[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: NONE

Ngày xửa ngày xưa, có một vị vua vô cùng vĩ đại, được thần dân hết mực kính yêu, và được tất cả các nước láng giềng lẫn đồng minh nể trọng đến mức người ta có thể quả quyết ngài là bậc quân vương hạnh phúc nhất trên đời. Sự may mắn ấy càng được nhân lên gấp bội khi ngài kết duyên với một nàng công chúa vừa xinh đẹp vừa đức hạnh, người đã cùng ngài chung sống trong niềm hạnh phúc trọn vẹn. Thuở ấy, từ cuộc hôn nhân viên mãn này, một nàng công chúa chào đời với biết bao phẩm chất tuyệt vời, khiến họ chẳng mảy may tiếc nuối vì không sinh thêm những người con khác.

Sự tráng lệ, gu thẩm mỹ tinh tế và sự sung túc ngự trị khắp chốn hoàng cung; nơi đây có những vị đại thần thông thái và tài ba, những triều thần mực thước và tận tụy, cùng những bề tôi trung thành và chăm chỉ. Những dãy chuồng ngựa rộng lớn quy tụ toàn những tuấn mã đẹp nhất thế giới, khoác trên mình những tấm bươu bạt xa hoa; nhưng điều khiến những vị khách lữ hành ngạc nhiên hơn cả khi đến chiêm ngưỡng chính là sự xuất hiện, ở ô chuồng đẹp nhất, của một chú lừa chúa với đôi tai dài thượt.

Thực ra, nhà vua đặt chú lừa này vào một vị trí đặc biệt và trân trọng như vậy không phải do hứng thú bất chợt mà có lý do hẳn hoi. Những phẩm chất đặc biệt của loài vật quý hiếm này hoàn toàn xứng đáng với sự ưu ái đó, bởi tạo hóa đã ban cho nó một cơ chế kỳ lạ đến mức phân của nó, thay vì giống như những loài lừa khác, lại được phủ đầy những vương miện vàng rực rỡ và muôn vàn đồng louis vàng mỗi sớm mai, cứ thế được thu lượm đều đặn mỗi ngày.

Vì những thăng trầm của cuộc đời vẫn luôn chờ đợi các vị vua cũng như thần dân của họ, và niềm vui thì luôn xen lẫn nỗi buồn, chuyện đã xảy ra là Hoàng hậu đột nhiên lâm bệnh nặng, và bất chấp y học cùng tài nghệ của các ngự y, chẳng tài nào tìm ra thuốc chữa. Khắp vương quốc chìm trong tang tóc khôn nguôi. Nhà vua, dẫu cho có câu tục ngữ nổi tiếng rằng hôn nhân là nấm mồ của tình yêu, vẫn vô cùng sâu nặng nghĩa tình với người vợ hiền, đau đớn khôn cùng và khẩn thiết thề nguyện trước mọi đền thờ trong vương của mình, sẵn sàng đổi mạng lấy mạng cho người ái thê yêu dấu; nhưng mọi lời khẩn cầu thần linh và các bà tiên đều trở nên vô ích. Hoàng hậu, cảm nhận được giờ phút cuối cùng đang đến gần, cất lời với người chồng đang đầm đìa nước mắt: "Thiếp thiết nghĩ nên thưa với chàng một chuyện trước khi nhắm mắt xuôi tay: nhỡ ra, nếu chàng có ý định tái giá..." Nghe đến đây, nhà vua òa khóc thảm thiết, cầm lấy đôi bàn tay của vợ và quả quyết rằng chẳng ích gì khi bàn chuyện rổ rá cạp lại với ngài.

"Không, ái khanh của ta," cuối cùng ngài thốt lên, "hãy nói cho ta hay làm thế nào để ta có thể đi theo nàng."

Hoàng hậu tiếp lời với một giọng điệu dứt khoát chỉ càng làm tăng thêm tiếng khóc than của nhà vua: "Giang sơn cần có người nối dõi, và vì thiếp chỉ sinh cho chàng một cô con gái, triều đình sẽ giục giã chàng sinh ra những hoàng tử giống như chàng; nhưng thiếp khẩn khoản xin chàng chớ vội xiêu lòng trước những lời van nài của thần dân cho đến khi tìm được một nàng công chúa đẹp hơn và hoàn dung hơn thiếp. Thiếp cầu xin chàng hãy thề với thiếp điều đó, rồi thiếp mới có thể nhắm mắt ra đi trong thanh thản."

Biết đâu đấy, Hoàng hậu, vốn là người không thiếu lòng tự tôn, đã đòi hỏi lời thề này với niềm tin chắc rằng chẳng có ai trên đời sánh kịp nàng, và nhờ đó yên tâm rằng nhà vua sẽ chẳng bao giờ tái giá. Dù sự tình có ra sao đi nữa, cuối cùng nàng cũng qua đời, và chưa từng có người chồng nào khóc thương nhiều đến thế; nhà vua ngày đêm gào khóc sướt mướt, và việc tuân thủ tỉ mỉ các nghi thức để tang vợ, dù là nhỏ nhất, cũng là công việc duy nhất của ngài.

Nhưng ngay cả những nỗi đau lớn lao rồi cũng có hồi kết. Sau một thời gian, các bậc đại thần trong triều tề tựu lại và diện kiến nhà vua, nài nỉ ngài rước vợ mới. Ban đầu, thỉnh cầu này nghe thật khó chấp nhận và khiến ngài rơi những giọt nước mắt mới. Ngài viện dẫn những lời thề đã hứa với Hoàng hậu, và thách thức các vị cận thần tìm ra một nàng công chúa xinh đẹp và hoàn mỹ hơn nàng, bởi ngài đinh ninh điều đó là bất khả thi. Thế nhưng, triều đình lại xem nhẹ lời hứa ấy, cho rằng nhan sắc chẳng mấy quan trọng miễn là vị hoàng hậu mới đức hạnh và dễ sinh nở. Bởi giang sơn cần các Hoàng tử để duy trì hòa bình và thịnh vượng, và dẫu quả thật là Công chúa, ái nữ của ngài, có đủ mọi phẩm chất cần thiết để trở thành một vị Nữ hoàng vĩ đại, thì ngắt nỗi nàng tất yếu phải chọn một người ngoại tộc làm phu quân, để rồi kẻ xa lạ ấy sẽ mang nàng đi mất. Trái lại, nếu kẻ ấy ở lại vương quốc của nàng và cùng nàng chia sẻ ngai vàng, những đứa con của họ sẽ không được xem là dòng máu thuần chủng bản xứ, và cứ thế, khi không có vị Hoàng tử mang họ của ngài, các dân tộc láng giềng sẽ châm ngòi chiến tranh, và vương quốc sẽ lụi tàn.

Nhà vua, trước những cân nhắc ấy, đã hứa sẽ suy nghĩ lại về chuyện này. Thế là người ta bắt đầu lùng sục khắp các nàng công chúa đang tuổi cập kê để tìm ra người phù hợp. Mỗi ngày, những bức chân dung kiều diễm lại được dâng lên ngài, nhưng chẳng bức nào hứa hẹn được nhan sắc như vị Hoàng hậu quá cố; thay vì đưa ra quyết định, ngài chìm đắm trong nỗi buồn cho đến khi tâm trí u mê mờ mịt. Trong cơn vọng tưởng, ngài tưởng mình lại là một chàng trai trẻ; ngài đinh ninh rằng ái nữ của mình, với tuổi trẻ và sắc đẹp, chính là Hoàng hậu mà ngài từng biết trong những ngày tháng hẹn hò thuở trước, và cứ sống hoài trong quá khứ như thế, ngài giục giã cô gái tội nghiệp nhanh chóng trở thành tân nương của mình.

Nàng công chúa trẻ tuổi, vốn là người đức hạnh và nết na, liền sụp xuống chân nhà vua - phụ vương của nàng - và khẩn nài bằng tất cả tài hùng biện có được, mong ngài đừng ép buộc nàng ưng thuận cái ước muốn trái với luân thường đạo lý ấy.

Nhà vua, trong cơn cuồng loạn, chẳng thể hiểu nổi lý do vì sao nàng lại tuyệt vọng từ chối đến thế, bèn yêu cầu một vị tư tế dòng Druid già tuổi đến để giải tỏa tâm tư cho Công chúa. Hỡi ôi, vị tư tế này vốn mang tâm địa tham lam hơn là kính Chúa, đã nhẫn tâm bán rẻ sự ngây thơ và đức hạnh để đổi lấy ân sủng của một vị quân vương vĩ đại, thay vì tìm cách đưa nhà vua trở lại với minh triết, ông ta lại hùa theo và cổ vũ cơn hoang tưởng của ngài.

Nàng công chúa trẻ tuổi, đau đớn đến cùng cực, cuối cùng cũng nhớ tới Bà tiên Hoa Tử Đinh Hương, mẹ đỡ đầu của nàng; quyết tâm đến tìm người tham vấn, nàng lên đường ngay trong đêm ấy trên một cỗ xe nhỏ xinh xắn do một chú cừu to lớn biết rõ mọi ngả đường kéo đi. Khi nàng đến nơi, Bà tiên, người vẫn luôn yêu thương Công chúa, liền bảo rằng bà đã biết hết những điều nàng định nói, nhưng nàng chẳng cần phải sợ hãi điều gì cả, bởi sẽ chẳng có tai họa nào giáng xuống nếu nàng thành tâm tuân theo những chỉ huấn của tiên bà. "Bởi vì, đứa con dấu yêu của ta," tiên bà bảo nàng, "nếu thuận theo ý muốn của phụ vương con thì đó là một tội lỗi tày trời, nhưng con hoàn toàn có thể tránh được điều đó mà không làm ngài phật ý. Hãy bảo ngài rằng để thỏa mãn một sở thích kỳ quặc của con, ngài phải may cho con một chiếc áo khoác có màu của thời tiết. Dù có yêu thương con đến đâu và quyền lực đến mấy, ngài cũng chẳng bao giờ làm được điều đó đâu."

Công chúa hết lòng cảm ơn mẹ đỡ đầu, và sáng hôm sau, nàng thưa với nhà vua đúng như lời Bà tiên đã dạy, đồng thời quả quyết rằng sẽ chẳng ai chiếm được trái tim nàng nếu không dâng tặng nàng một chiếc áo có màu của thời tiết. Nhà vua, vô cùng mừng rỡ và tràn đầy hy vọng, liền triệu tập những thợ may lành nghề nhất và đòi hỏi họ phải hoàn thành tấm áo này bằng được; bằng không, tất cả sẽ phải lên đoạn đầu đài. Nhưng ngài đã được cứu khỏi việc phải dùng đến biện pháp cực đoan ấy, bởi sang ngày thứ hai, họ đã mang đến tấm áo ao ước bấy lâu. Bầu trời xanh thẳm nhất khi được viền những đám mây vàng cũng chẳng thể sánh bằng vẻ đẹp lộng lẫy của chiếc áo khi được mở ra. Vậy nhưng, Công chúa lại vô cùng buồn rầu vì điều đó và chẳng biết phải làm sao.

Một lần nữa, nàng lại tìm đến Bà tiên đỡ đầu. Vị tiên bà lấy làm ngạc nhiên vì kế hoạch của mình đã thất bại, bèn bảo nàng hãy đòi thêm một chiếc váy thứ hai có màu của mặt trăng.

Nhà vua lại một lần nữa tìm kiếm những thợ thủ công khéo léo nhất và đích thân ra lệnh cho họ phải làm ra một chiếc váy có màu của mặt trăng; và khốn cho họ nếu khoảng thời gian từ lúc ban lệnh cho đến khi mang váy đến mà vượt quá hai mươi tư tiếng.

Công chúa, dẫu vô cùng mãn nguyện khi nhận được chiếc váy, vẫn không giấu được nỗi ưu tư khi ở bên các thị nữ và nhũ mẫu. Bà tiên Hoa Tử Đinh Hương, Đấng thấu suốt mọi sự, liền vội vã đến an ủi nàng và bảo: "Hoặc là ta đã nhầm lẫn lớn, hoặc chắc chắn rằng nếu con đòi một chiếc váy có màu của mặt trời, cuối cùng chúng ta sẽ làm khó được nhà vua phụ vương con, bởi việc dệt một chiếc áo như thế là hoàn toàn bất khả thi; dẫu sao thì chúng ta cũng thủ đắc thêm được thời gian."

Thế là Công chúa lại đòi thêm một chiếc váy nữa theo lời Bà tiên chỉ vẽ. Vị quân vương u mê chẳng thể từ chối ái nữ bất cứ điều gì, và ngài không tiếc nuối dâng hiến toàn bộ số kim cương và hồng ngọc trên vương miện của mình để hỗ trợ cho công trình vĩ đại này; chẳng có gì bị tiếc rẻ để làm sao cho chiếc váy rực rỡ tựa thái dương. Và quả thực, khi chiếc váy xuất hiện, tất cả những ai mở nó ra đều buộc phải nhắm nghiền mắt lại bởi ánh hào quang quá đỗi chói lóa. Mà ngẫu nhiên thay, kính râm và kính màu khói cũng ra đời từ dạo ấy.

Công chúa biết tính sao đây? Chưa từng có tấm áo nào đẹp và tinh xảo đến thế được trần thế chiêm ngưỡng. Nàng ngẩn ngơ đến chết lặng, rồi viện cớ ánh sáng quá chói làm tổn thương đôi mắt, nàng lui về phòng riêng và tìm thấy Bà tiên đang đợi sẵn ở đó.

Trông thấy chiếc váy tựa mặt trời, Bà tiên Hoa Tử Đinh Hương đỏ bừng vì giận dữ. "Ồ! Lần này thì, con yêu ạ," bà nói với Công chúa, "chúng ta sẽ đặt nhà vua vào một thử thách kinh khủng. Dẫu cho ngài có cuồng loạn đến đâu, ta nghĩ ngài cũng sẽ phải chấn động đôi chút trước yêu cầu mà ta sắp xui con đưa ra; đó là xin ngài ban cho bộ da của con lừa mà ngài vô cùng sủng ái, thứ đã mang lại cho ngài nguồn tài chính dồi dào để trang trải mọi chi phí. Hãy đi đi, và đừng quên đòi cho bằng được bộ da ấy." Công chúa mừng quýnh vì tìm thấy thêm một lối thoát; bởi nàng đinh ninh rằng phụ vương chẳng đời nào nhẫn tâm hy sinh chú lừa cưng, bèn đi tìm ngài và thổ lộ tâm nguyện mới nhất của mình.

Mặc dù nhà vua hết sức kinh ngạc trước thỉnh cầu kỳ quặc này, ngài vẫn không do dự làm cho ái nữ thỏa lòng; chú lừa tội nghiệp đã bị hiến tế và tấm da được long trọng mang đến cho Công chúa. Thấy chẳng còn con đường nào khác để tránh khỏi vận rủi, nàng vô cùng tuyệt vọng.

Đúng lúc ấy, mẹ đỡ đầu của nàng xuất hiện. "Con đang làm gì thế, con yêu?" bà hỏi khi thấy Công chúa đang bứt tóc, đôi má xinh đẫm lệ. "Đây chính là khoảnh khắc hạnh phúc nhất trong đời con đấy. Hãy quấn tấm da này vào người, rời khỏi hoàng cung và bước đi chừng nào chân con còn tìm thấy mặt đất để đặt bước: khi người ta hy sinh tất cả vì đức hạnh, thần linh ắt biết cách đền đáp xứng đáng. Đi đi, và ta sẽ lo sao cho tài sản của con theo sát gót chân; bất cứ nơi nào con dừng chân, chiếc rương đựng xiêm y và châu báu của con sẽ theo bước chân con đến đó, và đây là chiếc đũa thần ta ban cho con: hãy gõ xuống đất khi con cần đến chiếc rương, nó sẽ hiện ra trước mắt con; nhưng hãy mau chóng lên đường, chớ chần chừ." Công chúa ôm chầm lấy mẹ đỡ đầu muôn vàn lưu luyến và khẩn nài người chớ bỏ rơi nàng. Đoạn, sau khi bôi nhọ nồi từ ống khói lên khắp người, nàng khoác lên mình tấm da thú gớm ghiếc ấy và bước ra khỏi chốn hoàng cung tráng lệ mà không bị một ai nhận ra.

Sự biến mất của Công chúa gây ra một trận chấn động lớn. Nhà vua, người đã hạ lệnh chuẩn bị một bữa yến tiệc sum suê, đau đớn vô cùng chẳng thể nguôi ngoai. Ngài phái hơn một trăm hiến binh và hơn một nghìn lính ngự lâm đi lùng sủng khắp nơi; thế nhưng Bà tiên Hoa Tử Đinh Hương đã làm cho nàng tàng hình trước những kẻ dò tìm tinh ranh nhất, nhờ đó nàng dễ dàng qua mặt được sự canh phòng của họ.

Trong khi ấy, Công chúa cứ cắm cổ bước đi, đi mãi, xa thật xa; một hồi lâu sau, nàng tìm chỗ nghỉ chân, nhưng dẫu người đời vì thương hại mà bố thí cho chút đồ ăn, bộ dạng nàng lại quá ư lếu thếch và nhếch nhác đến mức chẳng ai muốn giữ lại. Cuối cùng, nàng đặt chân đến một thị trấn xinh đẹp, ngay cổng thành có một trang trại nhỏ. Thuở ấy, vợ bác nông dân đang cần một cô gái để rửa bát đĩa và chăm sóc đàn ngỗng cùng bầy lợn, và khi nhìn thấy một kẻ lang thang rách rưới bẩn thỉu như vậy, bà liền ngỏ ý nhận vào làm. Công chúa, lúc này đã rã rời vì mỏi mệt, liền vui vẻ gật đầu nhận lời. Nàng được xếp cho ở một góc khuất trong nhà bếp, nơi suốt mấy ngày đầu nàng phải hứng chịu những lời trêu chọc thô tục của đám đầy tớ trai, bởi bộ da lừa đã khiến vẻ ngoài của nàng trông thật nhếch nhác và khó ưa. Cuối cùng rồi đám đàn ông cũng chán ngấy những trò hề ấy; hơn nữa, nàng lại vô cùng chăm chỉ trong công việc nên vợ bác nông dân đã quyết định chở che cho nàng. Nàng chăn cừu, lùa chúng vào chuồng khi trời tối, và thả đàn ngỗng ra đồng với sự tháo vát đến mức trông như thể nàng chưa từng làm việc gì khác thế. Mọi việc qua đôi tay ngọc ngà ấy đều được hoàn tất một cách hoàn hảo.

Một ngày nọ, nàng đang ngồi bên dòng suối trong vắt – nơi nàng vẫn thường lui tới để than khóc cho hoàn cảnh éo le của mình – bèn ngước lên ngắm bóng mình dưới mặt nước. Tấm da lừa gớm ghiếc trùm kín từ đầu đến chân khiến nàng không khỏi rùng mình ghê tởm. Trong niềm hổ thẹn, nàng vốc nước rửa sạch khuôn mặt và đôi bàn tay vốn đã trắng ngần hơn cả ngà voi, và một lần nữa, làn da kiều diễm của nàng lại bừng sáng vẻ tươi tắn tự nhiên vốn có. Niềm hạnh phúc khi nhận ra mình vẫn vô cùng xinh đẹp đã khơi dậy trong nàng khao khát được đắm mình dòng nước mát, và nàng đã làm thế. Nhưng rồi nàng đà phải khoác lên mình tấm da lừa xuềnh xoà ấy trước khi quay trở lại trang trại.

May mắn thay, ngày hôm sau lại là một ngày hội lớn, thế là nàng có dư dã thời gian để dùng đũa thần gọi chiếc rương ra, chải chuốt trang hoàng lại bản thân, xức phấn cho mái tóc mây bồng bềnh và mặc lên mình chiếc váy lộng lẫy có màu của thời tiết; ngặt nỗi căn phòng quá đỗi chật chội khiến tà áo chẳng thể xòe rộng ra cho bõ bèn. Nàng công chúa kiều diễm ngắm nhìn chính mình, và hoàn toàn có lý khi mê mẩn vẻ đẹp của bản thân đến mức nàng tự nhủ sẽ lần lượt diện những bộ cánh tráng lệ ấy vào các ngày lễ và chủ nhật để tự tiêu khiển, và nàng đã đều đặn làm thế. Nàng tết hoa và kim cương vào mái tóc óng ả bằng một sự khéo léo tuyệt vời, để rồi thường hay thở dài ngao ngán khi chẳng có ai làm chứng cho nhan sắc của nàng ngoài bầy cừu và đàn ngỗng – những con vật yêu quý nàng hệt như lúc nàng còn khoác tấm da lừa gớm ghiếc đã mang lại cái tên cho nàng ở nông trại.

Vào một dịp lễ nọ, khi Da Lừa vừa khoác lên mình chiếc váy màu mặt trời, hoàng tử của vương quốc sở hữu trang trại ấy đã ghé qua đây để dừng chân nghỉ mệt sau chuyến đi săn. Vị hoàng tử này còn trẻ tuổi và khôi ngô tuấn tú, được phụ vương và hoàng mẫu hết mực yêu thương, và được toàn thể thần dân tôn sùng. Sau khi thưởng thức bữa điểm tâm đạm bạc được dâng lên, chàng liền cất bước đi thanh tra khắp chốn trang trại từ ngóc ngách đến khoảnh sân. Cứ đi dạo hết chỗ này đến chỗ khác như thế, chàng lọt vào một ngõ tối om mà cuối ngõ có một cánh cửa đang khép hờ. Sự tò mò đã thôi thúc chàng áp mắt vào lỗ khóa. Hãy thử tưởng tượng sự kinh ngạc tột độ của chàng khi nhìn thấy một vị công chúa xinh đẹp tuyệt trần, xiêm y lộng lẫy, lại mang phong thái cao quý và đường hoàng đến mức chàng ngỡ mình đang chiêm ngưỡng một vị nữ thần. Sự xốn xang bộc phát trong tim suýt chút nữa đã khiến chàng xô bật cánh cửa, nếu không vì sự kính oái mà dáng hình kiều diễm ấy áp đặt lên tâm trí chàng.

Chàng phải rất vất vả mới dứt ra khỏi con ngõ nhỏ tối tăm ấy, lòng khát khao cháy bỏng muốn tìm ra danh tính của giai nhân ẩn giấu trong căn phòng nhỏ bé kia. Chàng được người ta cho biết đó chỉ là một ả tì nữ chuyên lo việc rửa bát mang biệt danh Da Lừa – xuất phát từ chính tấm da thú mà ả ta lúc nào cũng khoác trên người – và rằng ả ta bẩn thỉu khó ưa đến mức chẳng ai thèm ngó ngàng hay cất lời trò chuyện; ả chỉ vừa được thu nhận vào trang trại ra chiều thương hại để chăn ngỗng mà thôi.

Vị Hoàng tử, dẫu chẳng mấy thỏa mãn với lời giải thích ấy, vẫn nhận ra rằng đám người thô kệch này chẳng biết gì hơn, và việc gặng hỏi thêm cũng chỉ hoài công vô ích. Thế là chàng đành quay về hoàng cung của phụ vương, tâm hồn ngập chìm trong lưới tình không từ nào diễn tả nổi, đôi mắt cứ mường tượng mãi hình bóng tuyệt mỹ của vị nữ thần mà chàng vừa thoáng thấy qua lỗ khóa. Chàng hối hận khôn nguôi vì đã không gõ cửa, và tự hứa với lòng phen sau nhất định sẽ không bỏ lỡ. Thế nhưng cơn lốc bùng cháy của ái tình đã dằn vặt chàng dữ dội đến mức ngay trong đêm ấy, chàng ngã bệnh với một cơn sốt hầm hập, chẳng mấy chốc đã cận kề cửa tử. Hoàng hậu, người chỉ có độc nhất một mụn con trai, vô cùng tuyệt vọng khi mọi phương thuốc đều trở thành vô nghiệm. Bà hứa hẹn những phần thưởng lớn lao cho các ngự y trong vô vọng; dẫu họ đã dốc cạn tài nghệ, chẳng thứ gì cứu vãn được vị Hoàng tử. Cuối cùng, họ đi đến kết luận rằng một nỗi buồn sâu kín nào đó chính là nguyên nhân gây ra cơn sốt kinh hoàng này. Họ bèn tâu lại với Hoàng hậu, vị mẫu thân đầy lòng từ mẫu liền bước vào phòng con trai, khẩn nài chàng thổ lộ tâm tư phiền muộn. Bà quả quyết rằng dẫu cho có là việc nhường cả ngai vàng, phụ vương chàng cũng sẽ sẵn sàng thoái vị mà không chút tiếc nuối; hoặc nếu chàng khao khát một nàng công chúa nào đó, dẫu cho có phải chuốc lấy chiến tranh với phụ vương của nàng hay khiến thần dân oán thán đi nữa, tất cả cũng sẽ được hy sinh để đạt được điều chàng ước nguyện. Bà đầm đìa nước mắt van xin chàng đừng chết, bởi sinh mệnh của họ đều gắn liền với mạng sống của chàng. Hoàng hậu nói chưa dứt lời than khóc đầy xúc động ấy thì Hoàng tử đã rưng rưng lệ.

Cuối cùng, chàng thưa bằng một giọng vô cùng yếu ớt: "Thưa mẫu hậu, con đâu phải kẻ đê tiện mà thèm khát ngai vàng của phụ vương; cầu mong tiên vương trường thọ sống mãi qua nhiều năm tháng, và con sẽ mãi mãi là người bề tôi trung thành, hiếu kính nhất của Người! Còn về những nàng công chúa mà mẫu hậu nhắc đến, con chưa từng nghĩ chuyện kết hôn bao giờ, và hẳn người thừa biết rằng, vâng lệnh người, con sẽ luôn tuân thủ, dẫu cho điều đó có làm con đau đớn khôn cùng."

"A! Con trai của ta," Hoàng hậu đáp lời, "chúng ta sẽ không tiếc bất cứ thứ gì để cứu mạng con. Nhưng con yêu của ta, xin hãy cứu lấy sinh mệnh của ta và của phụ vương con bằng cách nói cho ta biết điều con hằng mong ước, và hãy tin chắc rằng con sẽ đạt được nó."

"Thưa mẫu hậu," chàng đáp, "nếu người muốn con thổ lộ chân tình, con xin tuân mệnh. Quả là một tội ác tày trời nếu để hai sinh mạng vô cùng trân quý ấy lâm vào vòng hiểm nguy. Xin mẫu hậu hãy hay cho, con muốn Da Lừa làm cho con một chiếc bánh ngọt, và mang đến tận nơi cho con khi nó vừa chín tới."

Hoàng hậu vô cùng kinh ngạc trước cái tên lạ lùng ấy, bèn gặng hỏi xem Da Lừa rốt cuộc là ai.

"Thưa mẫu hậu," một trong những cận thần vô tình từng trông thấy cô gái ấy lên tiếng tâu, "Đó là sinh vật gớm ghiếc nhất trần đời chỉ sau loài sói, một ả ở đợ tá túc tại nông trại của người, chuyên nghề chăn ngỗng."

"Chẳng hề gì," Hoàng hậu phán; "con trai ta trên đường đi săn trở về, nhỡ đâu đã từng nếm qua bánh của ả; đó chỉ là một cơn thèm ngẫu hứng mà những kẻ ốm đau thường hay mắc phải. Nói tóm lại, ta muốn Da Lừa, cứ cho là Da Lừa đi chăng nữa, phải làm ngay cho nó một chiếc bánh."

Một sứ giả hộc tốc phi ngựa đến trang trại và truyền lệnh cho Da Lừa phải làm một chiếc bánh dâng lên Hoàng tử thật khéo léo hết mức có thể. Thuở ấy, một số người tin rằng Da Lừa đã sớm nhận ra Hoàng tử ngay khoảnh khắc chàng áp mắt vào lỗ khóa; và rồi, khi ngước nhìn qua khung cửa sổ nhỏ, nàng đã thấy chàng quá đỗi trẻ trung, khôi ngô và tuấn tú, đến mức hình bóng ấy cứ khắc sâu mãi trong tâm trí và thường khiến nàng thở dài vương vấn. Dù sự tình có ra sao đi nữa, Da Lừa, hoặc vì đã từng nhìn thấy chàng, hoặc vì từng nghe người ta ca ngợi hết lời, nay vô cùng mừng rỡ khi nghĩ rằng cuối cùng mình cũng có cơ hội lọt vào mắt xanh của chàng. Nàng tự nhốt mình trong căn phòng nhỏ, trút bỏ lớp da thú gớm ghiếc, tắm rửa mặt mũi tay chân, chải chuốt mái tóc, mặc chiếc áo ngực lộng lẫy bằng bạc sáng ngóng cùng chiếc chân váy thêu ren bạc lấp lánh tương đương, rồi bắt tay vào làm chiếc bánh hằng mong ước. Nàng chọn thứ bột mì hảo hạng nhất, những quả trứng tươi ngon nhất và bơ nguyên chất nhất; và trong lúc đang nhào bột, chẳng biết là vô tình hay hữu ý, chiếc nhẫn nàng đang đeo ở ngón tay bỗng tuột rơi vào khối bột và lẫn vào trong đó. Khi bánh chín, nàng lại khoác vội tấm da lừa gớm ghiếc lên người rồi trao bánh cho sứ giả, tiện thể gặng hỏi tin tức về Hoàng tử; ngặt nỗi gã đàn ông ấy chẳng thèm đếm xỉa trả lời, cứ thế lủi thủi quay ngoắt về hoàng cung mà không thốt một lời.

Hoàng tử chộp lấy chiếc bánh từ tay tên sứ giả với vẻ thèm thuồng tột độ, ngấu nghiến ăn một cách vội vã đến nỗi mấy vị ngự y đứng đó không khỏi lên tiếng cảnh báo rằng sự hấp tấp ấy chẳng phải điềm lành. Quả nhiên, Hoàng tử suýt nữa thì nghẹn thở vì chiếc nhẫn nằm ẩn trong một miếng bánh mà suýt chút nữa chàng đã nuốt chửng. Nhưng chàng đã khéo léo khều nó ra khỏi miệng, và cơn thèm bánh phút chốc bay biến khi chàng săm soi chiếc nhẫn ngọc lục bảo được khảm trên vòng vàng – một chiếc vòng nhỏ đến mức chàng biết chắc nó chỉ có thể vừa vặn với ngón út xinh xắn nhất trên đời.

Chàng hôn lên chiếc nhẫn ngàn lần, giấu nó dưới gối và lôi ra ngắm nghía mỗi khi tưởng không có ai nhìn thấy. Sự dằn vặt tự tra tấn bản thân khi cứ luẩn quẩn tìm cách gặp cho bằng được người sở hữu chiếc nhẫn, trong lòng nơm nớp lo sợ rằng nếu cất lời xin xỏ gặp Da Lừa thì sẽ chẳng ai cho phép, lại chẳng dám hé răng về những gì mình từng nhìn thấy qua lỗ khóa vì sợ bị thiên hạ cười chê là kẻ mộng du, đã khiến cơn sốt của chàng tái phát vô cùng dữ dội. Các ngự y chẳng còn biết phải làm gì hơn, đành tâu với Hoàng hậu rằng căn bệnh của Hoàng tử chính là tương tư, nghe đến đây Hoàng hậu và vị Quốc vương đau khổ liền hộc tốc chạy đến bên con trai.

"Con trai ta, con trai yêu dấu của ta," vị quân vương xúc động khóc nghẹn, "hãy nói cho chúng ta biết tên của người con khao khát: chúng ta thề sẽ ban nàng cho con. Dẫu cho nàng có là kẻ nô lệ hèn m hạ nhất."

Hoàng hậu ôm chầm lấy chàng, đồng tình với mọi lời nhà vua vừa thốt, và Hoàng tử, xiết bao cảm động trước những giọt nước mắt cùng sự ve vuốt ấy, liền thưa rằng: "Phụ vương và mẫu hậu, con tuyệt nhiên không muốn kết duyên với người mà hai ngài chê bai." Đoạn, chàng rút chiếc nhẫn ngọc lục bảo từ dưới gối ra và nói thêm: "Để chứng minh điều đó, con chỉ muốn thành hôn với người đeo vừa chiếc nhẫn này. Chắc hẳn kẻ sở hữu một chiếc nhẫn tinh xảo nhường này chẳng thể nào là một ả nhà quê hay gái ruộng đồng."

Nhà vua và Hoàng hậu cầm lấy chiếc nhẫn, hiếu kỳ săm soi kỹ lưỡng và đồng tình với Hoàng tử rằng nó chỉ có thể thuộc về tiểu thư danh giá của một gia tộc quyền quý. Thế rồi nhà vua, sau khi ôm con trai và khẩn nài chàng mau chóng khỏe lại, liền bước ra ngoài. Ngài hạ lệnh cho tiếng trống, kèn pô-ni và kèn đồng vang rền khắp thị trấn, đồng thời sai các sứ giả hô vang rằng bất cứ cô gái nào xỏ vừa chiếc nhẫn này sẽ được kết hôn với người thừa kế ngai vàng.

Đầu tiên là các nàng công chúa tề tựu, tiếp đến là các bà công tước, hầu tước, và nam tước; nhưng dẫu họ có cố gắng hết sức để bóp nhỏ những ngón tay của mình đến đâu, chẳng một ai ních vừa chiếc nhẫn. Thế là đến lượt những thôn nữ nhà nông phải thử sức, nhưng dẫu ai nấy đều xinh đẹp, ngón tay họ vẫn quá đỗi thô kệch. Hoàng tử, lúc này đã thấy khá hơn, tự mình đứng ra giám sát buổi thử nhẫn. Cuối cùng là lượt của lũ tì nữ buồng phòng; ngặt nỗi họ cũng chẳng khá khẩm hơn là bao. Rồi khi tất cả mọi người đã thử qua hết lượt, Hoàng tử cất tiếng đòi cho bằng được những cô hầu bếp, ả rửa bát và đám con gái chăn cừu. Tất cả đều được lôi tới hoàng cung, nhưng những ngón tay đỏ lựng, ngắn ngủn và thô ráp của họ thậm chí còn chẳng lọt qua nổi cái vòng vàng dù chỉ mới chạm tới móng tay.

"Các người vẫn chưa mang con Da Lừa, kẻ đã làm bánh cho ta, đến đây phải không," Hoàng tử lên tiếng hỏi.

Tất cả mọi người đều phì cười và đáp "Không", bởi ả ta quá bẩn thỉu và khó ưa.

"Hãy cho người điệu ả tới đây ngay lập tức," nhà vua phán; "sẽ không thể để người đời đàm tiếu rằng ta đã bỏ sót kẻ thấp h kém nhất." Thế là đám gia nhân vừa cười cợt vừa chế nhạo chạy đi tìm cô gái chăn ngỗng.

Công chúa, người đã nghe thấy tiếng trống và tiếng hò reo của các sứ giả, chẳng còn mảy may nghi ngờ gì nữa khi biết chiếc nhẫn chính là nguyên nhân gây ra náo động này. Giờ thì nàng đã yêu Hoàng tử, và bởi ái tình chân chính vốn rụt rè và chẳng màng danh vọng, nàng cứ nơm nớp lo sợ sẽ có một tiểu thư nào đó tình cờ sở hữu ngón tay nhỏ nhắn y hệt mình. Thế nên, niềm hạnh phúc vỡ òa biết bao khi thấy đám sứ giả đến gõ cửa phòng nàng. Biết rằng họ đang lùng sục chủ nhân của ngón tay định mệnh để tròng chiếc nhẫn vào, một bản năng nào đó đã thôi thúc nàng chải chuốt mái tóc thật cẩn thận, khoác lên mình chiếc áo ngực bằng bạc lộng lẫy cùng chiếc chân váy đính đầy tua rua, ren bạc lấp lánh điểm xuyết ngọc lục bảo. Ngay tiếng gõ cửa đầu tiên, nàng vội vã trùm tấm da lừa lên bộ xiêm y lộng lẫy rồi hé mở cửa. Bọn họ cười cợt chế nhạo, thông báo rằng nhà vua triệu tập nàng tới để gả cho Hoàng tử. Rồi giữa những tràng cười vang dội, họ áp tải nàng đến trước mặt Hoàng tử – người đang vô cùng ngạc nhiên trước y phục rách rưới của cô gái và không dám tin rằng đây chính là giai nhân từng có dáng vẻ uy nghi và xinh đẹp ngời ngời thuở nào. Mang vẻ mặt đờ đẫn đầy hoang mang, chàng cất lời: "Có phải ngươi là kẻ đang trú ngụ ở tận cùng ngõ tối trong dãy sân thứ ba của trang trại không?"

"Vâng, thưa Điện hạ," nàng đáp.

Hoàng tử run rẩy cất lời, kèm theo một tiếng thở dài não nề: "Hãy đưa tay cho ta xem nào."

Hỡi ôi, hãy tưởng tượng sự bàng hoàng của tất cả mọi người! Nhà vua và Hoàng hậu, các quan thị thần cùng toàn triều đình đều chết lặng khi từ bên dưới lớp da thú đen đúa bẩn thỉu ấy thò ra một bàn tay nhỏ nhắn trắng ngần điểm sắc hồng đào thanh tú, và chiếc nhẫn cứ thế trượt suôn sẻ vào ngón tay xinh xắn nhất thế giới. Ngay sau đó, chỉ bằng một cử động nhỏ của Công chúa, tấm da lừa rũ xuống khỏi bờ vai và diện mạo kiều diễm của nàng rạng ngời đến mức Hoàng tử, dẫu thân hình hãy còn yếu ớt, vẫn quỵ xuống quỳ rạp trước mặt nàng và ôm ghì lấy nàng đến mức má nàng ửng hồng. Nhưng khoảnh khắc ấy chẳng ai mảy may chú ý, bởi nhà vua và Hoàng hậu đã vội vã bước đến ôm chầm lấy nàng thắm thiết, gặng hỏi xem nàng có bằng lòng kết hôn với con trai họ hay không. Công chúa, ngượng ngùng trước những cử chỉ âu yếm ấy cùng tình yêu sâu đậm của vị hoàng tử khôi ngô, toan cất lời tạ ơn thì đột nhiên trần nhà bỗng rẽ mở, Bà tiên Hoa Tử Đinh Hương ngự giá bước xuống trên một cỗ xe kết từ những cành hoa và tán lá mang danh hiệu của bà, rồi bằng phong thái duyên dáng tuyệt trần, bà thuật lại toàn bộ câu chuyện về Công chúa. Nhà vua và Hoàng hậu vô cùng mừng rỡ khi biết Da Lừa hóa ra là một vị công chúa tôn quý, càng thêm bội phần âu yếm nàng, nhưng Hoàng tử thì còn trân quý phẩm hạnh của nàng hơn gấp bội, và tình yêu trong chàng cứ thế dâng trào theo từng câu chuyện được tiên bà hé lộ. Sự nôn nóng muốn được rước nàng về dinh lớn đến mức chàng chẳng thể chờ đợi nổi những công tác chuẩn bị tươm tất cho một đám cưới hoành tráng xứng tầm với họ. Nhà vua và Hoàng hậu, lúc này dồn hết tâm can yêu chiều con dâu mới, liên tục đổ dồn vào nàng biết bao ân huệ. Công chúa từng tuyên bố nàng không thể kết hôn với Hoàng tử nếu không có sự ưng thuận của phụ vương nàng, thế nên ngài chính là vị khách đầu tiên nhận được thiệp mời dự lễ cưới; ngặt nỗi, danh tính của cô dâu vẫn được giữ kín không hé lộ. Bà tiên Hoa Tử Đinh Hương, người đương nhiên đóng vai trò chủ tọa, đã khuyến khích cách làm này để tránh mọi rắc rối phát sinh. Các vị vua từ khắp bốn phương tụ hội về, kẻ ngồi kiệu hoa, người ngự cỗ xe lộng lẫy; những vị đến từ các vương quốc xa xôi nhất thậm chí cưỡi trên lưng voi, hổ và đại bàng. Nhưng nhân vật tráng lệ và vinh hiển nhất trong số đó chính là phụ vương của Công chúa. Ngài đã bình phục trí tuệ một cách kỳ diệu, và vừa kết hôn với một vị hoàng hậu góa chồng vô cùng xinh đẹp, ngặt nỗi họ chưa có với nhau mụn con nào. Công chúa hớt hải chạy đến bên phụ vương, ngài nhận ra nàng ngay tức khắc và ôm chầm lấy nàng đầy xót xa trìu mến trước khi nàng kịp sụp lạy. Nhà vua và Hoàng hậu giới thiệu con trai mình với ngài, và hạnh phúc của tất cả bỗng chốc trọn vẹn viên mãn. Hôn lễ được cử hành với sự xa hoa lộng lẫy nhất trí tưởng tượng, dẫu đôi uyên ương trẻ tuổi chẳng mảy may để tâm đến các nghi thức, bởi tâm trí họ đã quấn quýt lấy nhau mất rồi.

Bất chấp sự từ chối của người thanh niên có trái tim nhân hậu ấy, phụ vương của Hoàng tử vẫn hạ lệnh tổ chức lễ đăng quang cho con trai ngay trong ngày hôm ấy, và vừa hôn lên tay chàng, ngài vừa trao ngai vàng lại cho con.

Những khúc ca khúc hoan ca mừng cuộc hôn nhân lừng lẫy này kéo dài gần ba tháng trời, thế nhưng tình yêu của đôi trẻ chắc chắn sẽ còn trường tồn hơn cả trăm năm, giả như họ sống thọ đến ngần ấy tuổi, bởi tình cảm họ dành cho nhau sâu đậm đến nhường nào.