HỌ SẼ LÀM những chiếc giỏ đựng giấy vụn.
Anna ngờ vực nhìn một đống những thứ kỳ quặc mà cô Williams nói các em sẽ cần. Có những miếng gỗ hình tròn và hình bầu dục với một hàng lỗ khoan cách đều nhau quanh viền. Có những bó que thẳng, màu kem và sạch sẽ. Có những đoạn song mây dài, cuộn lại và cột thành bó để chúng không bị xổ ra và vương vãi khắp phòng. Một vài đoạn mây dẹt và rộng cỡ ngón tay em. Một số lại tròn và mảnh như những sợi dây bện màu nâu dễ gãy.
Trông có vẻ phức tạp. Trông có vẻ quá khó để em có thể tự mình làm lấy. Thế nhưng em vẫn phải tự làm. Những người khác đâu có được ai giúp.
Cô Williams trông không có vẻ gì là lo lắng.
“Cô ước mình có một cái giỏ hoàn chỉnh để cho các em thấy,” cô nói với những khuôn mặt lo lắng đang tụ tập xung quanh. “Nhưng sẽ ổn cả thôi. Cô hứa với các em.”
Anna thấy yên lòng hẳn. Em chưa từng thấy cô thất hứa bao giờ.
“Cô Williams, cô lấy những thứ này ở đâu ra vậy ạ? Ai đã trả tiền?” câu hỏi từ Bernard, người thực sự hiểu về cuộc khủng hoảng; cha cậu đã thất nghiệp ba tháng rồi.
Cô Williams mỉm cười nhìn cậu rồi nhìn Anna.
“Một người bạn của Anna đã mua phần lớn nguyên vật liệu,” cô nói với cả lớp.
“Bạn của Anna!”
“Trời, Anna, cậu có bạn nào giàu vậy?”
“Tớ đâu có bạn nào như thế,” Anna phản bác. Em không thể tin cô Williams sẽ phản bội em nhưng em cần phải biết. “Cô không nói đấy chứ ạ? Không phải là Papa chứ?”
“Không phải ba của em,” cô giáo nói nhanh. “Em có những người bạn khác mà. Chính là bác sĩ Schumacher.”
“Bác sĩ Schumacher!” Anna thốt lên.
“Chú ấy kiếm đâu ra nhiều tiền thế ạ?” Bernard hỏi một câu rất thực tế.
“Bác sĩ nào chẳng giàu,” Josephine Peterson nói với cậu.
“Điều đó không đúng đâu, Josie,” cô giáo sửa lời em. “Bây giờ ai cũng phải chật vật lo chi phí sinh hoạt, nên họ thường chừa việc đi khám bệnh lại cuối cùng. Nhưng bác sĩ Schumacher không có vợ con để phải lo tổ chức Giáng sinh - và Anna là một người bạn đặc biệt của chú. Chính chú ấy nói với cô như thế.”
Anna nhớ lại cảm giác của em ngày hôm đó ở văn phòng bác sĩ, khi bác sĩ nói rằng em phải đi học lớp đặc biệt.
Bác sĩ đã nói mình sẽ thích nó và mình thích thật, Anna nghĩ. Bác sĩ đã là bạn của mình ngay từ lúc đó rồi.
“Bác sĩ không làm tất cả,” Bernard đoán trong khi xem xét chỗ vật liệu. “Em cá là cô đã giúp, cô Williams.”
“Một chút,” cô giáo thừa nhận, gò má cô ửng hồng dưới ánh nhìn trực diện của cậu. “Cô cũng không có gia đình ở Toronto mà.”
“Vậy còn mẹ và các chị em gái của cô thì sao?” cả lớp thắc mắc.
Cô Williams thường kể cho cả lớp nghe những câu chuyện về thời thơ ấu của cô. Các em biết về gia đình cô rất rõ.
“Họ ở Vancouver.” Cô giáo luôn tay luôn chân khi cô nói, dọn sách khỏi bàn giáo viên. “Đi về đón Giáng sinh thì xa quá nhưng cô đã chuẩn bị một hộp đầy quà từ miền Tây.”
Những người khác bị cuốn vào cuộc trò chuyện về những món quà. Chỉ có Bernard vẫn trầm mặc và Anna vẫn đang chìm trong suy nghĩ.
Mình có thể nhờ Papa mời cô chú đến, em tự nhủ. Hỏi một chút cũng đâu có hại gì. Cô Williams sẽ thích cây thông nhà mình. Bác sĩ Schumacher thì bận, nhưng có lẽ bác sĩ sẽ có thời gian tối hôm đó.
“Giờ ta bắt đầu thôi,” cô Williams nói.
Anna vẫn lo lắng nhưng em nhìn thật kỹ và nghe thật chăm chú. Có vẻ chuyện cũng không đến nỗi bất khả thi.
Đầu tiên họ phải quyết định hình dạng những chiếc rổ theo ý mình. Anna chọn một cái đế hình bầu dục. Trông nó khá đẹp và to - em không muốn làm một món quà nhỏ. Em mới học được cách sử dụng thước. Em lấy thước của mình ra khỏi ngăn bàn và đo miếng gỗ. Nó rộng mười lăm xăng ti mét ở giữa và dài hai mươi lăm xăng ti mét. Anna mỉm cười và cất thước đi.
Tiếp theo họ ngâm mây vào một xô nước. Ai cũng làm được chuyện đó. Anna làm thật cẩn thận, thật chậm rãi. Josie hấp tấp và làm gãy mất một cây.
“Đối xử nhẹ nhàng với chúng nào, Josie,” cô Williams khuyên. “Xem cách Anna làm kìa.”
Đến buổi chiều, mây đã đủ mềm để đan. Anna xếp những thanh dọc trước. Chúng phải thật đều nhau. Em đặt từng cái thật chậm, vuốt ve chúng, đưa chúng qua đúng lỗ, đo bằng mắt trước rồi đo lại bằng thước sau.
“Đúng rồi, Isobel. Tốt lắm, Veronica.” Cô Williams đi từ người này sang người khác. “Đừng làm nhanh vậy, Jimmy. Chúng không đều ở trên kìa.”
Cô dừng chân cạnh bàn của Anna. Các học sinh khác đều nhanh hơn Anna nhưng em không hề để tâm đến điều đó. Em muốn làm chiếc giỏ này cho thật đúng, như một món đồ mà chị Gretchen, hoặc Mama, sẽ làm.
“Hoàn hảo đấy, Anna,” cô giáo nói.
Hoàn hảo!
Anna bắt đầu xỏ các đầu mũi sợi mây vào, lần lượt từng cái một, để mặt dưới cái giỏ của em gọn gàng và ngay ngắn. Chúng tạo thành một họa tiết duyên dáng. Em dừng tay để chiêm ngưỡng nó.
“Cho tớ xem với,” Isobel nói, vươn tay cầm lấy nó. “Ồ, tớ hiểu rồi. Cảm ơn, Anna.”
Isobel đưa lại em chiếc giỏ và cúi đầu xuống chiếc giỏ của mình, tháo ra chỗ làm sai và sửa lại. Anna chớp chớp mắt ngạc nhiên.
Rồi, hết sức chăm chú, em lắng nghe khi cô Williams giải thích cách để thực sự đan mây. Nghe có vẻ dễ. Ta bắt đầu với những thanh mỏng. Anna lấy một đoạn mây dài. Tay em run rẩy.
Tóm lấy đoạn cuối phía sau một trong những sợi dọc.
Em làm như thế. Trong một thoáng, em cảm thấy mình hết sức vụng về. Đoạn mây trượt lỏng ra. Anna cắn môi và bắt đầu lại, một cách chậm hơn. Lần này nó nằm yên. Em hít một hơi thật sâu, gom hết dũng khí, và bắt đầu đan.
Vào và ra, vào và ra. Mỗi lần em đều phải kéo hết cả đoạn mây qua. Thứ trông có vẻ như hàng mét song mây xoăn tít quanh em. Rồi! Em đã làm được rồi.
Giờ kéo cho nó chặt lại.
Không được chặt quá, Anna tự nhắc nhở bản thân.
Nó phải vừa khít quanh những thanh dọc, nhưng nếu kéo mạnh quá, nó có thể gãy. Em kéo tới kéo lui cho đến khi cảm thấy chính xác. Em không tự hỏi làm sao em lại chắc chắn thế. Đôi tay em tự biết.
Cô Williams lại đến chỗ em. Không có một sai sót nào trong tác phẩm của em. Em đang quá chăm chú đến mức không nhận ra có người đang đứng nhìn mình.
“Ngón tay em thật thành thục, Anna!” cô Williams nói.
Anna ngẩng phắt đầu lên. Em nhìn cô giáo trân trân. “Thành thục” nghĩa là gì?
“Thành thục nghĩa là nhanh và khéo léo,” cô giáo trả lời câu hỏi không thành lời của em. “Tự tin vào bản thân.”
Anna biết rằng cho đến ngay trước giây phút đó, em từng có một đôi tay vụng về.
“Để mẹ/chị làm cho, Anna,” Mama hay Gretchen hay thậm chí là Frieda thường nói thế một cách mất kiên nhẫn. Rudi vẫn gọi em là Anna Ấm Ớ khi anh nghĩ đến chuyện đó.
Giờ em lại có những ngón tay thành thục.
Anna tiếp tục đan những đoạn mây vòng quanh và vòng quanh, trên và dưới, trên và dưới. Trong khi em đang làm việc một cách thành thục, gọn gàng, nhanh nhẹn, một bài hát mới tự động vang lên trong tim em.
Một món quà Giáng sinh,
Mình đang làm một món quà Giáng sinh.
Món quà mình tự tay làm đấy.
Món quà từ đôi tay mình đây.
Một món quà Giáng sinh,
Một điều bất ngờ cho món quà Giáng sinh!
Mình đang tự tay làm đấy.
Rồi Papa sẽ hay.
Em chưa từng biết đến một niềm vui như thế. Nhưng cô Williams yêu cầu các em dừng lại khi còn lâu nữa họ mới hoàn thành.
“Vẫn còn có một thứ gọi là đánh vần,” cô nói tỉnh queo. “Và môn Số học nữa, Jimmy.”
Dù vậy, ngày hôm sau cô lại cho các em thời gian để đan giỏ. Dần dần, thành giỏ cao lên. Anna đã đan xong những que mây tròn mảnh và bắt đầu đan những thanh bằng. Vào rồi ra, vào rồi ra.
“Mỏi tay quá đi,” Josie than vãn. Chiếc giỏ của cô bạn trông cũng rất nham nhở.
Tay Anna không mỏi một chút nào. Và cái giỏ của em không hề nham nhở.
“So với mấy đứa nhóc thì con bé khá quá, cô nhỉ?” Bernard nói với cô Williams.
“Không chỉ là so với mấy đứa nhóc đâu,” cô Williams đáp. “Anna có khả năng thiên bẩm trong việc chịu đựng những nỗi đau vô tận.”
Ngay cả Bernard cũng cần được giải thích câu đó, dù cậu đã nói tiếng Anh suốt cả đời.
Ước gì mình cũng có thể làm tặng anh ấy một món quà, Anna nghĩ. Và Isobel và Ben… và cô Williams… và bác sĩ Schumacher.
Em sẽ không bao giờ làm kịp. Không thể làm thêm năm món quà nữa! Em, kẻ trước đây chưa bao giờ làm được một món đồ nào cho đến khi cô Williams hướng dẫn em cách làm. Nhưng em suy nghĩ về chuyện đó, khi đôi tay em kéo những đoạn mây dài qua và đẩy chúng trở lại. Em suy nghĩ và bắt đầu nhìn ra mình có thể làm được như thế nào.
Nhưng chiếc giỏ này phải được làm cho xong trước đã. Sự phấn khích của em tăng dần khi em tiến gần đến phần cuối. Khi em chỉ còn cách miệng giỏ năm xăng ti mét, em trở lại với những đoạn mây tròn mảnh. Giống như làm đường viền vậy. Rồi, đột nhiên, nó đã hoàn tất. Nó cao gần ba mươi xăng ti mét. Các mặt bên hơi uốn ra ngoài một chút, trông rất duyên dáng. (Một số bạn khác không làm được như thế này. Giỏ của họ dựng thẳng lên trông như ống khói.) Tất cả các đầu đều được nhét giấu vào trong gọn gàng. Không có chỗ nào bị hở. Anna chầm chậm quay nó một vòng, ngắm nhìn đầy thỏa mãn.
“Các em hãy lấy bút chì và viết hoa tên viết tắt của mình ở dưới đáy giỏ,” cô Williams hướng dẫn. “Cô đã sắp xếp để chúng có thể được sơn màu ở trường khiếm thị. Cô không muốn các em lấy nhầm của nhau khi chúng trở lại.”
Anna cười vang. Làm như em sẽ nhầm lẫn cái giỏ của mình với ai khác vậy! Em viết hoa những chữ cái viết tắt tên mình rõ ràng trên gỗ trắng.
A. E. S.
Rồi những cái giỏ được mang đi.
Ở nhà, bốn anh chị kia đang bận rộn với những kế hoạch của họ.
Gretchen cứ ngóng đợi Papa đề nghị cho em tiền để em có thể từ chối. Papa hình như đã quên rồi.
“Tốt nhất là em cứ nói với cha đi,” Rudi quyết định. “Chúng ta không muốn cha mẹ phải lo nghĩ.”
“Về món tiền Giáng sinh ấy, Papa…” Gretchen mở lời trong bữa tối hôm đó.
Mama cắt ngang. Mặt mẹ đỏ bừng và mẹ không nhìn vào mấy đứa con trong khi nói. Mẹ nhìn chằm chằm vào một điểm trên mặt bàn.
“Gretchen, mẹ đang định nói với con chuyện đó. Năm nay Papa và mẹ không muốn nhận quà gì cả. Tình cảm của các con, vậy là đủ với cha mẹ rồi. Cha mẹ… Thật sự thì, cha mẹ muốn như vậy. Đương nhiên vẫn sẽ có cây thông Giáng sinh. Đừng sợ. Nhưng mà…”
“Không sao đâu, Mama,” Gretchen cố chen vào nói. “Con… chúng con…”
Rudi đá em dưới gầm bàn và em im bặt.
“Tụi con hiểu,” Rudi nói với cha mẹ. “Đừng lo ạ.”
Sau đó, khi đám trẻ được ở một mình trong chốc lát, cậu nói với mấy đứa em, “Như thế này còn tốt hơn. Cha mẹ sẽ không trông đợi một cái gì cả. Sẽ là một bất ngờ thật sự.”
“Ba bất ngờ thật sự,” Fritz nhắc anh cùng tiếng cười rinh rích.
Anna không nói một lời.
Khi đêm Giáng sinh đang đến càng lúc càng gần, bốn đứa con lớn đều không nói cho nhau biết các em đang tính làm gì, nhưng những gợi ý cứ bay tới bay lui. Gretchen giấu món đồ đan len của em nhanh như chớp khi Papa và Mama vào phòng và em không để cho ai nhìn kỹ nó cả. Nhưng bọn họ đều biết nó có màu xanh biển - và rồi thứ gì đó màu vàng.
Cặp sinh đôi xúc tuyết sau giờ học. Không nhiều người có thể trả tiền xúc tuyết, nhưng Frieda và Fritz đã đi gõ cửa từng nhà một cho đến khi các em tìm được hai, ba khách hàng.
Rudi thì bận chơi khúc côn cầu.
“Đừng lo cho anh. Anh còn bao nhiêu ngày nữa cơ mà,” cậu nói với các em.
“Nhưng mà anh định tặng gì?” Fritz bám riết lấy anh. “Cho tụi em biết sơ sơ thôi. Tụi em sẽ tặng một thứ mà Papa sẽ rất thích, một thứ Papa không có - mà lại luôn luôn muốn có.”
“Tụi em hy vọng là thế,” Frieda thêm vào.
“Của anh sẽ là một thứ đặc biệt cho Giáng sinh… Mấy đứa sẽ thấy khi đến lúc đó. Anh phải đi đây.” Rudi đi lướt qua họ và biến mất vào thế giới mùa đông của băng cứng với gậy và bóng khúc côn cầu. Cậu cảm thấy mình hoàn toàn là một người Canada.
Anna không tiết lộ chút gì cả. Không ai biết, không ai nghi ngờ dù chỉ một giây rằng em cũng đang làm một món quà Giáng sinh. Bốn anh chị em kia không hề nghĩ đến em chút nào.
