Kính gửi Công tước xứ Marlborough.

Thưa Ngài,

Như lẽ thường tình, chúng ta thường có sự quý mến đặc biệt đối với những gì đã ngốn của chúng ta biết bao thời gian và tâm huyết để tạo nên, tôi hy vọng Ngài Công tước sẽ rộng lượng tha thứ cho nỗ lực muốn cứu tác phẩm này khỏi cảnh rơi vào quên lãng bằng cách đề tên tuổi lưu danh muôn thuở của Ngài lên trang đầu.

Tôi sẽ không cả gan nhắc lại đây những chiến công hiển hách trong cuộc đời Ngài, những điều đã được cả thời đại ca tụng và trở thành đề tài cho những ngòi bút siêu việt nhất; nhưng nếu tôi có thể khắc họa Ngài cho hậu thế qua tư cách cá nhân, miêu tả vóc dáng, phong thái và diện mạo của Công tước xứ Marlborough, tôi tin chắc rằng điều đó sẽ lấp đầy tâm trí người đọc những hình ảnh tốt đẹp hơn và mang lại cho họ niềm vui thích lớn lao hơn bất cứ nội dung nào có thể tìm thấy trong cuốn sách này hay bất kỳ cuốn sách nào khác.

Quả thực, người ta không thể không thán phục trước việc Ngài vượt trội hơn phần còn lại của nhân loại trong cả những ân huệ nhỏ nhặt nhất lẫn vĩ đại nhất, mà không làm Ngài phiền lòng. Sẽ chẳng có gì đáng để nhắc đến nếu những nét duyên dáng và thu hút nơi con người Ngài không phải là ưu thế độc tôn mà Ngài có được so với những người khác — một điều hầu như bị các nhà văn lớn phớt lờ.

Tuy vậy, sẽ thật thú vị biết bao đối với những ai đọc về những bước ngoặt bất ngờ trong cuộc đời Ngài, nếu được biết về cuộc sống đời thường và cung cách ứng xử của Ngài! Thật thú vị biết bao khi hay tin chính vị tướng từng gieo rắc lửa và gươm giáo vào lãnh thổ của tất cả những kẻ dám chống lại chính nghĩa của tự do, và gieo nỗi khiếp sợ cho các đạo quân của nước Pháp, lại có một phong thái giữa chốn vương quyền cao sang dịu dàng chẳng khác nào những bước đi đầu tiên trên con đường vươn tới sự vĩ đại! Và nếu có thể diễn tả được sự uy nghi điềm đạm ấy — thứ vừa thuyết phục vừa ra lệnh — thì sẽ hiện lên rõ ràng trước mắt người đời sau, cũng như trước mắt những người cùng thời với Ngài, rằng mọi sự kiện lớn lao diễn ra dưới sự chỉ huy của một tâm hồn mực thước ấy đều là hồng ân của Thiên đàng ban cho sự khôn ngoan và lòng dũng cảm; và mọi điều có vẻ bất trắc xảy ra đều do sự cho phép của đấng tối cao mà chúng ta không thể dò thấu.

Ngài đã qua cái tuổi mà vị danh tướng tài ba và may mắn nhất trước thời của Ngài từng tuyên bố rằng ông ta đã sống đủ cho cả tự nhiên lẫn vinh quang; và Ngài Công tước hoàn toàn có thể đưa ra suy ngẫm ấy với sự chính xác lớn hơn nhiều. Ông ta thốt lên điều đó sau khi đã giành được đế quyền thông qua một cuộc soán ngôi những kẻ từng bị ông ta biến thành nô lệ; nhưng Thân vương xứ Mindelheim lại có thể hân hoan trong một vương quyền vốn là món quà từ Đấng mà các lãnh địa đã được Ngài gìn giữ.

Vinh quang được tạo dựng trên những thành công liên tiếp của các mưu lược và hành động cao cả vốn không chịu sự mai một; cũng chẳng có mưu đồ nào có thể chiến thắng được nó, ngoại trừ khoảng cách giữa phạm vi chật hẹp của những lời đồn đại với tầm vóc vô tận của tiếng thơm.

Chúng ta có thể chúc mừng Ngài Công tước không chỉ vì những chiến công hiển hách, mà còn vì sự kết thúc tốt đẹp trong quyền chỉ huy của Ngài, nhờ đó vinh quang của Ngài đã được đặt ngoài tầm với của số phận. Và khi con người Ngài cũng bước vào cõi vĩnh hằng ấy, nguyện xin Đấng Tạo hóa và Chủ tể muôn loài đưa Ngài vào cõi phúc lộc và bất tử cao cả đã được chuẩn bị sẵn cho các bậc quân vương nhân đức, các nhà lập pháp và những anh hùng, khi Người vào đúng thời điểm của mình cất nhắc họ khỏi lòng đố kỵ của nhân loại — đó là lời cầu nguyện chân thành từ,

Thưa Ngài,

Người đầy khiêm nhường,

Hết mực tận tụy của Ngài Công tước,

The Spectator.

Chú thích 1: John Churchill, sau này là Công tước xứ Marlborough, vào thời điểm này đã 62 tuổi và qua thời kỳ đỉnh cao danh vọng. Ông sinh tại Ashe, hạt Devonshire, vào năm 1650, là con trai của ngài Sir Winston Churchill, một người trung thành với vua Charles I. Năm mười hai tuổi, John Churchill được nhận làm hầu cận trong vinh thất của Công tước xứ York. Ông lần đầu khẳng định tên tuổi của mình như một binh sĩ trong chiến dịch bảo vệ Tangier chống lại người Moor. Từ năm 1672 đến 1677, ông phục vụ trong lực lượng viện trợ do vua Charles II của chúng ta gửi cho chủ nhân của ông, vua Louis XIV. Năm 1672, sau cuộc vây hãm Maestricht, Churchill được vua Louis ca ngợi trước toàn quân và phong chức Trung tá. Tiếp tục phục vụ Công tước xứ York, khoảng năm 1680, Churchill kết hôn với Sarah Jennings, người cận thần được Công chúa Anne sủng ái. Năm 1682, vua Charles II phong Churchill làm Nam tước, và ba năm sau, ông được phong hàm Thiếu tướng khi được cử sang Pháp để thông báo về việc vua James II lên ngôi. Khi trở về, ông được phong làm Nam tước Churchill xứ Sandridge. Ông đã góp phần dấy binh dấy loạn của Monmouth, nhưng trước cuộc Cách mạng, ông đã ngầm cam kết đi theo chính nghĩa của Thân vương xứ Orange; do đó, ông được vua William III phong làm Bá tước xứ Marlborough và Ủy viên Hội đồng Cơ mật. Sau một vài chiến dịch quân sự, ông từng bị giam một thời gian ngắn tại Tháp Luân Đôn do nghi ngờ có thư từ phản quốc với vị vua lưu vong. Năm 1697, ông được phục hồi sủng ái, và khi Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha bùng nổ vào năm 1701, ông giữ chức Tổng tư lệnh các lực lượng tại Các tỉnh Thống nhất. Trong cuộc chiến này, những chiến thắng đã biến ông thành vị tướng lừng lẫy nhất thời đại. Vào tháng 12 năm 1702, ông được phong tước Công tước kèm theo khoản tiền lương hưu năm nghìn bảng một năm. Trong chiến dịch năm 1704, Marlborough đã lên kế hoạch rất bí mật và tự mình thực hiện cuộc hành quân táo bạo và xa xôi nhất từng được thử nghiệm trong các cuộc chiến tranh lục địa của chúng ta. Nước Pháp, liên minh với Bavaria, sẵn sàng tiến đánh Vienna, nhưng Marlborough, rời khỏi La Haye, đã đưa quân đội của mình đến sông Danube, nơi ông đánh chiếm bằng bão táp một trại kiên cố của quân địch trên đồi Schellenberg, đồng thời tàn phá không thương tiếc các thị trấn và làng mạc của người Bavaria — những người chưa từng cầm vũ khí; nhưng như ông đã nói: "Giờ đây chúng ta sẽ đốt phá và tàn phá xứ sở của Tuyển hầu tước để buộc ông ta phải lắng nghe các điều kiện." Vào ngày 13 tháng 8, sau khi quân đội của Marlborough hội quân với lực lượng dưới quyền Thân vương Eugene, trận chiến đã được giáng xuống quân Pháp và Bavaria dưới quyền Thống chế Tallard, người đặt tổng hành dinh tại ngôi làng Plentheim hay Blenheim. Với cái chết và thương tích của mười một nghìn người trong quân đội của Marlborough và Eugene, cùng mười bốn nghìn người thương vong bên phía đối phương, một chiến thắng quyết định đã được đảm bảo, bản thân Tallard bị bắt làm tù binh, và 26 tiểu đoàn cùng 12 đội kỵ binh đã đầu hàng để trở thành tù binh chiến tranh. 121 quân kỳ và 179 cờ hiệu của địch đã được mang về nước và treo trong Đại sảnh Westminster. Nước Áo được cứu rỗi, và vua Louis XIV hoàn toàn bị khuất phục vào thời điểm ông từng tự tin hy vọng sẽ nắm giữ vận mệnh của châu Âu.

Vì chiến công này, Marlborough được Hoàng đế phong làm Thân vương của Đế quốc, và là "Người họ hàng tối cao" với tư cách Thân vương xứ Mindelheim. Tại quê nhà, ông được thưởng thái ấp Woodstock, nơi sau đó Cung điện Blenheim được xây dựng cho ông, và khoản tiền lương hưu 5.000 bảng từ Bưu điện được gắn liền với tước hiệu của ông. Tiếp sau đó là những chiến thắng khác, chuỗi trận khép lại bằng chiến trận Malplaquet vào năm 1709, dịp mà một lễ tạ ơn quốc gia được ấn định. Sau đó, bức tranh chính trị trong nước đã thay đổi. nước Anh đã mệt mỏi vì chiến tranh — cuộc chiến mà Marlborough bị buộc tội kéo dài vì lợi ích của sự giàu có khổng lồ mà ông thu vén chính thức từ các khoản phụ trội của các hình thức chi tiêu khác nhau cho quân đội. Phe Tory gia tăng sức mạnh, và vào đầu năm 1712, sau khi một ủy ban điều tra cáo buộc ông nhận tiền từ các nhà thầu cung cấp bánh mỳ và 2 1/2 phần trăm từ tiền lương của lính nước ngoài đệ trình báo cáo chống lại ông, Marlborough đã bị cách chức mọi công vụ. Sarah, nữ công tước vợ ông, cũng bị thất sủng trước Nữ hoàng, và họ đã rời khỏi nước Anh một thời gian. Marlborough viết: "Miễn là số phận của tôi không mang lại bất kỳ tổn hại nào cho công chúng, tôi sẽ vô cùng mãn nguyện; và sẽ tự coi mình là hạnh phúc trong chốn ẩn dật, nơi tôi có thể suy ngẫm một cách khôn ngoan về những thăng trầm của thế gian này." Chính trong thời kỳ thất sủng này, Steele và Addison đã dâng tặng Công tước xứ Marlborough tập thứ tư của tờ Spectator.

Chú thích 2: Julius Caesar.

Chương 252: Thứ Tư, ngày 19 tháng 12 năm 1711

Erranti, passimque oculos per cuncta ferenti.

Virgil

Thưa Ngài Spectator,

Tôi rất tiếc khi nhận thấy qua bài luận của ngài về Đôi mắt rằng ngài chưa nghiên cứu thấu đáo bản chất và sức mạnh của bộ phận đó trên mộtKhuôn mặt đẹp. Giá như ngài từng yêu, ngài hẳn đã thốt ra muôn vàn điều mà có lẽ đã không xuất hiện trong tâm trí ngài: Hãy ngẫm lại sự ngớ ngẩn mà nó khiến đàn ông thốt lên, những ngọn lửa mà người ta đồn rằng nó thắp bùng, niềm say mê mà nó khơi gợi, sự suy sụp mà nó gây ra nơi những người dũng cảm nhất; và dẫu ngài có cho rằng những điều đó được diễn tả một cách phóng đại đi chăng nữa, ngài vẫn phải thừa nhận rằng sức ảnh hưởng của nó là vô cùng to lớn khi lay động nam nhân đến mức phóng đại ấy. Chắc chắn rằng toàn bộ sức mạnh của tâm trí đôi khi ngự trị ở đó; rằng một cái nhìn trìu mến truyền tải tất cả những gì mà một năm trò chuyện có thể trao cho ngài chỉ trong một khoảnh khắc. Cô ấy nói gì với ngài có quan trọng đâu, hãy nhìn cách cô ấy nhìn kìa, đó là ngôn ngữ của bất kỳ ai am hiểu về tình yêu. Khi tâm trí được đúc kết và biểu lộ trọn vẹn trong một cái liếc nhìn như thế, ngài đã bao giờ quan sát thấy một niềm vui bất chợt dâng lên trên nét mặt của một kẻ si tình chưa? Ngài đã bao giờ thấy sự phục tùng ròng rã suốt bao năm được đền đáp, thậm chí đền đáp gấp bội chỉ trong chớp mắt chưa? Ngài là một Spectator mà lại không biết rằng thông điệp của ái tình chỉ được truyền đi qua đôi mắt; rằng phép lịch sự đã khiến chiếc lưỡi nói dối con tim và diễn một vở kịch bị gò bó liên tục, trong khi tự nhiên vẫn giữ lại đôi mắt cho riêng mình để chúng không bị ngụy trang hay xuyên tạc? Cô dâu tội nghiệp có thể trao tay và thốt lên lời "Tôi đồng ý" với một vẻ điệu đà tẻ nhạt dành cho người mà cô buộc phải lấy vì lý do vụ lợi theo lệnh của những bậc sinh thành nhẫn tâm, nhưng đồng thời cô ấy không thể trông ra vẻ như đang yêu; ánh mắt cô tràn ngập nỗi buồn, và sự miễn cưỡng đọng lại trong một giọt nước mắt, trong lúc màn hiến tế được cử hành qua cái gọi là nghi lễ hôn nhân. Ngài có bao giờ đi xem kịch không? Ngài không thể phân biệt nổi ánh mắt của những kẻ đến để xem với những kẻ đến để cho người khác ngắm nhìn sao? Tôi là một phụ nữ đã qua tuổi ba mươi, và có quan sát đôi chút; vì vậy, nếu ngài hoặc cộng sự của ngài tham khảo ý kiến của tôi trong bài luận về Đôi mắt, tôi đã có thể nói với ngài rằng ánh mắt của Leonora lén lút cảnh giác trong khi bề ngoài có vẻ hờ hững: cô ấy đảo mắt nhìn quanh mà không cần sự trợ giúp của cặp kính mà ngài nhắc đến, thế nhưng vẫn ra chiều chăm chú vào những vật trực tiếp trước mặt. Ánh mắt ấy là thứ tạo ra vẻ vô tình có chủ ý, rồi bất thấu bất ngờ, như thể đang bận tâm đến chuyện khác, quay toàn bộ sức quyến rũ của nó chống lại một kẻ đang liếc mắt đưa tình. Ánh mắt của Lusitania là một thứ vũ khí mưu sát được trù tính từ trước; nhưng vì ý đồ quá lộ liễu nên đã làm hỏng mất hiệu quả của nó; và dù xinh đẹp hơn Leonora rất nhiều, nó lại chẳng hại bằng một nửa. Có một ái nữ của một vị tướng dũng cảm đang ở trong thành phố, nhờ vào ánh mắt của mình mà cô ta đã hạ gục nhiều người hơn số kẻ thù từng phải tháo chạy trước người cha của cô. Một đôi mắt đẹp khiến sự im lặng trở nên hùng hồn, một ánh mắt trìu mến biến sự mâu thuẫn thành sự đồng tình, một ánh mắt giận dữ làm cho nhan sắc ra vẻ dị dạng. Bộ phận nhỏ bé này thổi sức sống vào mọi phần khác quanh ta, và tôi tin rằng câu chuyện về Argus chẳng ngụ ý gì hơn ngoài việc con mắt hiện diện ở khắp mọi nơi, nghĩa là mọi bộ phận khác sẽ trở nên cụt lằn, giả sử sức mạnh của chúng không được đại diện bởi con mắt thậm chí còn lớn hơn cả chính bản thân nó. Nhưng điều này chẳng khác nào tiếng Hy Lạp cổ đối với những người chưa từng trò chuyện qua những cái liếc mắt. Thưa ngài, đây là một thứ ngôn ngữ không thể có sự dối trá, cũng chẳng một nhà quan sát tinh tế nào có thể bị đánh lừa bởi ánh nhìn, ngay cả giữa chốn chính khách và triều thần. Nếu ngài ban cho tôi vinh dự được in bài này giữa những bài suy ngẫm của ngài, trong bài viết tới tôi sẽ gửi tặng ngài một món quà về Bí sử, bằng cách dịch tất cả những cái nhìn của hội đồng các quý bà và quý ông sắp tới thành lời văn, để làm đẹp cho một ấn phẩm trong tương lai.

Tôi là,

Thưa ngài,

Người bạn trung thành của ngài,

Mary Heartfree.

Kính gửi ngài Spectator thân mến,

Tôi có một lão chồng đần độn sống một cuộc đời vô cùng tai tiếng, vùi dập thân xác và gia tài trong những cuộc ăn chơiác táng; và hoàn toàn trơ lỳ trước mọi lý lẽ mà tôi có thể đem ra khuyên răn lão. Tôi rất muốn biết liệu trong một số trường hợp, một chiếc gậy tày có được chấp nhận như một ẩn dụ hay không, và liệu nó có thể được sử dụng một cách hợp pháp bởi một nữ hùng biện hay không.

Người đầy tớ khiêm nhường của ngài,

Barbara Crabtree.

Thưa ngài Spectator,

Dù tôi là một hành nghề luật sư đã lâu năm và từng lắng nghe nhiều biện lý xuất sắc trong đời, cũng như nhiều diễn giả hùng biện khác từ cả hai trường đại học, tôi vẫn đồng ý với ngài rằng phụ nữ có năng lực thành công trong nghệ thuật hùng biện hơn đàn ông, và tin rằng điều này có thể giải thích bằng những nguyên nhân tự nhiên. Ngài mới chỉ nhắc đến sự lưu loát của chiếc lưỡi họ; nhưng ngài nghĩ thế nào về sự nịnh hót thầm lặng của những gương mặt xinh xắn ấy, cùng sức thuyết phục ẩn chứa ngay trong một bài diễn thuyết nhạt nhẽo khi thốt ra từ những đôi môi kiều diễm — thứ mà từ chối bất cứ điều gì cũng là tàn nhẫn? Chắc chắn rằng họ còn sở hữu một số cỗ máy tu từ mà đàn ông không có, chẳng hạn như nước mắt, cơn ngất xỉu và những thứ tương tự, mà tôi từng chứng kiến được sử dụng đúng lúc và mang lại thành quả tốt đẹp. Ngài phải biết rằng tôi là một kẻ phàm phu và yêu tiền của mình; thế nhưng tôi lại có một người vợ vô cùng hùng biện theo cách này, đến mức cô ấy rút từ túi tôi ra bất cứ số tiền nào cô muốn. Căn phòng nào trong nhà tôi cũng được trang hoàng bằng những chiến lợi phẩm từ tài hùng biện của nàng: những chiếc tủ quý giá, những chồng đồ sứ, những tấm bình phong Nhật Bản và những chiếc bình đắt tiền; và nếu ngài bước vào đại sảnh lớn của nhà tôi, ngài sẽ tưởng mình đang lạc vào một kho hàng Ấn Độ. Ngoài ra, nàng còn nuôi một con sóc, và tôi bị đánh thuế gấp đôi để trả tiền cho số đồ sứ mà nó làm vỡ. Nàng thường bị những cơn đau định kỳ hành hạ vào khoảng thời gian người ta quyên tiền cho một vở opera mới, và chìm đắm trong nước mắt sau khi nhìn thấy bất kỳ người phụ nữ nào ở đó mặc đẹp hơn mình: Đó thuần túy là những nghệ thuật thuyết phục của phụ nữ, thứ mà một trái tim mềm yếu không thể nào kháng cự lại được. Do đó, điều tôi muốn thỉnh cầu ngài là hãy thuyết phục người bạn của ngài — người từng hứa sẽ mổ xẻ chiếc lưỡi của phụ nữ — rằng ông ấy cũng nên thực hiện việc giải phẫu đôi mắt của phụ nữ cùng lúc đó, đồng thời giải thích những cỗ máy và cống rãnh đã cung cấp cho nó nguồn nước mắt dồi dào đến thế; đồng thời chỉ ra bằng cách nào, nếu có thể, chúng ta có thể chặn đứng chúng với một khoản chi phí hợp lý: Hoặc thực ra, vì hình ảnh người phụ nữ đang khóc có sức lay động đến thế, thật xứng đáng với nghệ thuật của ông ấy khi đảm bảo rằng những giọt nước mắt hùng biện này sẽ không còn bị hoang phí cho những chuyện vặt vãnh, hay bị lợi dụng làm nô lệ cho những ý muốn ương bướng của họ; mà thay vào đó sẽ được để dành cho những dịp nghiêm túc trong đời, để tôn vinh lòng trắc ẩn cao thượng, sự sám hối chân thành hoặc nỗi buồn có thật.

Tôi là, v.v.,

T.

Chú thích 1: quis Temeros oculus mihi fascinat Agnos. Virg.

Chú thích 2: Bức thư này là của John Hughes.

Chương 253: Thứ Năm, ngày 20 tháng 12 năm 1711

Indignor quicquam reprehendi, non quia crasse

Compositum, illepideve putetur, sed quia nuper.

Hor.

Không gì biểu thị một tâm hồn vĩ đại hơn lòng căm ghét sự đố kỵ và gièm pha. Niềm đam mê này ngự trị trong lòng những kẻ thi sĩ tồi nhiều hơn bất kỳ tầng lớp nào khác.

Vì chẳng có ai khát khao danh vọng hơn những kẻ đắm mình trong thi ca, nên việc những kẻ chưa thành công đi bôi nhọ tác phẩm của những người đã đạt được thành tựu là điều hết sức tự nhiên. Do không thể tự nâng mình lên ngang tầm danh tiếng với các đồng nghiệp, họ buộc phải tìm cách dìm nó xuống mức của chính mình, nếu họ còn muốn giữ bản thân đứng ngang hàng với đối phương.

Những bậc tài danh vĩ đại nhất từng xuất hiện trong một thời đại đã sống bên nhau trong sự thấu hiểu tốt đẹp đến thế, và ca tụng lẫn nhau với lòng hào phóng lớn lao đến mức mỗi người trong số họ lại nhận thêm được một tầng rạng rỡ từ những người cùng thời, và trở nên nổi tiếng hơn nhờ việc từng sống cùng những con người có thiên bẩm phi thường, hơn là tự thân họ trở thành kỳ quan duy nhất của thời đại. Tôi không cần phải nhắc nhở người đọc rằng ở đây tôi đang ám chỉ triều đại của Augustus, và tôi tin rằng ông sẽ đồng ý với quan điểm của tôi rằng cả Virgil lẫn Horace đều sẽ không thể đạt được danh tiếng lớn lao đến thế trên thế giới, nếu họ không phải là bạn bè và là những người ngưỡng mộ lẫn nhau. Quả thực, tất cả các nhà văn lớn của thời đại đó — những người mà đứng riêng rẽ từng người một, chúng ta dành cho họ sự kính trọng vô bờ — lại cùng đứng cạnh nhau để làm chứng cho danh tiếng của nhau. Nhưng đồng thời, trong lúc Virgil được ca tụng bởi Gallus, Propertius, Horace, Varius, Tucca và Ovid, chúng ta đều biết rằng Bavius và Maevius là những kẻ thù công khai và là những kẻ vu khống ông.

Ở đất nước chúng ta, một người hiếm khi tự xưng làm thơ mà không tấn công danh tiếng của tất cả những người anh em cùng nghề. Sự dốt nát của những kẻ hiện đại, những tay viết lách nhảm nhí của thời đại, sự suy đồi của thi ca, đó là những chủ đề gièm pha mà hắn dùng để bước chân vào đời: Nhưng danh tiếng được xây dựng trên sự khoan dung và lòng tinh tế mới cao cả biết bao, theo những dòng thơ tuyệt đẹp của Sir John Denham trong bài thơ viết về các tác phẩm của Fletcher!

Nhưng ta đang lang thang đi đâu thế? Ta chẳng cần phải dựng lên

Những chiến đài cho ngươi từ lời chê bai của kẻ khác:

Danh tiếng của ngươi chẳng xây trên những tàn tích nhỏ nhoi,

Cũng chẳng cần danh xưng chính đáng của ngươi sự dơ bẩn tội lỗi

Của những vị vua phương Đông — kẻ để bảo vệ ngai vàng,

Phải tước đoạt mạng sống của anh em, con cái và họ hàng.

Tôi rất tiếc khi thấy rằng một tác giả rất được các nhà phê bình xuất sắc coi trọng lại đưa một số nét cọ mang tính chất này vào một bài thơ rất hay; ý tôi là Cuốn Nghệ thuật phê bình, được xuất bản cách đây vài tháng và là một kiệt tác trong thể loại của nó. Các quan sát nối tiếp nhau giống như trong Nghệ thuật thi ca của Horace, nhưng thiếu đi sự đều đặn có phương pháp vốn là điều cần thiết ở một tác giả văn xuôi. Một số trong số chúng không phổ biến, nhưng là những điều mà người đọc phải tán thành khi thấy chúng được giải thích với sự tao nhã và minh bạch mà chúng được truyền tải. Đối với những quan điểm quen thuộc nhất và được đón nhận nhiều nhất, chúng được đặt trong một ánh sáng tươi đẹp đến mức và được minh họa bằng những ẩn dụ thích hợp đến độ chúng mang trong mình tất cả vẻ duyên dáng của sự mới lạ, đồng thời khiến người đọc — dù trước đó đã quen thuộc với chúng — càng thêm thuyết phục về tính chân lý và sự vững chắc của chúng. Và tại đây, xin phép cho tôi được nhắc lại điều mà Monsieur Boileau đã bàn luận rất kỹ trong lời tựa các tác phẩm của ông, rằng sự thông minh và lối viết tinh tế không nằm ở việc đưa ra những điều mới mẻ, mà nằm ở việc mang lại cho những điều đã cũ một chuyển hướng thú vị. Chúng ta — những người sống trong những thời kỳ hậu vận của thế giới — không thể đưa ra những quan sát nào trong phê bình, luân lý hay trong bất kỳ nghệ thuật hay khoa học nào mà chưa từng được người khác chạm đến. Chúng ta chẳng còn lại gì nhiều ngoài việc thể hiện ý thức chung của nhân loại dưới những góc nhìn mạnh mẽ hơn, đẹp đẽ hơn hoặc ít thông thường hơn. Nếu một độc giả kiểm tra Nghệ thuật thi ca của Horace, anh ta sẽ chỉ tìm thấy rất ít những lời răn dạy trong đó mà không thể bắt gặp ở Aristotle, và không phải là điều quen thuộc đối với tất cả các nhà thơ của thời đại Augustan. Cách thức ông diễn đạt và áp dụng chúng, chứ không phải sự phát minh ra chúng, mới là điều chúng ta phải trầm trồ thán phục hơn cả.

Vì lý do này, tôi nghĩ chẳng có gì trên thế giới tẻ nhạt bằng tác phẩm của những nhà phê bình viết theo kiểu khẳng định độc đoán, không có cả ngôn ngữ, thiên bẩm lẫn trí tưởng tượng. Nếu người đọc muốn thấy những nhà phê bình Latinh viết hay nhất ra sao, anh ta có thể tìm thấy phong cách của họ được mô tả vô cùng tuyệt mỹ qua các nhân vật của Horace, Petronius, Quintilian và Longinus, như được phác họa trong bài tiểu luận mà tôi đang nhắc tới.

Vì tôi đã đề cập đến Longinus — người qua các bài suy ngẫm đã mang lại cho chúng ta cùng loại hình Thăng hoa mà ông quan sát thấy trong các đoạn văn khơi gợi ra chúng — tôi không thể không lưu ý rằng tác giả người Anh của chúng ta đã theo cùng một cách thức để minh họa cho một số lời răn dạy của ông ngay trong chính các lời răn dạy đó. Tôi sẽ đưa ra hai hoặc ba ví dụ về loại này. Khi nói về sự trơn tru nhạt nhẽo mà một số độc giả vô cùng say mê, ông có những vần thơ sau đây.

Chỉ đòi hỏi những vần điệu đều đặn này,

Dù đôi khi lỗ tai mệt mỏi vì nguyên âm hở,

Trong khi các từ độn gia nhập sự trợ giúp yếu ớt của chúng,

Và mười từ thấp kém thường lê lết trong một dòng thơ tẻ nhạt.

Sự há hốc của các nguyên âm trong dòng thứ hai, từ độn do trong dòng thứ ba, và mười từ đơn âm trong dòng thứ tư mang lại cho đoạn văn này một vẻ đẹp từng rất được ca ngợi ở một nhà thơ cổ đại. Người đọc có thể quan sát những dòng thơ sau dưới cùng góc nhìn đó.

Một dòng Alexandrine vô ích kết thúc bài thơ,

Lệch thườn thượt lê thân như rắn bị thương.

Và sau đó,

Chẳng đủ nếu sự thô ráp không gây phiền toái,

Âm thanh phải có vẻ như tiếng vọng của ý nghĩa.

Êm đềm là giai điệu khi gió tây nhẹ thổi,

Và dòng suối êm trôi trong nhịp điệu còn êm hơn;

Nhưng khi sóng gầm quất vào bờ reo vang,

Vần thơ khàn thô phải gầm rú tựa thác lũ.

Khi Ajax cố tung trọng lượng khổng lồ của tảng đá,

Dòng thơ cũng nhọc nhằn, và các từ di chuyển chậm chạp;

Nào như thế khi Camilla lướt nhanh qua cánh đồng,

Bay qua lúa mì không oằn và lướt dọc mặt biển.

Cặp câu đối tuyệt đẹp về Ajax trong những dòng thơ trên khiến tôi nhớ đến một mô tả trong sử thi Odyssey của Homer mà không nhà phê bình nào chú ý đến. Đó là đoạn Sisyphus được miêu tả đang đẩy hòn đá của mình lên đồi, vừa được đưa lên đến đỉnh thì lập tức lăn nhúi xuống đáy. Chuyển động kép này của hòn đá được miêu tả một cách tuyệt vời qua nhịp điệu của những vần thơ này; cũng như trong bốn dòng đầu, nó được cẩu lên bởi vài âm tiết nặng (spondee) xen kẽ với những khoảng thở thích hợp, và cuối cùng lăn tọt xuống trong một chuỗi liên tục các âm tiết nhẹ (dactyl).

Sẽ là vô tận nếu trích dẫn những vần thơ của Virgil vốn mang loại vẻ đẹp đặc biệt này trong nhịp điệu; nhưng tôi có thể nhân cơ hội trong một bài viết tương lai để chỉ ra vài câu trong số đó đã lọt khỏi sự quan sát của những người khác.

Tôi không thể kết thúc bài viết này mà không lưu ý rằng chúng ta có ba bài thơ bằng tiếng nước ta mang cùng bản chất, và mỗi bài là một kiệt tác trong thể loại của nó: Bài luận về Thơ dịch, Bài luận về Nghệ thuật thi ca, và Bài luận về Phê bình.

Chú thích 1: single Product

Chú thích 2: Vào thời điểm bài viết này được thực hiện, Pope đang ở tuổi hai mươi tư. Ông viết thư bày tỏ lòng biết ơn tới Addison và cả Steele. Trong bức thư gửi Addison, ông nói:

"Dù đó là niềm mãn nguyện lớn nhất khi thấy bản thân được ca ngợi bởi một Nhà văn được cả thế giới ca ngợi, tôi không vì thế mà biết ơn ngài nhiều hơn là sự khoan dung và thẳng thắn của ngài khi cho tôi biết về sai lầm mà tôi đã mắc phải khi nói quá tự do về những người anh em hiện đại của mình."

Những người hiện đại duy nhất mà ông nhắc đến với thái độ khinh miệt lại là những người mà thời gian sau đó đã phê chuẩn quan điểm của ông: John Dennis, Sir Richard Blackmore và Luke Milbourne. Khi không lâu sau đó, Dennis dùng ngòi bút phê bình của mình tấn công vở kịch Cato của Addison — tác phẩm mà Pope từng đóng góp phần Mở đầu — Pope đã chớp lấy cơ hội này để viết một bài châm biếm cay độc nhắm vào Dennis, mang tên Bài tường thuật của Tiến sĩ Robert Norris (một lang băm nổi tiếng chuyên chữa bệnh tâm thần) về cơn cuồng loạn của J.D. Addison lúc bấy giờ, thông qua Steele, đã viết thư cho nhà xuất bản của Pope về "cách đối xử với ông Dennis" này, rằng ông "không thể dính líu" tới nó và "rất tiếc khi nghe về điều đó." Vào năm 1715, khi Pope phát hành tập đầu tiên của sử thi Homer cho các khách hàng đặt mua, bản dịch quyển đầu tiên của sử thi Iliad do Tickell thực hiện đã xuất hiện ngay trong tuần đó và nhận được những lời ca ngợi đặc biệt tại quán cà phê Button's từ Addison — bạn và là người bảo trợ của Tickell. Lúc này Pope vô cùng phẫn nộ, và bày tỏ sự bực bội của mình trong bài thơ châm biếm nổi tiếng được in lần đầu tiên vào năm 1723, và cuối cùng, với tên của Addison được biến đổi thành Atticus, được đưa vào Bức thư gửi Arbuthnot xuất bản năm 1735. Tại đây, trong khi nhìn nhận Addison là một con người,

Được ban phước với từng tài năng và từng nghệ thuật làm hài lòng,

Và sinh ra để sống, trò chuyện và viết lách một cách dễ dàng,

Ông lại nói rằng nếu bản thân, vì ghen tị với quyền lực tối cao của chính mình, "chê bai bằng những lời khen nhạt nhẽo," như một kẻ

Sẵn sàng làm tổn thương, nhưng lại sợ hãi việc ra đòn,

Chỉ ám chỉ lỗi lầm và ngập ngừng sự chán ghét,

Kẻ khi hai bậc tài danh tranh tài trên những chủ đề đối lập,

Tán thành cả hai, nhưng lại thích kẻ kém hơn nhiều nhất:

Như Cato, ban hành luật cho tiểu viện của mình,

Và ngồi chăm chú vào những lời tự ca tụng chính mình;

Trong lúc các bậc tài danh và luật sư nâng niu từng câu chữ:

Và trân mình kinh ngạc với vẻ mặt khờ khạo của sự ca tụng:

Ai mà không cười nếu một con người như thế tồn tại?

Ai mà không khóc nếu Addison chính là kẻ đó?

Nhưng trong bài báo trên tờ Spectator này, bài Luận về Phê bình của chàng thanh niên Pope chắc chắn không bị chê bai một cách nhạt nhẽo bởi con người có khả năng nhất trong việc trao cho nó một chỗ đứng vững chắc trên thế giới.

Chú thích 3: Odyssey Sách XI. Trong ấn bản các tác phẩm của Addison do Tickell thực hiện, phần sau của câu này đã bị lược bỏ; quan sát tương tự từng được đưa ra bởi Dionysius xứ Halicarnassus.

Chú thích 4: Wentworth Dillon, Bá tước xứ Roscommon, tác giả của 'Bài luận về Thơ dịch', là cháu gọi bằng chú và là con đỡ đầu của Wentworth, Bá tước xứ Strafford. Ông sinh ra tại Ireland vào năm 1633, học tập tại Đại học Kháng cách Caen, và đang ở đó khi cha ông qua đời. Ông du hành qua Ý, đến nước Anh vào thời kỳ Phục hưng, nắm giữ một hoặc hai chức vụ trong triều đình, cờ bạc, lấy vợ và nỗ lực du nhập vào nước Anh những nguyên tắc phê bình mà ông thấy giới thượng lưu ở Pháp đang quan tâm. Ông lên kế hoạch thành lập một hội để thanh lọc ngôn ngữ của chúng ta và ấn định tiêu chuẩn của nó. Trong những năm tháng bất ổn dưới triều đại của Vua James, ông chuẩn bị rời khỏi vương quốc thì chuyến đi bị trì hoãn bởi bệnh gút, và ông qua đời vì căn bệnh này vào năm 1684. Là một đại diện hàng đầu của Anh trong phong trào văn học chủ chốt thời bấy giờ, ông đã dịch Nghệ thuật thi ca của Horace sang thể thơ không vần, và bên cạnh một vài bản dịch nhỏ cùng một vài bài thơ ngắn nguyên tác — mang lại cho ông sự công nhận từ Pope rằng

trong tất cả những ngày tháng của thời Charles

Chỉ có Roscommon tự hào với những vần thơ không tỳ vết,

— ông đã viết một 'Bài luận về Thơ dịch' bằng thể thơ anh hùng từng được ngưỡng mộ bởi Dryden, Addison và Pope, đồng thời nhận được sự tôn kính cao nhất bất cứ nơi nào ảnh hưởng của Pháp đối với nền văn học của chúng ta vươn tới. Roscommon tin tưởng vào năng lượng vượt trội của sự thông minh kiểu Anh, và tự mình viết lách với sự cẩn trọng cùng sức mạnh thường trực trong những câu thơ đôi của ông. Chính từ bài thơ này, chúng ta có được những dòng thơ được trích dẫn thường xuyên:

Những từ ngữ bất lịch sự không chấp nhận lời bào chữa nào:

Bởi vì thiếu đi sự đoan trang chính là thiếu đi sự khôn ngoan.

Chú thích 5: Tác phẩm còn lại mà Addison xếp ngang hàng với Bài luận về Phê bình của Pope là của John Sheffield, Công tước xứ Buckingham, người vẫn đang sống khi tờ Spectator xuất hiện lần đầu. Ông qua đời ở tuổi 72 vào năm 1721. John Sheffield, do cái chết của người cha, đã kế vị tước hiệu Bá tước xứ Mulgrave khi mới chín tuổi. Dưới triều đại của Charles II, ông phục vụ trong cả hải quân lẫn lục quân, và cũng như Marlborough, từng phục vụ trong quân đội Pháp. Dưới triều đại của James II, ông được kết nạp vào Hội đồng Cơ mật, được phong làm Đại thần Quản hạt (Lord Chamberlain), và dẫu vẫn theo đạo Kháng cách, ông đã tháp tùng Nhà vua đi dự lễ mi-sa. Ông chấp nhận cuộc Cách mạng nhưng vẫn ở ngoài chính quyền và không ưa Vua William, vị vua vào năm 1694 đã phong ông làm Hầu tước xứ Normanby. Sau đó, ông được tiếp nhận vào Hội đồng Nội các với khoản tiền lương hưu 3000 bảng. Nữ hoàng Anne — người mà theo lời Walpole, ông từng có tình ý trước khi kết hôn — vô cùng sủng ái ông. Trước lễ đăng quang của bà, bà phong ông làm Đại thần Giữ Triện (Lord Privy Seal), năm sau ông được phong làm Công tước xứ Normanby, rồi Công tước xứ Buckinghamshire, nhằm loại trừ bất kỳ kẻ mạo nhận tiềm tàng nào cho tước hiệu vốn đã tuyệt diệt kể từ cái chết bi thảm của George Villiers, Công tước xứ Buckingham, tác giả của vở kịch The Rehearsal. Khi tờ Spectator xuất hiện, John Sheffield vừa mới xây dựng xong Nhà Buckingham — nay là cung điện hoàng gia — trên phần đất được ban cấp bởi Hoàng gia, đồng thời nhậm chức Đại thần Quản hạt. Ông viết thơ nhiều hơn Roscommon nhưng chất lượng kém hơn. Bài luận về Thơ — tác phẩm mà ông chạy theo thời trang phê bình lúc bấy giờ — đã được ca tụng đến mức ông coi nó là một kiệt tác. Ông liên tục mài giũa nó, và trong suốt cuộc đời mình, nó đã được tái bản với những biến thể thường xuyên. Đó là thạch anh được mài bóng chứ không phải kim cương; một bài thơ ngắn khoảng 360 dòng, đề cập đến từng thể loại thơ chính, từ các bài hát cho đến sử thi. Sheffield thể hiện sức mạnh tự nhiên mạnh mẽ nhất khi viết về kịch, và tại đây khi phản đối các nhân vật hoàn hảo, ông đã tung ra câu thơ được trích dẫn thường xuyên:

Một con quái vật không tỳ vết mà thế gian chưa từng thấy bao giờ.

Khi chuyển sang sử thi, dĩ nhiên ông hoàn toàn ủng hộ Homer và Virgil.

Hãy đọc Homer một lần, và ngươi không thể đọc thêm;

Bởi vì mọi cuốn sách khác trông thật tầm thường, thật nghèo nàn,

Thơ ca sẽ tựa như văn xuôi; nhưng cứ kiên trì đọc tiếp,

Và Homer sẽ là tất cả những cuốn sách ngươi cần.

Và khi ấy, người ta cho rằng một 'Thiên thần' đã tiết lộ cho M. Bossu — tác giả người Pháp viết chuyên luận về Thơ sử thi vốn đang thịnh hành lúc bấy giờ — những bí ẩn linh thiêng của Homer. John Sheffield có sự công nhận mang tính ban ơn đối với thiên tài của Shakespeare và Milton, và sẵn lòng sửa đổi vở Julius Caesar của Shakespeare nhằm giới hạn hành động của vở kịch đó trong các giới hạn do phúc âm của người Pháp quy định theo nguyên tắc Thống nhất. Tuy nhiên, trong bài Luận về Phê bình, Pope đã xếp Sheffield, Công tước xứ Buckingham, vào nhóm thiểu số những người vững vàng hơn,

Những kẻ dám khẳng định chính nghĩa cổ đại công bằng hơn

Và đã khôi phục lại các Luật Cơ bản của Trí tuệ.

Đó là Nàng thơ, có những quy tắc và thực tiễn nói rằng,

Kiệt tác lớn nhất của Tự nhiên chính là viết cho hay.

Với những từ ngữ cuối cùng tạo nên dòng thứ hai trong Bài luận về Thơ, trích dẫn của Pope đã khiến nhiều người trở nên quen thuộc. Addison đã dành cho chàng thanh niên Pope một lời khen ngợi hợp thức khi gọi tên anh như một nhà phê bình bằng thơ cùng với Roscommon, và — điều mà lúc bấy giờ được công nhận ở mọi phía là một lời khen ngợi hợp thức — khi coi anh cũng xứng đáng được xướng tên như một nhà thơ trong cùng một hơi thở với ngài Đại thần Quản hạt.

Chương 254: Thứ Sáu, ngày 21 tháng 12 năm 1711

Khi tôi suy ngẫm về những ấn tượng sai lầm mà đại đa số thế giới tiếp thu, tôi không bận lòng về điều gì hơn một sự nhẹ dạ nhất định trong tư duy mà nhiều phụ nữ trẻ thuộc tầng lớp quý tộc đã nuôi dưỡng, gây nguy hiểm cho danh tiếng của họ và chắc chắn mang lại bất hạnh cho cuộc đời họ. Bức thư đầu tiên trong số các bức thư sau đây có thể biểu thị rõ nhất những lỗi lầm mà tôi muốn chỉ ra, và câu trả lời cho nó thể hiện tâm trạng của một nhân vật có tính cách trái ngược.

Harriot thân mến của tôi,

Nếu cậu chính là người đó, nhưng ôi sao đã suy tàn, sao đã thay đổi, một kẻ bội giáo biết bao! sao đã đánh mất tất cả những gì vui tươi và dễ chịu chứ! Lập gia đình hóa ra là bị chôn sống; tớ không thể tưởng tượng việc bị nhốt trong một hầm mộ để trò chuyện với bóng ma của tổ tiên lại có thể ảm đạm hơn việc bị đày xuống một ngôi nhà trang ấp cũ kỹ ở vùng quê, và bị giam cầm trong những cuộc trò chuyện với một người chồng nghiêm nghị cùng một ả hầu phòng vụng về. Để đổi gió, chắc là cậu có thể tự giải trí với phu nhân diện chiếc áo đầm vải thô, người vợ của vị mục sư giáo xứ của cậu — người mà đến lúc này chắc chắn đã cung cấp cho cậu đầy đủ các công thức để làm thuốc mỡ và thức uống posset, chưng cất nước thảo dược, nấu xí muội và đắp thuốc cao.

Sự cô độc diễm phúc thay! Tớ chúc mừng cậu, mình ạ, về chốn ẩn dật thân yêu của cậu — điều mà quả thực cậu sẽ cố thuyết phục tớ là vô cùng dễ chịu, và khác biệt hoàn toàn với những gì tớ vừa miêu tả ở đây: Nhưng này cưng, tớ e rằng đầu óc cậu đã bị nhiễu loạn đôi chút bởi những chuyện dã sử và tiểu thuyết! Sau sáu tháng kết hôn mà vẫn nghe cậu nói về tình yêu, và tô vẽ cảnh sắc đồng quê một cách dịu dàng đến thế, quả là hơi quá trớn; người ta cứ tưởng cậu đang sống cuộc đời của các vị thần rừng, hay lang thang giữa những lối đi của vườn địa đàng như cặp đôi hạnh phúc đầu tiên vậy. Nhưng xin cậu hãy dời bỏ những trò hoang đường ấy đi, và ra thành phố để sống và trò chuyện như những người phàm trần khác. Tuy nhiên, vì tớ vô cùng quan tâm đến danh tiếng của cậu, tớ rất sẵn lòng đưa ra vài lời khuyên nhỏ khi cậu lần đầu xuất hiện trong vỏ bọc của một người phụ nữ đã có chồng: Có lẽ hơi xấc xược khi tớ đi khuyên nhủ một bà phu nhân; nhưng tớ quá sợ cậu sẽ tạo ra một hình ảnh ngớ ngẩn như một người vợ lụy tình, đến mức tớ không thể không cảnh báo cậu đừng xuất hiện ở bất kỳ nơi chốn công cộng nào cùng chồng, và tuyệt đối không bao giờ lang thang quanh Công viên St. James cùng nhau. Nếu cậu cả gan bước vào vòng đua tại Công viên Hyde cùng nhau, các cậu sẽ tiêu đời vĩnh viễn; cậu cũng không được phép tỏ ra chú ý dù chỉ một chút đến đối phương tại nhà hát hay buổi biểu hiện opera, trừ khi cậu muốn bị chế giễu vì một cặp đôi yêu đương thắm thiết vô cùng hạnh phúc quấn chặt trong cái ách hôn nhân. Tớ muốn giới thiệu tấm gương của một người quen của chúng ta để cậu bắt chước; cô ấy là người vợ lờ phờ và hợp mốt nhất trần đời; người ta hầu như không bao giờ thấy cô ấy xuất hiện cùng một nơi với chồng, và nếu họ vô tình chạm mặt, cậu sẽ tưởng họ là những người xa lạ hoàn toàn: Người ta chưa từng nghe thấy cô ấy gọi tên chồng khi vắng mặt, và luôn cẩn thận để anh ta không bao giờ trở thành chủ đề trong bất kỳ cuộc trò chuyện nào mà cô ấy góp phần. Tớ hy vọng cậu sẽ coi phu nhân này là hình mẫu, dù tớ rất sợ cậu sẽ ngớ ngẩn đến mức nghĩ rằng Portia, v.v., những người vợ xứ Sabine và La Mã mới là những tấm gương sáng ngời hơn nhiều. Tớ ước gì điều đó đừng bao giờ xuất hiện trong đầu cậu — đó là việc bắt chước những sinh vật cổ lỗ sĩ ấy đến mức bước ra chốn công cộng cả trong trang phục lẫn phong thái của một phu nhân La Mã. Cậu đã trở thành chủ đề giải trí tại bàn trà của phu nhân Modish rồi đấy; cô ta nói rằng cô ta luôn nghĩ cậu là một người kín đáo, và có đủ phẩm chất để quản lý một gia đình với sự khôn ngoan đáng ngưỡng mộ; cô ta thèm thuồng muốn thấy những nét mặt đoan trang và nghiêm túc mà hôn nhân đã ban cho cậu, nhưng cô ta nói cô ta sẽ không bao giờ tha thứ cho việc cậu chọn một người đàn ông hào hoa như Bellamour để biến anh ta thành một kẻ chồng con nghiêm nghị thuần túy; điều đó thật không thể tha thứ được: Cậu thấy đấy, mình ạ, tất cả chúng ta đều ghen tị với hạnh phúc của cậu, và không ai ghen tị hơn là,

Người đầy tớ khiêm nhường của cậu,

Lydia.

Xin bà chớ bận tâm lo lắng cho sự xuất hiện của tôi tại thành phố; tôi sẽ không lui tới bất kỳ chốn công cộng nào, hay thực hiện bất kỳ chuyến viếng thăm nào mà ở đó nhân dạng của một người vợ đoan trang trở nên nực cười. Còn về những lời châm biếm ngông cuồng của bà về hôn nhân, tất cả chỉ là sự giả hình; bà, và tất cả những phụ nữ trẻ đẹp trong vòng quen biết của chúng ta, phô bày bản thân chẳng vì mục đích nào khác ngoài việc chinh phục cho bằng được một người đàn ông xứng đáng, để rồi trao phó nhan sắc và tài sản của mình cho anh ta. Chẳng có gì là bất lịch sự trong lời thú nhận đó, mục đích rất khiêm nhường và đáng kính, và mọi sự điệu đà của bà cũng không thể ngụy trang được nó.

Tôi đã kết hôn, và chẳng bận tâm điều gì khác ngoài việc làm hài lòng người đàn ông tôi yêu; anh ấy là đích đến của mọi nỗi bận lòng tôi có; nếu tôi ăn diện, đó là vì anh ấy; nếu tôi đọc một bài thơ hay vở kịch, đó là để trau dồi bản thân cho một cuộc trò chuyện phù hợp với sở thích của anh ấy: Anh ấy suýt chút nữa là mục tiêu trong những lời cầu nguyện của tôi; một nửa số lời cầu nguyện của tôi là dành cho hạnh phúc của anh ấy. Tôi thích nói về anh ấy, và chưa bao giờ nghe thấy tên anh được cất lên mà không kèm theo niềm vui và sự xúc động. Tôi là bạn của cậu, và chúc cậu hạnh phúc, nhưng lấy làm tiếc khi thấy qua phong thái trong bức thư của cậu rằng có một nhóm phụ nữ đã sa vào thói châm biếm sáo rỗng đối với mọi thứ đoan trang, tề chỉnh và phải đạo: Hôn nhân và giới giáo sĩ là những chủ đề của những kẻ ít sự thông thái và không có trí tuệ. Tôi thú nhận với cậu rằng tôi đã học được từ vợ vị mục sư tất cả những gì cậu trách móc tôi: Bà ấy là một phụ nữ kín đáo, tài trí, vui vẻ, sùng đạo; tôi ước gì bà ấy có thể xử lý cậu và phu nhân Modish; các cậu sẽ nhận ra, nếu các cậu quá hỗn láo với bà ấy, bà ấy sẽ sớm khiến các cậu trở nên duyên dáng như xưa, bà ấy sẽ khiến các cậu đỏ mặt tít mù như thể chưa từng làm những quý cô đài các. Thưa bà, vị mục sư rất tử tế khi đến thăm chồng tôi, và cuộc trò chuyện thú vị của ông ấy đã mang lại cho chồng tôi nhiều giờ phút tĩnh lặng hạnh phúc ngay cả khi tôi bị gạt ra ngoài, và người chủ nhân thân yêu của tôi chỉ được giải trí bằng chính những suy nghĩ của mình. Những điều này, thưa bà thân mến, sẽ là những niềm thỏa mãn bền lâu, khi những quý cô đài các, cùng những gã trác táng mà họ noi theo, trở nên nực cười không thể cứu vãn, nực cười ngay trong tuổi già.

Tôi là, thưa bà, người đầy tớ khiêm nhường nhất của bà,

Mary Home.

Kính gửi ngài Spectator thân mến,

Ngài hoàn toàn chẳng có lấy một chút lòng tốt nào trên đời này, và không hề nghiêm túc trong bất cứ điều gì nghiêm túc mà ngài nói, nếu ngài không gửi cho tôi một câu trả lời thẳng thắn cho vấn đề này: Vài ngày trước, tôi tình cờ có mặt tại nhà hát, nơi trong suốt buổi biểu diễn, tôi không thể rời mắt khỏi một thiếu nữ xinh đẹp ngồi ngay trước mặt mình — người mà tôi được biết sau đó không có lấy một xu gia tài. Việc kết hôn với một người như thế sẽ phá hủy hoàn toàn danh tiếng về sự cẩn trọng của tôi, và qua những gì tôi tìm hiểu được, cô ấy lại có tiếng là vô cùng đoan trang, thế nên không thể tính chuyện theo con đường nào khác được. Kể từ đó, tâm trí tôi hoàn toàn hướng về cô ấy, đến mức tôi có nguy cơ làm điều gì đó vô cùng ngông cuồng nếu không có lời khuyên chóng vánh từ ngài,

Thưa ngài, Người đầy tớ khiêm nhường nhất của ngài.

Tôi rất tiếc khi không thể trả lời quý ông thiếu kiên nhẫn này ngoại trừ bằng một câu hỏi khác.

Cộng sự thân mến, Ngài muốn kết hôn để làm hài lòng người khác hay làm hài lòng chính mình?

T.

Chương 255: Thứ Bảy, ngày 22 tháng 12 năm 1711

Laudis amore tumes? sunt certa piacula, quæ te

Ter pure lecto poterunt recreare libello.

Hor.

Tâm hồn, khi được xét tách rời khỏi các dục vọng, vốn mang bản tính uể oải và tĩnh tại, chậm chạp trong các quyết định và rệu rã trong các hành động. Do đó, công dụng của các dục vọng là khuấy động nó và thúc đẩy nó hành động, đánh thức sự hiểu biết, củng cố ý chí, và khiến toàn bộ con người trở nên mạnh mẽ và tập trung hơn trong việc theo đuổi các mục tiêu của mình. Như đây là mục đích của các dục vọng nói chung, thì đây cũng là mục đích đặc biệt của sự tham vọng — thứ đẩy tâm hồn đến những hành động có khả năng mang lại vinh dự và danh tiếng cho người hành động. Nhưng nếu chúng ta nâng các suy ngẫm của mình lên cao hơn, chúng ta có thể khám phá ra những mục đích sâu xa hơn của sự Quan phòng khi cấy ghép dục vọng này vào nhân loại.

Điều đó là cần thiết cho thế giới, rằng các nghệ thuật phải được phát minh và cải tiến, sách vở phải được viết và truyền lại cho hậu thế, các quốc gia phải được chinh phục và văn minh hóa: Giờ đây, vì những động cơ thích hợp và chân chính cho những hành động vĩ đại này và tương tự chỉ có thể tác động đến những tâm hồn đức hạnh; sẽ chẳng có sự tiến bộ nhỏ bé nào trên thế giới, nếu không có một nguyên tắc hành động chung tác động đồng đều đến mọi người.

Và một nguyên tắc như thế chính là sự tham vọng hay khát khao danh vọng, nhờ đó những tài năng vĩ đại không bị bỏ mặc nằm ỳ lờ đờ và vô dụng trước công chúng, và rất nhiều kẻ đồi bại bị lừa phúng — như thể thế — và bị lôi kéo đi ngược lại bản năng tự nhiên của chúng để bước vào một con đường hành động vinh quang và đáng ngợi ca. Vì chúng ta có thể quan sát thêm rằng những kẻ có năng lực lớn nhất lại là những kẻ bị đốt cháy bởi tham vọng nhiều nhất: Và ngược lại, những tâm hồn hèn mọn và chật hẹp lại ít bị nó thúc đẩy nhất: Dù là vì ý thức của một người về những sự bất tài của chính mình khiến anh ta tuyệt vọng trong việc vươn tới danh tiếng, hay vì anh ta không có đủ tầm tư duy để tìm kiếm bất kỳ điều tốt đẹp nào không liên quan trực tiếp hơn đến lợi ích hoặc sự tiện lợi của mình, hay vì sự Quan phòng, ngay trong cấu trúc tâm hồn anh ta, đã không bắt anh ta phải chịu đựng một thứ dục vọng vốn vô dụng đối với thế giới và là một sự tra tấn đối với chính anh ta.

Nếu khát khao danh vọng này không quá mạnh mẽ, sự khó khăn để đạt được nó, và mối nguy hiểm đánh mất nó khi đã đạt được sẽ là quá đủ để ngăn cản một con người khỏi một mưu cầu hão huyền như thế.

Có bao nhiêu người được trang bị đủ năng lực để giới thiệu các hành động của họ đến sự ngưỡng mộ của thế giới, và để phân biệt bản thân với phần còn lại của nhân loại? Sự Quan phòng phần lớn đặt chúng ta ở mức bình đẳng, và tuân theo một thứ tỷ lệ trong sự ban phát của nó đối với chúng ta. Nếu nó làm chúng ta hoàn hảo ở một thành tựu, nó thường để lại cho chúng ta sự thiếu sót ở một thành tựu khác, và có vẻ cẩn trọng trong việc bảo vệ mọi cá nhân khỏi sự hèn mọn và thiếu thốn các phẩm chất của họ, hơn là làm cho bất kỳ cá nhân đơn lẻ nào trở nên lỗi lạc hay phi thường.

Và trong số những người được ban tặng phong phú nhất bởi tự nhiên và được hoàn thiện bởi sự chăm chỉ của chính họ, có bao nhiêu người mà các đức hạnh không bị lu mờ bởi sự dốt nát, định kiến hoặc lòng đố kỵ của những kẻ chứng kiến họ? Một số người không thể phân biệt nổi một hành động cao thượng với một hành động hèn mọn. Những người khác dễ quy chúng cho một mục đích hoặc ý định sai lầm nào đó; và những người khác cố tình bóp méo hoặc đưa ra một cách giải thích sai lệch về chúng. Nhưng để củng cố thêm suy ngẫm này, chúng ta có thể quan sát thấy rằng những kẻ mưu cầu danh vọng thường là những kẻ thất bại nhiều nhất, chính là những kẻ khát khao đạt được nó nhất. Đó là nhận xét của Sallust về Cato rằng: Càng ít ham muốn vinh quang, ông ta càng thu về nó nhiều hơn.

Con người có một niềm vui mang bản tính ác ý khi cản trở các khuynh hướng của chúng ta và làm chúng ta thất vọng trong những gì trái tim chúng ta khao khát nhất. Do đó, khi họ phát hiện ra khát khao danh vọng mãnh liệt ở kẻ tham vọng (vì không có tâm trạng nào dễ bộc lộ nó hơn) họ trở nên tằn tiện và dè dặt trong những lời tán dương của mình, họ ganh tị với sự thỏa mãn từ những lời ca tụng dành cho anh ta, và coi những lời khen ngợi của họ giống như một sự ân huệ bố thí cho thân xác anh ta hơn là một cống nạp trả cho công trạng của anh ta. Những người khác — những người thoát khỏi sự ngoan cố tự nhiên này của tâm tính — trở nên thận trọng trong việc ca ngợi một kẻ đặt giá trị quá cao vào những lời khen đó, kẻo họ nâng anh ta lên quá cao trong trí tưởng tượng của chính mình, và hệ quả là đẩy anh ta ra một khoảng cách lớn hơn khỏi chính họ.

Hơn thế nữa, khát khao danh vọng này tự nhiên đánh lừa kẻ tham vọng vào những sự bất lịch sự làm giảm đi danh tiếng của hắn. Hắn vẫn sợ rằng bất kỳ hành động nào của mình bị bỏ phí trong bóng tối, rằng những công trạng của mình bị che giấu khỏi sự chú ý của thế giới hoặc gánh chịu bất kỳ sự bất lợi nào từ những lời đồn đại mà người khác thêu dệt về chúng. Điều này thường đẩy hắn vào những lời khoe khoang trống rỗng và sự phô trương bản thân, đồng thời đánh lừa hắn vào những lời kể lể hão huyền và kỳ quặc về các chiến tích của chính mình: Bài diễn thuyết của hắn thường nghiêng về một phía, và dù chủ đề là gì đi nữa, nó đều có xu hướng quanh co hoặc là bôi nhọ người khác, hoặc là ca ngợi bản thân. Sự kiêu ngạo là điểm yếu tự nhiên của kẻ tham vọng — thứ phơi bày hắn trước sự khinh miệt và chế nhạo thầm kín của những kẻ hắn giao du, đồng thời phá hủy nhân dạng mà hắn đang vô cùng chăm chỉ để tô vẽ thông qua nó. Vì dẫu các hành động của hắn có hiển hách đến đâu đi nữa, chúng vẫn đánh mất vẻ rạng rỡ khi được vẽ ra với quy mô lớn và đem ra phô bày bằng chính bàn tay của hắn; và vì thế giới dễ tìm lỗi hơn là ca ngợi, lời khoe khoang đó có lẽ sẽ bị chỉ trích khi hành động vĩ đại khơi mào ra nó đã bị lãng quên.

Bên cạnh đó, chính khát khao danh vọng này bị coi là một sự hèn mọn và bất toàn trong nhân cách vĩ đại nhất. Một sự vĩ đại vững chắc và thực chất của tâm hồn nhìn xuống với một sự phớt lờ hào phóng trước những lời chỉ trích và ca ngợi của đám đông, đồng thời đặt một con người vượt lên trên những tiếng ồn ào và tranh chấp nhỏ nhoi của các lưỡi miệng. Tương tự như vậy, chúng ta tìm thấy trong chính mình một sự kính sợ và tôn sùng thầm kín đối với nhân dạng của một kẻ di chuyển bên trên chúng ta trong một quỹ đạo đức hạnh đều đặn và hiển hách, mà không màng gì đến những ý kiến tốt hay xấu của chúng ta về anh ta, đến những lời quở trách hay ca ngợi của chúng ta. Ngược lại, khi chúng ta muốn hạ thấp danh tiếng và uy tín của một hành động, chúng ta thường quy nó cho sự kiêu hãnh hão huyền và khát khao danh vọng ở kẻ hành động. Phán đoán và quan điểm chung này của nhân loại không phải là không có cơ sở: vì chắc chắn rằng nó không biểu thị một sự dũng cảm lớn lao nào của tâm trí khi bị khuấy động để thực hiện bất kỳ hành động cao cả nào bởi một động cơ ích kỷ như vậy, và làm điều đó xuất phát từ khát khao danh vọng — thứ mà chúng ta không thể được thúc đẩy bởi một tình yêu vị tha đối với nhân loại, hay bởi một niềm đam mê hào phóng dành cho vinh quang của Đấng đã tạo ra chúng ta.

Như vậy, Danh vọng là một thứ khó đạt được đối với tất cả mọi người, nhưng đặc biệt là đối với những kẻ khát khao nó, vì hầu hết mọi người đều quá mang tính ác ý hoặc sự thận trọng để không thỏa mãn hay xoa dịu sự kiêu ngạo của kẻ tham vọng, và vì chính khát khao danh vọng này tự nhiên đánh lừa hắn vào những sự bất lịch sự làm giảm đi danh tiếng của hắn, đồng thời bản thân nó bị coi là một điểm yếu trong những nhân cách vĩ đại nhất.

Kế đến, Danh vọng rất dễ bị đánh mất, và khó duy trì hệt như khi nó lần đầu được tạo lập. Nhưng tôi sẽ biến điều này thành chủ đề của một bài viết tiếp theo.

C.

Chú thích 1: all great

Chú thích 2: the Sense of their own

Chú thích 3: them

Chú thích 4: they have

Chú thích 5: their

Chú thích 6: their Souls

Chú thích 7: them

Chú thích 8: themselves

Chú thích 9: Sallust. Bell. Catil. c. 49.

Chú thích 10: and an

Chú thích 11: and

Chương 256: Thứ Hai, ngày 24 tháng 12 năm 1711

Có rất nhiều cảm xúc và tâm trạng tự nhiên thúc đẩy chúng ta hạ thấp và bôi nhọ giá trị của một kẻ đang vươn lên trong lòng kính trọng của nhân loại. Tất cả những kẻ từng bước chân vào đời với cùng những lợi thế và từng được coi là ngang hàng với anh ta, đều dễ có xu hướng nghĩ rằng danh tiếng về các công trạng của anh ta là một sự phản chiếu đối với sự kém cỏi của chính họ; và do đó sẽ cẩn trọng trong việc chì trích anh ta bằng tai tiếng của một hành động trong quá khứ, hoặc hạ thấp giá trị của hiện tại, để họ vẫn có thể giữ anh ta đứng cùng mức với chính họ. Kiểu suy ngẫm tương tự thường khơi dậy sự đố kỵ từ những kẻ từng là bề trên của anh ta — những kẻ coi việc thấy một kẻ khác giành được ưu thế và vượt qua họ trong những mưu cầu vinh quang là một sự tổn hại đối với công trạng của chính họ; và do đó sẽ nỗ lực dìm danh tiếng của anh ta xuống để họ có thể bảo vệ danh tiếng của chính mình. Những kẻ từng là ngang hàng với anh ta ganh tị và bôi nhọ anh ta, bởi vì giờ đây họ thấy anh ta là bề trên của mình; và những kẻ từng là bề trên của anh ta, bởi vì họ coi anh ta là kẻ ngang hàng với mình.

Hơn thế nữa, một con người có danh tiếng phi thường — nhờ đó nâng cao anh ta lên sự chú ý và quan sát của nhân loại — thu hút một đám đông ánh mắt đổ dồn vào anh ta, những kẻ sẽ soi mói từng ngóc ngách của anh ta, săm soi anh ta kỹ lưỡng ở mọi góc độ, và vô cùng mãn nguyện khi bắt gặp anh ta ở ánh sáng tồi tệ và bất lợi nhất. Có rất nhiều kẻ tìm thấy niềm vui trong việc mâu thuẫn với những lời đồn đại chung của danh vọng, và trong việc loan truyền những điểm yếu của một nhân cách cao cả. Họ công bố những phát hiện mang bản tính ác ý của mình với một niềm kiêu hãnh thầm kín, và tự ca ngợi bản thân vì sự độc đáo trong phán đoán của mình — thứ đã đào sâu hơn những kẻ khác, phát hiện ra điều mà phần còn lại của thế giới đã bỏ sót, và tìm thấy một vết nứt ở nơi mà đại đa số nhân loại ngưỡng mộ. Vẫn có những kẻ khác công bố những lỗi lầm và sự suy nhược của một vĩ nhân với một sự thỏa mãn và bình yên nội tâm, nếu họ không phát hiện ra bất kỳ lỗi lầm và sự suy nhược nào tương tự ở chính mình; vì trong khi họ đang vạch trần điểm yếu của người khác, họ đang thầm hướng tới những lời ca ngợi dành cho chính bản thân mình — những kẻ không phải chịu đựng sự suy nhược tương tự, và dễ bị cuốn đi bởi một thứ kiêu ngạo thầm kín khi thấy bản thân vượt trội ở một số khía cạnh so với một kẻ có danh tiếng siêu việt và lừng lẫy. Thậm chí, rất thường xuyên xảy ra trường hợp chẳng có ai chăm chỉ trong việc công bố những tì vết của một danh tiếng phi thường hơn những kẻ cũng đang phơi bày chính bản thân họ trước những sự chỉ trích tương tự trong nhân cách của họ — hoặc hy vọng bào chữa cho các khuyết tật của mình bằng thẩm quyền của một tấm gương quá cao cả như vậy, hoặc tự dấy lên những lời ca ngợi tưởng tượng cho bản thân vì giống với một nhân vật có danh tiếng cao cả, dù là trong những phần đáng trách của nhân cách anh ta. Nếu tất cả những cỗ máy thầm kín của sự gièm pha này đều thất bại, thì rất thường xuyên, sự khoe khoang hão huyền về sự thông minh lại xúi giục một kẻ lao vào tấn công một cái tên đã được thiết lập, và hiến tế nó cho sự vui mừng và tiếng cười của những kẻ xung quanh hắn. Một bài châm biếm hay một bài văn lăng mạ nhắm vào một kẻ tầm thường chưa bao giờ nhận được sự tiếp nhận và tán thành từ độc giả của nó giống như thứ nhắm vào một cá nhân mà công trạng đặt hắn lên một đỉnh cao, và mang lại cho hắn một hình ảnh nổi bật hơn giữa loài người. Dù là vì chúng ta nghĩ rằng điều đó thể hiện nghệ thuật lớn hơn khi vạch trần và biến thành trò cười cho một kẻ có nhân cách dường như là một chủ đề không thích hợp cho việc đó, hay vì chúng ta cảm thấy thỏa mãn bởi một thứ trả thù ẩn ý nào đó khi thấy hắn bị hạ bệ và nhục mạ trong danh tiếng của mình, và ít nhiều bị đưa về cùng hàng ngũ với chúng ta — những kẻ từng bị hắn vươn lên quá xa phía trên trong các lời đồn đại và quan điểm của nhân loại.

Do đó, chúng ta thấy có biết bao nhiêu động cơ đen tối và khúc chiết dẫn đến sự gièm pha và phỉ báng, và có bao nhiêu gián điệp độc ác đang săm soi các hành động của một vĩ nhân — kẻ không phải lúc nào cũng được chuẩn bị tốt nhất cho một sự soi mói kỹ lưỡng đến thế. Vì chúng ta thường có thể quan sát thấy rằng sự ngưỡng mộ của chúng ta đối với một người nổi tiếng sẽ giảm đi khi chúng ta làm quen với anh ta nhiều hơn; và rằng chúng ta hiếm khi nghe thấy mô tả về một nhân vật lừng lẫy mà thiếu đi một danh mục gồm một số điểm yếu và sự suy nhược tai tiếng. Lý do có thể là, vì bất kỳ sơ suất nhỏ nào cũng trở nên nổi bật và dễ quan sát hơn trong cách hành xử của anh ta so với người khác, vì nó không đồng điệu với phần còn lại trong nhân cách của anh ta, hoặc vì một con người không thể cùng lúc vừa chú ý đến phần quan trọng hơn trong cuộc đời mình, vừa giữ một ánh mắt cảnh giác đối với tất cả những tình tiết không đáng kể trong hành vi và cuộc trò chuyện của anh ta; hoặc vì, như chúng ta đã quan sát trước đó, cùng một tâm trạng vốn khuấy động chúng ta hướng tới khát khao danh vọng, lại tự nhiên đánh lừa chúng ta vào những sơ suất và sự bất cẩn không xảy ra ở những kẻ có tâm tính trái ngược.

Dù sao đi nữa, phải thú nhận rằng một công trạng cao thượng và khải hoàn thường phá vỡ và làm tan biến những đốm đen và tì vết nhỏ nhoi này trong danh tiếng của mình; nhưng nếu do một sự mưu cầu danh vọng lầm lạc, hoặc qua sự yếu đuối của con người, bất kỳ bước đi sai lầm nào được thực hiện trong những mối quan tâm trọng đại hơn của cuộc đời, toàn bộ sơ đồ của các mưu đồ tham vọng sẽ bị phá vỡ và đổ vỡ. Những vết bẩn và tì vết nhỏ hơn có thể lụi tàn và biến mất giữa ánh sáng rực rỡ bao quanh chúng; nhưng một vết nhơ có bản chất sâu sắc hơn sẽ đổ bóng lên tất cả những vẻ đẹp khác, và làm tối sầm toàn bộ nhân cách. Do đó, thật khó khăn biết bao để duy trì một cái tên lừng lẫy, khi kẻ đã đạt được nó lại dễ bị tổn thương trước những điểm yếu và sự suy nhược nhỏ nhoi như thế — những thứ không phải là sự suy giảm nhỏ đối với nó khi bị phát hiện, đặc biệt khi chúng bị công bố và phóng đại một cách đầy hăng hái bởi những kẻ từng là bề trên hoặc ngang hàng của anh ta; bởi những kẻ muốn phô bày sự phán đoán hoặc sự thông minh của mình; và bởi những kẻ phạm phải hoặc vô tội trước những sơ suất hoặc hành vi sai trái tương tự trong chính hành vi của họ!

Nhưng giả sử không có bất kỳ khuynh hướng nào trong số này ở người khác nhằm chỉ trích một người nổi tiếng, cũng như không có bất kỳ sự sảy chân nào ở chính bản thân anh ta, anh ta vẫn sẽ gặp phải không ít rắc rối trong việc gìn giữ danh tiếng của mình ở mọi đỉnh cao và sự lộng lẫy của nó. Luôn phải có một đoàn tàu cao thượng gồm các hành động để gìn giữ danh tiếng của anh ta trong sự sống và sự chuyển động. Vì một khi nó dừng lại, nó sẽ tự nhiên chùng xuống và lụi tàn. Sự ngưỡng mộ là một cảm xúc rất đoản mệnh, sẽ lập tức suy tàn khi trở nên quen thuộc với đối tượng của nó, trừ khi nó tiếp tục được nuôi dưỡng bởi những khám phá mới mẻ, và được giữ cho sống động bởi một chuỗi kế tiếp liên tục những phép màu trỗi dậy trước tầm nhìn của nó. Và ngay cả những hành động vĩ đại nhất của một nhân vật lừng lẫy cũng phải chịu đựng bất lợi này, rằng dù chúng có đáng ngạc nhiên và phi thường đến đâu đi nữa, chúng cũng không hơn những gì được kỳ vọng từ anh ta; nhưng ngược lại, nếu chúng tụt lùi bất cứ điều gì so với quan điểm được hình thành về anh ta, dẫu chúng có thể nâng cao danh tiếng của người khác, chúng lại là sự suy giảm đối với danh tiếng của chính anh ta.

Người ta có thể nghĩ rằng phải có điều gì đó vô cùng tuyệt vời trong việc sở hữu danh vọng — thứ mà bất chấp tất cả những cân nhắc đầy dằn vặt này, có thể lôi kéo một con người vào một cuộc mưu cầu tuyệt vọng đến thế; thế nhưng nếu chúng ta xem xét niềm hạnh phúc ít ỏi đi kèm với một nhân cách vĩ đại, và vô số sự bất an mà khát khao về nó bắt một tâm thần tham vọng phải chịu đựng, người ta sẽ càng ngạc nhiên hơn khi thấy rất nhiều ứng viên bồn chồn vì vinh quang.

Tham vọng khơi dậy một sự náo động thầm kín trong tâm hồn, nó làm viêm tâm trí và đẩy nó vào một sự vội vã dữ dội của tư duy: Nó vẫn đang với tới một thứ hàng hóa tưởng tượng trống rỗng, vốn không có khả năng làm dịu hay thỏa mãn nó. Hầu hết những thứ khác mà chúng ta khao khát đều có thể làm dịu đi những cơn thèm khát của giác quan tương ứng của chúng, và trong chốc lát đặt sự thèm ăn vào trạng thái nghỉ ngơi: Nhưng danh vọng là một thứ hàng hóa quá xa lạ với bản năng của chúng ta, đến mức chúng ta không có năng lực nào trong tâm hồn thích ứng với nó, cũng như không có cơ quan nào trong cơ thể để thưởng thức nó; một đối tượng khao khát được đặt ra ngoài khả năng thụ hưởng. Quả thực, nó có thể lấp đầy tâm trí trong chốc lát bằng một loại khoai khoái chóng mặt, nhưng đó là thứ khoai khoái khiến con người trở nên bồn chồn và bất an khi phải gánh chịu nó; và thứ không thỏa mãn cơn khát hiện tại bằng việc kích thích những khát khao tươi mới, đồng thời đẩy tâm hồn vào những doanh nghiệp mới. Vì có bao nhiêu kẻ tham vọng đã đạt được bao nhiêu danh vọng như họ khao khát, và có khát khao về nó không kém phần cuồng nhiệt ngay ở đỉnh cao danh vọng của họ, hệt như trước khi họ trở nên nổi tiếng và lỗi lạc giữa loài người?

Chẳng có tình tiết nào trong nhân cách của Caesar mang lại cho tôi ý tưởng lớn lao về ông hơn một câu nói mà Cicero kể lại rằng ông thường sử dụng trong các cuộc trò chuyện riêng tư, rằng ông mãn nguyện với phần đời và danh vọng của mình, Se satis vel ad Naturam, vel ad Gloriam vixisse. Thật vậy, nhiều người đã từ bỏ những mưu cầu danh vọng của họ, nhưng điều đó bắt nguồn hoặc từ những sự thất vọng họ gặp phải trong đó, hoặc từ trải nghiệm của họ về niềm vui ít ỏi đi kèm với nó, hoặc từ những nhận thức tốt hơn hay sự lạnh lùng tự nhiên của tuổi già; nhưng hiếm khi từ một sự thỏa mãn trọn vẹn và sự chấp thuận trong những sự thụ hưởng hiện tại của nó.

Danh vọng không chỉ không thỏa mãn tự thân nó, mà khát khao về nó còn phơi bày chúng ta trước nhiều rắc rối ngẫu nhiên — những thứ mà những kẻ không có sự quan tâm nhạy cảm như thế đối với nó được giải thoát. Biết bao nhiêu lần kẻ tham vọng bị quật ngã và thất vọng, nếu hắn không nhận được lời ca ngợi ở nơi hắn kỳ vọng? Hơn thế nữa, biết bao nhiêu lần hắn bị dằn vặt bởi chính những lời ca ngợi hắn nhận được, nếu chúng không dâng cao như hắn nghĩ chúng phải thế — điều hiếm khi xảy ra trừ khi được gia tăng bởi sự nịnh hót, vì ít ai có cái nhìn tốt về chúng ta như chính chúng ta có về bản thân mình? Nhưng nếu kẻ tham vọng có thể đau khổ đến thế ngay cả với chính lời ca ngợi, liệu hắn sẽ có thể chịu đựng nổi tai tiếng và phỉ báng bằng cách nào? Vì cùng một tâm trạng vốn khiến hắn khao khát danh vọng, cũng khiến hắn căm ghét sự quở trách. Nếu hắn có thể bị cuốn đi bởi những lời ca ngợi phi thường của con người, hắn cũng sẽ bị suy sụp tương đương bởi những lời chỉ trích của họ. Do đó, niềm hạnh phúc của một kẻ tham vọng thật nhỏ nhoi biết bao — kẻ trao cho tất cả mọi người quyền thống trị đối với hạnh phúc đó, kẻ do đó tự phụng sự trước những lời nói hay ý dở của người khác, và đặt nó vào quyền lực của mọi cái lưỡi độc ác để ném hắn vào một cơn u uất và phá hủy sự nghỉ ngơi và bình yên tự nhiên trong tâm trí hắn! Đặc biệt khi chúng ta xem xét rằng thế giới có xu hướng chỉ trích nhiều hơn ca ngợi, và bản thân hắn đầy rẫy những sự bất toàn hơn là đức hạnh.

Chúng ta có thể quan sát thêm rằng một con người như thế sẽ đau buồn vì sự mất mát danh vọng nhiều hơn là hắn có thể cảm thấy vui mừng trước sự thụ hưởng nó. Vì dẫu sự hiện diện của món hàng tưởng tượng này không thể làm chúng ta hạnh phúc, sự vắng mặt của nó có thể khiến chúng ta khốn khổ: Bởi vì trong việc thụ hưởng một đối tượng, chúng ta chỉ tìm thấy phần khoai khoái mà nó có khả năng mang lại cho chúng ta, nhưng trong việc đánh mất nó, chúng ta không cân đối nỗi buồn của mình với giá trị thực sự mà nó mang, mà cân đối với giá trị mà những hoang tưởng và trí tưởng tượng của chúng ta áp đặt lên nó.

Sự thỏa mãn mà danh vọng mang lại thật không đáng kể biết bao, và những sự bất an khiến chúng ta dễ tổn thương trước chúng lại lớn lao biết bao. Khát khao về nó khuấy động những chuyển động vô cùng khó chịu trong tâm trí, và bị kích động nhiều hơn là được thỏa mãn bởi sự hiện diện của thứ được khao khát. Việc thụ hưởng nó mang lại rất ít niềm vui, dẫu việc đánh mất hoặc thiếu vắng nó là vô cùng rõ rệt và đau đớn; và ngay cả niềm hạnh phúc nhỏ nhoi này cũng vô cùng bấp bênh, đến mức nó hoàn toàn phụ thuộc vào ý muốn của người khác.

Chúng ta không chỉ bị tra tấn bởi những lời quở trách được ném vào chúng ta, mà còn bị làm thất vọng bởi sự im lặng của con người khi nó nằm ngoài dự kiến, và bị hạ nhục ngay cả bởi những lời ca ngợi của họ.

C.

Chú thích 1: Parts

Chú thích 2: Name

Chú thích 3: Oratio pro M. Marcello.

Chú thích 4: Tôi sẽ kết thúc chủ đề này trong bài viết tiếp theo của mình.

Chương 257: Thứ Ba, ngày 25 tháng 12 năm 1711

Để tôi không bị lạc lối trên một chủ đề rộng lớn như chủ đề về Danh vọng, tôi đã xử lý nó theo một thứ tự và phương pháp cụ thể. Trước hết, tôi đã xem xét các lý do tại sao Sự quan phòng lại cấy ghép vào tâm trí chúng ta một nguyên tắc hành động như vậy. Kế đến, tôi đã chỉ ra từ nhiều cân nhắc, thứ nhất, rằng danh vọng là một thứ khó đạt được và dễ đánh mất; thứ hai, rằng nó mang lại cho kẻ tham vọng rất ít hạnh phúc, nhưng khiến hắn phải chịu đựng nhiều sự bất an và bất mãn. Cuối cùng, tôi sẽ chỉ ra rằng nó ngăn cản chúng ta đạt được một mục tiêu mà chúng ta có đủ năng lực để đạt được, và mục tiêu đó đi kèm với sự viên mãn của sự thỏa mãn. Tôi không cần phải nói với người đọc rằng ý tôi qua mục tiêu này chính là niềm hạnh phúc được dành sẵn cho chúng ta ở một thế giới khác — thứ mà bất kỳ ai cũng có năng lực để mưu cầu, và sẽ mang lại cùng với nó sự tràn trề của niềm vui và những khoai khoái tồn tại muôn đời.

Việc theo đuổi danh vọng có thể cản trở chúng ta trong việc đạt được mục tiêu lớn lao này ra sao, tôi xin để người đọc tự rút ra từ ba cân nhắc sau đây.

Thứ nhất, Bởi vì khát khao danh vọng mạnh mẽ nuôi dưỡng một số thói quen đồi bại trong tâm trí.

Thứ hai, Bởi vì rất nhiều hành động có khả năng mang lại danh vọng lại không có bản chất góp phần vào hạnh phúc tối hậu này của chúng ta.

Thứ ba, Bởi vì giả sử chúng ta cho phép các hành động giống nhau đóng vai trò là công cụ thích hợp, cả trong việc có được danh vọng lẫn mưu cầu hạnh phúc này, chúng tuy nhiên vẫn sẽ thất bại trong việc đạt được mục tiêu cuối cùng này, nếu chúng xuất phát từ khát khao về mục tiêu đầu tiên.

Ba mệnh đề này là hiển nhiên đối với những ai am hiểu các suy ngẫm về luân lý. Vì lý do đó, tôi sẽ không bàn luận mở rộng về chúng, mà sẽ chuyển sang một điểm có cùng bản chất — thứ có thể mở ra trước mắt chúng ta một lĩnh vực suy ngẫm ít phổ biến hơn.

Từ những gì đã được quan sát, tôi nghĩ chúng ta có thể đưa ra một kết luận tự nhiên rằng việc tìm kiếm lời khen ngợi hay sự tán thành từ bất kỳ thực thể nào ngoài Đấng Tối Cao là sự ngu ngốc lớn nhất, và điều đó xuất phát từ hai lý do sau: Bởi vì không có thực thể nào khác có thể đưa ra một phán đoán chính xác về chúng ta và đánh giá chúng ta theo đúng công trạng của mình; và bởi vì chúng ta không thể thu được bất kỳ lợi ích hay ưu thế đáng kể nào từ sự đánh giá và tán thành của bất kỳ thực thể nào khác.

Trước hết, Không có thực thể nào khác có thể đưa ra một phán đoán chính xác về chúng ta và đánh giá chúng ta theo đúng công trạng của mình. Các thực thể được tạo ra không nhìn thấy gì ngoài bề ngoài của chúng ta, và do đó chỉ có thể hình thành một phán đoán về chúng ta từ các hành động và hành vi bên ngoài; nhưng chúng không thích hợp đến thế nào trong việc mang lại cho chúng ta một khái niệm đúng đắn về sự hoàn hảo của nhau, điều đó có thể hiện ra từ nhiều cân nhắc. Có rất nhiều đức hạnh, tự bản chất của chúng, không có khả năng thể hiện ra bên ngoài: Nhiều sự hoàn hảo thầm lặng trong tâm hồn của một người tốt — những thứ là đồ trang sức lớn cho bản chất con người, nhưng không có khả năng tự phơi bày trước sự hiểu biết của người khác; chúng được giao dịch trong bóng tối, không có tiếng ồn hay sự phô trương, và chỉ hiển thị trước Đấng vĩ đại dò thấu tâm can. Những hành động nào có thể diễn tả được sự tinh khiết trọn vẹn của tư duy — thứ làm tinh tế và thánh hóa một con người đức hạnh? Sự bình yên và mãn nguyện thầm kín của tâm tính — thứ mang lại cho anh ta sự thụ hưởng hoàn hảo đối với hoàn cảnh hiện tại? Niềm vui và sự bình yên nội tâm mà anh ta cảm nhận được khi làm điều thiện? Niềm vui sướng và sự thỏa mãn mà anh ta có được trong sự thịnh vượng và hạnh phúc của người khác? Những đức hạnh này và những đức hạnh tương tự là những vẻ đẹp ẩn giấu của một tâm hồn, những ân huệ thầm kín không thể bị phát hiện bởi một đôi mắt phàm trần, nhưng làm cho tâm hồn trở nên đáng yêu và quý giá trong Tầm Mắt của Ngài — Đấng không che giấu bất kỳ bí mật nào. Hơn nữa, có rất nhiều đức hạnh thiếu đi cơ hội để tự thể hiện và phơi bày bản thân trong các hành động. Mỗi đức hạnh đều đòi hỏi thời gian và địa điểm, một đối tượng thích hợp và một sự hội tụ hoàn hảo của các tình tiết, nhằm thực hiện nó một cách đầy đủ. Một hoàn cảnh nghèo đói làm lu mờ mọi đức hạnh về sự hào phóng và rộng lượng. Sự kiên nhẫn và lòng quả cảm của một người tử đạo hoặc người xưng đạo nằm ẩn giấu trong những thời kỳ hưng thịnh của Cơ Đốc giáo. Một số đức hạnh chỉ được nhìn thấy trong nghịch cảnh, và một số trong thịnh vượng; một số trong tư cách cá nhân, và những cái khác trong tư cách công chúng. Nhưng Chủ tể vĩ đại của thế giới chiêm ngưỡng mọi sự hoàn hảo trong sự che khuất của nó, và không chỉ thấy những gì chúng ta làm, mà còn thấy những gì chúng ta muốn làm. Ngài quan sát hành vi của chúng ta trong mọi sự hội tụ của các vấn đề, và thấy chúng ta dấn thân vào tất cả các khả năng của hành động. Ngài khám phá ra vị thánh tử đạo và người xưng đạo mà không cần thử thách qua lửa và tra tấn, và sẽ sau đó trao quyền cho nhiều người nhận phần thưởng của những hành động mà họ chưa từng có cơ hội thực hiện. Một lý do khác khiến con người không thể hình thành một phán đoán chính xác về chúng ta là, bởi vì các hành động giống nhau có thể nhắm tới những mục đích khác nhau, và xuất phát từ những nguyên tắc hoàn toàn trái ngược. Các hành động mang bản chất pha tạp và đầy ắp những tình tiết đến mức, khi con người săm soi chúng nhiều hay ít, hoặc quan sát một số phần nhiều hơn những phần khác, họ nắm bắt những gợi ý khác nhau và đặt những cách giải thích trái ngược lên chúng; sao cho các hành động giống nhau có thể miêu tả một kẻ như là kẻ đạo đức giả và mưu mô đối với người này, nhưng lại khiến anh ta xuất hiện như một vị thánh hay anh hùng đối với người khác. Do đó, kẻ nhìn vào tâm hồn thông qua các hành động bên ngoài thường nhìn nó thông qua một trung gian lừa dối — thứ dễ làm đổi màu và xuyên tạc đối tượng: Sao cho vì lý do này cũng vậy, Ngài là vị thẩm phán duy nhất thích hợp đối với những sự hoàn hảo của chúng ta — Đấng không phỏng đoán sự chân thành trong các ý định của chúng ta từ sự tốt đẹp của các hành động, mà cân nhắc sự tốt đẹp của các hành động bằng sự chân thành trong các ý định của chúng ta.

Hơn thế nữa; các hành động bên ngoài không thể đại diện cho sự hoàn hảo của tâm hồn, bởi vì chúng không bao giờ có thể thể hiện sức mạnh của những nguyên tắc xuất phát từ đó. Chúng không phải là những biểu hiện thỏa đáng cho các đức hạnh của chúng ta, và chỉ có thể cho chúng ta thấy những thói quen nào ngự trị trong tâm hồn, mà không khám phá ra mức độ và sự hoàn hảo của những thói quen đó. Ở mức tốt nhất, chúng chỉ là những sự tương đồng yếu ớt đối với các ý định của chúng ta, những bản sao mờ nhạt và không hoàn hảo có thể làm chúng ta quen thuộc với thiết kế chung, nhưng không bao giờ có thể diễn tả vẻ đẹp và sức sống của bản gốc. Nhưng vị Thẩm phán vĩ đại của toàn bộ trái đất biết rõ mọi trạng thái và mức độ cải thiện của con người, từ những sự khuấy động yếu ớt và xu hướng của ý chí — chưa tự hình thành thành các mục đích và thiết kế thường xuyên — cho đến sự hoàn thiện toàn diện cuối cùng và sự viên mãn của một thói quen tốt. Ngài chiêm ngưỡng những mầm mống không hoàn hảo đầu tiên của một đức hạnh trong tâm hồn, và giữ một ánh mắt cảnh giác đối với nó trong mọi tiến trình của nó, cho đến khi nó nhận được mọi ân huệ mà nó có khả năng đạt được, và xuất hiện trong vẻ đẹp và sự hoàn hảo trọn vẹn của mình. Như vậy, chúng ta thấy rằng không ai ngoài Đấng Tối Cao có thể đánh giá chúng ta theo đúng các công trạng của mình, vì tất cả những kẻ khác đều phải phán đoán về chúng ta từ các hành động bên ngoài — thứ không bao giờ có thể mang lại cho họ một sự ước tính chính xác về chúng ta, vì có rất nhiều sự hoàn hảo của một con người không có khả năng xuất hiện trong các hành động; nhiều sự hoàn hảo, dù cho phép không có sự bất lực tự nhiên nào trong việc tự thể hiện, lại thiếu đi cơ hội để làm điều đó; hoặc giả sử tất cả chúng đều gặp cơ hội để xuất hiện bằng các hành động, thì những hành động đó vẫn có thể bị hiểu lầm và áp dụng sai nguyên tắc; hoặc dẫu chúng có phơi bày rõ ràng các nguyên tắc xuất phát từ đó đi nữa, chúng cũng không bao giờ có thể thể hiện mức độ, sức mạnh và sự hoàn hảo của những nguyên tắc đó.

Và cũng như Đấng Tối Cao là vị thẩm phán thích hợp duy nhất cho các sự hoàn hảo của chúng ta, Ngài cũng là Đấng Ban Thưởng xứng đáng duy nhất cho chúng. Đây là một cân nhắc đi sâu vào lợi ích của chúng ta, hệt như cân nhắc kia thích ứng với tham vọng của chúng ta. Và kẻ khát khao nhất hay ích kỷ nhất có thể mong mỏi điều gì hơn nữa, nếu anh ta phải hình thành khái niệm về một thực thể mà anh ta muốn giới thiệu bản thân với nó, hơn là một sự thấu hiểu có thể khám phá ra biểu hiện nhỏ nhất của sự hoàn hảo ở anh ta, và một lòng tốt sẽ cân đối một phần thưởng tương xứng cho nó?

Do đó, hãy để kẻ tham vọng hướng toàn bộ khát khao danh vọng của mình theo hướng này; và để hắn có thể đề ra cho bản thân một danh vọng xứng đáng với tham vọng của mình, hãy để hắn cân nhắc rằng nếu hắn sử dụng các năng lực của mình đến mức tối ưu, thời gian sẽ đến khi người cai trị tối cao của thế giới, vị thẩm phán vĩ đại của nhân loại — Đấng nhìn thấy mọi mức độ hoàn hảo ở người khác và sở hữu mọi sự hoàn hảo có thể trong chính Bản thân Ngài — sẽ công bố giá trị của Ngài trước mặt con người và các thiên thần, đồng thời tuyên bố với hắn trước sự hiện diện của toàn thể Tạo vật lời tán dương tốt đẹp và có ý nghĩa nhất ấy,

Hỡi người đầy tớ hiền lương và trung thành, hãy bước vào niềm vui của chủ nhân ngươi.

C.

Chú thích 1: Vì đây là Ngày Lễ Giáng Sinh, Addison đã tiếp tục duy trì dòng suy ngẫm mang tính tôn giáo cho ngày này.

Chương 258: Thứ Tư, ngày 26 tháng 12 năm 1711

Divide et Impera.

Sự giải trí và tiêu khiển dưới hình thức này hay hình thức khác là vô cùng cần thiết để giải tỏa tâm trí và thể xác khỏi sự chú ý và lao động quá liên tục: Do đó, nơi nào các trò tiêu khiển công cộng được dung thứ, các nhân vật có địa vị có nghĩa vụ, bằng quyền lực và tấm gương của mình, đứng đầu chúng sao cho có thể ngăn chặn bất kỳ điều gì có xu hướng làm suy đồi phong tục, hoặc quá tầm thường và nhỏ nhặt đối với sự giải trí của những sinh vật có lý trí. Đối với các trò tiêu khiển loại này tại thành phố này, chúng ta nợ chúng nhờ nghệ thuật thi ca và âm nhạc; ý kiến cá nhân của tôi liên quan đến những sự giải trí như thế trước nay tôi đã đưa ra với tất cả sự thẳng thắn có thể tưởng tượng được; những gì liên quan đến các nghệ thuật đó ở hiện tại sẽ được người đọc tiếp nhận từ các cộng sự của tôi. Bức thư đầu tiên trong số các bức thư mà tôi dùng để hoàn thành nhiệm vụ ngày hôm nay được viết bởi một người đề xuất cải thiện các chương trình giải trí thi ca kịch nghệ của chúng ta, và bức thư kia đến từ ba cá nhân — những người, ngay khi được xướng tên, sẽ được coi là có khả năng thúc đẩy trạng thái hiện tại của âm nhạc.

Thưa ngài Spectator,

'Tôi vô cùng biết ơn ngài vì việc xuất bản nhanh chóng bài viết trước của tôi trong số báo ra ngày 18 tháng này, và tôi không nuôi ít hy vọng về việc được bổ nhiệm vào chức vụ Tổng kiểm soát Tiếng rao. Trong tất cả các phản đối mà tôi dò la được tại các quán cà phê công cộng, chỉ có một phản đối dường như mang theo trọng lượng, đó là: Chức vụ như vậy sẽ mang tính chất quá gần với thế độc quyền. Giờ đây, thưa ngài, bởi vì tôi muốn mọi loại người đều được thoải mái, và sẵn sàng có nhiều hơn một mũi tên trong cung; trong trường hợp chức vụ Tổng kiểm soát thất bại, từ đó tôi đã hình thành một dự án khác — thứ dựa trên việc phân chia một thế độc quyền hiện tại, tôi hy vọng sẽ mang lại cho công chúng một sự đền bù làm hài lòng trọn vẹn của họ. Ngài biết đấy, thưa ngài, người ta thừa nhận rằng công việc của sân khấu là, theo tiếng Latinh, Jucunda et Idonea dicere Vitae. Giờ đây, vì chỉ có một nhà hát kịch được cấp phép cho sự giải trí và lợi ích của đô thị rộng lớn này, tôi xin mâu thuẫn đề xuất một cách khiêm nhường, để thuận tiện cho những cư dân ở quá xa khu Covent-Garden, rằng một nhà hát phụ trợ khác có thể được dựng lên ở một khu vực rộng rãi nào đó trong Thành phố; và việc quản lý nó có thể được trao thành một đặc quyền vĩnh viễn cho tôi và những người thừa kế của tôi đời đời kiếp kiếp. Và để công chúng không có sự ganh tị nào về việc tôi bao giờ sẽ liên minh với nhóm diễn viên hiện tại, tôi xin đề xuất thêm việc bổ nhiệm người họ hàng gần và là nhà thám hiểm của tôi, Kit Crotchet, làm phó tướng — người có kinh nghiệm lâu năm và những cải tiến trong các vấn đề đó không cần bất kỳ lời giới thiệu nào. Rõ ràng đối với mọi khán giả rằng sân khấu đã ở trên một nền tảng hoàn toàn khác biệt trong suốt thời kỳ trị vì của ông ta; và giả như ông ta không bị hất cẳng khỏi các cửa bẫy của mình, đội quân của ông ta có thể đã trụ vững đời đời kiếp kiếp, vì bằng sự nhẫn nại và kiên trì lâu dài, ông ta đã đạt đến nghệ thuật khiến quân đội của mình chiến đấu mà không cần lương bổng hay quân nhu. Tôi phải thú nhận điều đó với một nỗi kinh ngạc đầy u sầu, khi tôi thấy một thiên tài kỳ diệu như vậy bị gạt sang một bên, và những kẻ từng là nô lệ của sân khấu giờ đây lại trở thành chủ nhân của nó — những kẻ đần độn chắc chắn sẽ đàn áp mọi chương trình giải trí và hoạt động sân khấu mà bản thân chúng không có khả năng tỏa sáng!

Mỗi người đến xem kịch không bắt buộc phải có sự thông minh hay hiểu biết; và tôi khẳng định rằng tất cả những ai đến đó đều nên thấy điều gì đó có thể cải thiện họ theo một cách thức mà họ có khả năng tiếp thu. Tóm lại, thưa ngài, tôi muốn có điều gì đó được thực hiện cũng như được nói trên sân khấu. Một người có thể có một cơ thể năng động, dẫu anh ta không có tư duy nhanh nhạy; do đó, để bắt chước những kẻ — nếu tôi có thể nói như vậy — là những trí tuệ thể xác hoặc những anh chàng nhanh nhẹn, tôi rất muốn hỏi bất kỳ kẻ quản lý tồi nào hiện tại rằng: Tại sao những người đi dây, người nhào lộn, người biểu diễn thang và nghệ sĩ tạo tư thế lại không thể xuất hiện trở lại trên sân khấu của chúng ta? Sau một màn trình diễn như vậy, một chiếc cổng năm thanh chắn sẽ được nhảy qua với vẻ duyên dáng hơn vào lần tới khi bất kỳ ai trong khán giả đi săn bắn. Thưa ngài, những điều này đang kêu gào đòi hỏi sự cải cách và thuộc đúng thẩm quyền của Spectator General; nhưng làm sao có thể khác được, trong khi những kẻ — suốt hai mươi năm trời chưa từng được trả lương trừ khi chủ nhân của chúng có hứng — nay lại dám trả cho người khác nhiều hơn những gì họ từng có trong suốt cuộc đời mình; và phớt lờ thông lệ của những người có địa vị, lại có sự xấc xược là không nợ bất kỳ chủ tiệm nào dù chỉ một xu vào cuối tuần? Thưa ngài, tất cả những gì tôi đề xuất là lợi ích công cộng; vì không ai có thể tưởng tượng rằng tôi sẽ kiếm được một xu tư nhân nào từ đó: Do đó, tôi hy vọng ngài sẽ giới thiệu vấn đề này trong một trong các số báo tuần này của ngài và mong rằng khi nhà hát của tôi mở cửa, ngài sẽ chấp nhận quyền tự do ra vào đó để đền đáp cho rắc rối mà ngài đã nhận lấy từ,

Thưa ngài,

Người đầy tớ khiêm nhường của ngài,

Ralph Crotchet.

T.S. Tôi có những đảm bảo rằng người đóng thùng sẽ tuyên bố ủng hộ chúng ta.

Thưa ngài Spectator,

"Chúng tôi — những người có tên dưới đây — nghĩ rằng ngài là người thích hợp nhất để thông báo những gì chúng tôi muốn cống hiến cho thành phố thay mặt cho chính mình và nghệ thuật mà chúng tôi tôn thờ, đó là Âm nhạc. Chúng tôi nuôi dưỡng những hy vọng về sự ưu ái của ngài từ các bài suy ngẫm về những sai lầm mà thành phố vướng phải liên quan đến sự giải trí loại này; và tin rằng phương pháp phán đoán của ngài là ngài chỉ coi âm nhạc có giá trị chừng nào nó dễ chịu và làm tôn lên mục đích của thi ca, chúng tôi đồng ý rằng đó không chỉ là con đường chân chính để thưởng thức sự giải trí đó, mà còn là, nếu thiếu nó, một tác phẩm âm nhạc cũng giống như một bài thơ, nơi mọi quy tắc về số đếm thi ca được tuân thủ, dẫu các từ ngữ chẳng có ý nghĩa hay thông điệp gì; nói ngắn gọn hơn, những âm thanh thuần túy âm nhạc trong nghệ thuật của chúng tôi chẳng khác nào những vần thơ vô nghĩa trong thi ca. Do đó, âm nhạc phải làm trầm trọng thêm những gì được dự định bởi thi ca; nó phải luôn có một cảm xúc hoặc tình cảm nào đó để diễn tả, nếu không thì những cây vĩ cầm, giọng hát hay bất kỳ cơ quan phát âm thanh nào khác sẽ chỉ mang lại sự giải trí kém xa những món đồ chơi kêu lách cách của trẻ em. Chính từ quan điểm này về vấn đề, khi ông Clayton hoàn thành việc học tập tại Ý và mang về vở opera Arsinoe, ông Haym và ông Dieupart — những người có vinh dự được giới quý tộc và trí thức biết đến và đón nhận nồng nhiệt — đã vô cùng nhiệt tình muốn hỗ trợ, thông qua các buổi vận động của mình, trong việc giới thiệu một hình thức giải trí tao nhã như âm nhạc Ý được ghép vào thi ca Anh. Vì mục đích này, ông Dieupart và ông Haym, tùy theo các cơ hội khác nhau của mình, đã thúc đẩy việc giới thiệu Arsinoe, và thực hiện điều đó ở mức độ ưu việt nhất mà một sự mới lạ lớn lao cho phép. Không thích hợp khi làm phiền ngài bằng các chi tiết về những lời phàn nàn chính đáng mà tất cả chúng tôi đều phải lên tiếng; nhưng sự thật là, không màng đến những nỗ lực phục vụ của chúng tôi, tất cả chúng tôi đều bị gạt sang một bên trong vở opera hiện tại. Do đó, sự thỉnh cầu của chúng tôi gửi tới ngài chỉ là để đăng bức thư này vào các bài viết của ngài, nhằm để thành phố biết rằng cả ba chúng tôi đã cùng nhau hợp sức để tổ chức các chương trình giải trí âm nhạc trong tương lai tại nhà của ông Clayton ở Tòa nhà York. Những gì chúng tôi tự hứa hẹn là sẽ lập một danh sách đăng ký hai gô-ni cho tám buổi biểu diễn; và chương trình giải trí, cùng với tên của các tác giả làm thơ, có thể được in ra để bán tại nhà hát, kèm theo một bản tường trình về các tác giả khác nhau của phần thanh nhạc cũng như khí nhạc cho mỗi đêm; tiền sẽ được thanh toán khi nhận vé tại nhà của ông Charles Lillie. Hy vọng rằng, thưa ngài, người ta sẽ dễ dàng thừa nhận rằng chúng tôi có đủ năng lực để đảm nhận việc trưng bày bằng lực lượng chung và các phẩm chất khác nhau của mình mọi thứ có thể thực hiện được trong âm nhạc; nhưng kẻo ngài nghĩ một thứ khô khan như bản tường trình về đề xuất của chúng tôi là một vấn đề không xứng đáng với tờ báo của ngài — vốn thường chứa đựng điều gì đó có ích cho công chúng; xin hãy cho phép chúng tôi nói rằng việc ủng hộ thiết kế của chúng tôi chẳng kém gì việc hồi sinh một nghệ thuật đang lao xuống vực thẳm bởi sự dã man tột cùng dưới vỏ bọc giả hiệu của sự uyên bác. Chúng tôi nhắm tới việc thiết lập một số khái niệm ổn định về thế nào là âm nhạc, cũng như khôi phục khỏi sự lãng quên và thiếu thốn biết bao nhiêu gia đình phụ thuộc vào nó, việc buộc tất cả người nước ngoài có ý định thành công tại Anh phải học ngôn ngữ của nó giống như chính chúng ta đã làm, chứ không tỏ ra xấc xược đến mức kỳ vọng cả một quốc gia — một quốc gia tinh tế và uyên bác — phải chịu khuất phục để học ngôn ngữ của họ. Tóm lại, thưa ngài Spectator, với tất cả sự tôn kính và khiêm nhường, chúng tôi hy vọng sẽ hành xử trong doanh nghiệp này theo cách thức mà tất cả người Anh có bất kỳ kỹ năng nào về âm nhạc đều có thể được thúc đẩy trong đó vì lợi ích hoặc sự giải trí của họ thông qua những điều mới mẻ mà chúng tôi sẽ sản xuất; không bao giờ giả vờ vượt qua người khác, hoặc khẳng định rằng bất kỳ điều gì là một khoa học đều không thể đạt được bởi tất cả mọi người của mọi quốc gia có thiên bẩm phù hợp cho nó: Chúng tôi nói rằng, thưa ngài, những gì chúng tôi hy vọng không phải là kỳ vọng sẽ đạt được đến với chúng tôi bằng cách khinh miệt người khác, mà thông qua sự chăm chỉ tột cùng trong việc giới thiệu bản thân.

Chúng tôi là, thưa ngài,

Những người đầy tớ khiêm nhường nhất của ngài,

Thomas Clayton,

Nicolino Haym,

Charles Dieupart."

Chú thích 1: Christopher Rich, người mà Steele từng viết trong số 12 của tờ Tatler dưới cái tên Divito — kẻ "có một nghệ thuật hoàn hảo trong việc trở nên khó hiểu trong trò chuyện và không thể tiếp cận trong kinh doanh. Nhưng hắn, không có sự hiểu biết theo phong cách lịch sự của mình, đã mang đến cho chúng ta, để kiếm tiền, những kẻ biểu diễn trên thang, người đi dây, người tung hứng và kẻ bán thuốc dạo, để ưỡn ẹo thay thế các anh hùng của Shakespeare và những nhân vật hài hước của Jonson."

Chú thích 2: Thomas Clayton đã phổ nhạc cho tác phẩm Feast of Alexander của Dryden theo yêu cầu của Steele và John Hughes; nhưng buổi biểu diễn của nó tại nhà ông ở Tòa nhà York là một thất bại. Clayton đã phỏng theo các từ tiếng Anh để khớp với các giai điệu Ý trong vở kịch do Motteux viết cho ông, Arsinoe, Queen of Cyprus, và gọi đó là vở opera của chính mình. Steele và Addison bị thu hút bởi mong muốn quốc gia hóa vở opera của ông, và đưa âm nhạc bản địa vào những từ ngữ bằng tiếng Anh có chứa văn học trong đó. Sau vở Camilla tại rạp Drury Lane, được sản xuất dưới sự giám sát của Nicolino Haym, vở Rosamond của Addison ra mắt với âm nhạc do Clayton sáng tác và bà Tofts đảm nhận vai Nữ hoàng Eleanor. Âm nhạc đã giết chết tác phẩm ngay vào đêm diễn thứ ba. Sự xuất hiện của Handel và vở opera Rinaldo của ông đã gạt ông Clayton sang một bên, nhưng tình bạn của Steele và Addison vẫn gắn bó với ông, và Steele dường như có cổ phần trong các doanh nghiệp của ông tại Tòa nhà York. Trong số các đồng nghiệp cùng ký tên vào bức thư này, Nicola Francesco Haym sinh ra tại Rome và định danh tại Luân Đôn với tư cách là một giáo sư âm nhạc. Ông xuất bản hai vở opera hay gồm các bản sonata dành cho hai đàn vĩ cầm và một đàn trầm, đồng thời tham gia cùng Clayton và Dieupart phục vụ cho opera, cho đến khi thành công của Handel thay thế họ. Haym cũng là một nhà văn, từng xuất bản hai tập sách khổ tứ về Huy chương, một bài viết về Sách Ý hiếm hoi, một ấn bản Gerusalemme của Tasso và hai vở bi kịch của chính ông. Ông viết một cuốn Lịch sử Âm nhạc bằng tiếng Ý và đưa ra các đề xuất xuất bản nó bằng tiếng Anh nhưng không thành công. Cuối cùng, ông chuyển sang nghề sưu tầm tranh và được thuê ở tư cách đó bởi Tiến sĩ Mead và Sir Robert Walpole.

Charles Dieupart, một người Pháp, là một nghệ sĩ xuất sắc chơi đàn vĩ cầm và harpsichord. Tại các buổi biểu diễn Arsinoe và những vở opera đầu tiên khác, ông chơi đàn harpsichord và Haym chơi đàn violoncello. Dieupart, sau thành công nhỏ nhoi của dự án được trình bày trong bức thư này, đã dạy đàn harpsichord tại các gia đình quý tộc, nhưng thiếu lòng tự trọng để cứu bản thân khỏi việc suy thoái thành một nhạc công tại các quán bia tối tăm, nơi ông biểu diễn những bản độc tấu của Corelli cho những đôi tai đần độn thưởng thức với sự tinh tế của gu thẩm mỹ chưa bao giờ rời bỏ ông. Ông qua đời trong cảnh già nua và nghèo khó vào năm 1740.

Chương 259: Thứ Năm, ngày 27 tháng 12 năm 1711

Quod decet honestum est, et quod honestum est decet.

Tull.

Có những thứ không thể nằm dưới các quy tắc cụ thể, nhưng người ta sẽ nghĩ rằng chúng không cần đến chúng. Thuộc loại này là các phép xã giao và lời chào hỏi bên ngoài. Người ta sẽ tưởng tượng rằng những điều này có thể được điều chỉnh bởi ý thức chung của mọi người mà không cần sự trợ giúp của một người hướng dẫn; nhưng cái gọi là ý thức chung lại chịu thiệt thòi dưới từ ngữ đó; vì đôi khi nó không ngụ ý gì hơn ngoài năng lực chung cho tất cả mọi người, nhưng đôi khi lại biểu thị lý trí đúng đắn, và những gì tất cả mọi người nên đồng thuận. Theo ý nghĩa sau của cụm từ, chẳng có gì lạ khi con người lầm lạc chống lại nó quá nhiều, vì không phải ai cũng sở hữu nó, và càng ít người dám tuân theo những mệnh lệnh của nó đi ngược lại các quy tắc và thời trang chung. Đối với các lời chào hỏi mà tôi sắp bàn tới, tôi quan sát thấy khi lang thang quanh thành phố, có những sự vi phạm lớn được thực hiện liên quan đến điểm cụ thể này. Đôi khi ngài sẽ thấy một người bắt đầu đưa ra lời chào, và quan sát thấy một vẻ mặt cấm cản hoặc ánh mắt né tránh ở người mà anh ta sắp chào, liền khựng lại ngay trên gáy cổ mình. Điều này, ở người tin rằng họ có thể thực hiện nó với một vẻ duyên dáng và bị từ chối cơ hội đó, sẽ bị phẫn nộ một cách công bằng bằng một sự lạnh lùng kéo dài suốt mùa sau đó. Những đại mỹ nhân của các ngài, những người rất được sủng ái, hoặc bằng bất kỳ cách nào hay vì bất kỳ mục đích nào bị nịnh hót quá mức, có xu hướng thực hành thứ mà người ta có thể gọi là diện mạo ngăn chặn, và quay sự chú ý của họ sang hướng khác, kẻo họ ban phát một cái cúi đầu hay nhún gối cho một người có vẻ không xứng đáng với phẩm giá đó. Những người khác, ngài sẽ thấy vô cùng khom lưng và cực kỳ lịch sự, đến mức không thể trốn thoát khỏi những ân huệ loại này của họ. Thuộc loại này có thể là một người ở bậc sủng ái thứ năm hoặc thứ sáu với một vị bộ trưởng; sinh vật tốt bụng này quyết định cho thế giới thấy rằng các danh hiệu lớn không thể thay đổi cách cư xử của mình chút nào; anh ta vẫn là con người lịch sự như trước; anh ta sẽ liều cái cổ của mình để cúi chào ngoài một cỗ xe đang chạy với tốc độ cao, nhằm cùng lúc cho thấy anh ta bận rộn trăm công nghìn việc, thế nhưng không phải vì bận rộn quá mà quên đi người bạn cũ của mình. Với một người không được tạo hình khéo léo cho việc tán tỉnh và hành vi thanh lịch, một quý ông như thế hiếm khi tìm thấy lợi lộc gì trong việc đáp lại những lời xã giao của mình, nhưng anh ta vẫn sẽ tiếp tục, vì anh ta đi theo con đường của chính mình và không thể bỏ sót; hãy để sự phớt lờ rơi về phía ngài, hoặc bất cứ đâu, nhiệm vụ của anh ta vẫn là phải cư xử lịch sự cho đến cùng. Tôi nghĩ mình từng đọc, trong một vở kịch hài của người Anh, mô tả về một gã thích tỏ ra quen biết mọi người, và vì thiếu sự khôn ngoan về thời gian và địa điểm, hắn sẽ cúi đầu và mỉm cười vào mặt một vị thẩm phán đang ngồi trên tòa, sẽ ngồi ở phòng trưng bày đối diện và mỉm cười vào mặt vị bộ trưởng khi ông bước lên bục giảng, đồng thời gật đầu như thể hắn ám chỉ một số sự thân mật giữa họ ở nơi khác. Nhưng giờ đây, nhân tiện nói về lời chào hỏi tại nhà thờ, tôi phải lưu ý rằng một số cộng sự của tôi đã nài nỉ tôi xem xét chủ đề đó và giải quyết vấn đề phép tắc trong điểm cụ thể đó.

Tôi không mạo nhận là kẻ nịnh hót giỏi nhất thế giới, nhưng tôi thường nghĩ trong các dịp công cộng rằng đó là một sự vô lý rất lớn trong đám đông (trong sự hiện diện của hoàng gia) khi trao đổi lời chào hỏi từ mọi góc phòng, khi mà chắc chắn ý thức chung nên gợi ý rằng mọi sự chú ý vào lúc đó nên được tập trung, và không thể bị chuyển hướng sang bất kỳ đối tượng nào khác mà không có sự bất kính đối với Quân vương. Nhưng đối với lời phàn nàn từ các cộng sự của tôi, người ta không thể tưởng tượng được sự phật ý mà một số người trong số họ tỏ ra đối với phong tục chào hỏi tại những nơi thờ phượng. Tôi nhận được một bức thư vô cùng tức giận từ một quý cô, kể cho tôi nghe về một người quen của cô ta — người, hoàn toàn vì lòng kiêu hãnh và sự giả vờ thô lỗ, đã tự nhận không đáp lại bất kỳ sự lịch sự nào dành cho cô ta trong thời gian làm lễ tôn giáo, và là người phụ nữ sùng đạo nhất chỉ vì lý do muốn ra vẻ là người phụ nữ thuộc tầng lớp thượng lưu nhất trong nhà thờ. Phong tục vô lý này thà bị bãi bỏ còn hơn được giữ lại, dẫu chỉ để ngăn chặn những tệ nạn không cao hơn mức này; nhưng tôi được thông báo về những phản đối đáng kể hơn nhiều: Một người bất đồng chính kiến thuộc hàng tai mặt và danh vọng gần đây đã bị thuyết phục bởi một người bạn đến một trong những giáo đoàn lớn nhất của Giáo hội Anh giáo trong thành phố: Sau khi buổi lễ kết thúc, anh ta tuyên bố rằng anh ta rất hài lòng với chút ít nghi lễ được sử dụng đối với Thiên Chúa toàn năng, nhưng đồng thời anh ta sợ rằng mình sẽ không thể vượt qua những nghi lễ được yêu cầu đối với nhau: Về điểm này, anh ta đang ở trong trạng thái tuyệt vọng và sợ rằng mình không đủ lịch sự để trở thành một người cải đạo. Đã có rất nhiều tai tiếng kiểu này giáng lên những người Tin Lành bất đồng chính kiến của chúng ta từ sự phô trương bề ngoài và sự tôn trọng mà chúng ta dành cho chính mình trong các hội thánh tôn giáo của chúng ta. Một tín đồ phái Quaker một hôm bước vào nhà thờ, dán chặt mắt vào một bà cụ có tấm thảm trải sàn lớn hơn cả tấm thảm từ bục giảng đặt trước mặt bà, chờ đợi khi nào bà sẽ bắt đầu thuyết giáo. Một tín đồ phái Anabaptist — người dự định tự mình chuyển đạo cùng toàn bộ gia đình trong vòng vài tháng tới — nhận ra rằng họ thiếu sự lịch sự đối với các giáo đoàn của chúng ta, và đã cử hai cô con gái lớn đi học khiêu vũ để họ không có những hành vi cư xử kém cỏi ở nhà thờ: Điều đáng xem xét là, liên quan đến những kẻ vụng về với lương tâm đầy cẩn trọng, liệu một tín đồ Cơ Đốc tốt đẹp với phong thái tuyệt vời nhất trên thế giới có nên từ chối cơ hội thể hiện quá nhiều nét duyên dáng của mình, thay vì giữ một kẻ cải đạo bẻm ánh ra ngoài ranh giới của giáo hội.

Chú thích 1: elder

Chương 260: Thứ Sáu, ngày 28 tháng 12 năm 1711

Singula de nobis anni praedantur euntes.

Hor.

Thưa ngài Spectator,

Tôi nay đã bước sang tuổi sáu mươi lăm, và là một kẻ ham chơi trong phần lớn những năm tháng cuộc đời, sự suy tàn của các năng lực chính là sự ngưng trệ của cuộc đời tôi. Nhưng thưa ngài, tại sao các ham muốn của tôi lại gia tăng cùng với sự mất mát khả năng thỏa mãn chúng thế này? Tôi viết điều này, giống như một kẻ phạm tội, để cảnh báo mọi người hãy bắt tay vào công cuộc cải cách bất cứ điều gì họ muốn thực hiện ở bản thân ngay từ tuổi trẻ, chứ đừng kỳ vọng rằng họ sẽ có khả năng làm điều đó từ một quan niệm ngây thơ mà nhiều người thường hay thốt lên rằng nếu chúng ta không từ bỏ các ham muốn, chúng sẽ từ bỏ chúng ta. Mọi chuyện hoàn toàn ngược lại; giờ đây tôi vẫn vain trong cách ăn mặc và bắng nhắng hệt như khi tôi còn trẻ đứng trên một chiếc ghế ở khu vực ghế dài để quan sát toàn bộ vòng tròn các đại mỹ nhân. Sự ngu ngốc này quá mức đối với tôi, và tôi tiếp tục với rất ít sự kìm hãm các ham muốn của mình hoặc sự từ bỏ chúng, đến mức tôi có thể đảm bảo với ngài rằng, rất thường xuyên chỉ để giải trí cho những suy nghĩ của chính mình, tôi ngồi đeo kính râm, viết thư tình gửi những đại mỹ nhân đã nằm dưới mồ từ lâu. Điều này nhằm sưởi ấm trái tim tôi bằng ký ức mờ nhạt về những niềm vui từng làm tôi dễ chịu; nhưng cuộc đời tôi giờ đây sẽ hạnh phúc hơn biết bao nếu tôi có thể nhìn lại bất kỳ hành động xứng đáng nào đã làm cho đất nước mình? Nếu tôi dùng số tiền từng phung phí vào sự xa hoa và phóng đãng cho những hành động hào phóng hoặc từ thiện? Tôi sống độc thân cho đến ngày nay; và thay vì một đàn con cháu — thứ mà, trong những ngả đường thông thường của cuộc sống, tôi có thể đã tự làm mình vui lòng — tôi chỉ có thể tự giải trí bằng việc lặp lại những câu chuyện cũ và những mối tình mà không ai tin là tôi từng nhúng tay vào. Tôi không biết ngài đã từng bàn về nó chưa; nhưng ngài không thể rơi vào một chủ đề nào tốt hơn chủ đề về Nghệ thuật già đi. Trong một bài giảng như thế, ngài phải đề xuất rằng không ai đặt trái tim mình vào những thứ phù du; nhan sắc sẽ trở nên nhăn nheo trong lúc chúng ta vẫn đang ngắm nhìn nàng. Kẻ thông minh rơi vào trạng thái lập dị một cách vô hình, vì thiếu sự ngẫm nghĩ rằng mọi thứ xung quanh mình đang ở trong một dòng chảy và liên tục thay đổi: Do đó, trong khoảng thời gian mười hay mười lăm năm, anh ta bị vây quanh bởi một tập hợp những con người mới có phong tục tự nhiên đối với họ hệt như những niềm vui, phương pháp tư duy và lối sống trước đây của anh ta và bạn bè anh ta. Nhưng rắc rối là, anh ta nhìn những loại lỗi lầm tương tự mà chính mình từng phạm phải bằng một con mắt khinh miệt, và với loại ác ý mà con người nuôi dưỡng chống lại nhau vì những quan điểm khác biệt: Do đó, một thể trạng èo uột và một tâm trí bất an bị kích động bởi những cảm xúc phiền toái vì những người trẻ tuổi làm những điều ngu ngốc vốn là sự ngu ngốc khi làm ở bất kỳ thời điểm nào. Thưa ngài thân mến, đây là trạng thái tâm trí hiện tại của tôi; tôi căm ghét những kẻ đáng ra tôi nên cười nhạo, và ganh tị với những kẻ tôi khinh miệt. Thời gian tuổi trẻ và tuổi tráng kiện sung mãn trôi qua theo cách mà tôi đã bố trí nó, đi kèm với những hệ lụy này; nhưng đối với những ai sống và trải qua cuộc đời như họ nên làm, mọi phần của nó đều dễ chịu như nhau; chỉ có ký ức về những hành động tốt đẹp và xứng đáng mới là một bữa tiệc mang lại hương vị sắc sảo hơn cho tâm hồn so với bất kỳ thứ gì nó có thể từng nếm trải trong những niềm vui tột cùng hoặc sự hoan hỉ của tuổi trẻ. Còn đối với tôi, nếu tôi ngồi xuống chiếc ghế bành lớn của mình và bắt đầu trầm ngâm, những trò ngông cuồng của một đứa trẻ cũng không nực cười hơn những tình tiết được chất đống trong trí nhớ tôi. Những chiếc đầm đẹp, những điệu nhảy đồng quê, những đoạn giai điệu, những cuộc trò chuyện bị gián đoạn, và những trận cãi vã lúc nửa đêm là những thứ tất yếu phải cấu thành nên lời độc thoại của tôi. Tôi cầu xin ngài hãy in bài viết này, để một số quý cô quen biết ở độ tuổi của tôi có thể bị thuyết phục để đội những chiếc mũ ngủ ấm áp trong mùa đông lạnh giá này; và để người bạn cũ Jack Tawdery của tôi có thể tự mua một cây gậy, thay vì lê bước với phong thái của một kẻ ưỡn ẹo. Tôi phải thêm vào tất cả những điều này rằng, nếu không vì một niềm vui — thứ mà tôi từng nghĩ là rất tầm thường cho đến những năm gần đây — tôi sẽ chẳng còn lại chút sự thỏa mãn lớn lao nào; nhưng nếu tôi sống đến ngày 10 tháng 3 năm 1714, và tất cả các chứng khoán của tôi đều tốt, tôi sẽ có giá trị năm mươi nghìn bảng.

Tôi là, thưa ngài,

Người đầy tớ khiêm nhường nhất của ngài,

Jack Afterday.

Thưa ngài Spectator,

Ngài sẽ vô cùng làm ơn cho một kẻ si tình đang quẫn bách, nếu ngài đăng bức thư sau đây gửi người tình của tôi vào ngay số báo tới. Ngài phải biết rằng tôi không phải là người dễ tuyệt vọng, nhưng cô ấy mắc một chứng tâm trạng kỳ quặc là dừng lại một cách khó hiểu, và như chính cô ấy từng kể với một người bạn tâm giao, cô ấy bị những cơn lạnh thấu xương. Những cơn lạnh này sẽ kéo dài liên tục một tháng hoặc sáu tuần; và hệt như cô ấy rơi vào chúng mà không có sự khiêu khích nào, hy vọng rằng cô ấy cũng sẽ tự thoát khỏi chúng mà không cần đến công lao của những dịch vụ mới. Nhưng cuộc đời và tình yêu không cho phép những khoảng thời gian ngắt quãng như thế, do đó xin hãy cảnh cáo cô ấy như sau.

Thưa bà,

Tôi yêu bà, và tôi tôn kính bà: Do đó, xin đừng nói với tôi về việc chờ đợi cho đến khi các phép tắc, các hình thức, các tâm trạng được tham khảo và thỏa mãn. Nếu bà có một thể trạng may mắn đến mức có thể dửng dưng suốt mười tuần liền, bà nên cân nhắc rằng trong suốt khoảng thời gian đó, tôi đang cháy bỏng trong sự thiếu kiên nhẫn và những cơn sốt; thế nhưng bà vẫn nói rằng vẫn còn đủ thời gian, dẫu cả tôi và bà đều đang già đi trong lúc chúng ta vẫn đang trò chuyện. Bà nghĩ điều nào hợp lý hơn, việc bà thay đổi một trạng thái thờ ơ để lấy hạnh phúc, và điều đó nhằm làm hài lòng tôi, hay việc tôi sống trong sự tra tấn, và điều đó chẳng mang lại bất kỳ nghĩa vụ nào cho bà? Trong lúc tôi nuông chiều sự vô cảm của bà, tôi chẳng làm gì cả; nếu bà ưu ái đam mê của tôi, bà đang ban phát những khát khao rực rỡ, những hy vọng vui tươi, những sự quan tâm hào phóng, những nghị quyết cao cả và những sự ngây ngất làm xiêu lòng,

Thưa bà,

Người đầy tớ khiêm nhường hết mực tận tụy của bà.

Thưa ngài Spectator,

Có một nữ quý tộc trọ cùng nhà với tôi, người mà tôi chưa từng gây tổn thương nào trong suốt cuộc đời mình; và cô ta luôn la lối chửi rủa tôi với những kẻ mà cô ta biết sẽ mách lại cho tôi nghe. Ngài không nghĩ là cô ta đang yêu tôi sao? Hay ngài muốn tôi thổ lộ tâm sự của mình ngay bây giờ hay chưa?

Người đầy tớ của ngài,

T.B.

Thưa ngài Spectator,

Tôi là một người hầu nam trong một gia đình lớn, và đang thầm yêu cô hầu phòng. Tất cả chúng tôi đã chơi trò Hot-cockles tối qua ở sảnh trong những ngày lễ này; khi tôi nằm xuống và bị bịt mắt, cô ấy cởi chiếc giày của mình ra và ném vào tôi bằng phần gót một cú mạnh đến mức suýt làm vỡ toác đầu tôi. Thưa ngài, xin cho biết đó là tình yêu hay sự cay độc?

T.

Chương 261: Thứ Bảy, ngày 29 tháng 12 năm 1711

Người cha của tôi — kẻ mà tôi từng nhắc tới trong bài suy ngẫm đầu tiên, và người mà tôi phải luôn nhắc đến với sự vinh danh và lòng biết ơn — rất thường xuyên trò chuyện với tôi về chủ đề hôn nhân. Khi còn trẻ, tôi từng dính líu, một phần theo lời khuyên của ông, và một phần theo các khuynh hướng của chính mình, vào việc theo đuổi một người phụ nữ sở hữu nhan sắc lộng lẫy, và trong những lần tiếp cận đầu tiên, cô ấy dường như không có ác cảm gì với tôi; nhưng vì tính ít nói bẩm sinh đã cản trở tôi thể hiện bản thân ở mức độ tốt nhất, cô ấy dần bắt đầu coi tôi là một gã ngốc nghếch, và quyết định coi trọng công trạng hơn bất cứ thứ gì khác ở những kẻ theo đuổi mình, cô ấy đã kết hôn với một đại úy kỵ binh tình cờ đang đi tuyển mộ quân lính ở những vùng đó.

Tai nạn xui xẻo này đã mang lại cho tôi sự ác cảm đối với những gã đàn ông bảnh bao kể từ đó, đồng thời làm tôi nản lòng trong việc thử vận may với phái đẹp. Những quan sát mà tôi thực hiện trong thời điểm bước ngoặt đó, cùng những lời khuyên lặp đi lặp lại mà tôi nhận được vào thời điểm ấy từ người cha già tốt bụng đã được nhắc đến ở trên, đã tạo ra bài luận sau đây về tình yêu và hôn nhân.

Phần dễ chịu nhất trong cuộc đời một người thường là khoảng thời gian trôi qua trong quá trình tán tỉnh, miễn là niềm đam mê của anh ta là chân thành, và đối tượng được yêu đối xử tử tế với sự cẩn trọng. Tình yêu, khát khao, hy vọng, tất cả những chuyển động dễ chịu của tâm hồn đều trỗi dậy trong cuộc săn đuổi.

Một kẻ mưu mô không yêu đương sẽ dễ dàng thuyết phục người tình của mình rằng hắn có tình cảm với nàng, và thành công trong các mưu cầu của mình hơn là một kẻ yêu đương với sự cuồng nhiệt tột độ. Tình yêu đích thực mang theo muôn vàn nỗi buồn, sự thiếu kiên nhẫn và sự phẫn nộ — những thứ khiến một người trở nên kém thu hút trong mắt đối tượng mà anh ta đang nài nỉ tình cảm: Chưa kể đến việc nó làm sụt giảm hình ảnh của anh ta, mang lại cho anh ta sự sợ hãi, lo lắng và sự nghèo nàn trong tinh thần, đồng thời thường khiến anh ta trở nên nực cười ở nơi anh ta có nguyện vọng giới thiệu bản thân.

Những cuộc hôn nhân thường dồi dào tình yêu và sự chung thủy nhất là những cuộc được đi trước bởi một quá trình tán tỉnh lâu dài. Niềm đam mê nên bám rễ sâu và thu thập sức mạnh trước khi hôn nhân được ghép vào đó. Một chuỗi dài các hy vọng và sự kỳ vọng cố định ý tưởng trong tâm trí chúng ta, đồng thời huấn luyện chúng ta quen với sự trìu mến dành cho người được yêu.

Không có gì có tầm quan trọng lớn lao đối với chúng ta bằng những phẩm chất tốt đẹp của người mà chúng ta gắn bó suốt đời; chúng không chỉ làm cho trạng thái hiện tại của chúng ta trở nên dễ chịu, mà thường quyết định hạnh phúc của chúng ta đến muôn đời muôn thuở. Nơi nào sự lựa chọn được phó mặc cho bạn bè, điểm cốt lõi được xem xét là một khối tài sản: Nơi nào các bên tự lựa chọn cho mình, suy nghĩ của họ hướng phần lớn vào con người. Cả hai đều có lý do của họ. Phía trước sẽ mang lại nhiều sự tiện lợi và niềm vui trong cuộc sống cho bên mà họ ủng hộ lợi ích; đồng thời có thể hy vọng rằng sự giàu có của người bạn của họ sẽ quay lại thành uy tín và lợi thế của chính họ. Những người còn lại đang chuẩn bị cho bản thân một bữa tiệc vĩnh cửu. Một ngoại hình tốt không chỉ khơi dậy mà còn duy trì tình yêu, đồng thời nuôi dưỡng một niềm vui thầm kín và sự bình yên trong lòng người chiêm ngưỡng, khi những đợt bùng nổ đầu tiên của khát khao đã lụi tàn. Nó giúp người vợ hoặc người chồng giữ được thể diện cả trước mặt bạn bè lẫn người lạ, đồng thời thường lấp đầy gia đình bằng một thế hệ con cái khỏe mạnh và xinh đẹp.

Tôi sẽ ưu tiên một người phụ nữ dễ chịu trong mắt mình và không bị coi là dị dạng trong mắt thế giới hơn là một đại mỹ nhân nổi danh. Nếu ngài kết hôn với một người nổi bật vì sắc đẹp, ngài phải có một niềm đam mê mãnh liệt dành cho cô ấy, nếu không ngài sẽ không có gu thẩm mỹ phù hợp đối với sự quyến rũ của cô ấy; và nếu ngài có một niềm đam mê như thế đối với cô ấy, khả năng cao là nó sẽ bị đầu độc bởi những nỗi sợ hãi và sự ghen tuông.

Bản tính tốt và sự bình thản trong tâm tính sẽ mang lại cho ngài một người bạn đồng hành dễ chịu suốt đời; đức hạnh và sự hiểu biết tốt mang lại một người bạn dễ chịu; tình yêu và sự chung thủy mang lại một người vợ hoặc người chồng tốt. Nơi nào chúng ta gặp được một người mang đầy đủ những thành tựu này, chúng ta lại tìm thấy hàng trăm người không có lấy một trong số chúng. Mặc dù vậy, thế giới vẫn bận tâm hơn đến các đoàn tùy tùng và trang thiết bị, cũng như tất cả những phần phô trương của cuộc đời; chúng ta thích làm lóa mắt đám đông hơn là tham khảo lợi ích thích hợp của mình; và như tôi từng quan sát ở nơi khác, đó là một trong những niềm đam mê khó lý giải nhất của bản chất con người khi chúng ta nỗ lực lớn hơn để tỏ ra thoải mái và hạnh phúc trước người khác, hơn là thực sự làm cho bản thân trở nên như vậy. Trong số tất cả các sự chênh lệch, sự chênh lệch về tâm tính tạo ra những cuộc hôn nhân bất hạnh nhất, thế nhưng lại hiếm khi bước vào suy nghĩ của chúng ta khi ký kết chúng. Một số người — những người bị ghép đôi bất bình đẳng về mặt này và bất an suốt đời với một người có nhân cách đặc biệt — đáng ra đã có thể hài lòng và hạnh phúc với một người có nhân cách trái ngược, bất chấp việc cả hai có lẽ đều có đức hạnh và đáng ngợi ca như nhau trong loại hình của họ.

Trước khi kết hôn, chúng ta không thể quá tò mò và tinh tế trong việc phát hiện các lỗi lầm của người được yêu, cũng như không thể quá mờ mắt và hời hợt sau khi kết hôn. Dù người đó có vẻ hoàn hảo và có tài đến đâu đối với ngài từ đằng xa, ngài sẽ tìm thấy rất nhiều tì vết và sự bất toàn trong tâm tính của cô ấy khi có một sự làm quen thân mật hơn — những thứ mà ngài chưa từng phát hiện hoặc có lẽ chưa từng nghi ngờ. Tại đây, sự cẩn trọng và bản tính tốt là nơi thể hiện sức mạnh của chúng; điều trước sẽ ngăn cản suy nghĩ của ngài dừng lại ở những điều khó chịu, điều sau sẽ khơi dậy trong ngài toàn bộ sự dịu mến của lòng trắc ẩn và tính nhân văn, đồng thời dần làm mềm mại những sự bất toàn đó thành những vẻ đẹp.

Hôn nhân mở rộng sân khấu cho hạnh phúc và sự khốn khổ của chúng ta. Một cuộc hôn nhân tình yêu thì dễ chịu; một cuộc hôn nhân vụ lợi thì thoải mái; và một cuộc hôn nhân hội tụ cả hai thì hạnh phúc. Một cuộc hôn nhân hạnh phúc mang trong nó tất cả những niềm vui của tình bạn, tất cả sự thụ hưởng của giác quan và lý trí, và quả thực, tất cả sự ngọt ngào của cuộc đời.

Không gì là dấu hiệu lớn hơn của một thời đại suy đồi và đồi bại bằng trò chế nhạo phổ biến xoay quanh trạng thái cuộc đời này. Quả thực, nó chỉ hạnh phúc ở những ai có thể nhìn xuống với sự khinh miệt hoặc phớt lờ trước những sự bất kính của thời đại, và bước đi trên những con đường cuộc đời cùng nhau trong một tiến trình đều đặn, thống nhất của đức hạnh.

Chú thích 1: will

Chú thích 2: that

Chương 262: Thứ Hai, ngày 31 tháng 12 năm 1711

Nulla venenato Littera mista Joco est.

Ovid.

Tôi tự thấy mình vô cùng biết ơn công chúng vì sự đón nhận nồng nhiệt dành cho một tờ báo ghé thăm họ mỗi buổi sáng, và không chứa đựng bất kỳ loại gia vị nào trong số những thứ gia vị vốn đề xuất cho rất nhiều bài viết đang thịnh hành giữa chúng ta.

Một mặt, tờ báo của tôi không có lấy một từ tin tức, một sự phản hồi chính trị, hay một nét cọ đảng phái nào; mặt khác, cũng không có những nét thời trang của sự vô thần, không có những ý tưởng tục tĩu, không có những bài châm biếm nhắm vào giáo sĩ, hôn nhân và các chủ đề chế nhạo phổ biến tương tự; không có tai tiếng cá nhân, hay bất kỳ điều gì có thể dẫn đến việc phỉ báng các cá nhân, gia đình hoặc hội đoàn cụ thể.

Chẳng có một chủ đề nào trong số các chủ đề được nhắc đến ở trên lại không thể bán được một tờ báo tẻ nhạt, nếu tôi nghĩ đến việc làm hài lòng công chúng bằng những phương pháp tầm thường và thấp hèn như vậy. Nhưng bất chấp việc tôi đã từ chối mọi thứ mang hơi hướng đảng phái, mọi thứ lỏng lẻo và vô đạo đức, và mọi thứ có thể tạo ra sự bất an trong tâm trí của các cá nhân cụ thể, tôi nhận thấy nhu cầu về các tờ báo của tôi đã gia tăng mỗi tháng kể từ lần xuất hiện đầu tiên của chúng trên thế giới. Điều này có lẽ không phản ánh nhiều danh dự cho chính tôi bằng phản ánh cho độc giả của tôi — những người dành sự chú ý lớn hơn cho các bài diễn thuyết về đức hạnh và luân lý so với những gì tôi từng kỳ vọng, hoặc quả thực có thể hy vọng.

Khi tôi bứt phá khỏi khối lượng lớn các nhà văn từng sử dụng trí tuệ và tài năng của mình trong việc truyền bá thói hư tật xấu và sự vô thần, tôi không nghi ngờ gì rằng mình sẽ được đối xử như một kẻ kỳ cục muốn tỏ ra đơn độc trong cách viết của mình: Nhưng sự đón nhận chung mà tôi tìm thấy đã thuyết phục tôi rằng thế giới không hề đồi bại như chúng ta dễ tưởng tượng; và rằng nếu những con người tài năng từng bận rộn trong việc làm suy đồi thời đại chịu nỗ lực chỉnh đốn và sửa đổi nó, họ đã không cần phải hy sinh sự hiểu biết đúng đắn và đức hạnh của mình để đổi lấy danh vọng và tiếng tăm.

Không một con người nào chìm đắm trong thói hư tật xấu và sự dốt nát đến mức ở đó vẫn còn lại một số mầm mống ẩn giấu của sự lương thiện và tri thức — thứ mang lại cho anh ta hương vị thưởng thức đối với những sự phản hồi và suy ngẫm có khả năng cải thiện tâm trí và làm cho trái tim trở nên tốt đẹp hơn.

Tôi từng chỉ ra trong một bài viết trước đây về việc tôi cẩn trọng đến nhường nào trong việc tránh né tất cả những tư tưởng lỏng lẻo, tục tĩu hoặc vô đạo đức; và tôi tin rằng người đọc sẽ càng đánh giá cao tôi hơn nếu anh ta biết được những nỗ lực mà tôi bỏ ra để điều chỉnh những gì mình viết theo cách thức sao cho không gì có thể bị diễn giải như nhắm vào các cá nhân. Vì lý do này, khi tôi phác họa bất kỳ nhân vật sai lầm nào, tôi cân nhắc tất cả những cá nhân mà sự ác ý của thế giới có thể khả năng áp dụng nó vào, đồng thời cẩn thận tô điểm nó bằng những tình tiết cụ thể có thể ngăn chặn mọi sự áp dụng mang tính ác ý như vậy. Nếu tôi viết bất cứ điều gì về một người da đen, tôi nhẩm lại trong tâm trí tất cả những nhân vật lỗi lạc trong quốc gia mang sắc thái đó: Khi tôi đặt một cái tên tưởng tượng lên đầu một nhân vật, tôi kiểm tra từng âm tiết và chữ cái của nó, sao cho nó không mang bất kỳ sự tương đồng nào với một nhân vật có thật. Tôi hiểu rất rõ giá trị mà mỗi người đặt vào danh tiếng của mình, và việc bị phơi bày trước sự vui mừng và chế nhạo của công chúng đau đớn nhường nào, và do đó sẽ khinh bỉ việc giải trí cho độc giả của mình với cái giá là tổn hại của bất kỳ cá nhân nào.

Vì tôi đã cẩn trọng đối với danh tiếng của từng cá nhân như vậy, tôi cũng dành sự quan tâm vượt mức bình thường để không xúc phạm những người xuất hiện ở những vị trí cao hơn trong cuộc đời. Tôi sẽ không tự làm mình vui vẻ ngay cả với một mảnh bìa cứng được đầu tư một nhân dạng công cộng; vì lý do đó tôi chưa từng liếc nhìn qua cuộc rước đèn dự kiến của Giáo hoàng và các tùy tùng của ngài, dẫu nó có thể cung cấp chất liệu cho nhiều bài suy ngẫm nực cười. Trong số những lợi thế mà công chúng có thể gặt hái từ tờ báo này, việc nó kéo tâm trí con người rời xa sự cay đắng của đảng phái và cung cấp cho họ những chủ đề trò chuyện có thể được thảo luận mà không có sự nóng nảy hay đam mê không phải là điều nhỏ nhặt nhất.

Điều này được cho là thiết kế ban đầu của những quý ông khởi xướng Hội Hoàng gia; và khi đó mang lại hiệu quả rất tốt, khi nó chuyển hướng nhiều thiên tài vĩ đại nhất thời đại đó sang các cuộc khảo sát tri thức tự nhiên — những kẻ, nếu họ dấn thân vào chính trị với cùng tài năng và sự ứng dụng như thế, có thể đã làm quốc gia của họ chìm trong biển lửa. Máy bơm không khí, phong vũ biểu, thước phân cúc và những phát minh tương tự đã được tung ra cho những linh hồn bận rộn đó, hệt như những chiếc bồn và thùng được ném cho một con cá voi để hắn có thể để cho con tàu lướt đi mà không bị quấy rầy, trong lúc hắn tự giải trí với những trò tiêu khiển vô hại đó.

Tôi vô cùng cẩn trọng trong điểm cụ thể là không làm tổn hại danh tiếng của bất kỳ ai, đến mức tôi thậm chí đã kiềm chế không nhắc đến cả những tác giả mà tôi không thể gọi tên mà không đi kèm sự vinh danh. Tôi phải thú nhận đây là một sự từ bỏ bản thân vô cùng lớn lao: Vì hệt như công chúng không thích thú gì hơn sự chế nhạo xoay quanh một nhà văn có tiếng tăm nào đó, chẳng có gì mà một kẻ chỉ có tài năng tầm thường trong việc chế nhạo có thể thực hiện với sự dễ dàng lớn hơn thế. Người ta có thể khơi gợi tiếng cười suốt một phần tư năm xoay quanh tác phẩm của một người mới chỉ xuất bản vài tập sách. Vì lý do này, tôi vô cùng ngạc nhiên khi những kẻ chống đối tờ báo này lại khai thác được quá ít từ nó. Những bài phê bình mà tôi xuất bản cho đến nay được thực hiện với ý định khám phá ra những vẻ đẹp và sự xuất sắc ở các nhà văn cùng thời hơn là công bố bất kỳ lỗi lầm và sự bất toàn nào của họ. Trong lúc đó, tôi sẽ coi là một ân huệ lớn từ một số kẻ gièm pha ngầm của mình, nếu họ phá vỡ mọi lằn ranh với tôi đến mức cung cấp cho tôi một cái cớ để kiểm tra các màn trình diễn của họ bằng một cái nhìn công impartiality; tôi cũng sẽ không coi việc chỉ trích tác giả là bất kỳ sự vi phạm lòng bác ái nào, chừng nào tôi giữ bản thân tránh xa cá nhân đó.

Trong lúc đó, cho đến khi tôi bị khiêu khích đến những hành động thù địch như vậy, tôi sẽ hết lần này đến lần khác nỗ lực làm công lý cho những ai đã nổi bật trong các lĩnh vực tinh tế hơn của tri thức, đồng thời chỉ ra những vẻ đẹp trong tác phẩm của họ có thể đã lọt khỏi sự quan sát của những người khác.

Vì vị trí hàng đầu trong số các nhà thơ Anh thuộc về Milton; và vì tôi đã rút ra nhiều trích dẫn từ ông hơn bất kỳ ai khác, tôi sẽ bước vào một bài phê bình có hệ thống về tác phẩm Thiên đường đã mất của ông — thứ mà tôi sẽ xuất bản vào mỗi thứ Bảy cho đến khi tôi trình bày các suy ngẫm của mình về bài thơ đó. Tuy nhiên, tôi sẽ không cả gan áp đặt phán đoán cụ thể của riêng mình về tác giả này lên người khác, mà chỉ truyền tải nó như một quan điểm cá nhân. Phê bình có một phạm vi rất rộng lớn, và mỗi bậc thầy cụ thể trong nghệ thuật này đều có những đoạn văn yêu thích ở một tác giả — những thứ không gây ấn tượng đồng đều đối với các nhà phê bình xuất sắc nhất. Sẽ là đủ đối với tôi nếu tôi khám phá ra nhiều vẻ đẹp hoặc sự bất toàn mà những người khác chưa chú ý tới, và tôi sẽ rất vui mừng khi thấy bất kỳ nhà văn lỗi lạc nào của chúng ta xuất bản những khám phá của họ về cùng một chủ đề. Tóm lại, tôi luôn muốn được hiểu là viết các bài phê bình của mình trong tinh thần mà Horace đã diễn tả trong hai dòng thơ nổi tiếng đó;

—Si quid novisti rectius istis,

Candidus imperti; si non, his utere mecum,

"Nếu bạn có bất kỳ nhận xét nào tốt hơn của riêng mình, hãy chia sẻ chúng với sự cởi mở; nếu không, hãy sử dụng những điều tôi trao tặng bạn."

C.

Chú thích 1: not to

Chú thích 2: Aptness in them

Chú thích 3: Mười lăm bức tượng sáp, được chuẩn bị cho cuộc rước vào ngày 17 tháng 11, sinh nhật Nữ hoàng Elizabeth, đã bị tịch thu theo lệnh của Quốc vụ khanh. Swift viết trong Nhật ký gửi Stella rằng con quỷ vốn định hầu hạ Giáo hoàng đã được cứu khỏi bị đốt vì người ta nghĩ nó giống với Lãnh chúa Thủ quỹ.

Chú thích 4: Hội Hoàng gia được thành lập năm 1663 với tư cách là Hội Hoàng gia Luân Đôn "nhằm thúc đẩy Tri thức Tự nhiên." Cùng năm đó, đã có một cuộc nổi dậy bất thành ở miền Bắc chống lại sự đồi bại của chính phủ Charles II.

Chú thích 5: Reasons

Chương 263: Thứ Ba, ngày 1 tháng 1 năm 1712

Gratulor quod eum quem necesse erat diligere, qualiscunque esset, talem habemus ut libenter quoque diligamus.

Trebonius apud Tull.

Thưa ngài Spectator,

Tôi là người cha hạnh phúc của một đứa con trai ngoan ngoãn, ở cậu ta tôi không chỉ thấy cuộc đời mình, mà cả lối sống của tôi được làm mới lại. Sẽ vô cùng có ích cho xã hội nếu ngài thường xuyên ôn lại những chủ đề phục vụ cho việc gắn kết các mối quan hệ này chặt chẽ hơn, và tô điểm thêm cho những mối dây ruột thịt bằng sự thiện chí, sự bảo vệ, sự tuân thủ, sự khoan dung và sự tôn kính. Tôi muốn, ngài biết đấy, điều này được thực hiện theo một phương pháp không phổ biến, và không nghĩ rằng bất kỳ ai không có khả năng viết một vở kịch hay lại phù hợp để đảm nhận một công việc mà trong đó tất cả những bản năng thầm kín và sự lệch lạc của bản chất con người — những thứ sẽ trôi qua mà không bị các ánh mắt bình thường chú ý — sẽ tất yếu xuất hiện. Tôi tạ ơn Thiên đàng rằng tôi không có lỗi lầm tồi tệ nào chống lại những bậc sinh thân tuyệt vời của mình phải chịu trách nhiệm; nhưng khi tôi thỉnh thoảng ở một mình và nhìn lại cuộc đời đã qua của mình, từ thời thơ ấu sớm nhất cho đến thời điểm này, có rất nhiều lỗi lầm tôi từng phạm phải mà đã không hiện lên trước mắt tôi, thậm chí cho đến khi chính tôi trở thành một người cha. Mãi cho đến lúc đó tôi mới có khái niệm về sự nhói đau của con tim — thứ mà một người đàn ông cảm nhận được khi anh ta thấy đứa con của mình làm một điều đáng ngợi ca, hoặc sự chùng xuống bất chợt chộp lấy anh ta khi anh ta sợ nó sẽ hành động điều gì đó không xứng đáng. Người ta không thể tưởng tượng được sự hối rứt đã chạm đến tôi vì một chuỗi dài những sự lơ là thời thơ ấu đối với người mẹ của mình, khi tôi thấy vợ tôi ngày hôm qua nhìn ra ngoài cửa sổ và tái mét như tàn tro khi thấy đứa con trai nhỏ của tôi đang trượt băng trên băng. Những gợi ý nhẹ nhàng này sẽ cho ngài hiểu rằng có vô số tội ác nhỏ nhặt mà trẻ em không chú ý đến trong lúc chúng đang làm, mà khi ngẫm lại, khi bản thân chúng trở thành những người cha, chúng sẽ nhìn nhận với niềm đau đớn và sự sám hối tột cùng rằng chúng đã không quan tâm trước khi những người mà chúng xúc phạm không còn được nhìn thấy nữa. Biết bao nhiêu ngàn điều tôi nhớ đến — những điều từng làm hài lòng người cha của tôi tột độ, và tôi đã bỏ qua chẳng vì lý do gì ngoài việc tôi nghĩ những gì ông đề xuất là kết quả của tâm trạng và tuổi già, điều mà giờ đây tôi bị thuyết phục rằng có lý do và sự hiểu biết tốt đẹp trong đó. Giờ đây tôi không thể bước vào phòng khách với ông và làm trái tim ông vui mừng bằng một tường trình về một vấn đề chẳng có hệ quả gì ngoài việc tôi kể nó và hành động trong đó. Ông cụ và bà cụ đã nằm dưới mồ từ lâu — những người từng ngồi và mưu tính sự an khang cho chúng ta, những đứa con của họ, trong khi có lẽ đôi khi chúng ta đang cười nhạo những người già ở một đầu khác của ngôi nhà. Sự thật là, nếu chúng ta chỉ đơn thuần tuân theo tự nhiên trong những nghĩa vụ lớn lao này của cuộc đời, dẫu chúng ta có một bản năng mạnh mẽ hướng tới việc thực hiện chúng, chúng ta sẽ rất thiếu sót ở cả hai phía. Tuổi già quá mức không được chào đón đối với đại đa số nhân loại, và sự phát triển hướng tới tuổi trưởng thành lại quá đáng khao khát đối với tất cả, đến mức sự đầu hàng trước sự suy tàn là một nhiệm vụ quá khó khăn đối với người cha; và sự tôn trọng, giữa những xung lực của những khát khao vui tươi, lại có vẻ không hợp lý đối với người con. Có rất ít người có thể già đi với một phong thái tốt đẹp, và thậm chí còn ít người hơn có thể bước chầm chậm vào thế giới, đến mức một người cha — giả sử ông bị chi phối bởi các khát khao của mình, và một người con — giả sử cậu ta chỉ tham khảo ý kiến của chính mình, cả hai đều không thể cư xử đúng mực với người kia. Nhưng khi lý trí can thiệp chống lại bản năng, nơi nó có thể kéo bên này ra khỏi lợi ích của bên kia, xuất hiện sự giao lưu hạnh phúc nhất của những việc làm tốt đẹp giữa những mối quan hệ thân thiết nhất của cuộc đời con người. Người cha, tùy theo các cơ hội được trao cho mình, đang ban phát những hồng ân cho người con, và người con nỗ lực để xuất hiện như một hậu duệ xứng đáng của một người cha như thế. Chính theo cách này mà Camillus và đứa con đầu lòng của ông sống cùng nhau. Camillus tận hưởng một tuổi già dễ chịu và nhàn rỗi, trong đó dục vọng bị chế ngự và lý trí được tôn cao. Ông chờ đợi ngày tan rã của mình với sự chấp thuận pha lẫn niềm vui, và người con sợ hãi sự kế thừa tài sản của cha mình với sự dè dặt, kẻo cậu ta không thể thụ hưởng hoặc trở nên xứng đáng với nó hệt như người tiền nhiệm của mình. Thêm vào đó, người cha biết rằng ông để lại một người bạn cho con cái của những người bạn của mình, một chủ nhà dễ chịu cho những người thuê nhà của mình, và một người bạn đồng hành dễ chịu cho những người quen của mình. Ông tin rằng hành vi của con trai mình sẽ khiến anh ta được nhắc đến thường xuyên, nhưng không bao giờ bị thiếu vắng. Sự giao thương này được gắn kết chặt chẽ đến mức, mà không cần sự phô trương khi nói rằng, Con hãy là bạn của người này khi cha không còn nữa; Camillus biết rằng việc nằm trong sự sủng ái của ông là sự chỉ dẫn đủ cho người thanh niên biết ơn sẽ kế nhiệm ông, mà không cần lời cảnh cáo do ông nhắc đến. Những quý ông này được vinh dự ở tất cả các vùng lân cận của họ, và hiệu quả tương tự mà triều đình có đối với phong cách của một vương quốc, nhân cách của họ có đối với tất cả những ai sống dưới ảnh hưởng của họ.con

Con trai tôi và tôi không có khối tài sản để truyền đạt các hành động hoặc ý định tốt đẹp của mình cho nhiều người như những quý ông này làm; nhưng tôi dám nói rằng con trai tôi — thông qua sự ca ngợi và tán thành mà hành vi đối với tôi đã mang lại cho cậu ấy — đã khiến cho rất nhiều người già, bên cạnh tôi, phải vui mừng. Con cái của những người khác noi gương con tôi, và tôi có hạnh phúc không thể tả xiết khi vô tình nghe thấy những người hàng xóm của chúng ta, khi chúng ta cưỡi ngựa đi qua, chỉ tay về phía con cái họ và nói với một giọng vui sướng rằng, Kia chúng nó kìa.

'Ngài không thể, thưa ngài Spectator, trải qua thời gian của mình tốt hơn là ám chỉ những niềm vui mà những mối quan hệ được coi trọng này mang lại cho nhau. Những cảm xúc thông thường không còn là như thế nữa, nhưng tình yêu tương hỗ mang lại một tầm quan trọng cho những thứ hững hờ nhất, và một công trạng cho những hành động vô nghĩa nhất. Khi chúng ta nhìn quanh thế giới và quan sát vô số sự hiểu lầm được tạo ra bởi sự ác ý và sự bóng gió của những người hầu hèn mọn nhất giữa những người có quan hệ như thế này, sẽ thấy việc truyền bá rằng con người nên cảnh giác để duy trì sự kiên định của tình cảm — và điều đó được xây dựng trên các nguyên tắc của lý trí, chứ không phải các xung lực của bản năng — trở nên cần thiết biết bao.

Chính từ những định kiến thông thường mà con người tiếp nhận từ cha mẹ họ, sự thù hận được giữ cho sống động từ thế hệ này sang thế hệ khác; và khi con người hành động theo bản năng, sự thù hận sẽ truyền xuống khi những việc làm tốt đẹp bị lãng quên. Vì sự đồi bại của cuộc đời con người là như thế, sự tức giận của chúng ta dễ dàng được truyền sang con cái hơn là tình yêu của chúng ta. Tình yêu luôn trao đi thứ gì đó cho đối tượng mà nó yêu thích, và sự tức giận tước đoạt khỏi kẻ mà nó chống lại thứ gì đó đáng ngợi ca ở anh ta. Do đó, từ sự đồi bại này và một loại tình yêu bản thân, chúng ta dễ có xu hướng tiếp thu ác ý của cha mẹ hơn là noi theo họ trong tình bạn của họ.

Người ta sẽ nghĩ rằng chẳng cần điều gì hơn để khiến con người duy trì loại quan hệ này với sự tôn nghiêm tột cùng ngoài việc kiểm tra trái tim của chính họ. Nếu mọi người cha nhớ lại những suy nghĩ và khuynh hướng của chính mình khi ông còn là một người con, và mọi người con nhớ lại những gì cậu ta kỳ vọng từ cha mình khi bản thân cậu ta đang ở trong trạng thái phụ thuộc, sự suy ngẫm đơn lẻ này sẽ bảo vệ con người khỏi sự đồi trụy hoặc cứng nhắc trong những tư cách khác nhau này. Quyền lực và sự phục tùng giữa họ, khi bị phá vỡ, sẽ khiến họ trở thành những kẻ bạo chúa và phiến quân một cách mãnh liệt hơn đối với nhau, với sự tàn nhẫn lớn hơn trong trái tim mà sự tan rã của các quốc gia và đế chế có thể mang lại. Tôi sẽ kết thúc lời thỉnh cầu này với ngài bằng hai bức thư được trao đổi giữa một người mẹ và con trai rất gần đây, và chúng như sau.

FRANK thân mến,

Nếu những niềm vui — mà mẹ nghe thấy với nỗi buồn là con đang theo đuổi tại thành phố — không chiếm hết thời gian của con, xin đừng từ chối mẹ một chút thời gian để đọc nghiêm túc bức thư này. Con từng nói trước mặt ông Letacre rằng một bà già có thể sống rất tốt ở vùng quê bằng một nửa phần tài sản góa phụ của mẹ, và rằng cha con là một kẻ ngốc nghếch lụy tình khi ban cho mẹ khoản tiền thuê nhà tám trăm một năm gây thiệt hại cho con trai ông ấy. Những gì Letacre nói với con nhân dịp đó, con đáng lẽ nên chịu đựng với sự đoan trang lớn hơn, vì ông ấy là người đầy tớ được cha con yêu quý, thay vì gọi ông ấy là kẻ nhà quê cục mịch. Trước hết, Frank, mẹ phải nói với con rằng mẹ sẽ đòi tiền thuê nhà đúng hạn, vì mẹ sẽ bù đắp cho các chị con về sự thiên vị mà mẹ từng phạm phải khi khiến cha con làm nhiều như những gì ông ấy đã làm cho con. Mẹ có vẻ có thể sống bằng một nửa phần tài sản góa phụ của mình! Mẹ từng sống bằng ít hơn thế rất nhiều, Frank, khi mẹ bế con từ nơi này sang nơi khác trong vòng tay này, và không thể ăn uống, ăn mặc hay bận tâm bất cứ điều gì ngoài việc nuôi dưỡng và chăm sóc con — một đứa trẻ ốm yếu, đồng thời rơi nước mắt khi những cơn co giật mà con từng mắc phải tái phát. Bằng sự chăm sóc của mình, con đã lớn khôn, để rồi vứt bỏ sức lực tuổi trẻ trong vòng tay của những ả đĩ điếm, và từ chối cho mẹ những gì không thuộc về con để giữ lại. Cả hai chị con đều đang khóc khi thấy sự phẫn nộ mà mẹ đang nén nhịn; nhưng nếu con vui lòng tiếp tục như thế này giống như một gã quý ông thành phố, và quên đi mọi sự quan tâm đến bản thân và gia đình, mẹ sẽ lập tức tịch thu điền trang của con cho khoản nợ quá hạn dành cho mẹ, và không một giọt nước mắt nào nữa, mẹ sẽ khinh bỉ con vì đã quên đi sự trìu mến của người mẹ, hệt như con đã quên đi tấm gương của cha con. Ôi Frank, có phải mẹ đang sống để bỏ việc ký tên chính mình,

Người mẹ đầy tình cảm của con, A.T.

THƯA BÀ,

Con sẽ xuống vào ngày mai và trả tiền bằng cả hai đầu gối. Xin đừng viết thư như thế nữa. Con sẽ đảm bảo rằng bà sẽ không bao giờ phải làm thế, vì kể từ nay về sau con sẽ mãi mãi là,

Người con hiếu thảo nhất của bà,

F.T.

Con sẽ mang xuống những chiếc mũ mới cho các chị. Xin hãy quên hết mọi chuyện.

T.

Chương 264: Thứ Tư, ngày 2 tháng 1 năm 1712

—Secretum iter et fallentis semita vitae.

Hor.

Từ thời đại này qua thời đại khác, việc yêu thích niềm vui của sự cô độc luôn là một thứ điệu bộ giả tạo trong số những người không thể được cho là đủ điều kiện để trải qua cuộc đời theo cách đó. Những con người này tiếp thu điều đó từ việc đọc vô số những điều thú vị từng được viết về chủ đề đó — những thứ mà chúng ta mang ơn những con người xuất sắc từng tận hưởng việc sống ẩn dật và tách rời khỏi những niềm vui mê hoặc đại đa số thế giới. Quả thực, lối sống này được giới thiệu với vẻ đẹp tuyệt vời, và theo một cách thức chuẩn bị cho người đọc trong chốc lát một sự lãng quên dễ chịu hoặc sự xao lãng khỏi sự vội vã cụ thể của cuộc đời mà họ đang dấn thân, đi kèm với một sự khao khát hướng tới trạng thái mà họ bị mê hoặc trong miêu tả. Nhưng khi chúng ta cân nhắc chính thế giới, và có bao nhiêu người đủ khả năng cho một sự cô độc mang tính tôn giáo, uyên bác hoặc triết học, chúng ta sẽ có xu hướng thay đổi sự tôn trọng dành cho loại cô độc đó bằng việc trở nên hơi kỳ quặc trong việc tận hưởng thời gian theo cách mà một người thích nhất trên thế giới, mà không đi quá xa đến mức rút lui hoàn toàn khỏi nó. Tôi từng quan sát thấy không có một con người nào trên cõi đời này lại không khác biệt với tất cả những người khác, cả trong những tình cảm của tâm trí lẫn những đường nét trên khuôn mặt. Sự may mắn là khi bất kỳ ai đủ hạnh phúc để tìm ra và tuân theo xu hướng thích hợp của thiên bẩm này, đồng thời chuyển mọi nỗ lực của mình để thể hiện bản thân tùy theo những gì nó thúc giục. Thay vì điều này — vốn là một phương pháp vô hại để tận hưởng bản thân và rẽ khỏi những lối mòn chung nơi ngài có hàng đám đối thủ — vẫn có những kẻ theo đuổi con đường riêng của mình xuất phát từ sự cay độc và tinh thần mâu thuẫn: Những con người này làm mọi thứ mà họ có thể chống đỡ, như thể tội lỗi và sự miễn trừng phạt không thể đi đôi với nhau. Họ chọn một thứ chỉ vì người khác không thích nó; và giả vờ một sự kiên định không thể lay chuyển trong những vấn đề chẳng có tí trọng lượng nào. Do đó, đôi khi một lão già sẽ mặc kiểu cắt may này hay kiểu khác trong quần áo của mình với sự chính trực tuyệt vời, trong khi toàn bộ phần còn lại của thế giới đã suy đồi thành những chiếc cúc, túi áo và khuyết áo vốn xa lạ với tổ tiên họ. Dù điều này có không đáng kể đến đâu đi nữa, nếu nó được đào bới tận gốc rễ, ngài có lẽ sẽ thấy nó không phải là sự chân thành, mà là hắn đang hợp mốt trong trái tim mình và bám trụ xuất phát từ sự bướng bỉnh thuần túy. Nhưng tôi đang chạy trốn khỏi mục đích dự định của mình — đó là ca ngợi một phong cách cụ thể trong việc trải qua cuộc đời, và không mâu thuẫn với bất kỳ ai, mà là một quyết định không ký kết bất kỳ dục vọng quá đáng nào bị những kẻ khác nô dịch. Cách tốt nhất để tách biệt bản thân khỏi thế giới là từ bỏ khát khao được thế giới biết đến. Sau khi một con người đã bảo vệ được sự vô tội của mình và thực hiện mọi nghĩa vụ đè nặng lên anh ta, thời gian được chi tiêu theo cách riêng của anh ta chính là thứ làm cho cuộc đời anh ta khác biệt so với một tên nô lệ. Nếu những kẻ thích sự phô trương và lộng lẫy biết rằng có bao nhiêu khán giả chế nhạo gu thẩm mỹ tầm thường của họ, họ sẽ ít phấn khích hơn rất nhiều, và có khuynh hướng kiểm tra công trạng của tất cả những gì họ dính líu: Họ sẽ sớm phát hiện ra rằng có rất nhiều người tạo ra một hình ảnh thấp hơn những gì tài sản hoặc công trạng của họ cho phép họ hưởng thụ, hoàn toàn do sự lựa chọn, và một khát khao thanh lịch về sự thoải mái và không vướng bận. Sẽ giống như chuyện tiểu thuyết khi kể cho ngài nghe trong thời đại này về một lão già bằng lòng đóng giả làm một kẻ lập dị, và là một kẻ không hiểu nổi hình ảnh mà anh ta nên tạo ra trên thế giới, trong khi anh ta sống trong một căn phòng trọ giá mười xu một tuần chỉ với một người hầu nam: Trong khi anh ta ăn mặc tùy theo mùa bằng vải dạ hoặc vải thô, và không có sự chú ý cần thiết nào đến bất kỳ điều gì ngoài chiếc chuông gọi đi cầu nguyện hai lần một ngày. Tôi nói rằng điều đó sẽ giống như chuyện hoang đường khi báo cáo rằng quý ông này trao đi tất cả những gì là phần dôi ra của một khối tài sản lớn bằng những phương pháp bí mật cho những người khác. Nếu anh ta không có sự lộng lẫy của một đoàn tùy tùng đông đúc, và của những kẻ tuyên bố phục vụ anh ta, anh ta có mỗi ngày sống với lương tâm rằng người góa phụ, trẻ mồ côi, người tang tóc và kẻ tha hương đang chúc phúc cho bàn tay vô hình của anh ta trong những lời cầu nguyện của họ. Kẻ lập dị này từ bỏ tất cả những lời xã giao mà những người có cùng hoàn cảnh có thể dành cho anh ta, để đổi lấy những niềm vui khi giúp đỡ những người đau khổ, cung cấp cho những người túng thiếu, và kết bạn với những người bị bỏ quên. Kẻ lập dị này giữ lại cho bản thân nhiều hơn mức anh ta cần, và trao đi phần rác rưởi khổng lồ từ những thứ dư thừa của mình để mua lấy Thiên đàng, và bằng cách giải phóng những người khác khỏi những cám dỗ của sự túng thiếu trần thế, mang theo một đoàn tùy tùng lên đó cùng mình. Trong số tất cả những con người thích sống theo một cách cụ thể, bên cạnh nhân cách đáng ngưỡng mộ này, tôi say mê nhất với Irus — người có hoàn cảnh sẽ không cho phép những sự ban phát hào phóng như thế, và có lẽ sẽ không có khả năng thực hiện chúng nếu có đi nữa.

Irus, dù nay đã qua tuổi năm mươi, vẫn chưa xuất hiện trên thế giới trong nhân cách thực sự của mình kể từ tuổi hai mươi lăm — độ tuổi mà ông ta tiêu tán một phần gia sản nhỏ và trải qua một thời gian sau đó bên những gã trác táng từng sống bám vào ông ta: Một khóa học kéo dài mười năm, trải qua trong tất cả những con hẻm nhỏ, lối đi tắt, và đôi khi là những quán rượu và đường phố công khai của thành phố này, đã mang lại cho Irus một kỹ năng hoàn hảo trong việc phán đoán các khuynh hướng của nhân loại và hành động tương ứng. Ông ta nghiêm túc cân nhắc rằng mình nghèo, và nỗi kinh hoàng chung mà hầu hết mọi người dành cho tất cả những ai ở trong hoàn cảnh đó. Irus phán đoán rất đúng đắn rằng chừng nào ông ta còn có thể giữ sự nghèo đói của mình trong vòng bí mật, ông ta sẽ không cảm nhận được sức nặng của nó; ông ta nâng cao suy nghĩ này thành một sự điệu bộ về sự kín đáo và hà tiện. Dựa trên nguyên tắc duy nhất này, ông ta quyết định quản lý cuộc đời tương lai của mình; và vào năm thứ ba mươi sáu của cuộc đời, ông ta đến Long-lane và ngắm nhìn vài bộ trang phục đang treo ở đó bị bỏ rơi bởi những chủ nhân đầu tiên của chúng, đồng thời được phơi bày cho việc mua lại của kẻ trả giá cao nhất. Tại nơi này, ông ta đổi bộ trang phục rách rưới hào nhoáng phù hợp với một kẻ trẻ hơn nhiều để lấy những bộ quần áo ấm áp và đoan trang cho một người lớn tuổi hơn nhiều. Irus bước ra được trang bị tận răng từ đầu đến chân, với một cây gậy sồi nhỏ mang hình dạng của một người đàn ông lực lưỡng không bận tâm đến trang phục, đã qua tuổi năm mươi. Lúc này ông ta có năm mươi bảng tiền mặt; và trong trang phục này, với tài sản này, ông ta nhận phòng trọ hiện tại của mình tại phố St. John, tại dinh thự của một gã thợ may góa vợ — người giặt giũ và ủi cứng những chiếc cổ áo của ông ta. Kể từ thời điểm đó cho đến nay, ông ta vẫn giữ nguyên số vốn chính, không thay đổi tăng hay giảm với giá trị năm bảng. Ông ta cắt đứt mọi mối quan hệ quen biết cũ đến từng người một, và mọi nghệ thuật sống, ngoại trừ trò chơi backgammon — trò mà qua đó ông ta kiếm được nhiều hơn chi phí của mình.

Irus, kể từ khi chuyển đến vùng lân cận này, đã đưa ra tất cả những ám chỉ mà ông ta có thể khéo léo thực hiện về việc là một kẻ bủn xỉn khép kín nắm giữ tiền bạc: Không ai đến thăm ông ta, ông ta không nhận được thư từ nào, và đếm tiền của mình vào buổi sáng và buổi tối. Ông ta thu thập từ các tờ báo công cộng kiến thức về những gì thường diễn ra, né tránh mọi cuộc trò chuyện về tiền bạc, nhưng nhún vai khi ngài nói về các chứng khoán; ông ta phủ nhận việc mình giàu có với phong thái mà tất cả những ai kiêu ngạo vì giàu có đều làm: Ông ta là nhà tiên tri của một vị thẩm phán hòa bình lân cận — người gặp ông ta tại quán cà phê; hy vọng rằng những gì ông ta có phải thuộc về ai đó, và rằng ông ta không có người thừa kế, tạo ra hiệu ứng ở bất cứ nơi nào ông ta được biết đến, đến mức mỗi ngày ông ta có ba hoặc bốn lời mời ăn tối ở những nơi khác nhau — những nơi mà ông ta thường cẩn thận lựa chọn sao cho không tỏ ra có xu hướng hướng tới kẻ giàu có hơn. Tất cả những người trẻ tuổi đều tôn trọng ông ta và nói rằng ông ta chính xác là con người khi họ còn là những đứa trẻ. Ông ta không sử dụng bất kỳ sự mưu mô nào trên đời, mà lợi dụng các mưu đồ của người khác nhằm vào mình để kiếm một khoản sinh kế từ họ. Ông ta thực hiện điều này thông qua một sự cáu kỉnh nhất định (mà ông ta diễn xuất rất tốt) — thứ mà không ai tin có thể thực hiện nổi trong đầu của một kẻ nghèo khổ. Phong thái, trang phục, cách đi lại và ngôn ngữ của ông ta khiến ngài lúng túng không đoán được rằng trong phần hoạt động của cuộc đời, ông ta từng là một công dân khôn ngoan hay một học giả am hiểu thế giới. Đây là những tình tiết lớn lao trong cuộc đời của Irus, và cứ thế ông ta trải qua những ngày tháng của mình như một kẻ xa lạ đối với nhân loại; và khi ông ta chết đi, điều tồi tệ nhất sẽ được nói về ông ta là ông ta đã kiếm được từ mọi kẻ có kỳ vọng nơi ông ta nhiều hơn số tiền ông ta có để lại cho họ.

Tôi có khuynh hướng in những bức thư sau đây; vì tôi nghe nói tác giả của chúng đã ở đâu đó nhìn thấy tôi, và bằng một năng lực xuất sắc trong việc nhại lại, các cộng sự của tôi kể rằng ông ta có thể giả vờ phong thái của tôi và mang lại cho sự ít nói của tôi một vẻ ranh mãnh — thứ mang lại sự giải trí hơn bất kỳ điều gì tôi có thể nói nếu có mặt ở đây. Do đó, tôi rất vui vì sự im lặng của tôi đã được đền bù cho đám đông tốt bụng trong thành phố. Ông ta đã đẩy kỹ năng bắt chước của mình đi xa đến mức ngụy tạo một bức thư từ người bạn Sir Roger của tôi theo cách thức mà bất cứ ai ngoài tôi — người am hiểu tường tận về ông ta — đều sẽ coi nó là hàng thật.

Thưa ngài Spectator,

Đã quan sát thấy trong Ngữ pháp của Lilly về việc Bacchus và Apollo chạy ngọt ngào thế nào trong một câu thơ: Tôi đã (để bảo vệ tình hữu nghị giữa họ) triệu tập Bacchus đến hỗ trợ cho nghề nghiệp sân khấu của mình. Do đó, trong lúc một số quý tộc đang đặt mua các vở kịch từ tôi để được biểu diễn vào một ngày nào đó, và những người khác đặt những thùng rượu cho nhà của họ vào một thời điểm nào đó; tôi hoàn toàn bận rộn trong dịch vụ dễ chịu của trí tuệ và rượu vang: Thưa ngài, tôi đã gửi cho ngài bức thư của Sir Roger de Coverley gửi cho tôi, xin hãy tuân thủ nó để ủng hộ Quán rượu Bumper. Hãy tử tế, vì ngài biết niềm kiêu hãnh tột cùng của một diễn viên chính là sự tán thành của Spectator.

Tôi là người ngưỡng mộ ngài, dẫu chưa từng quen biết,

Richard Estcourt

Gửi ông Estcourt tại nhà của ông ở Covent-Garden.

Coverley, ngày 18 tháng 12 năm 1711.

Hỡi những lão hề hài hước,

Những thùng rượu Port hảo hạng đã đến nơi an toàn, và mang lại cho ngươi danh tiếng tốt đẹp ở những vùng này; và tôi rất vui khi nghe tin rằng một kẻ đã vứt tiền của mình kể từ khi sinh ra chỉ vì niềm vui thuần túy của rượu vang, nay đã nghĩ đến việc kết hợp lợi nhuận và niềm vui lại với nhau. Người giữ mộ của chúng tôi (tội nghiệp) sau khi lấy lại sức mạnh từ rượu của ngươi kể từ cơn đau gút, đã vô cùng say mê nó: Ông ta nói rằng nó được thiên nhiên ban tặng cho việc sử dụng của các gia đình, rằng không bàn ăn của người quản gia nào có thể thiếu nó, rằng nó củng cố quá trình tiêu hóa, loại trừ chứng đầy hơi, sốt và thuốc men; điều mà rượu xanh bất kỳ loại nào không thể làm được. Xin hãy kiếm một căn phòng nhỏ ấm cúng, và tôi hy vọng học kỳ tới sẽ giúp làm đầy chiếc cốc của ngươi với những người của Câu lạc bộ chúng ta; nhưng ngươi không được để chuông reo khi Spectator đến; tôi đã kiềm chế không rung chuông ăn tối trong lúc ông ấy ở cùng tôi tại vùng quê. Cảm ơn ngươi vì những chiếc đùi lợn muối nhỏ và củ hành Tây Ban Nha; xin hãy luôn giữ một ít bên cạnh ngươi. Ngươi biết bữa tối của tôi chỉ có phô mai Cheshire ngon, mù tạc tốt nhất, một quả táo vàng, kèm theo một tẩu thuốc ngon nhất của John Sly. Sir Harry đã đánh cắp tất cả các bài hát của ngươi, và kể câu chuyện ngày 5 tháng 11 một cách hoàn hảo.

Người hầu tận tụy của ngươi,

Roger de Coverley.

Chúng ta đã mất lão John kể từ khi ngươi ở đây.

T.

Chú thích 1: Richard Estcourt, sinh ra tại Tewkesbury năm 1688 và được giáo dục tại trường tiếng Latinh ở đó, đã trốn khỏi nhà năm 15 tuổi để gia nhập một đoàn kịch lưu động tại Worcester, và để tránh bị phát hiện, đã có lần xuất hiện đầu tiên trong trang phục phụ nữ với tư cách là Roxana trong Alexander the Great. Tuy nhiên, ông đã bị phát hiện, bị truy đuổi, bị đưa về nhà, được chở đến Luân Đôn và bị bắt làm học việc cho một hiệu thuốc ở Hatton Garden. Ông lại trốn thoát, lang thang khắp nước Anh, đến Ireland và giành được uy tín với tư cách là một diễn viên ở đó; sau đó trở lại Luân Đôn và xuất hiện tại rạp Drury Lane, nơi kỹ năng bắt chước cho phép ông biểu diễn từng vai diễn theo phong cách của diễn viên từng giành được uy tín hàng đầu cho nó. Năng lực bắt chước của ông khiến ông trở nên vô cùng giải trí trong xã hội, và vì ông có sự lịch sự tự nhiên cùng trí thông minh sôi nổi, công ty của ông được săn lùng và trả tiền tại các buổi giải trí của giới thượng lưu. "Dick Estcourt" là một nhân vật rất được Công tước xứ Marlborough sủng ái, và khi các nhà văn thông thái và quý tộc hợp sức thành lập Câu lạc bộ Beefsteak, họ đã biến Estcourt thành Quản trù của họ, với một chiếc vỉ nướng bằng vàng nhỏ làm huy hiệu, được đeo quanh cổ bằng một dải ruy băng màu xanh lá cây. Estcourt là một nhà văn viết kịch cũng như diễn viên, và đã thể hiện sự đồng tình của mình với các bài phê bình kịch nghệ của Spectator bằng cách chế nhạo vở opera Ý với một khúc đan xen mang tên Prunella. Trong các số báo của Spectator ra ngày 28 và 29 tháng 12, Estcourt đã quảng cáo rằng ông sẽ mở Quán rượu "Bumper" tại phố James, Westminster vào ngày 1 tháng 1, và đã tích trữ "những loại rượu tự nhiên hảo hạng, tươi mới và hoàn hảo; được mua bởi Brooke và Hellier — những người mà qua đó Quán rượu nói trên sẽ từ thời điểm này đến thời điểm khác được cung cấp những giống nho tốt nhất được nhập khẩu; sẽ được bán buôn cũng như bán lẻ, với sự trung thành tột độ bởi người đầy tớ cũ của ông ta, Anthony trung thực — người từng nhiều lần trang hoàng cả hai nhà hát ở Anh và Ireland; và vì ông ta là một người hoàn toàn không hiểu biết về kinh doanh rượu vang, không thể nghi ngờ gì rằng ông ta sẽ giao rượu trong cùng một độ tinh khiết tự nhiên mà ông ta nhận được từ các thương nhân nói trên; và trên những đảm bảo này, ông ta hy vọng tất cả bạn bè và người quen của mình sẽ trở thành khách hàng của ông ta, đồng thời mong muốn sự tiếp tục của những ân huệ của họ không lâu hơn thời điểm họ thấy bản thân được phục vụ tốt đẹp."

Đây là mạo hiểm mà Steele tại đây hậu thuẫn cho người bạn của mình với ảnh hưởng của Spectator.

Chương 265: Thứ Năm, ngày 3 tháng 1 năm 1712

Dixerit e multis aliquis, quid virus in angues

Adjicis? et rabidae tradis ovile lupae?

Ov.

Một trong các Giáo phụ, nếu tôi được thông báo chính xác, đã định nghĩa phụ nữ là một loài động vật thích những đồ trang hoàng diêm dúa. Tôi đã từng thảo luận về phái đẹp trong hai hoặc ba bài viết, phù hợp với định nghĩa này, và đặc biệt quan sát thấy rằng trong mọi thời đại, họ cẩn trọng hơn đàn ông trong việc trang hoàng phần đầu — bộ phận mà chúng ta thường gọi là phần bên ngoài.

Quan sát này nổi tiếng đến mức khi trong cuộc trò chuyện thông thường, chúng ta nói một người đàn ông có một cái đầu đẹp, một cái đầu dài hoặc một cái đầu tốt, chúng ta đang diễn tả ẩn dụ và nói liên quan đến sự hiểu biết của anh ta; trong khi khi chúng ta nói về một người phụ nữ rằng cô ấy có một cái đầu đẹp, dài hoặc tốt, chúng ta chỉ nói liên quan đến bộ tóc giả chải cao (commode) của cô ấy.

Người ta quan sát thấy ở loài chim rằng tự nhiên đã phung phí tất cả các đồ trang trí của mình cho con đực — kẻ rất thường xuyên xuất hiện với một chiếc khăn đội đầu vô cùng xinh đẹp: Dù đó là một chiếc mào, một cái mào gà, một chùm lông, hay một chiếc lông vũ nhỏ tự nhiên, được dựng lên giống như một loại đỉnh tháp ngay trên đỉnh đầu.

Trái lại, hệt như tự nhiên đã trút bỏ những bùa mê của mình với sự dồi dào lớn nhất cho phần giống cái của loài chúng ta, họ cũng rất chăm chỉ trong việc tự ban tặng cho bản thân những món đồ trang trí tinh tế nhất của nghệ thuật. Con công trong toàn bộ niềm kiêu hãnh của nó không trưng bày nổi một nửa số màu sắc xuất hiện trên trang phục của một quý cô người Anh, khi cô ấy ăn mặc cho một buổi khiêu vũ hoặc một ngày sinh nhật.

Nhưng hãy quay trở lại với những cái đầu của phái đẹp chúng ta. Các quý cô đã trải qua một thời gian trong một loại mùa thay lông liên quan đến phần trang phục đó, khi đã trút bỏ lượng lớn ruy băng, ren và vải cambric, đồng thời ít nhiều thu hẹp phần đó của cơ thể con người thành hình cầu xinh đẹp vốn tự nhiên thuộc về nó. Chúng ta đã chờ đợi từ lâu để xem loại đồ trang trí nào sẽ được thay thế vào vị trí của những bộ tóc giả cổ lỗ sĩ đó. Nhưng các nhà thiết kế nữ của chúng ta vào mùa hè qua quá bận rộn với việc cải thiện những chiếc váy lót của họ đến mức họ không có thời gian để chú ý đến bất kỳ điều gì khác; nhưng cuối cùng sau khi đã trang hoàng đủ cho phần thân dưới của mình, giờ đây họ bắt đầu hướng suy nghĩ của mình sang phần cực đoan còn lại, hệt như việc nhớ rõ câu tục ngữ nhà bếp cổ rằng nếu ngài nhóm lửa ở cả hai đầu, phần giữa sẽ tự lo liệu lấy.

Tôi dấn thân vào suy ngẫm này bởi một cảnh tượng mà tôi tình cờ bắt gặp tại nhà hát opera. Khi tôi đang đứng ở phía sau khán phòng, tôi chú ý đến một cụm phụ nữ nhỏ đang ngồi cùng nhau trong những chiếc mũ trùm đầu có màu sắc xinh xắn nhất mà tôi từng thấy.

Một trong số chúng có màu xanh lam, một màu vàng, và một màu vàng khô lá úa; chiếc thứ tư mang màu hồng, và chiếc thứ sáu mang màu xanh lá cây nhạt. Tôi nhìn vào hội đồng đa sắc màu nhỏ bé này với sự thích thú hệt như nhìn vào một luống hoa tulip, và thoạt đầu không biết liệu đó có phải là một phái đoàn của các Nữ hoàng Ấn Độ hay không; nhưng khi tôi bước vòng ra khu vực ghế dài và quan sát họ từ phía trước, tôi lập tức được giải thoát khỏi sự hiểu lầm, và thấy rất nhiều vẻ đẹp trên mỗi khuôn mặt, đến mức tôi nhận ra tất cả bọn họ đều là người Anh. Những đôi mắt và đôi môi, gò má và trán như thế không thể là sản phẩm của bất kỳ quốc gia nào khác. Nước da trên khuôn mặt họ cản trở tôi quan sát thêm màu sắc của những chiếc mũ trùm đầu, mặc dù tôi có thể dễ dàng nhận thấy qua sự thỏa mãn không thể diễn tả xuất hiện trong vẻ mặt của họ rằng suy nghĩ của chính họ hoàn toàn bị chiếm đoạt bởi những món đồ trang trí xinh đẹp mà họ đội trên đầu.

Tôi được thông báo rằng thời trang này lan rộng mỗi ngày, đến nỗi các quý cô phe Whig và Tory bắt đầu treo ra những màu sắc khác nhau và thể hiện các nguyên tắc của mình trong chiếc mũ trùm đầu của họ. Thậm chí, nếu tôi có thể tin tưởng người bạn Will Honeycomb của mình, có một ả phụ nữ điệu đà lớn tuổi quen biết ông ta dự định xuất hiện rất nhanh trong một chiếc mũ trùm đầu hình cầu vồng, hệt như nữ thần Iris trong sử thi Virgil của Dryden, không nghi ngờ gì rằng trong một sự đa dạng màu sắc như thế, nàng sẽ có một bùa mê cho mọi trái tim.

Người bạn Will của tôi — kẻ rất tự hào về những sự thấu hiểu lớn lao của mình trong nghệ thuật tán tỉnh — nói với tôi rằng anh ta đã có thể đoán trước được tâm trạng của một quý cô thông qua chiếc mũ trùm đầu của cô ta, hệt như các triều thần xứ Maroc biết được tâm tính của vị Hoàng đế hiện tại của họ thông qua màu sắc trang phục mà ông ta mặc. Khi Melesinda quấn đầu mình trong màu lửa, trái tim nàng đặt lên việc hành quyết. Khi nàng che nó bằng màu tía, anh ta nói, tôi không khuyên người tình của nàng nên tiếp cận; nhưng nếu nàng xuất hiện trong màu trắng, đó là sự hòa bình, và anh ta có thể dìu nàng ra khỏi buồng danh dự của nàng một cách an toàn.

Will cũng thông báo cho tôi rằng những chiếc mũ trùm đầu này có thể được sử dụng làm tín hiệu. Tại sao khác đi, anh ta nói, Cornelia luôn đội một chiếc mũ trùm đầu màu đen khi chồng cô ta về quê?

Đó là những giấc mơ tán tỉnh của người bạn Honeycomb của tôi. Về phần mình, tôi quy sự đa dạng màu sắc này trong những chiếc mũ trùm đầu cho sự đa dạng về nước da trên khuôn mặt của những người đồng hương xinh đẹp của tôi.

Ovid trong Nghệ thuật yêu đương đã đưa ra một số lời răn dạy về điểm cụ thể này, mặc dù tôi thấy chúng khác với những gì đang thịnh hành giữa những người hiện đại. Ông ấy khuyến nghị một loại lụa sọc đỏ cho nước da tái nhợt; màu trắng cho da ngăm đen, và màu tối cho da sáng. Ngược lại, người bạn Will của tôi — kẻ giả vờ là một bậc thầy vĩ đại hơn trong nghệ thuật này so với Ovid — nói với tôi rằng những nét mặt tái nhợt nhất trông dễ chịu nhất trong lụa sọc trắng; rằng một khuôn mặt bị ửng đỏ quá mức xuất hiện với lợi thế trong sắc đỏ thẫm sâu nhất, và rằng nước da tối nhất được xoa dịu không ít bởi một chiếc mũ trùm đầu màu đen. Tóm lại, anh ta ủng hộ việc làm chìm màu sắc của khuôn mặt vào màu sắc của chiếc mũ trùm đầu, hệt như một ngọn lửa cháy mập mờ, và một ngọn nến lụi đi một nửa trong ánh sáng của mặt trời. Điều này, anh ta nói, chính Ovid của ngài đã ám chỉ, nơi ông ta bàn về những vấn đề này, khi ông ta nói với chúng ta rằng các nữ thần nước màu xanh lam được mặc trang phục có màu sắc của bầu trời; và rằng Aurora, người luôn xuất hiện trong ánh sáng của mặt trời mọc, được khoác lên tấm áo màu nghệ tây.

Liệu những quan sát của anh ta có được đặt trên nền tảng chính xác hay không, tôi không thể biết: nhưng tôi từng thường xuyên bắt gặp anh ta, khi chúng tôi đứng cùng nhau phía sau các quý cô, ca ngợi hoặc chê bai nước da của một khuôn mặt mà anh ta chưa từng thấy, thông qua việc quan sát màu sắc của chiếc mũ trùm đầu của cô ấy, và rất hiếm khi đoán sai trong những phỏng đoán này.

Vì tôi không có điều gì khác đặt nặng trong tim ngoài danh dự và sự cải thiện của phái đẹp, tôi không thể kết thúc bài viết này mà không có một lời kêu gọi dành cho các quý cô người Anh, rằng họ nên vượt qua phụ nữ của tất cả các quốc gia khác cả về đức hạnh và sự hiểu biết tốt đẹp hệt như họ vượt qua về nhan sắc; điều mà họ chắc chắn có thể làm, nếu họ chịu khó chăm chỉ vun đắp tâm trí của mình hệt như họ chăm chỉ trang hoàng cơ thể; trong lúc đó tôi sẽ giới thiệu để họ cân nhắc nghiêm túc nhất câu nói của một nhà thơ Hy Lạp cổ đại.

C.

Chú thích 1: On the contrary as Nature

Chú thích 2: Feuille mort, màu vàng rỉ sắt của lá chết.

Chú thích 3: "Tôi sẽ không nhúng tay vào tờ Spectator. Hãy để nó làm quý cô hóa phái đẹp cho đến tận cùng thế giới." Nhật ký gửi Stella của Swift.

Chú thích 4: T. được sửa chữa bởi một lỗi in ấn trong số 268.

Chương 266: Thứ Sáu, ngày 4 tháng 1 năm 1712

Id vero est, quod ego mihi puto palmarium,

Me reperisse, quomodo adolescentulus

Meretricum ingenia et mores possit noscere:

Mature ut cum cognórit perpetuo oderit.

Ter. Eun. Act. 5, Sc. 4.

Không một thói hư tật xấu hay sự đồi bại nào mà con người sa vào do sự nuông chiều các ham muốn vốn tự nhiên đối với tất cả mọi người lại nên đặt họ xuống dưới lòng trắc ẩn của phần đức hạnh trên thế giới; điều mà quả thực thường khiến tôi có chút xu hướng nghi ngờ sự chân thành trong đức hạnh của những kẻ quá nồng nhiệt phẫn nộ trước những tội lỗi cá nhân của người khác. Giao dịch bất hợp pháp giữa các giới tính là điều khó tránh nhất trong tất cả các điều; thế nhưng chẳng có điều nào mà ngài sẽ nghe thấy phần khắt khe hơn của phái nữ nhắc đến với sự ít thương xót đến thế. Rất chắc chắn rằng một người phụ nữ đoan trang không thể căm ghét sự phá vỡ trinh tiết quá mức; nhưng xin hãy để cô ấy căm ghét nó cho chính mình, và chỉ thương xót nó ở người khác. Will Honeycomb gọi những quý cô bị xúc phạm thái quá này là Những kẻ đức hạnh thái quá.

Tôi không có ý định tấn công các thất bại nói chung, liên quan đến món quà trinh tiết, mà hiện tại chỉ bước vào lĩnh vực rộng lớn đó và bắt đầu với việc xem xét những ả điếm nghèo khổ và công khai. Buổi tối hôm nọ khi đi qua khu vực gần Covent-Garden, tôi bị huých vào khuỷu tay lúc rẽ vào Quảng trường Piazza, bên phải hướng đi ra từ phố James, bởi một cô gái trẻ mảnh khảnh khoảng mười bảy tuổi, người với một phong thái xấc xược đã hỏi tôi có muốn một vại rượu vang không. Tôi không biết chừng tôi đã nuông chiều sự tò mò của mình khi trò chuyện đôi chút với cô ta, nhưng vì tôi được biết rằng người đàn ông ở quán Bumper biết tôi; và điều đó sẽ tạo ra một câu chuyện cho ông ta không mấy dễ chịu đối với một phần các bài viết của tôi, mặc dù tôi từng thường xuyên nói trong các bài khác rằng tôi hoàn toàn không liên quan đến bất kỳ khung cảnh nào tôi đang ở, mà chỉ đơn thuần với tư cách là một Spectator.

Trở ngại này nằm ngáng đường, chúng tôi đứng dưới một trong các vòm dưới ánh hoàng hôn; và tại đó tôi có thể quan sát thấy những đường nét chính xác nhất từng thấy, vóc dáng dễ chịu nhất, cổ và ngực đẹp nhất, tóm lại, toàn bộ con người của một người phụ nữ cực kỳ xinh đẹp. Cô ta cố gắng thu hút tôi bằng một sự lẳng lơ gượng gạo trong ánh nhìn và phong thái; nhưng tôi thấy nó bị kìm hãm bởi đói khát và giá lạnh: Đôi mắt cô ta mệt mỏi và thèm thuồng, trang phục mỏng manh và lòe loẹt, phong thái lịch sự và trẻ con. Hình ảnh kỳ lạ này mang lại cho tôi nỗi thống khổ lớn lao trong tim và để tránh việc bị nhìn thấy cùng cô ta, tôi bỏ đi, nhưng không thể kiềm chế việc trao cho cô ta năm xu. Tội nghiệp thở dài, nhún gối, và kèm theo một lời chúc phúc được diễn tả với sự mãnh liệt tột cùng, quay đi khỏi tôi. Sinh vật này chính là cái gọi là mới bước chân lên thành phố, nhưng người ta phỏng đoán rằng, rơi vào những bàn tay tàn nhẫn, cô ta đã bị bỏ rơi ngay trong tháng đầu tiên kể từ sự thất tiết của mình, và bị phơi bày để đi qua bàn tay và sự kỷ luật của một trong những mụ phù thủy địa ngục mà chúng ta gọi là mụ tú bà. Nhưng kẻo tôi trở nên nghiêm túc quá đột ngột về chủ đề này, và tự biến mình thành kẻ đức hạnh thái quá, tôi sẽ chuyển sang một cảnh trong một vở kịch của Fletcher, nơi nhân cách này được phác họa, và nền kinh tế của sự đĩ điếm được mô tả vô cùng tuyệt vời. Đoạn văn tôi muốn chỉ ra nằm ở cảnh thứ ba của màn hai trong vở Le Lieutenant humoriste. Leucippe — người là đại lý cho dục vọng của nhà vua, đồng thời làm tú bà cùng lúc cho toàn bộ triều đình — được giới thiệu một cách vô cùng thú vị, đang đọc các biên bản của mình như một người làm việc, với hai nữ tì, các phó thư ký của cô ta, đang nhận chỉ dẫn tại một chiếc bàn trước mặt cô ta. Các phụ nữ của cô ta, cả những người dưới sự kèm cặp hiện tại của cô ta lẫn những người cô ta đang rình mò, đều được ghi chép theo bảng chữ cái trong cuốn sách của cô ta; và khi cô ta đang lướt qua chữ cái C, với một giọng lẩm bẩm, như thể giữa độc thoại và nói to, cô ta nói:

Màng trinh của nó sẽ mang lại cho ta; để ta xem nào;

Nó chưa đầy mười lăm tuổi, người ta nói thế: Về nước da của nó —

Cloe, Cloe, Cloe, đây ta có nó rồi,

Cloe, con gái của một quý tộc miền quê;

Đây độ tuổi xấp xỉ mười lăm. Giờ là nước da của nó,

Một màu nâu đáng yêu; ở đây rồi; đôi mắt đen và láu lỉnh,

Thân hình được xây dựng gọn gàng; nó gảy đàn lu-tơ giỏi,

Hát vô cùng quyến rũ: Xét những sự trợ giúp này,

Màng trinh của nó sẽ lên tới khoảng ba trăm,

Hoặc ba trăm năm mươi vương miện, nó sẽ mang lại một cách suôn sẻ.

Cha nó nghèo, khấu trừ một phần nhỏ,

Để mua cho ông ta một con ngựa săn —

Những sinh vật này được hướng dẫn rất kỹ lưỡng về các tình tiết và phong tục của tất cả những ai có bất kỳ mối liên hệ nào với người đẹp mà họ có ý định nhắm tới.

Khi Cloe sắp được mua với giá 350 vương miện, và người cha được loại bỏ bằng một con ngựa lùn; người vợ của thương nhân bên cạnh cô ta — người dồi dào sự sung túc — sẽ không nhận tiền mặt trực tiếp, mà phần vụ lợi trong tâm trí nàng bị lôi kéo bằng một món quà bằng bạc và chút ít tham vọng. Nàng được cho hiểu rằng đó là một quý ông đang chết vì nàng. Việc kiểm tra một cô gái trẻ cho công việc kinh doanh, và việc hạ giá trị của cô ta xuống vì là một thứ mỏng manh, cùng với mọi tình tiết khác trong cảnh, đều xuất sắc không thể bắt chước và mang tinh thần đích thực của hài kịch; dẫu người ta có thể ước rằng tác giả đã thêm vào một tình tiết làm cho sự đê tiện của Leucippe trở nên đáng ghét hơn.

Không được coi là một sự lạc đề khỏi suy ngẫm dự định của tôi khi bàn về những mụ tú bà trong một bài diễn thuyết về những ả điếm; vì một người phụ nữ của thành phố không hoàn toàn và đúng nghĩa là một người như thế, nếu chưa từng trải qua sự giáo dục của một trong những ngôi nhà này. Nhưng trường hợp đáng thương của rất nhiều người là họ bị đưa vào những bàn tay như thế mà không có bất kỳ sự nghi ngờ nhỏ nhất, sự cám dỗ trước đó, hoặc sự cảnh cáo về nơi họ đang đi. Tuần trước, tôi đến một quán trọ trong Thành phố để hỏi về một số nhu yếu phẩm được gửi bằng xe ngựa từ vùng quê; và khi tôi chờ đợi trong một trong các ô trong lúc người quản gia kiểm tra bưu kiện của mình, tôi nghe thấy một giọng nói già và một giọng trẻ đang lặp lại các câu hỏi và đáp của Sách Giáo lý Nhà thờ. Tôi nghĩ đó không phải là sự vi phạm phép lịch sự khi liếc nhìn qua một khe hở và nhìn vào những con người đang bận rộn làm việc tốt đẹp đến thế; nhưng tôi có thể nhìn thấy ai ở đó ngoài múi tú bà xảo quyệt nhất trong thành phố, đang kiểm tra một cô gái nhà quê vô cùng xinh đẹp — người đã lên thành phố trên cùng chiếc xe ngựa chở đồ đạc của tôi — liệu cô ta có được giáo dục tốt không, có thể kiềm chế chơi trò lẳng lơ với người hầu và những kẻ nhàn rỗi — thứ mà thành phố này, cô ta nói, quá dư thừa: Đồng thời, liệu cô ta có biết đủ về phép tắc lịch sự sao cho nếu một nhà quý tộc hoặc một quý ông, hoặc một kẻ bề trên của cô ta ban cho cô ta một lời chào lịch sự, cô ta nên nhún gối và tỏ ra khiêm nhường, tuy nhiên vẫn thế.

Những từ "dạ thưa", "vâng", "dạ xin phép" và "cô ta sẽ cố gắng hết sức" ngây thơ của cô ta đã lay động mụ già tốt bụng đưa cô ta ra khỏi tay của một gã nhà quê cục mịch là anh trai cô ta, và thuê cô ta làm người hầu riêng cho mình. Tôi ở lại cho đến khi thấy tất cả bọn họ hành quân ra ngoài để lên xe ngựa; người anh trai bị chất đầy một tảng phô mai lớn — thứ hắn thuyết phục cô ta nhận để đổi lấy sự lịch sự đối với em gái mình. Số phận của sinh vật tội nghiệp này không ở xa mấy so với số phận của kẻ mà tôi đã nhắc đến ở trên, và không có gì phải nghi ngờ rằng sau khi cô ta đã đủ lâu trở thành con mồi cho dục vọng, cô ta sẽ bị giao nộp cho nạn đói; những lời ca ngợi mang tính châm biếm về sự chăm chỉ và lòng bác ái của những mụ già cổ lỗ sĩ này, những kẻ đạo diễn tội lỗi này, sau khi họ không thể phạm tội được nữa, đã tạo nên vẻ đẹp của lời đề tặng bất hủ cho vở Plain-Dealer, và là một kiệt tác về sự châm biếm đối với thói hư tật xấu này. Nhưng để hiểu rõ hơn tất cả các lối đi ngóc ngách của trò chơi này, và để minh họa chủ đề này trong các bài diễn thuyết tương lai, tôi phải mạo hiểm bản thân, cùng với người bạn Will của mình, bước vào những hang ổ của nhan sắc và sự hào phóng; từ thói hư tật xấu được nuông chiều trong các dinh thự của kẻ giàu có, cho đến sự đồi bại túng thiếu khốn khổ bị trục khỏi những chốn dung thân của nhà thổ.

T.

Chú thích 1: under in

Chú thích 2: fifty

Chú thích 3: . These

Chú thích 4: Vở Plain-Dealer của Wycherley từng gây xúc phạm cho nhiều quý cô, đã được đề tặng trong một bức thư tình châm biếm "Gửi Quý bà B..."

Chương 267: Thứ Bảy, ngày 5 tháng 1 năm 1712

Cedite Romani Scriptores, cedite Graii.

Propert

Không có gì trong tự nhiên khó chịu hơn những bài diễn thuyết chung chung, đặc biệt khi chúng xoay quanh chủ đề từ ngữ. Vì lý do này, tôi sẽ bỏ qua cuộc thảo luận về điểm từng được khơi mào cách đây vài năm, liệu tác phẩm Thiên đường đã mất của Milton có thể được gọi là một Thơ ca Anh hùng hay không? Những ai không muốn trao cho nó danh hiệu đó có thể gọi nó (nếu họ muốn) là một Bài thơ Thần thánh. Sẽ là đủ cho sự hoàn hảo của nó, nếu nó mang trong mình tất cả những vẻ đẹp của thể loại thơ ca cao cấp nhất; và đối với những ai cho rằng nó không phải là một Bài thơ Anh hùng, họ chẳng đưa ra điều gì làm suy giảm giá trị của nó, hệt như thể họ nói Adam không phải là Aeneas, và Eve không phải là Helen.

Do đó, tôi sẽ kiểm tra nó bằng các quy tắc của Thơ sử thi, và xem liệu nó có kém cỏi hơn Iliad hay Aeneid trong những vẻ đẹp vốn thiết yếu đối với thể loại viết đó.

Điều đầu tiên cần được xem xét trong một Bài thơ Sử thi là Cốt truyện — thứ hoàn hảo hoặc không hoàn hảo, tùy thuộc vào việc hành động mà nó tường thuật mang tính chất nhiều hay ít. Hành động này nên có ba phẩm chất trong đó. Thứ nhất, Nó nên chỉ là Một Hành động. Thứ hai, Nó nên là một Hành động trọn vẹn; và, Thứ ba, Nó nên là một Hành động vĩ đại. Hãy xem xét hành động của Iliad, Aeneid và Thiên đường đã mất dưới ba góc độ khác nhau này.

Homer, nhằm bảo vệ tính thống nhất trong hành động của mình, đã lao thẳng vào Giữa các sự việc, như Horace đã quan sát: Giả như ông ta đi ngược lại quả trứng của Leda, hay bắt đầu muộn hơn nhiều, ngay từ vụ bắt cóc Helen, hoặc cuộc vây hãm Troy, rõ ràng câu chuyện của bài thơ sẽ là một chuỗi gồm nhiều hành động khác nhau. Do đó, ông mở đầu bài thơ của mình bằng sự bất hòa của các hoàng thân, đồng thời đan cài một cách khéo léo, trong các phần tiếp theo khác nhau của nó, tường thuật về mọi thứ quan trọng liên quan đến họ và đã xảy ra trước cuộc ly khai tử vong đó. Tương tự như vậy, Aeneas xuất hiện lần đầu tiên ở các vùng biển Tyrrhenia, và trong tầm nhìn của nước Áo, bởi vì hành động được đề xuất để ca ngợi chính là việc ông thiết lập bản thân ở Latium. Nhưng bởi vì điều cần thiết cho người đọc là phải biết những gì đã xảy ra với ông trong việc chiếm lấy Troy, và trong các phần trước của chuyến hải trình, Virgil bắt đầu để người anh hùng của mình tường thuật nó dưới hình thức một Đoạn phim đan xen trong sách thứ hai và thứ ba của sử thi Aeneid. Nội dung của cả hai cuốn sách này đến trước nội dung của cuốn sách đầu tiên trong mạch truyện, mặc dù để bảo vệ tính thống nhất của hành động này, chúng tuân theo chúng trong sự sắp xếp của bài thơ.

Milton, noi theo hai nhà thơ vĩ đại này, mở đầu tác phẩm Thiên đường đã mất của mình bằng một Hội đồng Địa ngục đang mưu tính sự sa ngã của con người — đó là hành động ông đề xuất để ca ngợi; và đối với những hành động vĩ đại từng đi trước, xét về điểm thời gian, trận chiến của các thiên thần và sự sáng tạo thế giới (những thứ sẽ phá hủy hoàn toàn tính thống nhất trong hành động chính của ông, giả như ông tường thuật chúng theo cùng thứ tự chúng xảy ra), ông đã ném chúng vào sách thứ năm, thứ sáu và thứ bảy, dưới hình thức một đoạn phim đan xen vào bài thơ cao quý này.

Chính Aristotle thừa nhận rằng Homer không có gì để tự hào về tính thống nhất trong cốt truyện của mình, dẫu đồng thời nhà phê bình và triết học vĩ đại đó nỗ lực giảm nhẹ sự bất toàn này ở nhà thơ Hy Lạp, bằng cách quy nó một phần cho chính bản chất của một Bài thơ Sử thi.

Một số người có quan điểm cho rằng sử thi Aeneid cũng gặp khó khăn trong điểm cụ thể này, và có những đoạn phim đan xen có thể được nhìn nhận như những phần thừa thãi hơn là các phần của hành động.

Ngược lại, bài thơ mà chúng ta đang xem xét không có đoạn phim đan xen nào khác ngoài những đoạn tự nhiên nảy sinh từ chủ đề, và tuy nhiên vẫn được lấp đầy bởi một số lượng lớn các Biến cố đáng kinh ngạc đến mức nó mang lại cho chúng ta đồng thời niềm vui về sự đa dạng lớn nhất và sự Giản dị lớn nhất; đồng nhất trong bản chất, dẫu đa dạng trong việc thực hiện.

Tôi cũng phải quan sát rằng, hệt như Virgil — trong bài thơ được thiết kế để ca ngợi Nguồn gốc của Đế chế La Mã — đã miêu tả sự ra đời của đối thủ lớn của nó, Khối thịnh vượng chung Carthage: Milton, với sự khéo léo tương tự, trong bài thơ của ông về Sự sa ngã của con người, đã tường thuật sự sa ngã của những thiên thần vốn là kẻ thù tuyên bố của ông. Bên cạnh nhiều vẻ đẹp khác trong một đoạn phim đan xen như thế, việc nó chạy song song với hành động lớn của bài thơ cản trở nó phá vỡ tính thống nhất nhiều hơn so với một đoạn phim đan xen khác vốn không có sự gắn kết lớn lao như thế với chủ đề chính. Tóm lại, đây là cùng loại vẻ đẹp mà các nhà phê bình ngưỡng mộ trong Vợ tu sĩ Tây Ban Nha, hoặc Sự khám phá kép, nơi hai cốt truyện khác nhau trông giống như các đối trọng và bản sao của nhau.

Phẩm chất thứ hai được yêu cầu trong hành động của một Bài thơ Sử thi là, nó phải là một Hành động trọn vẹn: Một hành động là trọn vẹn khi nó hoàn chỉnh trong tất cả các phần của nó, hoặc như Aristotle miêu tả nó, khi nó bao gồm một Khởi đầu, một Quãng giữa và một Kết thúc. Không gì nên đi trước nó, đan xen với nó, hoặc đi theo sau nó, mà không liên quan đến nó. Ngược lại, không một bước đơn lẻ nào nên bị bỏ sót trong tiến trình chính xác và đều đặn mà nó được cho là phải thực hiện từ Nguồn gốc cho đến sự Hoàn thành của nó. Do đó, chúng ta thấy sự tức giận của Achilles trong sự khởi sinh, sự tiếp diễn và các hệ quả của nó; và sự thiết lập của Aeneas ở Ý, được tiến hành xuyên suốt mọi sự đối kháng trên con đường của ông cả bằng đường biển lẫn đường bộ. Hành động trong Milton vượt trội (tôi nghĩ) cả hai tác phẩm trước trong điểm cụ thể này; chúng ta thấy nó được mưu tính ở Địa ngục, được thực hiện trên Trái đất, và bị trừng phạt bởi Thiên đàng.

Các phần của nó được kể theo cách thức rõ ràng nhất, và nảy sinh từ nhau theo Trật tự tự nhiên nhất.

Phẩm chất thứ ba của một Bài thơ Sử thi là Sự vĩ đại của nó. Sự tức giận của Achilles có hệ quả lớn lao đến mức nó làm lôi kéo các vị vua của Hy Lạp, tiêu hủy các anh hùng của Troy, và lôi kéo tất cả các vị thần vào các phe phái. Sự thiết lập của Aeneas ở Ý sản sinh ra các vị Caesar, và khai sinh ra Đế chế La Mã.

Chủ đề của Milton thậm chí còn vĩ đại hơn cả hai chủ đề trước; nó không quyết định vận mệnh của các cá nhân hay quốc gia đơn lẻ, mà là của toàn bộ một giống loài. Các cường quốc hợp nhất của Địa ngục cùng gia nhập để hủy diệt nhân loại — điều mà họ thực hiện được một phần, và suýt hoàn thành, nếu bản thân Đấng Toàn Năng không can thiệp. Các diễn viên chính là Con người trong sự hoàn hảo vĩ đại nhất của mình, và Phụ nữ trong nhan sắc cao cả nhất của nàng. Kẻ thù của họ là những thiên thần sa ngã: Đấng Mê-si là bạn của họ, và Đấng Toàn Năng là đấng bảo vệ họ. Tóm lại, mọi thứ vĩ đại trong toàn bộ vòng tròn của sự tồn tại, dù nằm trong biên giới của tự nhiên hay ngoài nó, đều có một phần thích hợp được gán cho nó trong bài thơ cao quý này.

Trong thi ca, cũng như trong kiến trúc, không chỉ Toàn bộ, mà cả các thành viên chính, và mọi phần của chúng, đều phải Vĩ đại. Tôi sẽ không dám nói rằng cuốn sách về các Trò chơi trong sử thi Aeneid, hay cuốn trong Iliad, không mang bản chất này, cũng như không quở trách phép ẩn dụ về con quay của Virgil, và nhiều ví dụ khác cùng loại trong Iliad, như dễ bị chỉ trích trong điểm cụ thể này; nhưng tôi nghĩ chúng ta có thể nói, mà không làm giảm đi những màn trình diễn tuyệt vời đó, rằng có một sự tráng lệ không thể bàn cãi trong mọi phần của Thiên đường đã mất, và quả thực lớn lao hơn nhiều so với những gì có thể được hình thành dựa trên bất kỳ hệ thống ngoại giáo nào.

Nhưng Aristotle, qua Sự vĩ đại của hành động, không chỉ có ý rằng nó nên vĩ đại trong bản chất của nó, mà còn trong Thời gian của nó, hay nói cách khác là nó nên có độ dài thích hợp bên cạnh cái mà chúng ta gọi đúng nghĩa là Sự vĩ đại. Kích thước chuẩn mực của loại độ lớn này, ông giải thích qua phép ẩn dụ sau. Một con vật, không lớn hơn một con ve, không thể xuất hiện hoàn hảo trước mắt, bởi vì thị lực thu nhận nó cùng một lúc, và chỉ có một khái niệm hỗn độn về Toàn bộ, chứ không có khái niệm rõ ràng về tất cả các phần của nó; ngược lại, nếu ngài giả định một con vật dài mười ngàn dặm, mắt sẽ bị lấp đầy bởi một phần đơn lẻ của nó đến mức nó không thể cung cấp cho tâm trí một khái niệm về Toàn bộ. Những con vật này là gì đối với mắt, thì một hành động rất ngắn hoặc rất dài sẽ là như thế đối với trí nhớ. Cái trước sẽ bị nuốt chửng bởi nó, và cái kia khó khăn để dung chứa trong đó.

Homer và Virgil đã thể hiện nghệ thuật chính của họ trong điểm cụ thể này; hành động của Iliad và hành động của Aeneid tự bản thân chúng cực kỳ ngắn, nhưng được mở rộng và đa dạng hóa quá đẹp đẽ bởi sự Phát minh ra các Đoạn phim đan xen, và cỗ máy của các vị thần, cùng với các đồ trang trí thi ca tương tự, đến mức chúng tạo nên một câu chuyện dễ chịu, đủ để chiếm lấy trí nhớ mà không làm quá tải nó.

Hành động của Milton được làm phong phú bởi sự đa dạng của các tình tiết đến mức tôi đã cảm nhận được niềm vui lớn lao khi đọc phần tóm tắt các cuốn sách của ông, hệt như trong câu chuyện được phát minh hay nhất mà tôi từng gặp phải. Có khả năng là những truyền thuyết mà sử thi Iliad và Aeneid được xây dựng trên đó có nhiều tình tiết hơn so với lịch sử về Sự sa ngã của con người, như được tường thuật trong Kinh thánh. Bên cạnh đó, việc pha trộn sự thật với hư cấu đối với Homer và Virgil dễ dàng hơn, vì họ không gặp nguy hiểm nào trong việc xúc phạm tôn giáo của đất nước họ bởi điều đó. Nhưng đối với Milton, ông không chỉ có rất ít tình tiết để dựng lên bài thơ của mình, mà còn buộc phải tiến hành với sự cẩn trọng lớn nhất trong mọi thứ ông thêm vào từ sự phát minh của chính mình. Và quả thực, bất chấp tất cả những sự kìm hãm mà ông chịu đựng, ông đã lấp đầy câu chuyện của mình với rất nhiều biến cố đáng ngạc nhiên — những thứ mang sự tương đồng gần gũi đến thế với những gì được truyền đạt trong Thánh Kinh — đến mức nó có khả năng làm hài lòng độc giả tinh tế nhất, mà không mang lại sự xúc phạm cho những người khắt khe nhất.

Các nhà phê bình hiện đại đã thu thập từ một số gợi ý trong Iliad và Aeneid khoảng thời gian được chiếm lấy bởi hành động của từng bài thơ đó; nhưng vì một phần lớn câu chuyện của Milton được giao dịch ở các vùng lãnh thổ nằm ngoài tầm với của mặt trời và phạm vi của ban ngày, việc làm hài lòng người đọc bằng một phép tính như thế là điều bất khả thi — điều mà quả thực sẽ mang tính tò mò hơn là mang tính hướng dẫn; không có nhà phê bình nào, dù là cổ đại hay hiện đại, đặt ra các quy tắc để khoanh vùng hành động của một Bài thơ Sử thi với bất kỳ số năm, ngày hoặc giờ được xác định nào.

Mảng phê bình này về Thiên đường đã mất của Milton sẽ được tiếp tục thực hiện trong các số báo ngày thứ Bảy tiếp theo.

L.

Chú thích 1: "Hãy nhường chỗ cho ông ấy, Hỡi những nhà văn của Rome và Greece." Việc áp dụng dòng thơ từ khúc bi thương cuối cùng (25) trong quyển hai của Propertius cho Milton không chỉ là một ví dụ về sự tài tình của Addison trong việc lựa chọn châm ngôn cho một bài báo, mà còn quá táo bạo và đúng lúc đến mức nó hẳn đã giáng một cú sốc lành mạnh vào tâm trí của nhiều độc giả tờ Spectator. Addison không đi trước Steele trong việc đánh giá cao Milton và truyền bá một ý thức chân thực về thiên tài của ông. Milton là chủ đề của bài phê bình thi ca đầu tiên trên tờ Tatler; nơi, trong số báo thứ sáu của mình, Steele, sau khi nói rằng "tất cả các tư tưởng của Milton đều vô cùng chính xác và tự nhiên," đã xoay quanh đoạn văn trong đó Adam kể lại những suy nghĩ của mình ngay khi lần đầu chìm vào giấc ngủ, chẳng lâu sau khi được tạo ra. Đoạn văn này được ông đối chiếu với "cùng nhận thức về Sự hủy diệt" được gán cho Eve theo một nghĩa thấp hơn nhiều bởi Dryden trong phiên bản opera của Thiên đường đã mất. Trong các tờ Tatler và Spectator, Steele và Addison là những cộng sự ngang hàng trong việc truyền bá ý thức về thiên tài của Milton. Đối với Addison, điều đó đã rất mạnh mẽ, ngay cả khi, tại Oxford, vào tháng 4 năm 1694, một thanh niên được huấn luyện theo gu thẩm mỹ thời bấy giờ, ông đã bỏ sót Shakespeare khỏi một "Bản tường trình về các nhà thơ chính của Anh" bằng thơ có vần, nhưng nói về Milton như sau:

"Bất cứ điều gì ngòi bút của ông miêu tả tôi thấy nhiều hơn thế,

Trong lúc mọi vần thơ, được trang hoàng trong sự uy nghi,

Táo bạo và siêu việt, thu hút toàn bộ sự chú ý của tôi,

Và có vẻ vượt trên các quy tắc tinh tế hơn của các nhà phê bình."

Mười tám năm lớn tuổi hơn so với khi ông viết điều đó, Addison giờ đây chuẩn bị thông qua một chuỗi các Bài luận ngày thứ Bảy — bài báo ngày thứ Bảy vốn tiếp cận nhiều khách hàng chỉ kịp đọc vào ngày Chủ nhật, luôn được tách riêng trong tờ Spectator cho các chủ đề luân lý hoặc tôn giáo — nhằm cho thấy rằng, được đánh giá cả bởi Aristotle và "các quy tắc tinh tế hơn của các nhà phê bình", Milton thậm chí về mặt kỹ thuật còn là một nhà thơ sử thi vĩ đại hơn cả Homer lẫn Virgil. Không ai nhượng bộ điều này. Dryden, nhà phê bình xuất sắc nhất của thế hệ sắp rời đi, từng nói trong Lời đề tặng cho các bản dịch Juvenal và Persius, được xuất bản năm 1692:

"Đối với ông Milton — người mà tất cả chúng ta đều ngưỡng mộ với rất nhiều sự công bằng — chủ đề của ông không phải là chủ đề của một Bài thơ Sử thi được gọi đúng nghĩa: Thiết kế của ông là việc đánh mất hạnh phúc của chúng ta; sự kiện của ông không thịnh vượng, giống như của tất cả các công trình Sử thi khác" (Cách đánh vần từ Epic theo kiểu Pháp của Dryden thật gợi ý. Vì phương pháp phê bình mới này là một trong những thời trang đã được nhập khẩu từ Paris); "Các cỗ máy Thiên đường của ông rất nhiều, và nhân vật Con người của ông chỉ có hai. Nhưng tôi sẽ không tước đoạt công việc của ông Rymer khỏi tay ông ấy: Ông ấy đã hứa với thế giới một bài Phê bình về tác giả đó; trong đó, dẫu ông ấy sẽ không cho phép bài thơ của ông ấy mang tính anh hùng, tôi hy vọng ông ấy sẽ ban cho chúng ta rằng các tư tưởng của ông ấy được nâng cao, các từ ngữ vang dội, và không có ai sao chép thành công phong cách của Homer đến thế; hay dịch một cách dồi dào các cấu trúc Hy Lạp của ông và những sự thanh lịch Latinh của Virgil. Đúng là ông ấy trượt vào sự tẻ nhạt của tư tưởng, đôi khi trong cả trăm dòng liên tiếp, nhưng đó là khi ông ấy rơi vào mạch Kinh thánh... Tôi cũng sẽ không biện minh cho Milton về Thể thơ không vần của mình, dẫu tôi có thể bào chữa cho ông bằng tấm gương của Hanabal Caro và những người Ý khác từng sử dụng nó: Vì bất cứ lý do gì ông viện dẫn cho việc bãi bỏ vần điệu (điều mà tôi hiện không có thời gian để kiểm tra), lý do cụ thể của riêng ông đơn giản là thế này, rằng vần điệu không phải là tài năng của ông; ông không có sự dễ dàng để làm điều đó, cũng không có những nét duyên dáng của nó."

Vì vậy, Dryden — người đánh giá cao Milton hơn hầu hết những người hàng xóm phê bình của ông — đã viết về ông vào năm 1692. Lời hứa của Rymer về việc thảo luận về Milton được đưa ra vào năm 1678, khi ở trang cuối cùng của cuốn sách nhỏ của ông, Các vở bi kịch của Thời đại Cuối cùng được xem xét và kiểm tra bởi Thực hành của Người xưa và bởi Ý thức Chung của Mọi Thời đại, trong một bức thư gửi Fleetwold Shepheard, Esq. (cha của hai quý cô đóng góp một bức thư thỉnh thoảng cho tờ Spectator), ông nói:

"Với các vở bi kịch còn lại, tôi cũng sẽ gửi cho ông một số phản hồi về tác phẩm Thiên đường đã mất đó của Milton — thứ mà một số người vui lòng gọi là một Bài thơ, đồng thời khẳng định vần điệu chống lại ngụy biện mảnh mai mà ông ta dùng để tấn công nó."

Nhưng hai năm sau sự xuất hiện của các tác phẩm Juvenal và Persius của Dryden, Rymer đã đính kèm vào bản dịch các Phản hồi về Thơ ca của Aristotle do Réné Rapin thực hiện một số Phản hồi của riêng ông về các Nhà thơ Sử thi. Tại đây ông nói dưới tiêu đề Thơ sử thi về Chaucer, "trong thời đại của ông, ngôn ngữ không có khả năng mang nhân cách anh hùng;" hoặc Spenser, người "thiếu một Ý tưởng chân thực, và tự đánh mất mình bằng cách đi theo một người hướng dẫn không trung thành, bên cạnh việc sử dụng một khổ thơ hoàn toàn không phù hợp với ngôn ngữ của chúng ta;" về Sir William Davenant — người, trong Gondibert, "có một số nét phán đoán phi thường," nhưng lại "dành cho những lối mòn chưa từng được khám phá và những cách tư duy mới;" "các anh hùng của ông là người nước ngoài;" về Cowley, trong Davideis của ông, "David là phần nhỏ nhất của bài thơ," và có sự thiếu vắng "một hành động hiển hách và hoàn hảo vốn là chủ đề thích hợp của một Bài thơ Sử thi": Tất cả đều thất bại thông qua sự dốt nát hoặc sự lơ là đối với các Quy tắc hoặc Luật lệ Cơ bản của Aristotle. Nhưng ông khinh bỉ phớt lờ Milton mà không "nhắc đến." Réné Rapin — vị thần sấm vĩ đại của người Pháp mà Dryden từng nói trong Lời đề tặng cho bản chuyển thể Thiên đường đã mất của chính mình thành một vở opera rằng ông "đủ một mình, giả như tất cả các nhà phê bình khác bị thất lạc, để dạy lại Nghệ thuật Viết" — Réné Rapin trong tác phẩm được dịch và giới thiệu bởi Rymer, tôn thờ ở Aristotle vị thần duy nhất của tất cả các nhà phê bình chính thống. Về các Luật lệ của ông, ông nói:

"Không có sự tiếp cận nào đến Sự hoàn hảo ngoại trừ thông qua các Quy tắc này, và họ chắc chắn đi lạc lối khi đi theo một con đường khác.... Và nếu một bài thơ được làm theo các Quy tắc này thất bại trong thành công, lỗi lầm không nằm ở Nghệ thuật, mà ở Nghệ sĩ; tất cả những ai từng viết về nghệ thuật này đều không tuân theo bất kỳ Ý tưởng nào ngoài ý tưởng của Aristotle."

Lại nữa về Phong cách,

"nói cho đúng sự thật, những gì hay về chủ đề này đều được lấy từ Aristotle — người là nguồn duy nhất mà từ đó ý thức chung có thể được rút ra, khi người ta bắt tay vào viết."

Đây là tâm trạng phê bình mà Addison quyết định đối mặt trên sân chiến của chính nó và chiến đấu vì vinh dự của vị vua của tất cả các Nhà thơ Sử thi — người mà ông không sợ hãi khi nói rằng tất cả người Hy Lạp và người Latinh phải nhường chỗ. Khi làm như vậy, ông có thể gợi ý ở đây và ở đó một cách cẩn trọng, và không mang lại cho bản thân sự bất tín nhiệm của nhiều sự dị giáo — quả thực, không phải là một kẻ dị giáo — rằng ngay cả vị Thần Aristotle cũng có lúc thiếu hụt sự hoàn hảo. Những nhà phê bình quy ước — những kẻ tin rằng họ giữ các cánh cổng của Danh vọng — sẽ không hiểu cũng như không tín nhiệm ông. Chín năm sau khi những bài viết này xuất hiện, Charles Gildon — người được coi là một nhà phê bình có dấu ấn đáng kể — đã biên tập với các chú thích dồi dào với tư cách là "các Luật lệ của Thơ ca" (1721), "Bài luận về Thơ" của Công tước xứ Buckingham, "Bài luận về Thơ dịch" của Roscommon, và Lãnh chúa Lansdowne "về những Chuyến bay Phi tự nhiên trong Thơ ca," và trong quá trình bình luận, Gildon nói rằng

"Ông Addison trong tờ Spectators, trong các bài phê bình của ông về Milton, dường như đã hiểu lầm vấn đề, khi nỗ lực đưa bài thơ đó vào các quy tắc của epopoeia — điều không thể làm được... Nó không phải là một Bài thơ Anh hùng, mà là một Bài thơ Thần thánh, và quả thực thuộc một loài mới. Rõ ràng là đề xuất của tất cả các bài thơ anh hùng của người xưa đều đề cập đến một cá nhân nào đó làm chủ đề cho bài thơ của họ... Nhưng Milton bắt đầu bài thơ của mình bằng những sự việc, chứ không phải con người."

Những người nhà Gildon đều đã ra đi; và khi, trong thế hệ tiếp theo sau thế hệ của họ, đời sống quốc gia bắt đầu, ở nhiều phần của châu Âu, khẳng định mạnh mẽ chính nó trong văn học chống lại sự uyên bác của các nhà lập pháp phê bình Pháp, tại Đức, tên của Milton đã được khắc lên tiêu chuẩn hàng đầu của những người đại diện cho tinh thần mới của thời đại. Gottsched — kẻ phân phát luật phê bình Pháp từ Leipzig, bằng cách tuyên án chống lại Milton trong "Nghệ thuật thi ca" của mình vào năm 1737 — đã dấy lên trong Bodmer một đối thủ dẫn dắt cuộc nổi dậy của tất cả những gì mạnh mẽ nhất trong tư duy nước Đức, đồng thời đặt dấu chấm hết cho sự thống trị của Pháp. Bodmer, trong một cuốn sách xuất bản năm 1740 mang tên Vom Wunderbaren in der Poesie, đã biện minh và tôn vinh Milton, đồng thời mang Addison đến hỗ trợ bằng cách đính kèm vào công trình của chính mình một bản dịch của những bài viết về Milton này từ tờ Spectator. Gottsched đáp trả; Bodmer phản pháo. Bodmer dịch Thiên đường đã mất; và cái gọi là đảng Anh hoặc Milton (nhưng ở hình thức đó, thực chất là một đảng quốc gia Đức) cuối cùng đã được bỏ lại làm chủ nhân của chiến trường. Thật đúng đắn khi những bài viết này của Addison được đưa vào làm trợ giúp trong suốt cuộc thi. Cẩn trọng như ông trong việc hòa giải các định kiến đối lập, ông vẫn là người đứng đầu trên chiến trường, và châm ngôn này cho bài viết đầu tiên trong chuỗi các bài viết về Milton của ông, "Hãy nhường chỗ cho ông ấy, hỡi các nhà văn của Greece và Rome," giống như tiếng kèn đầu tiên của một sứ giả duy nhất trên một chiến trường mà từ đó chỉ có một đôi tai thính mới có thể phân biệt được trong sự xao động của tất cả những gì gần gũi, tiếng bước chân xa xa của một đạo quân đang tiến tới.

Chú thích 2: so irksom as

Chú thích 3: say

Chú thích 4: Aristotle, Poetics, III. § I, sau một thảo luận đầy đủ về Bi kịch, bắt đầu bằng việc nói,

"đối với thể loại Thơ bắt chước bằng Tường thuật... rõ ràng rằng Cốt truyện nên được cấu trúc kịch tính, giống như của Bi kịch, và nó nên có Chủ đề là một hành động trọn vẹn và hoàn hảo, có khởi đầu, quãng giữa và kết thúc;"

tạo thành một tổng thể hoàn chỉnh, giống như một con vật, và do đó khác biệt, Aristotle nói, với Lịch sử, vốn không đối xử với một Hành động, mà đối với một Thời gian, và tất cả các sự kiện có liên quan ngẫu nhiên xảy ra với một người hoặc nhiều người trong thời gian đó.

Chú thích 5: Poetics, I. § 9.

"Thơ sử thi đồng ý với Bi kịch ở chỗ nó là sự bắt chước các nhân vật và hành động vĩ đại."

Aristotle (từ quan điểm của ông, trong vấn đề này một mình các tín đồ của ông đã rời bỏ, dù ông đúng) đã xếp hạng một vở bi kịch hoàn hảo cao hơn một sử thi hoàn hảo; vì, ông nói,

"tất cả các phần của bài thơ Sử thi đều có thể được tìm thấy trong Bi kịch, nhưng không phải tất cả các phần của Bi kịch đều có trong bài thơ Sử thi."

Chú thích 6: Nec reditum Diomedis ab interitu Meleagri,

Nec gemino bellum Trojanum orditur ab ovo,

Semper ad eventum festinat, et in medias res,

Non secus ac notas, auditorem rapit—

De Arte Poet. II. 146-9.

Chú thích 7: with great Art

Chú thích 8: the Story

Chú thích 9: Poetics, V. § 3. Khi tranh luận về sự ưu việt của Bi kịch so với Thơ sử thi, Aristotle nói,

"có ít tính thống nhất hơn trong mọi sự bắt chước sử thi; như thể hiện từ điều này — rằng bất kỳ Bài thơ Sử thi nào cũng sẽ cung cấp chất liệu cho vài vở Bi kịch... Iliad, ví dụ, và Odyssey, chứa đựng nhiều phần phụ thuộc như vậy, mỗi phần có một Kích thước và Tính thống nhất nhất định của riêng nó; tuy nhiên cấu trúc của những Bài thơ đó hoàn hảo đến thế, và gần gũi đến thế với sự bắt chước của một hành động đơn lẻ, như có thể."

Chú thích 10: labours also

Chú thích 11: Circumstances

Chú thích 12: Simplicity.

Chú thích 13: Vở kịch Spanish Friar của Dryden cũng được Johnson ca ngợi vì sự trùng hợp và liên minh hạnh phúc giữa các cốt truyện bi kịch và hài kịch, và Sir Walter Scott từng nói về nó, trong ấn bản các Tác phẩm của Dryden của ông, rằng

"sự tốt lành không nằm ở sự khéo léo của thiết kế ban đầu của ông, mà nằm ở những nét nhân tạo tỉ mỉ qua đó người đọc liên tục được nhắc nhở về sự phụ thuộc của phần này vào phần kia của Vở kịch. Những điều này quá thường xuyên, và xuất hiện tự nhiên đến mức cốt truyện hài kịch, thay vì chuyển hướng sự chú ý của chúng ta khỏi công việc bi kịch, lại gọi nó trở lại tâm trí chúng ta bằng những ám chỉ không gượng gạo và liên tục. Không có sự kiện lớn lao nào xảy ra ở vùng cao của trại lính hoặc triều đình mà không có một số ảnh hưởng gián tiếp đến các mưu kế của Lorenzo và Elvira; và phần mà kẻ hào hoa được yêu cầu thực hiện trong cuộc cách mạng kết thúc mối quan tâm bi kịch, trong lúc mang tính nhân cách cao, phục vụ cho việc đưa thảm họa của cả hai phần vở kịch dưới tầm nhìn của khán giả, tại cùng một thời điểm và một khoảnh khắc."

Chú thích 14: Method

Chú thích 15: Aeneid, Bk. VII. ll. 378-384, được dịch bởi Dryden:

"Và như những thiếu niên quất con quay vì thể thao,

Trên vỉa hè nhẵn nhụi của một sân trống,

Động cơ bằng gỗ tệp và xoay tròn xung quanh,

Được ngưỡng mộ, với những tiếng hò reo của đám trẻ chưa mọc râu;

Chúng quất lớn tiếng, chúng khiêu khích lẫn nhau,

Và trao đi những linh hồn bé nhỏ của mình tại mỗi nhát quất:

Như thế là Nữ hoàng, và như thế cơn thịnh nộ của bà thổi

Giữa đám đông, và lăn tròn khi bà đi."

Chú thích 16: nature

Chú thích 17: offence to

Chương 268: Thứ Hai, ngày 7 tháng 1 năm 1712

—Minus aptus acutis

Naribus Horum Hominum.

Hor.

Thưa ngài Spectator,

'Với tư cách là Spectator-General, tôi xin nộp mình cho ngài trong Vấn đề sau; tức là, tôi không mang Gươm, nhưng tôi thường giải trí tại nhà hát, nơi tôi thường thấy một nhóm gã kéo những người bình thường, bằng cách đùa giỡn và vui đùa, vào mũi họ, với những lý do phù phiếm hoặc không có lý do gì. Một người bạn của tôi tối hôm trước ca ngợi màn thoát cảnh duyên dáng thế nào của ông Wilks, một trong những kẻ vặn mũi này nghe thấy đã véo mũi anh ta. Tôi ở trong khu vực ghế dài tối hôm trước (khi nó vô cùng đông đúc) một quý ông tựa người vào tôi, và rất nặng nề, tôi đã rất lịch sự yêu cầu anh ta nhấc tay ra; để đáp lại, anh ta kéo mũi tôi. Tôi không muốn phơi bày sự phẫn nộ ở một nơi công cộng như thế, bởi vì tôi không muốn tạo ra một sự xáo trộn; nhưng kể từ đó đã ngẫm lại nó như một điều thiếu nam tính và không thật thà, khiến kẻ vặn mũi trở nên đáng ghét, đồng thời khiến kẻ bị kéo mũi trông nhỏ nhoi và đáng khinh. Tôi khiêm nhường yêu cầu ngài cố gắng khắc phục nỗi oan ức này.

Tôi là người ngưỡng mộ ngài, v.v.,

James Easy.

Thưa ngài Spectator,

Bài diễn thuyết ngày 29 tháng 12 của ngài về Tình yêu và Hôn nhân mang tính hữu ích đến mức tôi không thể kiềm chế việc thêm các suy ngẫm của mình vào suy ngẫm của ngài về chủ đề đó. Dường như với tôi là một sự bất hạnh, khi trạng thái hôn nhân — vốn tự bản thân nó thích ứng để mang lại cho chúng ta hạnh phúc trọn vẹn nhất mà cuộc đời này có khả năng — lại là một trạng thái khó chịu đối với quá nhiều người như nó chứng tỏ mỗi ngày. Nhưng rắc rối phần lớn xuất phát từ sự lựa chọn thiếu khôn ngoan mà con người tự thực hiện cho chính mình, và sự kỳ vọng hạnh phúc từ những thứ không có khả năng mang lại nó. Không gì ngoài những phẩm chất tốt đẹp của người được yêu mới có thể là nền tảng cho một tình yêu của sự phán đoán và sự cẩn trọng; và bất kỳ ai kỳ vọng hạnh phúc từ bất kỳ điều gì ngoài đức hạnh, sự khôn ngoan, tính tốt và sự tương đồng về phong tục, sẽ thấy bản thân hoàn toàn lầm lẫn. Nhưng có bao nhiêu người tìm kiếm những điều này, thay vì biến sự giàu có thành mục tiêu chính nếu không muốn nói là duy nhất của họ? Hiếm hoi làm sao đối với một người đàn ông, khi anh ta dấn thân vào các suy ngẫm về hôn nhân, đặt hy vọng của mình vào việc có được một người vợ như thế — một người bạn đồng hành kiên định, dễ chịu? Một người sẽ chia sẻ những lo lắng của anh ta và nhân đôi niềm vui của anh ta? Người sẽ quản lý phần tài sản của anh ta mà anh ta giao phó cho sự điều hành của cô ấy với sự cẩn trọng và tằn tiện, quản lý ngôi nhà của mình với kinh tế và sự cẩn trọng, đồng thời là một món đồ trang trí cho chính anh ta và gia đình? Chúng ta sẽ tìm thấy ở đâu người đàn ông tìm kiếm một người đặt hạnh phúc chính của mình vào việc thực hành đức hạnh, và biến nghĩa vụ của mình thành niềm vui liên tục? Không: Đàn ông them khát tiền bạc hơn như sự bổ sung cho tất cả các khát khao của họ; và phớt lờ loại vợ họ lấy, họ nghĩ sự giàu có sẽ là người phục vụ cho mọi loại niềm vui, và cho phép họ nuôi nhân tình, ngựa, chó săn, uống rượu, ăn tiệc và chơi bạc với những người bạn đồng hành của họ, trả các khoản nợ do sự phung phí trước đây, hoặc một số mục đích hèn hạ và không xứng đáng nào khác; đồng thời nuông chiều bản thân trong những niềm vui vốn là sự xấu hổ và tai tiếng đối với bản chất con người. Giờ đây đối với phụ nữ; có bao nhiêu người trong số họ đặt hạnh phúc hôn nhân của mình vào việc có được một người bạn khôn ngoan và đức hạnh? một người trung thành và công bằng với tất cả, và chung thủy, yêu thương họ? người với sự chăm sóc và siêng năng sẽ trông nom và cải thiện tài sản, đồng thời không ngần ngại cho phép bất kỳ điều gì cẩn trọng và tiện lợi? Đúng hơn, có bao nhiêu người không đặt hạnh phúc của mình vào việc vượt qua người khác trong sự phô trương và lỉnh kỉnh? và không tự nghĩ trong lòng rằng khi họ kết hôn với một người giàu có như thế, không ai trong số những người quen của họ sẽ xuất hiện tuyệt vời trong trang thiết bị của họ, được trang hoàng trong thân xác của họ, hoặc tráng lệ trong nội thất của họ như chính họ? Do đó, đầu óc họ tràn ngập những ý tưởng hão huyền; và tôi tha thiết ước mình có thể nói rằng trang thiết bị và sự phô trương không phải là Điều Thiện chính của rất nhiều phụ nữ như tôi e sợ.

Theo cách này, cả hai giới đều tự lừa dối bản thân, đồng thời mang lại sự phơi bày và ô nhục cho trạng thái cuộc đời hạnh phúc nhất và đáng kính nhất; trong khi nếu họ chịu chỉnh đốn gu thẩm mỹ đồi bại của mình, kiểm soát tham vọng của mình, và đặt hạnh phúc của mình vào các đối tượng thích hợp, chúng ta sẽ không thấy sự viên mãn trong trạng thái hôn nhân lại là một điều kỳ diệu trên thế giới như hiện tại.

Thưa ngài, nếu ngài nghĩ những suy ngẫm này đáng được chèn vào giữa những suy ngẫm của chính ngài, xin vui lòng mang lại cho chúng một bộ trang phục đẹp hơn, và để chúng bước ra thế giới; và ngài sẽ làm ơn cho Người ngưỡng mộ của ngài,

A. B.

Thưa ngài Spectator,

Khi tôi đi dạo trên đường phố ngày hôm nay, tình cờ có một đại mỹ nhân đi ngang qua ở phía bên kia đường — người có sức hút quyến rũ đến mức nó kéo đôi mắt tôi hoàn toàn về phía đó, đến nỗi tôi xao lãng con đường của chính mình, và tình cờ đâm thẳng mũi mình vào một cái cột; điều mà quý cô vừa nhận thấy liền bật cười phá lên, dù đồng thời cô ấy ý thức được rằng chính bản thân mình là nguyên nhân gây ra tai nạn của tôi — điều mà trong quan điểm của tôi chính là sự làm trầm trọng lớn hơn cho tội ác của cô ấy. Tôi bận rộn lau sạch máu rỉ xuống khuôn mặt mình, không có thời gian để thông báo cho cô ấy về sự dã man của cô ấy, cũng như về quyết định của mình, tức là: Không bao giờ nhìn ra khỏi con đường của mình cho một kẻ thuộc phái đẹp của cô ấy nữa: Do đó, để người đầy tớ khiêm nhường của ngài có thể được trả thù, anh ta mong ngài chèn điều này vào một trong các bài báo tiếp theo của ngài, hy vọng nó sẽ là lời cảnh cáo cho tất cả phần còn lại của những kẻ ngắm nhìn phụ nữ, cũng như cho tội nghiệp

Anthony Gape.

Thưa ngài Spectator,

Tôi muốn biết trong số báo tiếp theo của ngài, liệu trò chơi vui vẻ Mục sư đã mất áo choàng của mình có đang rất thịnh hành giữa các quý cô đài các trong mùa Giáng Sinh này không; bởi vì tôi thấy họ đội mũ trùm đầu đủ màu sắc, điều mà tôi phỏng đoán là dành cho mục đích đó: Nếu đúng vậy, và ngài nghĩ nó phù hợp, tôi sẽ mang một số mũ trùm đầu đó cùng mình đến các quý cô của chúng ta ở Yorkshire; bởi vì họ ra lệnh cho tôi mang về cho họ thứ gì đó từ Luân Đôn thật mới mẻ. Nếu ngài có thể kể bất kỳ điều gì trong đó tôi có thể tuân theo các mệnh lệnh của họ một cách dễ chịu hơn, xin vui lòng thông báo cho tôi, và ngài sẽ vô cùng làm ơn

Người đầy tớ khiêm nhường của ngài

Oxford, ngày 29 tháng 12.

Thưa ngài Spectator,

Vì ngài tỏ ra có khuynh hướng làm bạn với những kẻ quẫn bách, tôi cầu xin ngài hỗ trợ tôi trong một vấn đề mà tôi đã phải chịu đựng rất nhiều. Nơi này có một đại mỹ nhân đang thịnh hành tên là Patetia; tôi đã theo đuổi cô ấy với sự siêng năng tột độ trong suốt mười hai tháng này, và thấy chẳng có gì ngáng đường tôi ngoài một kẻ nịnh hót cô ấy nhiều hơn tôi có thể. Kiêu hãnh là cảm xúc yêu thích của cô ấy; do đó nếu ngài làm ơn làm bạn với tôi bằng cách đưa ra một lời ca ngợi thuận lợi về cô ấy trong một trong các bài báo của ngài, tôi tin rằng tôi sẽ không thất bại trong các lời tán tỉnh của mình. Các học giả đứng thành hàng, hệt như họ chắc chắn làm trong thời gian của ngài, tại cửa ghế ngồi của cô ấy trong nhà thờ: Và cô ấy nhận được tất cả sự sùng đạo dành cho mình từ một đám đông những thanh niên chưa làm quen với phái nữ, đồng thời có sự thiếu kinh nghiệm được thêm vào niềm đam mê của họ: Tuy nhiên, nếu nó thành công theo các lời cầu nguyện của ngài, ngài sẽ biến tôi thành người đàn ông hạnh phúc nhất trên thế giới, và là kẻ mang ơn nhiều nhất trong số tất cả

Những người đầy tớ khiêm nhường của ngài.

Thưa ngài Spectator,

Tôi đến bàn trang điểm của người tình tôi sáng nay, vì tôi được phép vào khi khuôn mặt cô ấy hoàn toàn trần trụi: Cô ấy cau mày, và kêu "Pish" khi tôi nói một điều tôi ăn cắp; và tôi muốn được phán xét bởi ngài liệu điều đó có phải là rất dễ thương hay không. Thưa bà, tôi nói, bà nên từ bỏ phần trang phục đó; nó có thể ổn ở những người khác, nhưng bà không thể đặt một miếng dán che khuyết điểm ở đâu mà không che khuất một vẻ đẹp.

T.

Chú thích 1: Bức thư này được viết bởi ông James Heywood, nhiều năm là thương nhân bán buôn vải lanh trên đồi Fish-street, qua đời năm 1776, ở tuổi 90. Các "Bức thư và Thơ" của ông đã được (bao gồm bức thư này ở trang 100) tái bản lần thứ hai, khổ 12mo, vào năm 1726.

Chú thích 2: or

Chú thích 3: amongst

Chú thích 4: at

Chú thích 5: should

Chương 269: Thứ Ba, ngày 8 tháng 1 năm 1712

—Aevo rarissima nostro

Simplicitas—

Ovid.

Sáng nay tôi bất ngờ vì tiếng gõ cửa lớn, khi con gái của chủ nhà trọ bước lên gặp tôi và nói rằng có một người đàn ông ở dưới nhà muốn nói chuyện với tôi. Khi tôi hỏi cô ấy đó là ai, cô ấy bảo đó là một người lớn tuổi rất nghiêm nghị, nhưng cô ấy không biết tên ông ta. Tôi lập tức đi xuống gặp ông ta, và phát hiện ra đó là người đánh xe của người bạn quý mến của tôi, Sir Roger De Coverley. Ông ta bảo rằng chủ nhân của mình đã đến thành phố đêm qua, và rất muốn cùng tôi đi dạo một vòng tại các Lối đi Gray's-Inn.

Trong lúc tôi tự thắc mắc điều gì đã đưa Sir Roger đến thành phố, vì không nhận được bức thư nào gần đây từ ông ta, ông ta bảo rằng chủ nhân của mình đã lên thành phố để ngắm nhìn Hoàng tử Eugene, và ông ta mong tôi lập tức đến gặp ông ấy.

Tôi không khỏi thích thú trước sự tò mò của vị hiệp sĩ già, dẫu tôi không mấy ngạc nhiên về điều đó, vì từng nghe ông nói hơn một lần trong cuộc trò chuyện riêng tư rằng ông coi Hoàng tử Eugenio (vậy là vị hiệp sĩ luôn gọi ông ta) là một vĩ nhân hơn cả Scanderbeg.

Tôi vừa bước vào các Lối đi Gray's-Inn thì nghe thấy tiếng người bạn của mình trên sân thượng hắng giọng hai ba lần với sức sống mạnh mẽ, vì ông yêu thích việc làm sạch cổ họng trong không khí trong lành (để sử dụng cụm từ của riêng ông) và không kém phần thích thú với bất kỳ ai chú ý đến sức mạnh mà ông vẫn thể hiện trong những tiếng hắng buổi sáng của mình.

Tôi cảm thấy một niềm vui thầm kín khi nhìn thấy ông cụ tốt bụng — người trước khi nhìn thấy tôi đang bận trò chuyện với một kẻ ăn xin từng xin tiền thí ơn ông ta. Tôi có thể nghe người bạn của mình quở trách hắn vì không tìm việc làm; nhưng đồng thời thấy ông thọc tay vào túi và đưa cho hắn sáu xu.

Những lời chào hỏi của chúng tôi diễn ra vô cùng nồng nhiệt ở cả hai phía, bao gồm nhiều cái bắt tay tử tế và vài cái nhìn trìu mến mà chúng tôi dành cho nhau. Sau đó, vị hiệp sĩ bảo tôi rằng người bạn tốt của ông — vị mục sư của ông — vẫn khỏe mạnh và sẵn sàng phục vụ tôi, và rằng Chủ nhật trước ông ta đã giảng một bài không thể so sánh được dựa trên tiến sĩ Barrow. Tôi đã để lại, ông nói, tất cả các công việc của mình trong tay ông ta, và vì muốn ban ơn cho ông ta, tôi đã gửi gắm cho ông ta ba mươi mác, để phân phát cho những giáo dân nghèo của ông ta.

Sau đó, ông tiếp tục thông báo cho tôi về tình trạng khỏe mạnh của Will Wimble. Nhân dịp đó, ông thọc tay vào túi nhỏ và tặng tôi một chiếc chặn tẩu thuốc bằng tên của anh ta, bảo rằng Will đã bận rộn trong suốt phần đầu của mùa đông trong việc tiện một số lượng lớn chúng; và rằng ông ấy đã tặng một chiếc cho mọi quý ông ở vùng quê có nguyên tắc tốt và hút thuốc. Ông nói thêm rằng Will tội nghiệp hiện đang rơi vào nỗi thống khổ lớn, vì Tom Touchy đã kiện ông ta vì tội cắt vài cành phỉ ra khỏi một trong những hàng rào của ông ta.

Trong số những mẩu tin tức khác mà vị hiệp sĩ mang từ điền trang của mình về, ông thông báo cho tôi rằng Moll White đã qua đời; và khoảng một tháng sau cái chết của bà, gió lớn đến mức nó thổi bay một đầu của một trong những nhà kho của ông. Nhưng về phần mình, Sir Roger nói, tôi không nghĩ rằng mụ già có nhúng tay vào đó.

Sau đó, ông rơi vào việc tường thuật các trò tiêu khiển diễn ra trong nhà mình trong suốt những ngày lễ; vì Sir Roger, theo phong tục đáng ngợi ca của tổ tiên mình, luôn giữ nhà mở cửa vào dịp Giáng Sinh. Tôi học được từ ông rằng ông đã giết tám con heo béo cho mùa đó, rằng ông đã phân phát các khúc thịt sườn thăn của mình một cách rộng rãi giữa những người hàng xóm, và đặc biệt ông đã gửi một dây xúc xích heo cùng một bộ bài cho mọi gia đình nghèo trong giáo xứ. Tôi thường nghĩ, Sir Roger nói, thật tốt đẹp khi Giáng Sinh rơi vào giữa mùa đông. Đó là thời điểm chết chóc khó chịu nhất trong năm, khi người nghèo sẽ phải chịu đựng rất nhiều từ sự nghèo đói và giá lạnh, nếu họ không có những món ăn ngon, những ngọn lửa ấm áp và những trò chơi Giáng Sinh để nâng đỡ họ. Tôi thích làm vui lòng những trái tim nghèo khổ của họ vào mùa này, và thấy toàn bộ ngôi làng vui vẻ trong đại sảnh lớn của mình. Tôi cho phép một lượng mạch nha gấp đôi cho bia nhẹ của mình, và để nó chảy suốt mười hai ngày cho bất kỳ ai gọi nó. Tôi luôn có một miếng thịt bò nguội và một chiếc bánh nhân thịt băm trên bàn, đồng thời vô cùng thích thú khi thấy những người thuê nhà của mình trải qua cả buổi tối trong việc chơi đùa những trò ngô nghê vô hại của họ và bôi nhọ nhau. Người bạn Will Wimble của chúng ta vui vẻ hệt như bất kỳ ai trong số họ, và thể hiện hàng ngàn trò nghịch ngợm trong những dịp này.

Tôi vô cùng thích thú trước những suy ngẫm của người bạn già của mình — những điều mang theo quá nhiều lòng tốt trong đó. Sau đó, ông phát biểu say sưa về Đạo luật Quốc hội gần đây nhằm bảo vệ Giáo hội Anh giáo, đồng thời nói với tôi với sự thỏa mãn lớn rằng ông tin nó đã bắt đầu có hiệu lực, vì một tín đồ bất đồng chính kiến cứng nhắc — người tình cờ ăn tối tại nhà ông vào ngày Giáng Sinh — đã được quan sát thấy ăn rất nhiều cháo mận của ông.

Sau khi đã giải quyết xong tất cả các vấn đề ở vùng quê, Sir Roger đưa ra vài câu hỏi liên quan đến Câu lạc bộ, và đặc biệt là đối thủ cũ của ông, Sir Andrew Freeport. Ông hỏi tôi với một nụ cười rằng Sir Andrew có tận dụng sự vắng mặt của ông để tuồn vào giữa họ một số học thuyết cộng hòa của mình hay không; nhưng ngay sau đó thu gom vẻ mặt của mình vào sự nghiêm túc vượt mức bình thường, Hãy nói thật với tôi, ông nói, ngài có nghĩ Sir Andrew có nhúng tay vào cuộc rước của Giáo hoàng hay không — nhưng không cho tôi thời gian để trả lời ông, Thôi nào, thôi nào, ông nói, tôi biết ngài là một người cẩn trọng và không thích bàn về các vấn đề công cộng.

Vị hiệp sĩ sau đó hỏi tôi liệu tôi đã nhìn thấy Hoàng tử Eugenio chưa, và bắt tôi hứa sẽ tìm cho ông một chỗ đứng ở một nơi thuận tiện nào đó nơi ông có thể có cái nhìn trọn vẹn về con người phi thường đó — người có sự hiện diện mang lại vinh dự lớn lao cho quốc gia Anh. Ông dài dòng rất lâu về những lời ca ngợi vị Đại tướng vĩ đại này, và tôi phát hiện ra rằng kể từ khi tôi ở cùng ông ở vùng quê, ông đã thu thập nhiều quan sát lại với nhau từ việc đọc Biên niên sử của Baker, và các tác giả khác luôn nằm trên bệ cửa sổ sảnh của ông — những điều mang lại vinh dự lớn lao cho vị Hoàng tử này.

Sau khi đã trải qua phần lớn buổi sáng trong việc lắng nghe các suy ngẫm của vị hiệp sĩ — những điều một phần mang tính cá nhân, một phần mang tính chính trị — ông hỏi tôi liệu tôi có muốn hút một tẩu thuốc cùng ông bên đĩa cà phê tại quán Squire's hay không. Vì tôi yêu quý ông cụ, tôi thích thú trong việc tuân thủ mọi thứ dễ chịu đối với ông, và theo đó tháp tùng ông đến quán cà phê, nơi hình dáng đáng kính của ông thu hút ánh mắt của toàn bộ căn phòng. Ông vừa ngồi xuống đầu trên của chiếc bàn cao liền gọi một tẩu thuốc sạch, một gói thuốc lá, một đĩa cà phê, một ngọn nến sáp và tờ Supplement với vẻ vui vẻ và tâm trạng tốt đẹp đến mức tất cả những đứa trẻ trong phòng cà phê (những kẻ dường như thích thú trong việc phục vụ ông) đồng thời được tuyển dụng vào các việc vặt khác nhau của ông, đến mức không ai khác có thể đến được đĩa trà cho đến khi vị hiệp sĩ mang tất cả các tiện nghi của mình xung quanh ông.

L.

Chú thích 1: Hoàng tử Eugene lúc này đang ở Luân Đôn và được cưng chiều bởi những triều thần từng muốn ngăn cản chuyến đi của ông, vì ông cẩn trọng trong việc đánh dấu tình bạn của mình với Công tước xứ Marlborough — nhân vật là chủ đề của các âm mưu đảng phái thù địch. Trong chuyến thăm của mình, ông làm cha đỡ đầu cho đứa con trai thứ hai của Steele — người được đặt tên theo sau, Eugene.

Chú thích 2: had made

Chú thích 3: Cold and Poverty

Chú thích 4: Đạo luật chống Sự tòng giáo Thỉnh thoảng, 10 Ann. cap. 2.

Chú thích 5: that

Chương 270: Thứ Tư, ngày 9 tháng 1 năm 1712

Discit enim citius, meminitque libentius illud,

Quod quis deridet, quam quod probat.

Hor.

Tôi không biết mình từng cảm thấy niềm vui lớn lao nào trong suốt ngấy ấy năm qua giống như việc ngắm nhìn các khu vực ghế dài tại nhà hát lần cuối cùng vở The Scornful Lady được biểu diễn. Một hội đồng lớn các quý cô được xếp theo các hàng bậc thang trong tất cả các đồ trang trí bằng ngọc bích, lụa và màu sắc mang lại một ấn tượng sinh động và vui tươi đến mức trái tim tôi ngỡ rằng mùa trong năm đã biến mất; và tôi không nghĩ đó là một cách diễn đạt tồi của một chàng thanh niên đứng cạnh tôi khi gọi các khu vực ghế dài là Những luống hoa tulip. Đó là một sự thay đổi đẹp đẽ của khung cảnh khi bất kỳ ai trong số những đại mỹ nhân này đứng lên và bày tỏ lòng tôn kính đối với bản thân và người bạn ở đằng xa bằng cách nhún gối, đồng thời trao cơ hội cho người bạn đó thể hiện những nét quyến rũ của mình với lợi thế tương tự khi đáp lại lời chào hỏi. Tại đó, hành động đó thích hợp và duyên dáng hệt như ở nhà thờ nó trở nên không thích hợp và bất lịch sự. Nhân tiện, tôi phải lấy tự do quan sát rằng tôi không thấy bất kỳ ai vốn thường đầy ắp những sự xã giao tại nhà thờ lại dám thực hiện bất kỳ sự bất lịch sự nào trong suốt bất kỳ phần nào của hành động trong vở kịch.

Những khung cảnh xinh đẹp như thế làm vui lòng tâm trí chúng ta, và khi được xem xét chung chung, mang lại những ý tưởng vô hại và dễ chịu. Kẻ dừng lại ở bất kỳ đối tượng nhan sắc đơn lẻ nào có thể cố định trí tưởng tượng của mình dẫn đến sự bất an; nhưng sự chiêm ngưỡng toàn bộ một hội đồng cùng nhau chính là sự phòng thủ chống lại sự xâm lấn của khát khao: Ít nhất là đối với tôi — kẻ từng bỏ công sức ngắm nhìn nhan sắc tách biệt khỏi suy ngẫm về việc nó là đối tượng của khát khao; ngắm nhìn quyền lực, chỉ khi nó ngự trị trên người khác, mà không có bất kỳ hy vọng chia sẻ bất kỳ phần nào của nó; ngắm nhìn sự khôn ngoan và năng lực, mà không có bất kỳ sự mưu cầu nào muốn cạnh tranh hoặc ganh tị với những thành tựu của nó: Tôi nói đối với tôi — kẻ thực sự tự do khỏi việc hình thành bất kỳ hy vọng nào qua việc ngắm nhìn thân xác của những phụ nữ xinh đẹp, hay làm ấm bản thân vào tham vọng từ những thành công của những người đàn ông khác — thế giới này không chỉ là một khung cảnh thuần túy, mà là một khung cảnh vô cùng dễ chịu. Giá như nhân loại biết được sự tự do tồn tại trong việc giữ khoảng cách như thế với thế giới, tôi sẽ có nhiều kẻ bắt chước hơn là số lượng người theo sau của kẻ quyền lực nhất trong quốc gia. Trở thành đối thủ của không ai trong tình yêu, hay đối thủ cạnh tranh trong kinh doanh, là một nhân cách dẫu không giới thiệu ngài như ngài nên thế đối với lòng nhân ái giữa những người ngài sống cùng, tuy nhiên chắc chắn mang lại hiệu quả này, rằng ngài không đứng ở vị thế cần đến sự tán thành của họ nhiều như ngài sẽ thế nếu ngài nhắm đến nó nhiều hơn trong việc đặt trái tim mình vào những điều giống như đại đa số mọi người say mê. Bằng phương pháp này, và với triết lý dễ dàng này, tôi chưa bao giờ ở nhà hát ít hơn khi tôi ở nhà hát; nhưng quả thực tôi hiếm khi cảm thấy hài lòng với hành động hệt như ở nơi đó, vì hầu hết mọi người không tuân theo tự nhiên lâu hơn trong khi họ mặc áo ngủ, và trong suốt phần bận rộn của ngày đều đóng những nhân cách mà họ không mặc hoặc không diễn với niềm vui cho chính họ hoặc những khán giả của họ. Nhưng hãy quay trở lại với các quý cô của tôi: Tôi vô cùng thích thú khi thấy một đám đông lớn các quý cô tập trung tại một vở kịch — nơi nữ anh hùng, theo cách nói, là một bức tranh chính xác về sự điệu đà của phái giới trong việc tra tấn những kẻ ngưỡng mộ họ. Người phụ nữ khao khát người đàn ông mà cô ta đối xử bằng sự vô lễ và bất ổn quá mức được phác họa với nhiều nghệ thuật và sự hài hước. Những quyết định của cô ta để trở nên cực kỳ lịch sự, nhưng sự điệu đà của cô ta trỗi dậy ngay trong khoảnh khắc cô ta quyết định diễn tả bản thân một cách tử tế, được miêu tả hệt như bởi một kẻ từng nghiên cứu phái giới. Nhưng khi sự ngưỡng mộ của tôi được cố định vào nhân cách xuất sắc này và hai hoặc ba nhân cách khác trong vở kịch, tôi phải thú nhận tôi đã bị lay động với sự phẫn nộ tột cùng trước sự miêu tả tầm thường, vô nghĩa và không tự nhiên của vị mục sư. Có thể có một kẻ gàn dở mang áo giáo sĩ, và chúng ta từng thấy một hoặc hai người trong số họ trên thế giới; nhưng một kẻ đần độn như Sir Roger, bị tước đoạt khỏi mọi loại kiêu hãnh — vốn là đặc điểm của một kẻ gàn dở — là điều người ta không thể tin có thể xuất hiện trong đầu của cùng một kẻ từng phác họa phần còn lại của vở kịch. Cuộc gặp gỡ giữa Welford và ông ta cho thấy một sinh vật khốn khổ không có bất kỳ khái niệm nào về phẩm giá của chức năng của mình; và nằm ngoài mọi ý thức chung khi ông ta đưa ra một tường trình về bản thân như một kẻ được phái đi bốn hoặc năm dặm vào buổi sáng đi bộ mua trứng.

Không thể phủ nhận rằng phần của ông ta và phần của cô người hầu mà ông ta yêu đều được thể hiện cực kỳ xuất sắc; nhưng một điều đáng trách tự thân nó, lại càng trở nên đáng trách hơn qua sự thành công trong việc thực hiện nó. Trở thành một điều tầm thường đến thế khi làm hài lòng một thời đại lỏng lẻo bằng sự miêu tả tai tiếng về những gì đáng kính giữa nam giới, chưa nói đến những gì linh thiêng, đến mức không nhan sắc nào, không sự xuất sắc nào ở một tác giả có thể đền bù cho nó; hệt như thế, sự xuất sắc đó là sự làm trầm trọng thêm tội lỗi của anh ta, và là một lập luận cho thấy anh ta lầm lỗi đi ngược lại sự thuyết phục của chính sự hiểu biết và lương tâm của mình. Trí tuệ nên được thử thách bằng quy tắc này, và một khán giả nên đứng lên chống lại một cảnh quay như thế — thứ đánh gục danh tiếng của bất kỳ điều gì mà sự cân nhắc về tôn giáo hoặc sự đoan trang nên bảo vệ khỏi sự khinh miệt. Nhưng tất cả cái ác này xuất hiện từ sự đồi bại đơn lẻ này của tâm trí — thứ khiến con người phẫn nộ trước những sự xúc phạm chống lại đức hạnh của họ ít hơn những sự xúc phạm chống lại sự hiểu biết của họ. Một tác giả sẽ viết như thể anh ta nghĩ không có một người đàn ông danh dự hay phụ nữ trinh tiết nào trong nhà hát, và thoát nạn với sự tán thành: Đối với một sự lăng mạ đối với tất cả Mười Điều Răn, đối với các nhà phê bình nhỏ nhoi, không tệ bằng sự vi phạm tính thống nhất của thời gian hoặc địa điểm. Những kẻ nửa vời không thấu hiểu những đau khổ tất yếu phải tuôn trào từ sự đồi bại của phong tục; họ cũng không biết rằng trật tự chính là sự hỗ trợ của xã hội. Sir Roger và người tình của ông ta là những con quái vật do chính trí tưởng tượng của nhà thơ tạo hình; những tình cảm ở cả hai người đều là những thứ không nảy sinh ở những kẻ ngốc nghếch có sự giáo dục của họ. Tất cả chúng ta đều biết rằng một học giả ngốc nghếch, thay vì đứng dưới bất kỳ ai anh ta gặp, lại có xu hướng được tôn cao vượt lên trên cấp bậc của những người thực sự là bề trên của anh ta: Sự kiêu ngạo của anh ta luôn được xây dựng trên những khái niệm cụ thể về sự phân biệt trong đầu của chính mình, đi kèm với sự khinh miệt mang tính gàn dở đối với mọi tài sản và sự ưu thế, khi được so sánh với kiến thức và học thức của anh ta. Chính nhân cách đơn lẻ này của Sir Roger, dẫu ngốc nghếch thực sự đến thế, đã làm được nhiều điều hơn hướng tới sự phỉ báng các chức thánh, và hệ quả là của chính đức hạnh, so với tất cả sự thông minh mà tác giả đó hoặc bất kỳ ai khác có thể bù đắp trong quá trình thực hiện phần đời dài nhất sau đó. Tôi không mạo nhận, khi nói điều này, việc tự mang lại cho mình những nét điệu đà của sự đức hạnh lớn hơn những người hàng xóm của mình, mà khẳng định nó từ các nguyên tắc mà nhân loại phải luôn được chi phối. Những cuộc bùng nổ của trí tưởng tượng cần được phớt lờ, khi chúng được thực hiện ra khỏi sự nồng nhiệt trong việc giới thiệu những gì đáng ngợi ca; nhưng việc cố ý thúc đẩy thói hư tật xấu, với tất cả sự thông minh trên thế giới, là một hành động tồi tệ hệt như bất kỳ hành động nào xuất hiện trước nhà chức trách, và nên được tiếp nhận như thế bởi người dân.

T.

Chú thích 1: Beaumont and Fletcher's. Vol. II.

Chương 271: Thứ Năm, ngày 10 tháng 1 năm 1712

Mille trahens varios adverso sole colores.

Virg.

Tôi nhận được lợi thế gấp đôi từ các bức thư của các cộng sự của mình, thứ nhất khi chúng cho tôi thấy những bài báo nào của tôi được họ chấp nhận nhiều nhất, và tiếp theo khi chúng cung cấp cho tôi nguyên liệu cho những bài suy ngẫm mới. Đôi khi quả thực tôi không sử dụng chính bức thư đó, mà hình thành các gợi ý của nó thành các kế hoạch do chính tôi phát minh; đôi khi tôi lấy tự do thay đổi ngôn ngữ hoặc tư tưởng thành phong cách nói và suy nghĩ của riêng mình, và luôn luôn (nếu có thể thực hiện được mà không gây tổn hại cho ý nghĩa) bỏ qua vô số lời khen ngợi và tán dương thường được ban tặng cho tôi.

Bên cạnh hai lợi thế đã được nhắc đến ở trên mà tôi nhận được từ các bức thư được gửi cho tôi, chúng mang lại cho tôi cơ hội kéo dài tờ báo của mình thông qua sự quản lý khéo léo phần ký tên ở cuối chúng — điều có lẽ không đóng góp ít cho sự thoải mái, của cả chính tôi lẫn người đọc.

Một số người sẽ cho rằng tôi thường tự viết thư cho chính mình, và là cộng sự đúng giờ duy nhất tôi có. Phản đối này quả thực sẽ mang tính trọng lượng, nếu những bức thư tôi truyền tải cho công chúng nhồi nhét những lời ca ngợi của chính tôi: và nếu, thay vì nỗ lực giải trí hoặc hướng dẫn độc giả của mình, tôi ngưỡng mộ ở họ vẻ đẹp trong các màn trình diễn của chính mình. Nhưng tôi sẽ để những kẻ phỏng đoán khôn ngoan đó cho trí tưởng tượng của chính họ, đồng thời sản xuất ba bức thư sau đây cho sự giải trí trong ngày.

Thưa ngài,

"Tôi có mặt vào thứ Năm tuần trước trong một hội đồng các quý cô, nơi có mười ba chiếc mũ trùm đầu màu sắc khác nhau. Tờ Spectator ngày hôm đó của ngài nằm trên bàn, họ ra lệnh cho tôi đọc nó cho họ nghe, điều mà tôi thực hiện với một giọng rất rõ ràng, cho đến khi tôi đến câu thơ tiếng Hy Lạp ở cuối nó. Tôi phải thú nhận tôi hơi giật mình trước việc nó bỗng nhiên bật ra không ngờ đến thế. Tuy nhiên, tôi che giấu sự bối rối của mình tốt nhất có thể, và sau khi lẩm bẩm hai hoặc ba từ khó nhằn cho chính mình, cười thật to và kêu lên, Một trò đùa rất hay, thưa các bà. Các quý cô yêu cầu tôi giải thích nó cho họ; nhưng tôi xin lỗi vì điều đó, và bảo họ rằng nếu nó thích hợp để họ nghe, họ có thể chắc chắn rằng tác giả đã không gói nó trong tiếng Hy Lạp. Tôi sau đó thả rơi một số biểu cảm, như thể có điều gì đó trong đó không thích hợp để được thốt lên trước một công ty các quý cô. Dựa trên điều đó, nữ trưởng bối của hội đồng — người được mặc chiếc mũ trùm đầu màu đỏ anh đào — ca ngợi sự cẩn trọng của nhà văn vì đã ném những tư tưởng bẩn thỉu của mình vào tiếng Hy Lạp, thứ có lẽ chỉ làm hư hỏng một số ít độc giả của ông. Đồng thời, bà tuyên bố bản thân rất hài lòng vì ông đã không đưa ra một phán đoán quyết định đối với những chiếc mũ trùm đầu hợp thời trang mới; vì để nói thật với ngài, bà nói, tôi sợ ông ấy sẽ khiến chúng tôi xấu hổ khi khoe cái đầu của mình. Giờ đây, thưa ngài, ngài phải biết, kể từ khi tai nạn xui xẻo này xảy ra với tôi trong một công ty các quý cô — nơi tôi đi qua như một người vô cùng tài trí — tôi đã tham khảo ý kiến của một người am hiểu sâu sắc về ngôn ngữ Hy Lạp, và ông ấy đảm bảo với tôi trên danh dự của mình rằng trích dẫn gần đây của ngài không có ý nghĩa nào hơn ngoài việc phong tục chứ không phải trang phục mới là đồ trang trí của một người phụ nữ. Nếu điều này lọt vào sự hiểu biết của những người ngưỡng mộ là nữ của tôi, tôi sẽ gặp khó khăn rất lớn trong việc tự gỡ rối một cách suôn sẻ. Trong lúc đó, tôi cung cấp cho ngài tường trình này, để ngài cẩn trọng sau này không phản bội bất kỳ người thiện chí nào của ngài vào những bất tiện tương tự. Nằm trong số những người đó, tôi xin phép được ký tên,

Tom Trippit.

Thưa ngài Spectator,

"Độc giả của ngài vô cùng hài lòng với nhân cách của ngài về Sir Roger De Coverley, đến mức xuất hiện một niềm vui rõ rệt trong mọi quán cà phê, khi nghe tin vị hiệp sĩ già đã đến thành phố. Hiện tại tôi đang ở cùng một nhóm những người ngưỡng mộ ông, những người đưa ra yêu cầu chung tới ngài rằng ngài nên thông báo công khai cho chúng tôi về cửa sổ hoặc ban công nơi vị hiệp sĩ dự định xuất hiện. Ông ấy đã mang lại sự thỏa mãn lớn cho một số người từng thấy ông tại quán cà phê Squire's. Nếu ngài thấy phù hợp để đặt khuôn mặt ngắn của mình tại khuỷu tay trái của Sir Roger, chúng tôi sẽ nắm bắt gợi ý và biết ơn thừa nhận một ân huệ lớn lao như thế.

Tôi là, thưa ngài,

Người đầy tớ khiêm nhường hết mực tận tụy của ngài,

C. D.

Thưa ngài,

"Biết rằng ngài rất tò mò đối với mọi thứ kỳ lạ trong tự nhiên, tôi sẽ chờ đợi ngài nếu ngài muốn vào lúc chạng vạng tối, với buổi biểu diễn của tôi trên lưng — thứ tôi mang theo bên mình trong một chiếc hộp, vì chỉ bao gồm một người đàn ông, một phụ nữ và một con ngựa. Hai người đầu tiên đã kết hôn, trạng thái mà trong đó chàng kỵ sĩ nhỏ đã tự acquyết định bản thân rất tốt đến mức người phu nhân của anh ta đang mang thai. Người phụ nữ mang bụng bầu, và chồng cô ta, cùng với con ngựa lùn kỳ lạ của họ, nhẹ nhàng đến mức khi chúng được đặt cùng nhau vào một cái cân, một người bình thường có thể đè nặng hơn toàn bộ gia đình. Người đàn ông nhỏ bé mang bản tính hách dịch; nhưng khi anh ta trở nên cáu kỉnh, tôi nhốt anh ta vào hộp của mình cho đến khi cơn thịnh nộ của anh ta qua đi, qua phương pháp đó tôi cho đến nay đã ngăn chặn anh ta gây ra tai hại. Ngựa của anh ta cũng rất hung ác, vì lý do đó tôi buộc phải buộc chặt nó vào máng ăn của mình bằng một sợi chỉ khâu. Người phụ nữ là một ả điệu đà. Cô ta ưỡn ẹo nhiều nhất có thể đối với một quý cô cao hai thước, và sẽ làm tôi phá sản trong những tấm lụa, giả như số lượng đi vào một chiếc gối ghim lớn không đủ để may cho cô ta một chiếc áo đầm và váy lót. Cô ta nói với tôi hôm nọ rằng cô ta nghe nói các quý cô đội mũ trùm đầu có màu sắc, và ra lệnh cho tôi kiếm cho cô ta một chiếc màu xanh lam đẹp nhất. Tôi buộc phải tuân theo các yêu cầu của cô ta trong lúc cô ta đang ở trong hoàn cảnh hiện tại, vì rất muốn có thêm nhiều con cùng giống loài. Tôi không biết cô ta có thể sản sinh ra cho tôi cái gì, nhưng miễn đó là một buổi biểu diễn tôi sẽ hoàn toàn mãn nguyện. Những sự mới lạ như thế không nên, tôi nghĩ, bị giấu kín khỏi Spectator người Anh; vì lý do đó tôi hy vọng ngài sẽ tha thứ cho sự mạo muội này trong

Người đầy tớ hiền lương nhất,

vâng lời nhất và khiêm nhường nhất của ngài,

S. T.

L.

Chương 272: Thứ Sáu, ngày 11 tháng 1 năm 1712

Longa est injuria, longae Ambages.

Virg.1

Thưa ngài Spectator,

Nguyên nhân của bức thư này có tầm quan trọng lớn lao đến thế, và các tình tiết của nó đến mức tôi biết ngài sẽ chỉ nghĩ việc chèn nó là công bằng, đặt lên trên mọi vấn đề khác có thể xuất hiện để ngài xem xét. Tôi không cần phải nói điều này, để cho ngài biết rằng tôi đang yêu. Các tình tiết về niềm đam mê của tôi, tôi sẽ để ngài thấu hiểu tốt nhất như một tâm trí rối bời cho phép. Con mụ nịnh hót khốn kiếp Mrs. Jane! Hỡi ôi, tôi đang chửi rủa một người với ngài bằng tên của mụ ta một cách quen thuộc hệt như thể ngài quen thuộc với mụ ta hệt như tôi: Nhưng tôi sẽ kể cho ngài tất cả, ngay khi những sự ngắt quãng luân phiên của tình yêu và sự tức giận cho phép tôi! Có một người phụ nữ trẻ vô cùng dễ chịu trên thế giới này mà tôi vô cùng say đắm, và từ cô ta, tôi từng nhận được trong một khoảng thời gian những dấu hiệu ân huệ lớn lao như thích hợp để cô ta ban tặng, hoặc tôi khao khát. Tiến trình thành công trong vấn đề của tất cả những vấn đề thiết yếu nhất hướng tới hạnh phúc của một người đã mang lại một sức sống và linh hồn mới không chỉ cho hành vi và bài diễn thuyết của tôi, mà còn cả một vẻ duyên dáng đối với mọi hành động của tôi trong sự giao thương của cuộc đời trong tất cả mọi thứ dẫu có xa xôi đến đâu với tình yêu. Ngài biết đấy, niềm đam mê chiếm ưu thế lan rộng qua mọi giao dịch của một người, và nâng cao hoặc hạ thấp anh ta tùy theo bản chất của niềm đam mê đó. Nhưng hỡi ôi, tôi vẫn chưa bắt đầu câu chuyện của mình, và việc tạo ra các câu văn và quan sát là gì khi một người đang cầu xin cho cuộc đời mình? Để bắt đầu vậy: Quý cô này đã thư từ với tôi dưới những cái tên của tình yêu, cô ấy là Belinda của tôi, tôi là Cleanthes của cô ấy. Dẫu tôi đã bước vào tường trình về vấn đề của mình tốt đẹp như thế, tôi không thể giữ nổi mạch của nó để cung cấp cho ngài nhân cách của Mrs. Jane — người mà tôi sẽ không che giấu dưới một cái tên mượn; mà cho ngài biết rằng sinh vật này kể từ khi tôi biết nàng đã rất xinh đẹp (dẫu tôi thậm chí sẽ không cho phép nàng rằng nàng đã từng như thế trong tương lai), và trong suốt thời gian rực rỡ và nhan sắc của mình là một bạo chúa lớn đối với những kẻ theo đuổi nàng, quá đề cao bản thân và đánh giá thấp tất cả những kẻ ngỏ lời của nàng, đến nỗi họ đã từ bỏ nàng đến từng người một; và nàng chẳng biết sự thoải mái nào ngoài sự thoải mái chung cho tất cả những ai ở hoàn cảnh của nàng — niềm vui làm gián đoạn những cuộc tình của người khác. Thấy gì thì thấy, ngài chắc chắn từng thấy một số tình nguyện viên trong sự ác ý này — những người dành toàn bộ thời gian của họ trong con đường lao động vất vả nhất của cuộc đời trong việc thu thập tin tức, chạy từ nơi này sang nơi khác với những lời thì thầm mới mẻ, mà không thu gặt bất kỳ lợi ích nào ngoài hy vọng làm cho người khác khốn khổ hệt như họ. Mrs. Jane tình cờ có mặt ở một nơi mà tôi, cùng với nhiều người quen thuộc với niềm đam mê của tôi dành cho Belinda, đã trải qua một buổi tối Giáng Sinh. Trong số những người còn lại có một thiếu nữ tự do trong sự vui vẻ, đáng yêu trong một sự giữ kìm hợp lý đi kèm với nó; tôi sai lầm khi gọi nó là sự giữ kìm, nhưng xuất hiện ở cô ấy một sự vui vẻ hoặc sự hào hứng không phải là sự kìm nén của niềm vui quá mức, mà là sự xuất hiện tự nhiên của tất cả những gì có thể tuôn trào từ một tâm hồn sở hữu một thói quen vô tội và tinh khiết. Tôi hẳn đã hoàn toàn quên mất Belinda để không chú ý đến một người đang lớn lên với những đức hạnh nữ tính tương tự — những thứ tỏa sáng đến sự hoàn hảo ở cô ấy, giả như tôi không phân biệt một người dường như hứa hẹn với thế giới cùng một cuộc đời và cách cư xử với Belinda trung thành và đáng yêu của tôi. Khi hội đồng giải tán, thiếu nữ xinh đẹp cho phép tôi đưa cô ấy về nhà. Mrs. Jane thấy sự quan tâm cụ thể của tôi dành cho cô ấy, và được thông báo về việc tôi tháp tùng cô ấy đến nhà cha cô ấy. Mụ ta đến sớm với Belinda sáng hôm sau, và hỏi cô ấy liệu Mrs. Such-a-one có đến không? Không. Liệu phu nhân của Mr. Such-a-one có đến không? Không. Hay người họ hàng Such-a-one của cô? Không. Chúa ơi, Mrs. Jane nói, tình bạn của phụ nữ là gì chứ?—Nào, họ có thể cười vào nó. Và không ai kể cho cô bất kỳ điều gì về hành vi của người tình của cô Mr. What d'ye call tối qua sao? Nhưng có lẽ chẳng có gì đối với cô khi anh ta sẽ kết hôn với cô trẻ Mrs.—vào thứ Ba tới ư? Belinda có mặt ở đây sẵn sàng chết vì tức giận và ghen tuông. Sau đó, Mrs. Jane tiếp tục: Tôi có một người họ hàng trẻ làm thư ký cho một nhà chuyển nhượng lớn — kẻ sẽ cho cô thấy bản thảo nháp của thỏa thuận hôn nhân. Thế giới nói cha cô ấy trao cho anh ta Hai nghìn bảng nhiều hơn số anh ta có thể nhận được với cô. Tôi ngây thơ đi đến thăm Belinda như thường lệ, nhưng không được phép vào; tôi viết thư cho cô ấy, và bức thư của tôi bị trả lại mà không được mở ra. Betty tội nghiệp — người hầu của cô — đứng về phía tôi, vừa có mặt ở đây rơm rớm nước mắt, và kể cho tôi toàn bộ câu chuyện. Cô ấy nói cô ấy không nghĩ tôi có thể đê tiện đến thế; và rằng giờ đây cô ấy trở nên đáng ghét đối với cô chủ của mình vì từng nói tốt về tôi quá nhiều, đến nỗi cô ấy không dám nhắc đến tôi nữa. Tất cả hy vọng của chúng ta được đặt vào việc làm cho các tình tiết này được đại diện công bằng trong Spectator — điều mà Betty nói cô ấy không dám làm gì ngoài việc mang lên ngay khi nó được mang vào; và đã hứa khi ngài phá vỡ lớp băng sẽ thừa nhận điều này được dàn dựng giữa chúng ta: Và khi tôi có thể đến một buổi điều trúng thính, thiếu nữ sẽ hỗ trợ những gì chúng ta nói bằng lời chứng của cô ấy rằng tôi chưa từng gặp cô ấy ngoại trừ lần đó trong suốt cuộc đời mình. Thưa ngài thân mến, xin đừng bỏ qua tường trình có thật này, cũng không nghĩ nó quá cụ thể; vì có hàng đám những cô nàng điệu đà cô đơn đan xen bản thân với những quý cô khác, đồng thời ký kết sự thân mật ra khỏi sự ác ý, và không có thiết kế nào khác ngoài việc phá hủy hy vọng của những người tình, sự kỳ vọng của các bậc sinh thành, và sự thiện chí của họ hàng. Tôi không nghi ngờ gì rằng tôi sẽ là,

Thưa ngài,

Người đầy tớ khiêm nhường

mang ơn ngài nhiều nhất,

Cleanthes.

Quán cà phê Will's, ngày 10 tháng 1.

Thưa ngài,

Hôm nọ bước vào một căn phòng được trang hoàng bởi phái đẹp, tôi đề nghị, theo cách thông thường, một nụ hôn cho mỗi người trong số họ; nhưng một người, khinh miệt hơn những người còn lại, quay má đi. Tôi không nghĩ việc chú ý đến nó là phù hợp cho đến khi tôi hỏi ý kiến của ngài.

Người đầy tớ khiêm nhường của ngài,

E. S.

Cộng sự được yêu cầu nói rõ bên má nào kẻ vi phạm quay về phía anh ta.

T.

Chú thích 1: Ubi visus eris nostra medicabilis arte

Fac monitis fugias otia prima meis.

Ovid. Rem. Am.

Chú thích 2: it