KHẮP NƠI Ở TORONTO, những ô cửa kính của các cửa tiệm, những ánh đèn màu sặc sỡ, những chương trình phát thanh và cuộc diễu hành của ông già Noel nói với lũ trẻ rằng Giáng sinh đang đến gần. Fritz và Frieda đã được yêu cầu hát song ca bằng tiếng Đức tại buổi hòa nhạc Giáng sinh ở trường. Rudi đã hỏi xin một con chó. Giáng sinh năm nào anh cũng xin như thế, dù tất cả lũ con, kể cả Rudi, đều biết rằng anh sẽ không có được. Mama nói năm đứa con đã đủ thành sở thú rồi.
Trận tuyết đầu tiên rơi và tan hết vào khoảng giữa buổi sáng. Đợt thứ hai nhỏ xuống những bông tuyết mập mạp biếng nhác và nằm trên mặt đất như kẹo bông gòn trong suốt cả hai ngày.
“Ở đây họ có cây thông Giáng sinh không vậy, anh Ernst?” Mama hỏi.
Đôi mắt mẹ lấp lánh. Anna chắc chắn là mẹ đang đùa. Tuy vậy, em vẫn cảm thấy sợ hãi trong giây lát cho đến khi Papa nói, “Hẳn rồi!”
Bất chấp sự quả quyết của cha, bất chấp tuyết và những bài hát mừng và cuộc trò chuyện về chú chó con mà các em sẽ không có, bất chấp việc mọi thứ đều bắt đầu hướng về Giáng sinh, vẫn có một sự không thoải mái ở trong nhà. Lũ trẻ cố gắng vờ như nó không tồn tại. Dù sao thì Mama và Papa cũng đã nói về Giáng sinh - có điều không giống ngày xưa. Trước đây lúc nào họ cũng háo hức bắt tay vào việc lên kê hoạch. Năm nay, họ nhìn nhau một cách thản nhiên và cứ lặng im không nói gì.
“Anh Rudi, có chuyện gì với Papa và Mama vậy?” cuối cùng Fritz cũng hỏi thành lời.
“Anh không chắc nữa,” Rudi chầm chậm nói.
Mình biết, Anna nghĩ.
Em không nói gì bởi vì Rudi là anh cả. Anh là người quyết định những chuyện quan trọng như thế. Mặc dù, có thể, Rudi không có một người bạn như Isobel, người có thể giải thích cho anh.
Chính là vì cuộc khủng hoảng, Anna tự nói với bản thân một cách đầy hiểu biết. Chính là vì không có đủ tiền.
Gretchen, chứ không phải Rudi, cũng luận ra cùng một câu trả lời. Một vài ngày sau, khi lũ trẻ ở nhà một mình, chị đã nói rõ chuyện đó.
“Người ta còn không mua đủ dùng ở tiệm,” chị nói. “Chị nghĩ họ không có đủ tiền tổ chức Giáng sinh như chúng ta hồi ở Frankfurt.”
Nói dứt lời, cô chị thở dài thườn thượt. Anna biết giấc mơ về một đôi giày trượt của chị đã tan tành rồi.
Rudi trừng mắt nhìn Gretchen.
“Hừm, chúng ta không thể làm được gì về chuyện đó cả,” anh nói, buông mình xuống ghế của Papa. “Tất cả chúng ta đều phải đi học.”
“Nếu em đủ lớn, em sẽ nghỉ học và đi làm,” Fritz tuyên bố.
Giọng cậu đầy vẻ khao khát khiến cả lũ cười ầm. Ai cũng biết Fritz thích đi học đến mức nào! Nếu không được Frieda giúp, chắc cậu đã thi trượt từ lâu lắm rồi. Cậu thông minh nhưng đồng thời cũng lười biếng.
“Cả lũ đều sẽ rất mừng nếu không phải đi học, thằng Dummkopf[1] này!” Rudi nói.
Mình thì không, Anna nghĩ thầm.
Từ rất lâu rồi, em đã mơ về một thiên đường không có trường học. Thật kỳ quặc khi bỗng chốc em nhận ra rằng giờ đây em nhớ trường học đến mức nào.
“Ngày mai tất cả suy nghĩ kỹ đi,” Rudi nói. “Bọn trẻ con trong sách luôn có những sáng kiến cứu gia đình khỏi bị chết đói. Đi học xong là phải về nhà ngay và chúng ta sẽ so sánh các ghi chú. Chắc chắn phải có gì đó chứ!”
Tuy vậy, khi các em xuống ăn điểm tâm vào sáng hôm sau, Rudi đã có sẵn một ý tưởng.
“Đó là gì vậy, anh Rudi?” Frieda thì thầm thành tiếng trong khi Mama vào bếp một lúc. Papa đã đi ra tiệm trước khi có người xuống nhà.
“Suỵt,” Rudi cảnh cáo em, nhíu mày lại. Mama đang quay trở lại. “Tối nay cứ về nhanh. Lúc đó anh nói cho.”
Mama, người đã từng đọc được chính xác suy nghĩ của các em, lại có vẻ không nhận ra sự khuấy động đầy phấn khích khi bọn trẻ rời nhà đi học. Khi Anna đóng cửa lại sau lưng mình, Mama còn đang lấy áo khoác trong tủ. Mỗi sáng mẹ đều vội vã ra cửa tiệm ngay khi các em rời nhà.
Hôm đó Anna cũng đã cố nghĩ nhưng em còn bận học thuộc lòng một bài thơ mới và chỉ cho Ben cách nhớ khi cộng. Dù sao thì, anh Rudi cũng có đáp án rồi.
“Tớ mong đến tối nay quá,” em hổn hển nói với Isobel sau giờ học và vội vã rảo bước về nhà nhanh hết tốc lực.
Em vẫn về trễ. Em phải đi đoạn đường xa hơn mọi người và vỉa hè rất trơn trượt. Các anh chị sẽ bắt đầu mà không có em, dĩ nhiên rồi. Tuy vậy, em vẫn thở không ra hơi khi kéo mở cửa trước.
Từ ngoài hành lang, vừa chật vật cởi khăn quàng, áo khoác, găng tay và mũ trùm đầu, em vừa dỏng tai lên nghe.
Rudi đang thao thao bất tuyệt. Em có thể nghe thấy giọng anh nhấn nhá lên xuống khi anh nói. Papa thỉnh thoảng cũng làm thế.
“Vậy đó là những gì chúng ta sẽ làm,” anh nói. “Năm nay, chúng ta sẽ tự tay chuẩn bị quà cho cha mẹ và tiết kiệm tiền Giáng sinh mà Papa luôn phát. Khi cha mẹ cho em tiền, Gretchen, em có thể chỉ nói, ‘Cảm ơn cha mẹ, nhưng lần này chúng con đã quyết định sẽ tự sắp xếp.’ Càng nghĩ anh càng tin chắc rằng cha mẹ đang lo lắng chuyện tiền bạc cho Giáng sinh cũng như bất kỳ chuyện gì khác. Ý anh là, chúng ta có thể mặc quần áo cũ của nhau hay đại loại thế. Và Mama đã cẩn thận hơn về thức ăn. Nên mấy món quà hẳn là một vấn đề. Thật tốt là chúng ta không tặng quà cho nhau.”
Mọi người nhao nhao nói cùng một lúc. Anna nhét găng tay vào túi áo khoác, nhoẻn miệng cười. Được lắm anh Rudi!
“Ý kiến hay!” Fritz không biết rằng anh đang nói đúng ý em.
“Em không cần anh bảo em phải nói gì với Papa.” Gretchen hếch mũi lên trời. Rồi Anna, từ ngưỡng cửa, trông thấy chị nhe răng cười với anh trai. “Nhưng đúng là anh nói nghe rất cao cả,” chị thừa nhận. “Anh nói lại lần nữa đi.”
Trong khi Gretchen luyện tập câu đó bằng một giọng thánh thót không chân thực và Anna cúi xuống để cởi khóa đôi giày cao su, hai anh chị sinh đôi hò hét phản đối để gây chú ý.
“Nhưng mà, anh Rudi, tụi em đâu có khéo tay.”
Anna đột nhiên cảm thấy ớn lạnh. Em mở cái khóa tiếp theo. Nó cứng ngắc. Anh Rudi sẽ nói gì đây?
“Em có kiếm tiền được không?” Rudi muốn biết.
“Ừm… có lẽ,” Fritz nói liều cho cả hai.
“Vậy mua cho cha mẹ cái gì đó đi,” Rudi phẩy qua một bên nỗi lo của các em. Cậu sẽ không để cho bất kỳ ai hay bất kỳ cái gì cản trở kế hoạch của cậu. “Đó cũng là việc chính anh sẽ làm.”
“Bằng cách nào?”
“Mấy đứa sẽ thấy. Anh hứa với mấy đứa một điều. Nó sẽ là món quà tuyệt nhất cho cả hai người,” Rudi huênh hoang.
Anna đá văng đôi ủng của mình. Bốn anh chị quay lại khi nghe tiếng động đó và phát hiện ra em. Em nhìn họ, khi vẻ chán ngán lần lượt lộ ra trên khuôn mặt từng người.
“Anna thì có thể tặng cha mẹ cái gì chứ?” Gretchen là người nói ra thành lời.
“Ôi, nó đâu có tính. Nó mới có chín tuổi mà,” Rudi nói nhanh. Nhìn lên trần nhà, đột nhiên anh bắt đầu huýt sáo.
Anh đã sai khi nói em không được tính. Với Ben, em được tính. Với Isobel. Với Papa. Với cô Williams. Anna biết điều đó. Nhưng những từ ấy vẫn làm em đau nhói.
Dù vậy, em vẫn có thể làm một món quà Giáng sinh cho cha mẹ em chứ? Anh Rudi có thể dễ dàng kiếm tiền. Chính anh đã nói thế. Và chị Gretchen đan len giỏi gần bằng Mama. Hai anh chị sinh đôi, Anna chắc chắn, sẽ tìm được cách nào đó.
Họ đầy trí tưởng tượng, em nghĩ.
Một mình em không thể làm được gì.
Gretchen, vẫn đang nhìn em chằm chằm, chợt kêu lên, “Em đừng lo, Anna. Chị sẽ đan cái gì đó giùm cho em. Nếu chị bắt tay vào làm ngay từ bây giờ, chị sẽ có thời gian, chị chắc chắn.”
Trước khi Anna kịp trả lời, Rudi đã nói một cách lỗ mãng, “Ôi, Gretel, đừng có ngốc thế. Khi cha mẹ biết chúng ta sẽ tự làm quà tặng thì họ cũng không trông đợi bất kỳ cái gì từ nó đâu. Anh nghĩ chúng ta nên cố gắng chuẩn bị cho cha mẹ những thứ thực sự tuyệt vời.”
Con bé Anna Solden đã sống ở Frankfurt sẽ thấy rằng anh Rudi nói đúng và bỏ cuộc. Nhưng đây là một Anna khác. Em giờ đã dũng cảm hơn, lớn hơn một chút, và khéo tay hơn nhiều rồi. Giờ đây, thỉnh thoảng em có thể trông thấy cả lỗ kim. Em tiến một bước vào phòng và rồi một bước nữa. Em vẫn chưa nói gì cả nhưng em đang suy nghĩ nhiều hơn bao giờ hết.
Vẽ chăng? Cô Williams thích những bức vẽ của em. Em có thể xếp mấy bức vào thành một dạng sách tranh.
Nhưng anh Rudi có thể vẽ những con ngựa phi nước đại thực sự đang chạy ngang trang giấy và chị Frieda thường ngồi phác họa Mama khi mẹ ủi đồ, hoặc Papa khi đang đọc sách, và bất kỳ ai cũng có thể đoán ra ngay họ là ai và họ đang làm gì.
Không phải tranh vẽ, Anna quyết định.
“Anh xấu tính thật đấy, Rudi,” Gretchen nổi cáu. “Dĩ nhiên Anna sẽ muốn tặng cái gì đó. Và vì thế em sẽ đan giùm cho con bé cái gì đó. Nếu là đồ Anna tặng thì đâu cần phải là thứ gì to tát hay đặc biệt.”
Câu nói cuối cùng đâm thẳng vào Anna như một lưỡi dao. Đột nhiên, em ngừng suy nghĩ, cằm em hất lên. Phía sau cặp kính to đùng, đôi mắt em lóe lên sự giận dữ và bẽ bàng. Họ sẽ thấy. Em sẽ cho họ thấy.
“Em sẽ tặng món quà của chính mình, cảm ơn chị rất nhiều, thưa quý cô Gretchen.” Em ném ra lời lẽ như những mũi tên. “Chị có thể giữ lại những món đồ đan ngu ngốc cổ lỗ sĩ ấy. Người ta chỉ nói mình thích chúng để làm chị vui thôi. Ai cũng biết nó đầy lỗi.”
Rồi, trước khi bất kỳ ai trong số họ có thể đập lại để nhắc cho em nhớ em là ai - đứa em út, đứa Dummkopf, Anna Ấm Ớ - em xoay người và rời khỏi phòng.
Em cắm cúi đi về phía cầu thang, không quan tâm họ sẽ nói gì, nhưng em vẫn nghe tiếng Rudi dù em có muốn hay không.
“Anh đã nói với em rồi, Gretchen,” anh chế giễu. “Giúp Anna cũng giống như cố xoa đầu một con chó dữ thôi.”
Nhưng Gretchen không đáp lại. Anna dừng bước. Gretchen vẫn không nói gì.
Ngay lập tức, Anna ước gì em đã không nói câu cuối ấy về những lỗi đan của Gretchen; nhưng em không quay lại. Chị của em xứng đáng nhận lấy nó.
“Nếu là đồ Anna tặng thì đâu cần phải là thứ gì to tát hay đặc biệt.”
Gretchen nghĩ chị ấy là ai chứ?
Đứng trên đầu cầu thang, Anna xoay người và đi nhìn chính mình trong tấm gương phòng tắm. Em không hứng thú với hình ảnh của mình. Với em, khuôn mặt em trông đờ đẫn và mờ nhạt. Em chưa bao giờ nhìn thấy lúc hai lúm đồng tiền của em hiện lên. Nhưng đôi khi em có thể trò chuyện với bản thân tốt hơn nếu em thấy được chính mình.
“Mình có thể làm một món quà không?” em hỏi cô bé trong gương. “Làm sao mình kiếm được tiền đây? Rất nhiều tiền ấy!” em đế thêm một cách bất cần.
Em cũng có thể ước những điều to tát mà.
Nhưng cô bé trong gương trông cũng nản lòng như cảm xúc của em vậy. Em rụt vai, làm mặt quỷ với chính mình, và quay đi.
Papa có thể giúp, đột nhiên Anna nghĩ.
Nhưng không.
Món quà này phải là một bất ngờ, một bí mật. Sẽ không công bằng nếu đi tìm Papa.
Anna bước thẫn thờ về hốc tường của mình và nằm trên chiếc giường đơn ọp ẹp. Em không còn tìm kiếm cảm hứng gì nữa. Em chỉ hy vọng. Có lẽ, bằng cách nào đó, một điều tuyệt vời sẽ xảy ra.
Nếu là ba tháng trước, em sẽ không mảy may hy vọng.
Cửa trước mở ra và đóng lại. Mama và Papa đã về. Cô con gái út nhà Solden đứng lên và đi xuống cầu thang. Gretchen đã bỏ bánh nướng nhân thịt vào lò. Nó có mùi thơm như thiên đường vậy.
Mama cũng ngửi thấy. Trước khi mẹ cởi áo khoác, mẹ đã ôm Gretchen đầy biết ơn.
“Vậy ra con là đứa con thân yêu nhất tối nay, Gretel của mẹ,” mẹ nói. “Bên ngoài trời lạnh quá. Bánh nướng nóng hổi chính là thứ chúng ta đang cần.”
Anna đang đói và bánh nướng rất ngon, ngay cả khi bên trong không có nhiều thịt mấy. Nhưng em không thể ăn hết phần của mình.
“Con có thấy khỏe không, Liebling?” Mama lỡ miệng nói tiếng Đức trong khi đang lo lắng.
Anna không nhìn lên.
“Con khỏe ạ,” em làu nhàu.
“Trông con không khỏe đâu, có đúng không, anh Ernst?” Mama không chịu bỏ qua chuyện này.
Gretchen cũng nhìn Anna đầy lo lắng. Có phải là vì chuyện mấy món quà không?
“Kệ con bé đi, Klara,” Papa nói nhẹ nhàng. “Con nó chỉ muốn chừa bụng để ăn món tráng miệng thôi, đúng không, Anna?”
Anna cúi gằm xuống để khuôn mặt em chìm trong bóng tối. “Đúng ạ,” em cố gắng trả lời.
Sau đó, em phải ăn hết sạch phần tráng miệng của mình. Đó là một quả táo, thuộc giống Tailman Sweet, loại yêu thích của em. Anna nhai và nuốt, nhai và nuốt. Quả táo không có vị gì cả.
Ngay khi có thể, em đứng lên và sửa soạn đi ngủ.
“Anna, con ngủ sớm vậy à?” Mama thò đầu qua bức rèm Anna đã cẩn thận kéo hết cỡ để che.
Anna nằm im lìm và giữ cho mắt nhắm chặt. Em hít những hơi thở dài và đều đặn. Cuối cùng, mẹ em nhón chân rời đi.
Rồi Anna mở mắt ra. Một lần nữa, em cố suy nghĩ. Chắc chắn phải có gì đó em làm được để xứng với những lời nói mà em đã vung ra một cách quá sức tự hào và khiêu khích vào các anh chị mình.
Em nghĩ và nghĩ. Phải có cách nào đó chứ. Nhất định phải có.
Nhưng khi em bước vào lớp sáng hôm sau và gục mặt xuống bàn, Anna Solden vẫn chưa có dù chỉ là một ý tưởng.
Và em đã từ bỏ hy vọng.
[1] Tiếng Đức: kẻ ngốc nghếch.
