước ngoài, cũng hình như không chịu kém cạnh. Hơn một tháng trước, một ả đàn bà ngoại quốc trẻ tuổi sau khi xem vở "Trường Bản Pha" của Lương tam ca, chẳng những tự tay mang lên sân khấu một lẵng hoa lớn, còn sà vào ôm chẩm cổ anh hôn lên má mấy cái, làm trét đầy son môi lên mặt trắng của Triệu Tử Long, thật khiến người ta nhìn mà thèm thuồng. Còn bản thân mình ư? Đừng nói cái tướng mạo này bẩm sinh đã thiếu sót, cho dù có học theo người ta giữ mình ở cái "điểm" đó thì cũng khó lắm thay!

Phải biết rằng, kiếm cơm trong gánh hát không phải là chuyện đùa...

Đúng là thế đấy! Nhất là cái đoàn kịch cũ mà Thường tứ gia đang ở đây, lại càng thấy không hề dễ dàng. Nhớ lại năm xưa, Càn Long gia vì con cháu trấn thủ biên cương mà xây dựng thành cổ này ở tái ngoại, chính là lấy Bắc Kinh cũ làm khuôn mẫu. Niềm vui ở Bắc Kinh cũ có, chỗ này lẽ nào lại thiếu? Thế là tiếp theo chuyện dắt ngựa, đậu ưng, chơi chim, chọi dế, sau đó đến thời Lão Phật gia lâm triều lại rước cái gánh hát Kinh kịch này vào. Thoắt cái đã trăm tám chục năm, đời cha con nối tiếp, thầy trò truyền nhau; lúc lắc tròng trành, khi hưng khi suy, gánh hát này vậy mà vẫn tồn tại được, mấy năm đầu, thậm chí còn từng chen chân làm một tiểu đoàn kiểu mẫu ở tái ngoại một trận nữa chứ. Nghe nói là duy nhất kể từ khi hát bài "Quốc tế ca" đến nay. Cơm biên chế, y phục biên chế, đãi ngộ biên chế, mẹ kiếp náo nhiệt một trận ra trò đấy! Nhưng những lề thói cũ ở đây nhiều lắm, nhiều đến mức anh không tài nào nhấc chân lên nổi. Đến cả mấy em tốt nghiệp trường kịch đến đây rèn luyện hai năm, cũng sẽ trở nên cổ kính đậm đà, bóng bẩy mỡ màng. Không nghe lời được sao? Cho đến nay vị tổ sư gia "Vân Lý Thiểm" lão tiên sinh tám mươi ba tuổi kia vẫn còn tinh anh lắm đấy! Đó chính là một đời danh tịnh, sư phụ của sư phụ, nhân chứng cho sự hưng thịnh của đoàn kịch, lão nhân gia có thể nhìn anh làm hỏng gia pháp do tổ tông để lại hay sao? Các vị ạ! Ai treo bảng đầu, ai làm đào kép, ra dáng gia chủ thì được, nhưng bắt buộc phải ra dáng không vượt quá khuôn phép, ra dáng cho thật vừa vặn, ra dáng vừa có uy lại vừa được lòng người. Không tin các vị cứ thử xem? Khó lắm thay!

Thế mà Lương tam ca nhà người ta lại làm được.

Trước tiên là người ta cưới được một người vợ tốt, cháu gái nội của Dương lão tiên sinh Dương Việt Lâu - chủ gánh hát đời thứ bảy của đoàn kịch lúc bấy giờ, thái đẩu sinh lão ở tái ngoại. Xấu thì có xấu thật, nhưng nghe lời, răm rắp trăm bề, y như cái hồ lô không miệng. Hơn nữa Dương lão tiên sinh vì để bù đắp sự thiếu sót về ngoại hình cho cháu gái, đã đem toàn bộ tuyệt kỹ làm của hồi môn giao hết cho cháu rể. Khỏi phải nói nhiều, tam ca liền trở thành người thừa kế chính tông trong đoàn kịch. Thêm vào đó là cách đối nhân xử thế của người ta, cái đó học lại càng khó hơn nữa! Đang từ vị trí đoàn trưởng đoàn kịch nhỏ bị hất cẳng xuống, vậy mà không có lấy nửa câu vô ích, một vở Triệu Tử Long trong "Trường Bản Pha", lại vừa đá vừa đánh tự mở ra cho mình một lối đi. Lại nói chuyện giữa người ta với sư muội Thượng Lan Phương, đã mười sáu mươi bảy năm nay, mặc cho người ta sau lưng thèm thuồng hò hét nháo nhào cả lên, người ta vẫn cứ tuyệt đối không giải thích, lại càng không tránh hiềm khích, hơn nữa vẫn cứ gần gũi một cách trong sạch, một cách thanh tao, một chút mùi tục tĩu cũng không dính dáng tới, khiến những kẻ la làng cũng cảm thấy mình đê tiện. Lấy chuyện sáng hôm qua luyện thanh trong rừng cây nhỏ ra mà nói, người ta nhìn đôi mắt long lanh, vóc dáng trẻ mãi không già của sư muội, lại lén lút dán mắt vào tam ca. Nhưng người ta lại như không nhìn thấy, vẫn cứân cần hòa nhã tiến lên chào hỏi:

"Sư muội! Giọng vẫn ổn chứ?"

"Vẫn ổn ạ." Lại càng thêm phần lễ phép, "Cảm ơn tam ca đã nhớ đến."

"Cô nói gì thế, hôm qua em rể còn mang sang cho tôi một bình rượu ngon đấy chứ!"

"Đó chẳng phải là nên làm sao?" Đầu cúi lại càng thấp hơn, "Tuhai xót anh ấy bị nước ăn chân, ít hôm trước còn làm cho anh ấy một đôi giày vải đế nghìn tầng đấy ạ!"

"Với ai với ai chứ?"

"Cũng phải ạ." Giọng càng thêm cảm động, "Cảm ơn chị dâu hộ tôi nhé."

"Anh lại khách sáo rồi, chị dâu anh mà biết sẽ giận đấy."

"Chị dâu thật tốt..."

Nghe kìa! Mối quan hệ giữa hai nhà người ta thế đấy? Cho dù có đem ánh mắt thèm thuồng như mèo thèm mỡ của mấy vị đệ huynh dệt thành một lưới, cũng không thể bới ra dù chỉ một chút sai sót nhỏ nhặt nào của Lương tam ca. Nói một câu, Lương tam ca ra dáng có bài có bản, giữ mình có căn có cội. Hình như trên người người ta mọc đầy những thứ lông "thảm" không nói rõ nổi, không sờ mó được ấy, khiến người ta kính nể, lại vừa...

Còn bản thân mình thì sao?

Thường tứ gia càng nghĩ càng sợ. Ông vẫn có chút tự mình hiểu biết, biết rằng mình diễn hề cả đời, trên người đến nửa chiếc lông thảm cũng chẳng có, không trấn áp nổi người ta, chỉ sợ mình giữ mình quá lằn ranh, ra dáng gây ra tai họa. Hay cho các vị nhé! Bát cơm trong gánh hát này dễ ăn lắm đấy phỏng? Các bậc lão thiểu xung quanh này dễ chọc lắm đấy phỏng? Ngày trước, bao ngân của đám tiểu tử là đi theo cái độ nhiệt của kép treo bảng đầu, kép càng nổi tiếng, bao ngân chia được càng nhiều. Còn như cái thời buổi này, mỗi người một phần lương, nâng đỡ anh chẳng phải dựa vào chút lòng người hay sao? Nếu đắc tội với vị nào, làm rối tung sự hòa hợp của mọi người, không thì ở trường văn dịch chuyển vị trí đàn nhị của người ta đi, khiến anh không bắt được tông, tìm đủ mọi cách "bẻ" giọng của anh, không thì giáng cho một búa đồng vào má anh, khiến anh giẫm không trúng nhịp, ép anh phải bẽ mặt trước công chúng ngay trên sân khấu cho bằng được.

Rã dáng, giữ mình, chẳng những khó, mà còn vô cùng hiểm nghèo nữa...

Nhưng treo bảng đầu, gánh vác trọng trách trong gánh hát, không ra dáng giữ mình hình như lại không được. Người trong cái ngành này không thể nhìn thấy mặt tốt được. Hay mắc cái thói hư đắc chí leo lên đầu lên cổ người ta. Để cho mấy vị gia gia này nắm được thóp mềm thóp cứng, thì anh đừng mong có ngày tháng yên ổn trên sân khấu nữa. Treo bảng đầu trở thành món đồ chơi trong tay họ, không chừng lúc nào họ lại lôi anh ra "cợt nhả". Các vị ạ! Lịch sử các triều đại vốn không thiếu những người tài có giọng ca hay, có phong thái tốt, có công phu giỏi, nhưng có thể kiên trì đến khi treo bảng đầu thì tuyệt đối chẳng có mấy ai, chính là vì cái đạo lý này đấy!

Thôi được! Thường tứ gia vẫn phải tiếp tục giữ mình.

Cũng may là thái thái đứng chôn chân trên sân khấu đã quen làm nha dịch tam ban, sớm đã mày mò ra được một bộ triết lý nhân sinh giữ mình từ trong văn kịch, có cô ấy làm chỉ đạo ngoài sân khấu, Thường tứ gia rốt cuộc cũng ra dáng giữ mình đi tiếp được. Nhưng cứ giữ mình mãi, Thường tứ gia liền sinh ra một loại cảm giác kỳ lạ. Trước tiên, ông cảm thấy vóc dáng của mình càng lúc càng bất thường, gáy cứng đờ, chiều cao cứ thế vọt lên. Không, không không! Đây không chỉ là cảm giác, mà là sự thật. Kìa nhìn xem! Mấy năm trước chiếc quần dài quét mu bàn chân, hiện nay suýt thành quần đùi lớn. Mấy năm trước chiếc quân phục ôm trọn mông, hiện nay chỉ vừa vặn che được thắt lưng. Thường tứ gia có chút ngỡ ngàng: Hơn bốn mươi đầu rồi mà còn cao lên được á? Nhưng thái thái lại vô cùng hài lòng, hiếm hoi lắm cô mới hôn ông một cái, rồi nói:

"Cuối cùng cũng sửa được cái tật xấu còng lưng rụt vai, đầu khỉ mặt khỉ của anh rồi!"

"Chẳng phải đều nhờ ơn bà chỉ điểm cả sao?" Thường tứ gia vội vàng mang ơn đội nghĩa.

"Hôm qua Thượng Lan Phương còn ghé tai tôi thì thầm nói, không ngờ Tứ gia nhà mình lại có sẵn vài phần điển trai đấy!"

"Hè hè!" Thường tứ gia có chút đắc ý quên hình.

"Đồ tiện nhân! Tôi đánh tiếng trước cho anh biết đấy, anh mà vừa ưỡn thẳng cái lưng lên đã dám đi chọc ghẹo con hồ ly tinh nào, bà đây không yên chuyện với anh đâu!"

"Không dám, không dám!" Thường tứ gia nhanh chóng bảo đảm.

"Nhớ lấy! Vẫn phải giữ mình, ra dáng, cầm chừng cho kỹ vào!"

"Đúng thế, đúng thế!" Thường tứ gia lập tức hưởng ứng.

Đúng vậy! Thường tứ gia đúng là đã ra dáng được một cái mầm mống, ra dáng được phong thủy, thế nhưng cũng ra dáng ra cả rắc rối. Ngày trước, Thường tứ gia hòa mình vào đám đệ huynh đùa cợt cười cợt, ăn cơm không quản chuyện bao đồng, cúi đầu khom lưng chẳng nhìn ra cái gì cả. Thế nhưng hiện nay vừa ra dáng nhô đầu lên, liền cảm thấy những thứ âm khí, dương khí, hắc ám, trắng trợn, lại còn cả cái thứ hồng phấn nhàn nhạt kia, cái gì cũng thích chui vào hốc mắt. Thêm vào đó cái gáy vừa cứng đờ, chẳng hiểu sao đại não lại quay nhanh đặc biệt, chuyện này lại càng khó giải quyết hơn. Ví dụ như, sư muội Thượng Lan Phương, một nhân vật xinh tươi ngời ngời như thế, tại sao lại tâm nguyện tình nguyện gả cho cái tên Thái Thái Lưu vô dụng đánh tiểu xõa chứ? Ngày trước chỉ cho là sư muội mợ chuộng sự đôn hậu thật thà, chưa từng để vào trong tâm khảm. Bây giờ thì không nghĩ thế nữa rồi, hễ nhìn thấy cái bộ dáng cháu chắt đích tôn của Thái Thái Lưu đó, liền không kìm lòng được mà nhớ đến chuyện thiên tác chi hợp của Lương tam ca, rồi từ đó lại liên tưởng đến nguồn gốc của vợ mình. Chỉ vì chuyện này, Thường tứ gia lần đầu tiên mất ngủ, nửa đêm vậy mà có thể nghiến răng vùng vẫy thoát ra khỏi vòng tay mềm oặt của thái thái.