400 năm trước, Từ Hà Khách lúc ấy 22 tuổi đã "từ Ninh Hải, ra cửa Tây, mây tan ngày sáng, lòng người ánh núi, đều có vẻ vui..." bắt đầu chuyến du ngoạn kéo dài suốt 30 năm. Trong một thời đại "học giỏi thì làm quan", rốt cuộc điều gì đã khiến Từ Hà Khách lựa chọn bước đi độc lập? Trên hành trình hổ sói bủa vây, trộm cướp hoành hành, liệu anh có sợ hãi, có cô đơn không? Núi ở đó, nước ở đó, sự tò mò và tinh thần thám hiểm không thuốc chữa của anh đã đạt đến mức "nghe chuyện kỳ lạ nhất định phải khám phá, thấy chốn hiểm trở nhất định phải xông vào". Ở Quảng Tây, để khám phá một hang đá, anh thậm chí đã bò qua cả một con trăn lớn nằm vắt ngang! Sáng hướng biển biếc, tối ngắm rừng Ngô, ban đêm anh thắp củi nhặt nhạnh ghi chép thành bút ký, để lại những trước tác chân thực và non sông hùng vĩ, được Joseph Needham ca ngợi là "không giống học sinh thế kỷ 17, mà giống ghi chép của một nhà khảo sát thực địa thế kỷ 20 hơn". Sự khoáng đạt và cô đơn ấy, thuộc về kẻ lữ hành. Thế nhưng, những lữ hành gia từ xưa đến nay hầu hết đều là nam giới, trai tráng vốn có chí bốn phương mà.

300 năm trước, một người phụ nữ châu Âu tên là Jeanne Baret đã cải trang thành nam giới, đóng giả làm nhân viên phục vụ trên tàu hải tảng, vượt đại dương du lịch. Ngày nay, việc bước đi đã trở thành phong cách sống của nhiều người phụ nữ hơn.

Vương Thu Dương là người phụ nữ Trung Quốc đầu tiên hoàn thành chiến tích 7+2 (chinh phục đỉnh cao của bảy châu lục và đi bộ đến hai điểm cực Bắc Nam). Câu nói của cô: "Không phải con người chinh phục ngọn núi, mà là ngọn núi chiếu cố con người" đã chạm đến sâu thẳm trái tim tôi. Người qua kẻ lại, ngọn núi vẫn luôn ở đó; mây hợp mây tan, nó chỉ là cho phép bạn đến gần mà thôi. Nếu tâm lý công danh khi leo núi quá nặng nề, bạn có thể sẽ bỏ lỡ phong cảnh đẹp dọc đường; nếu tự cho mình là đúng, bạn có thể phải trả giá bằng sinh mạng. Có lúc lòng dũng cảm không phải là leo lên cao, mà là sau khi chuẩn bị mấy tháng trời, trải qua muôn vàn khó khăn gian khổ, đỉnh núi đã ở ngay trước mắt, lại quay đầu đi xuống. Ngọn núi đã dạy cô rất nhiều điều: không ngừng dọn dẹp balo, vứt bỏ bất kỳ thứ gì dư thừa, thậm chí là một viên thuốc, cuộc sống cũng giống như chiếc balo vậy, nếu chỉ biết thêm vào, nhất định sẽ đè bẹp con người; sau vài chục ngày băng giá lội tuyết, được tắm nước nóng trong phòng tắm nhỏ đến mức không xoay người nổi, hạnh phúc giản dị và thuần khiết như dòng nước trong; tập trung vào mỗi hơi thở nặng nhọc, mỗi bước tiến khó khăn, chẳng nghĩ gì cả, chỉ có hiện tại, tâm hồn tự do tự tại như gió núi! Tại đỉnh núi cao nhất Nam Mỹ Aconcagua, vì bão tuyết mà suýt chút nữa lướt qua tử thần, dù không thể nói được nữa, cô vẫn biết đồng đội đã mạo hiểm cởi chiếc áo lông vũ của chính mình để bọc lấy cơ thể đang mất thân nhiệt của cô. Tình cảm cùng sống chết này khiến câu nói đầu tiên của cô sau khi tỉnh lại hóa ra lại là "Leo núi thật thích!" Nhà leo núi Vương Dũng Phong miêu tả việc leo núi cùng Vương Thạch giống như đi cùng một khối thép, trong khi Vương Thu Dương lại vui vẻ và đầy uyển chuyển (chẳng lẽ giống kẹo dẻo QQ?), ngưỡng cười và ngưỡng khóc của cô đều rất thấp, nếu gò má cứng đờ vì lạnh trong gió tuyết không thể mỉm cười, hoặc sợ những giọt nước mắt văng ra đóng băng thành đá, vậy thì trong lều ở trại nhất định sẽ bắt gặp người phụ nữ này cười lớn sảng khoái hoặc nước mắt nước mũi đầm đìa buông thả hết mình. Tôi nhìn thấy một người phụ nữ trong chuyến du lịch trở nên bộc trực, khoáng đạt hơn, dù là cô đơn hay phồn hoa cũng không làm ảnh hưởng đến sự tĩnh lặng trong nội tâm, lại còn tràn đầy lòng biết ơn, đạt được sự thăng hoa của linh hồn trong sự nghiệp công ích phản hồi vùng Tạng. Đối với Vương Thu Dương, nơi lãng mạn nhất chốn đô thị hóa ra lại chính là sân bay — một nơi tràn ngập mọi khả năng du lịch.

Vợ chồng Trương Quảng Trụ, Vương Chung Tiển bắt đầu tuổi thanh xuân thứ hai ở tuổi 60, quyết định sống một cách rực rỡ theo ý mình. Khi trẻ tuổi công việc là do chính phủ giao cho, vợ chồng ở hai nơi là do đơn vị quy định, trên có già dưới có trẻ, chật vật gò bó sống hết nửa đời người, bây giờ cuối cùng cũng có thể tự làm chủ rồi. Lấy ra tiền tiết kiệm, thậm chí quyết định bán nhà, dựa vào nụ cười chân thành và vài câu tiếng Anh bồi, họ lên đường, du lịch vòng quanh thế giới! Cặp đôi balo tuổi lục tuần đã đi qua hơn 40 quốc gia, cũng trên sườn đồi Machu Picchu, chiếc võng bên bờ sông Amazon tìm lại được cảm giác tâm đầu ý hợp thuở ban đầu, trong chương trình ông cụ đã thốt ra những lời tình tứ như "Em và anh nắm tay nhau, tóc bạc phơ đi khắp thế giới. Nhà chính là nơi có em". Khiến đám đông người trẻ tuổi ngưỡng mộ đến phát ghen.

Một niềm khát khao đối với những bước chân, một lòng dũng cảm đối với những điều chưa biết, thực ra chính là sự tự do lựa chọn. Từ chối bị câu nệ bởi thành kiến hay lối mòn, tìm thấy một bản thân chân thật hơn trong nội tâm qua cuộc đối thoại với tự nhiên. Xa cách là để trở về, tự do là vì vương vấn.

Thứ gì trong đời mới thực sự thuộc về mình? Là ghế, là tiền, là nhà, là xe, hay là tín ngưỡng, trải nghiệm, tình cảm, trí tuệ? Du lịch, chính là khoản đầu tư tốt nhất để thu hoạch những của cải chân thực ấy. Nhớ lại hơn 40 quốc gia mà bản thân đã từng đặt chân đến, trước mắt thoạt đầu sẽ hiện lên từng khung hình, chầm chậm, những khung hình ấy có âm thanh, có mùi hương, có cảm xúc. Đó là khinh khí phòng bay lơ lửng trong làn sương sớm ở Maasai Mara, dòng sông uốn lượn lững lờ ôm lấy thảo nguyên rộng lớn, bước chân vội vã là chú hà mã đang về ổ, chú heo rừng ra khỏi cửa, thong thả tản bộ là chú voi trầm ổn, linh dương gazelle đáng yêu; đó là buổi trưa ở Địa Trung Hải, tựa biển lướt gió, trước mắt chỉ có hai màu xanh trắng, là ánh mặt trời lấp lánh trên mặt biển xanh thẳm, cũng là những ngôi nhà tường trắng mái xanh nằm san sát theo sườn núi trên đảo Santorini; đó là trong ánh chiều tà bụi bay lả tả ở Mumbai, ánh mây ngũ sắc làm nền cho bóng dáng trắng ngần cô độc của đền Taj Mahal, những chiếc sari rực rỡ sắc màu của phụ nữ, tiếng cười đùa rộn rã của trẻ con, còn có cả mùi cà ri trong không khí; đó là đêm trắng ở Saint Petersburg, thành phố không chịu ngủ yên bên bờ sông Neva, mái vòm vàng của nhà thờ trang nghiêm thanh bình, ánh mắt của những đôi tình nhân trong quán cà phê ngoài trời sáng rực một cách bất thường... Tôi thu lượm ký ức du lịch giống như sưu tầm đá quý, cả tâm trạng trong những chuyến đi nữa. Khi cuộc sống bộn bề vụn vặt sắp vắt kiệt tôi, những ký ức này sẽ vô tình cứu rỗi tôi, nuôi dưỡng tôi. Nhớ lại thời gian yêu nhau, Ngô Chinh nói anh ấy muốn dẫn tôi đi ngắm thế giới, câu nói này đã chạm đến sâu thẳm trái tim tôi. Khi những ngày tháng đầy áp lực khiến chúng tôi lớn tiếng với nhau, lật lại cuốn album du lịch sẽ khiến ánh mắt trở nên dịu dàng hơn. Dù sao chúng ta cũng đã cùng nhau đi qua từng ấy con đường! Ở những góc phố xa lạ, chúng ta là người quen thuộc nhất của nhau, khung cảnh quen thuộc cũng mang lại cho chúng ta cảm giác xa lạ nào đó, để rồi lại khám phá ra nhau một lần nữa. Hành trình của hai người sau đó đã biến thành bốn người, có lúc là cả một đại gia đình từ già đến trẻ.

Sau Thế vận hội London 2012, cả nhà chúng tôi đi du lịch Scotland, lái xe xuyên suốt cao nguyên Scotland giữa tiếng kèn túi. Đập vào mắt là thảo nguyên nhấp nhô, mưa mây u ám, khu rừng phủ đầy rêu phong. Người Scotland cho rằng trên những cái cây có rêu mọc sinh sống các loài tinh linh, trong những lâu đài trăm tuổi nhất định có hồn ma, điều này khiến con trai và con gái vô cùng phấn khích. Một hôm, chúng tôi trọ lại tại một khách sạn cổ màu trắng, những người trong quán mờ ám ám chỉ con người không phải là cư dân duy nhất ở đây. Con trai lấy điện thoại ra, để lại lời nhắn cho hồn ma: "Chúng tôi vì hòa bình mà đến, không có ý mạo phạm. Bây giờ chúng tôi rời khỏi phòng 10 phút, xin hãy để lại cho chúng tôi chút thông tin, ví dụ như bạn là ai, chết như thế nào đại loại thế. Chúng tôi chỉ tò mò thôi." 10 phút sau quay lại, trên chức năng camera điện thoại của cậu bé đã lưu lại vài tiếng bập bùng, còn có cả ánh sáng chớp nháy, điều này khiến lũ trẻ vô cùng thích thú. Tôi tỏ ra dửng dưng nói rằng, những thứ đó chẳng qua chỉ là trạng thái bình thường của một ngôi nhà cổ cách âm kém, kết quả là đã vấp phải sự phản đối kịch liệt từ chúng: "Sao mẹ chứng minh được không có hồn ma chứ?" Phải rồi, tôi làm sao chứng minh được là không có chứ? Du lịch, đại khái có lẽ đồng nghĩa với việc mở rộng trái tim với vạn vật khả ái.

Du lịch khiến con người ta trở nên khiêm nhường, luôn có những con người, sự việc, vật thể hoàn toàn khác biệt với bạn, đang xảy ra ở một nơi chốn khác. Khi thoát khỏi quỹ đạo đã định, bước vào một thế giới xa lạ, đo đạc thế giới và từ đó phản quan chính mình, linh hồn bám đầy bụi bặm liên tục tận hưởng sự sảng khoái khi được gột rửa, được làm mới. Trên đường đi, ngoài bán kính di chuyển ngày càng mở rộng, chúng ta đang trải qua liệu pháp tâm lý tuyệt vời nhất, hiệu quả nhất——

Chu Băng

Đi du lịch, để làm mới bản thân

Một ngày năm 1709, tại một thị trấn nhỏ ở châu Âu, một cô gái tên là Jeanne Baret đang chải chuốt trước gương. Jeanne Baret búi chặt mái tóc vàng của mình lại, giấu dưới vành mũ phớt nam giới, dùng từng vòng vải quấn chặt lấy vóc dáng, rồi khoác thêm một chiếc tạp dề phục vụ rộng thùng thình bên ngoài bộâu phục nam. Cứ như thế, cô cải trang thành nam giới, giả làm nam nhân viên phục vụ trong nhà hàng, lẻn lên một hải thuyền viễn dương đang giương buồm đến đại lục xa xôi.

Chính hành động này của cô đã làm nên bước đi đầu tiên cho phụ nữ du lịch độc lập. Kể từ đó, những người phụ nữ bị giam cầm trong nhà suốt hàng ngàn hàng vạn năm đã mở ra một cánh cửa sổ, tìm ra phương thức kết nối với thế giới, tìm ra con đường thay đổi cục diện sinh mệnh.

"Niềm vui sướng khi con người gần gũi, thân thiết với đại nhiên nhiên là điều không gì sánh được", chân thành vốn có duyên với du lịch, Dương Lan thời đại học đã mở đầu chuyến du lịch độc lập của mình bằng chuyến đi núi Hoàng Sơn, cũng chính nhờ tình yêu với du lịch mà Dương Lan đã giúp người dân trong nước mở ra thế giới muôn màu muôn vẻ "không xem không biết, xem rồi mới thấy kỳ diệu thật" trong chương trình "Chính Đại Tạp Kỹ". 300 năm sau khi cô gái châu Âu Jeanne Baret cải trang bắt đầu chuyến viễn du, bản đồ du lịch của Dương Lan đã mở rộng đến hơn 40 quốc gia và khu vực.

Tháng 2 năm 2009, Dương Lan lặn lội đến thảo nguyên Maasai Mara ở Châu Phi.

"Thảo nguyên nhấp nhô nhẹ nhàng, chỉ tiếp giáp với bầu trời xanh. Đang là mùa khô, trên đầu ngọn cỏ ánh lên một màu vàng óng, lung lay trong ánh chiều tà. Cái cây này chính là nơi Meryl Streep và Robert Redford ăn dã ngoại trong bộ phim "Out of Africa", phóng tầm mắt nhìn xa xa, từng đàn ngựa vằn, linh dương, voi, hươu cao cổ đang thong thả ăn uống, chúng ăn rất tập trung và say sưa, nhai mãi không ngừng từ sáng đến tối."

Dương Lan viết trên blog: "Trên thảo nguyên luân hồi sinh sự sống này, có một cảm giác trở về, đồng thời lại có một cảm giác xa lạ. Sự nhiệt tình và điềm tĩnh của tự nhiên, vẻ đẹp và sự tôn nghiêm của sinh mệnh, vào khoảnh khắc này khiến tôi câm nợ lời."

Đối với Dương Lan, khao khát đi xa từ lâu đã ẩn giấu trong huyết quản của cô, bước ra ngoài, xem rốt cuộc thế giới này ra sao, là thôi thúc ấp ủ đã lâu trong đáy lòng Dương Lan, tựa hồ kiếp trước là một nữ hiệp hào sảng, "tay trái dắt chó săn, tay phải giương chim ưng, đội mũ gấm mặc áo chồn, ngàn kỵ lướt qua gò phẳng" mới là phiên bản chân thực của Dương Lan, đến mức cuốn tự truyện đầu tiên của Dương Lan "Tựa biển lướt gió", dường như chính là một cuốn ký sự trá hình. "New York sau tuyết", "Hòn đảo trong ký ức", "Đại dương màu xanh", "Hướng về Hy Lạp", cô lồng ghép câu chuyện du học và tình yêu ở Mỹ của mình vào sâu thẳm ký ức thông qua từng địa điểm trong chuyến du lịch.

Cũng chính cuộc du ngoạn này đã thành toàn cho mối nhân duyên giữa Dương Lan và phu quân Ngô Chinh của cô. Tự nhận là "lữ hiệp" Ngô Chinh mới 18 tuổi đã bắt đầu lang thang khắp thế giới, từ châu Âu đến châu Á, rồi từ châu Á sang châu Mỹ, cho đến khi gặp Dương Lan ở New York. Anh thích một bài thơ của Mark Twain: Thủy thủ trở về nhà, giống như trở về lồng vậy. Khi bản thân và Dương Lan gặp nhau, Ngô Chinh có một suy nghĩ mới: rốt cuộc thủy thủ là vì hàng hải mà về nhà, hay là vì về nhà mà hàng hải? Hai người có thích hợp ở bên nhau hay không, tốt nhất hãy để một chuyến du lịch thẩm định, từ giá trị quan to lớn cho đến những chi tiết sinh sống vụn vặt, đều sẽ lộ ra nguyên hình đôi chút trong hành trình.

Nam lữ hiệp và nữ hiệp khách từ đó nắm tay nhau đến một hòn đảo nhỏ. Đảo Santorini trên biển Aegean của Hy Lạp, giống như một cánh buồm trắng tinh sướng sừng sững giữa dòng nước biển, phản chiếu ánh nắng rực rỡ trong suốt, bầu trời xanh ngắt tươi sáng. Hòn đảo này cứ vài chục năm lại bị tàn phá một lần, núi lửa đi kèm với động đất, quét sạch các ngôi làng trên đỉnh vách đá thành những mảnh vụn nát, thế nhưng cư dân trên đảo lại chưa từng muốn dọn đi, trung thành thủ hộ hòn đảo đẹp một cách bộc trực và thuần khiết này.

Đặt mình vào trong đó, Dương Lan và Ngô Chinh cảm thấy thời gian đến đây dường như ngừng trôi: không có thứ gì là vĩnh hằng, chỉ có tình cảm, có nó, tất cả các cuộc hải trình mới sinh ra ý nghĩa. Họ, là bến cảng của nhau, lại vừa là bạn đồng hành của nhau. Hai người hẹn ước trên đảo Santorini, "Kiếp này cùng nhau du lịch, sau này nếu không chịu nổi sự tra tấn của những phiền muộn chốn trần gian nữa, thì lại cùng nhau đến Santorini lần nữa, nhân tiện trong cái môi trường xa lạ mà lộng lẫy này, lôi linh hồn ra đặt vào bầu trời biếc giặt giũ một phen."

Trong từng trải nghiệm đi nơi khác, ở đất khách, xông vào vùng đất lạ, đối mặt với đủ mọi mặt của bản thân, những người phụ nữ làm phong phú, hoàn thiện linh hồn của chính mình, đồng thời cũng giúp tình cảm của bản thân thực hiện được cú hạ cánh mềm. Lưu Gia Linh chính là đã hoàn thành việc đổi mới bản thân ở nơi đất mơ ước — sự thay đổi thân phận từ phụ nữ sang người vợ. Ngày 18 tháng 6 năm 2009, theo lời mời của người bạn tốt Dương Lan, Lưu Gia Linh vừa mới kết hôn không lâu đã chia sẻ với mọi người về đám cưới trở về với sự mộc mạc của cô.

Khi tin tức Lưu Gia Linh và Lương Triều Vị sẽ tổ chức hôn lễ ở Bhutan truyền ra, mọi người thi nhau thắc mắc "Bhutan ở đâu? Tại sao lại chọn Bhutan?" Lưu Gia Linh nói với Dương Lan, đây là một giấc mơ của Lương Triều Vị và cô, Lương Triều Vị từ rất sớm đã nói "Tôi sau này muốn đi đến một nơi không ô nhiễm, không tranh chấp, quan hệ giữa người với người đều thuần khiết, dẫn người phụ nữ tôi yêu đến đó sinh sống". Để tìm kiếm nơi trang nghiêm mà phác dị này, Lưu Gia Linh và Lương Triều Vị từng đặc biệt đi qua rất nhiều danh thắng nổi tiếng, nhưng vẫn luôn không có nơi nào khiến cả hai đặc biệt ưng ý. Khi Lưu Gia Linh chọn địa điểm tổ chức hôn lễ, cô quyết định đi Bhutan một chuyến trước. Máy bay còn chưa hạ cánh, cô đã bị đất nước này làm cho rơi nước mắt cảm động. Thế là, cô lập tức quyết định sẽ tổ chức hôn lễ ở tiểu quốc dưới chân núi Himalaya này.

---❊ ❖ ❊---