1948 – J. D. Salinger[1]
Nếu có điều gì đó tốt đẹp và ai cũng công nhận thì chẳng lý nào ta lại không thích cả. (Chú thích: Ba phải mất cả buổi chiều mới viết được câu ấy đấy. Cụm từ “ai cũng công nhận” cứ lảng vảng trong đầu ba mãi.)
“Chuyến đi tới bãi biển”, tác phẩm của con trong cuộc thi Viết truyện ngắn của hạt gợi ta nhớ tới một truyện của Salinger. Ta nói thế vì ta nghĩ con phải đoạt giải Nhất mới đúng. Nhưng giải Nhất lại thuộc về “Đôi tay bà tôi” nhỉ. So với truyện của con, nó quá đơn điệu cả về lời văn lẫn xúc cảm. Cố lên, con gái. Là một người bán sách, ta có thể khẳng định với con rằng, giải thưởng giúp ích cho doanh số nhưng lại chẳng liên quan gì nhiều tới chất lượng đâu.
AJF.
Tái bút 1: Điểm ba thích nhất ở truyện của con là sự đồng cảm. Tại sao mọi người lại làm điều mà họ làm? Đây cũng chính là dấu ấn của một tác phẩm vĩ đại đấy.
Tái bút 2: Nếu cần một lời góp ý thì ba nghĩ con nên đưa phần bơi lội vào sớm hơn.
Tái bút 3: Với lại, độc giả ai cũng biết cây ATM là gì mà.
CHUYẾN ĐI TỚI BÃI BIỂN
Maya Tamerlane Fikry
Giáo viên: Edward Balboni, trường Trung học thị trấn Alice
Lớp Chín
Mary trễ tới nơi rồi. Cô có phòng riêng nhưng lại phải dùng chung nhà tắm với sáu bạn nữa, và dường như lúc nào trong đó cũng có người. Sau khi tắm xong và quay lại phòng, cô đã thấy người trông trẻ đang ngồi đợi trên giường. “Mary à, tôi phải chờ cô năm phút rồi đấy.”
“Tôi xin lỗi,” Mary nói. “Tôi muốn tắm mà mãi mới chen vào nổi.”
“Đã 11 giờ rồi. Cô chỉ thuê tôi tới trưa và tôi có hẹn lúc 12 giờ 15 phút. Cô đừng về muộn nhé.”
Mary cảm ơn cô trông trẻ, hôn lên trán con gái và nói, “Ở nhà ngoan nhé.”
Mary chạy qua khuôn viên trường đại học, lao thẳng đến khoa Tiếng Anh. Cô hộc tốc lên lầu thì thấy thầy giáo đang chuẩn bị về. “Mary à, tôi đang định về vì nghĩ em không đến. Mau vào đi.”
Mary bước vào văn phòng. Thầy giáo lấy xấp bài luận của cô ra và đặt lên bàn. “Mary, trước đây em luôn được điểm A, còn giờ lại trượt tất cả các môn học.”
“Em xin lỗi,” Mary đáp. “Em sẽ cố gắng hơn.”
“Em có vấn đề gì trong cuộc sống à?” Thầy giáo hỏi. “Em từng là một trong những sinh viên ưu tú nhất ở đây.”
“Không có gì ạ,” Mary đáp, bối rối cắn môi.
“Em có học bổng của trường, điểm kém thế này thì phức tạp đấy. Nếu tôi báo lên trường, họ sẽ cắt học bổng của em, hoặc ít nhất em cũng bị đình chỉ học một thời gian.”
“Xin thầy đừng làm thế!” Mary nài nỉ. “Em chẳng còn nơi nào khác để đi. Em chỉ có mỗi tiền học bổng để sống thôi.”
“Tôi cũng chỉ muốn tốt cho em. Em nên về nhà và xốc lại tinh thần đi. Vài tuần nữa là tới Giáng sinh, chắc bố mẹ em sẽ thông cảm thôi.”
Mary quay về ký túc xá trễ mười lăm phút. Thấy cô bước vào phòng, người trông trẻ nhăn nhó, “Mary, cô lại muộn rồi đấy. Thế là tôi cũng trễ hẹn rồi. Xin lỗi, dù tôi có thích con bé đến mấy thì cũng không thể trông giúp cô được nữa.”
Mary đón đứa bé từ tay người trông trẻ, “Tôi hiểu.”
“Với lại,” người trông trẻ nói thêm, “cô còn chưa trả tiền tôi ba buổi đâu. Mỗi buổi 10 đô, tổng cộng là 30 đô.”
“Tôi trả tiền sau được không? Đáng lẽ tôi phải qua cây rút tiền tự động (ATM) nhưng vội quá nên quên mất.”
Người trông trẻ nhăn nhó, “Thế thì để tiền vào phong bì rồi quẳng vào phòng tôi ấy. Tôi muốn nhận tiền trước Giáng sinh, còn phải mua quà cho mọi người nữa.”
Mary đồng ý.
“Chào công chúa bé bỏng nhé,” người trông trẻ nói.
“Giáng sinh vui vẻ.”
Đứa nhỏ bập bẹ.
“Cô có kế hoạch gì vào kỳ nghỉ lễ chưa?”
“Tôi sẽ đưa nó đến thăm mẹ tôi. Bà ở thị trấn Greenwich, tiểu bang Connecticut. Giáng sinh nào bà cũng có cây thông Noel to đùng và nấu những bữa tối ngon tuyệt, sẽ có hàng đống quà cho tôi lẫn Maya.”
“Nghe tuyệt đó,” người trông trẻ nói.
Mary địu con bé lên và đi tới cây ATM. Cô kiểm tra số dư trong tài khoản, còn 75 đô và 17 xu. Cô rút 40 đô la rồi vào ngân hàng để đổi tiền lẻ.
Cô bỏ 30 đô vào phong bì, viết tên người trông trẻ lên rồi mua một vé tàu điện ngầm và ngồi đến tận cuối bến. Cảnh vật nơi đây không đẹp bằng trường đại học của Mary.
Mary đi dọc theo con đường, tới một ngôi nhà cũ kĩ có hàng rào thép bao quanh. Một con chó bị xích cổ trước sân đang sủa ầm ĩ khiến đứa nhỏ bắt đầu gào khóc.
“Đừng sợ con à,” Mary nói, “con chó không cắn con được đâu.”
Họ bước vào nhà. Căn nhà rất bẩn, chỗ nào cũng có trẻ con. Lũ trẻ cũng bẩn thỉu nữa, đứa lớn đứa bé nhốn nháo cả lên. Vài đứa còn bị khuyết tật, thậm chí phải ngồi xe lăn.
“Chào chị Mary,” một cô bé khuyết tật nói, “Chị làm gì ở đây vậy ạ?”
“Chị đến gặp Mama.”
“Bà ở trên tầng ấy. Bà đang bị ốm.”
“Cảm ơn em.”
“Mary, con của chị à?” Đứa bé lại hỏi.
“Không,” Mary cắn môi, “chị trông hộ bạn thôi.”
“Trường Harvard thế nào ạ?”
“Tuyệt vời lắm.”
“Chắc chị toàn được A nhỉ?”
Mary nhún vai.
“Chị Mary giỏi quá. Chị còn tham gia đội tuyển bơi chứ?”
Mary lại nhún vai lần nữa. Cô bước lên cầu thang để đi gặp Mama.
Mama là một phụ nữ da trắng béo ục ịch, Mary lại là cô gái da đen mảnh khảnh. Chắc chắn bà không phải mẹ ruột của cô rồi.
“Chào Mama. Chúc mừng Giáng sinh.” Mary hôn lên má bà.
“Chào con, cô sinh viên ưu tú. Mẹ không nghĩ con lại quay về căn nhà này.”
“Dạ.”
“Con của con đấy à?” Mama hỏi.
Mary thở dài. “Vâng.”
“Thật đáng xấu hổ. Một cô gái giỏi giang như con lại tự mình hủy hoại tương lai. Chẳng phải mẹ luôn dặn con đừng có yêu đương sớm hay sao? Chẳng phải mẹ đã dặn phải sử dụng biện pháp an toàn còn gì?”
“Vâng, Mama,” Mary lại cắn môi. “Mama này, con với con bé ở nhờ một thời gian được không ạ? Con tính tạm thời nghỉ học để ổn định lại. Nếu được thì tốt quá.”
“Ôi, Mary. Mẹ ước có thể giúp được con nhưng nhà chật lắm, chẳng còn phòng nào cho con nữa. Con cũng quá tuổi để được nhận nuôi rồi.”
“Mama, con không còn nơi nào để đi.”
“Mary, mẹ nghĩ con nên liên lạc với bố đứa trẻ đi.”
Mary lắc đầu, “Con không biết gì về anh ấy.”
“Thế thì mẹ nghĩ con nên cho nó đi làm con nuôi vậy.”
Mary lại lắc đầu lần nữa, “Con không thể làm thế.”
Mary quay lại ký túc xá. Cô nhét hết đồ của đứa bé cùng con Elmo nhồi bông vào một chiếc túi. Một cô bạn bước vào phòng Mary.
“Mary này, cậu đi đâu thế?”
Mary cười rạng rỡ, “Mình tính làm một chuyến du lịch tới bãi biển. Đứa nhỏ thích biển lắm.”
“Giờ ra biển hơi lạnh đấy.”
“Không lạnh quá đâu. Mình với nó sẽ mặc thật ấm. Với lại, mùa đông ở biển cũng rất đẹp.”
Cô bạn nhún vai, “Chắc thế.”
“Hồi còn nhỏ, ba mình hay đưa mình ra biển lắm.”
Mary nhét phong bì vào phòng người trông trẻ. Tại ga tàu, cô dùng thẻ tín dụng để mua vé tàu và vé phà đến đảo Alice.
“Cô không cần mua vé cho đứa nhỏ đâu,” người bán vé nói với Mary.
“Tốt quá,” Mary đáp.
Đến đảo Alice, nơi đầu tiên Mary nhìn thấy là tiệm sách. Cô liền bước vào để cả hai mẹ con được ấm lại. Có một người đàn ông sau quầy thanh toán, anh ta đi đôi giày hiệu Converse, trông thật cau có.
Nhạc Giáng sinh vang vọng trong cửa tiệm. Bài hát tên là “Hãy để mình có một Giáng sinh nho nhỏ thật vui vẻ[2]”.
“Bài này buồn quá,” một vị khách phàn nàn. “Bài hát buồn nhất mà tôi từng nghe. Sao người ta lại viết một bài hát Giáng sinh buồn như thế nhỉ?”
“Tôi muốn mua một cuốn sách để đọc,” Mary hỏi người bán hàng.
Người đàn ông dường như bớt cau có hơn, “Cô thích thể loại gì?”
“À, tất cả các thể loại, nhưng tôi thích đọc sách kể về nhân vật chính phải đối mặt với khó khăn và cuối cùng vượt qua được. Tôi biết cuộc sống chẳng dễ dàng như thế. Có lẽ vì vậy mà tôi yêu thích thể loại này.”
Người bán hàng nói có một cuốn hoàn hảo cho cô nhưng lúc anh quay lại, cô đã biến mất.
“Cô à?”
Anh đặt cuốn sách lên bàn, phòng khi cô gái quay lại.
Mary đi đến bãi biển nhưng đứa bé thì không.
Cô đã từng tham gia đội tuyển bơi, giỏi đến mức giành giải Nhất trong cuộc thi bơi toàn bang hồi trung học. Hôm đó, biển động và lạnh giá. Mary không đến để luyện tập.
Cô bơi ra biển, qua ngọn hải đăng và không quay lại nữa.
KẾT THÚC
“Chúc mừng cậu,” Maya nói với John Furness ở quầy lễ tân. Cô đang nắm chặt chiếc áo thun trong tay. Mẹ Amelia cầm giấy khen cho cô. Giải Ba.
John nhún vai, mái tóc rung rung, “Mình nghĩ cậu phải giành giải Nhất mới đúng, nhưng thật tuyệt vì cả hai bài thi của thị trấn Alice đều được chọn.”
“Chắc tại thầy Balboni dạy giỏi.”
“Nếu cậu thích, chúng ta có thể dùng chung thẻ quà tặng của mình,” John nói.
Maya lắc đầu. Cô không muốn có được phần quà theo cách đó.
“Cậu đã tính làm gì với tiền thưởng chưa?” John hỏi.
“Mình định làm từ thiện. Cho lũ trẻ có hoàn cảnh khó khăn.” Maya đáp.
“Thật hả?” John lại dùng chất giọng giả phát thanh viên.
“Ba mình không thích mình mua đồ qua mạng lắm.”
“Cậu không giận mình đấy chứ?” John hỏi.
“Không. Mình mừng cho cậu mà. Giờ thì giàu rồi nhé!” Cô vỗ mạnh vào vai cậu.
“Ui!”
“Gặp sau nhé. Nhà mình phải bắt chuyến phà về Alice.”
“Nhà mình cũng thế mà. Nhưng tranh thủ đi chơi đã chứ, về gì sớm thế.”
“Ba mình còn vướng cửa hàng nữa.”
“Hẹn gặp lại cậu ở trường vậy,” John lại giả giọng phát thanh viên.
Trên đường về nhà, mẹ Amelia chúc mừng Maya đã viết được một câu chuyện rất tuyệt vời và lọt vào top 3, ba AJ. thì chẳng nói gì.
Cô nghĩ hẳn ba phải thất vọng về mình lắm, nhưng trước khi xuống xe, ba nói, “Mấy cuộc thi này chẳng công bằng chút nào. Họ thích vì họ thích thôi, điều này hay mà cũng rất dở. Kết quả phụ thuộc vào cảm tính cá nhân quá nhiều. Ví dụ, hai trong số ba người lọt vào chung kết là nữ chứng tỏ giám khảo đa phần là nam. Cũng có thể một trong các giám khảo mới mất bà vào tuần trước, khiến truyện kia thành hay hơn hẳn. Ai mà biết được. Nhưng có điều này ta biết: ‘Chuyến đi tới bãi biển’ của Maya Tamerlane Fikry được viết bởi một nhà văn thực thụ.” Cô nghĩ ba sắp ôm mình, nhưng thay vào đó, ba lại bắt tay cô, theo cách ba vẫn làm lúc đón tiếp đồng nghiệp hay nhà văn tới thăm cửa tiệm.
Cô chợt nghĩ, Vào cái ngày ba bắt tay tôi, tôi biết mình đã trở thành một nhà văn.
Trước khi năm học kết thúc, AJ. và Amelia đã chọn được một căn nhà chỉ cách tiệm chừng mười phút lái xe. Mặc dù có bốn phòng ngủ, hai nhà tắm và sự yên tĩnh mà gã nghĩ là phù hợp để một nhà văn trẻ làm việc nhưng nó hoàn toàn không phải ngôi nhà lý tưởng cho mọi người. Chắc cả 50 năm nay nó chưa được tu sửa. Trần nhà thấp, vài chỗ giấy dán tường đã bong tróc, móng nhà thì yếu. AJ. gọi nó là “Ngôi nhà mười năm”, hàm ý “phải mất mười năm nữa mới sửa xong nổi”. Amelia thì gọi nó là “dự án” và cô bắt tay vào tu bổ ngay lập tức. Maya mới đọc xong bộ sách Chúa tể những chiếc nhẫn nên gọi nơi này là Bag End. “Vì trông nó hệt như nhà của người lùn hobbit vậy.”
AJ. hôn lên trán con gái. Gã vui mừng vì đã đào tạo được một cô nhóc mọt sách tuyệt vời.
❀ ❀ ❀
[1] J. D. Salinger (1919-2010): Nhà văn người Mỹ.
[2] Tên gốc: Have Yourself a Merry Little Christmas được viết bởi Hugh Martin và Ralph Blane.
