Lúc Hoàng Kiệt (Hoàng Kiệt Lâm) đẩy bản "Thông cáo công khai tuyển chọn 14 cán bộ lãnh đạo cấp phó sảnh của tỉnh G" đến trước mặt tôi, tôi còn tưởng anh ta đưa nhầm văn bản. Tôi thoái thác bản thông cáo giống như một vị lãnh đạo liêm khiết từ chối nhận hối lộ, nhưng rồi lại bị anh ta đẩy ngược trở lại.

Tôi bảo có lẽ anh đưa nhầm văn bản rồi. Anh ấy nói không sai đâu, tôi gọi cậu đến, chính là để cậu xem qua thông cáo này, sau đó đăng ký tham gia tuyển chọn.

Tôi vẫn không tin, nói một phó giáo sư đại học mà đi thi tuyển làm quan, chẳng phải râu ông nọ cắm cằm bà kia hay sao?

Anh ấy bảo cậu đang châm chọc tôi hay đang tự giễu cợt chính mình đấy? Bởi vì hồi tôi làm phó hiệu trưởng đại học, cũng là phó giáo sư mà.

Tôi đáp đương nhiên là tôi tự giễu cợt mình rồi. Tôi nào dám châm chọc anh? Anh làm phó hiệu trưởng đại học là chuyện đương nhiên, lòng người hướng về, vả lại anh đâu phải thi đậu mà là do tổ chức bổ nhiệm, khác hoàn toàn với chuyện tôi đang nói.

Anh ấy cười xòa, bảo cậu lại nói sai rồi, bây giờ người thi đậu oai phong hơn người được bổ nhiệm nhiều, lại càng thể hiện được năng lực. Còn người được bổ nhiệm ấy à, rất dễ khiến người ta đoán già đoán non là có hậu thuẫn hay thao túng ngầm mới leo lên được. Văn Liên, may mà chúng ta là bạn học, nếu không lời này của cậu đã đắc tội với vị lãnh đạo được tổ chức bổ nhiệm như tôi rồi đấy.

Tôi bảo đây là lời gì thế? Anh bây giờ là cấp phó sảnh, nếu có đợt công khai tuyển chọn cấp sảnh, tôi chắc chắn anh sẽ là người đầu tiên thi đậu.

Hoàng Kiệt Lâm chỉ tay về phía tôi, nói xem kìa, biết ăn nói rồi đấy chứ? Nói thế mới đúng chứ, nghe lọt tai ghê.

Tôi bảo những gì tôi nói đều là thật lòng, tuyệt đối không phải nịnh hót, nịnh bợ đâu.

Hoàng Kiệt Lâm giơ ngón cái lên, bảo lại càng biết ăn nói hơn nữa, đây chính là quan thoại, phải nói thế này mới được! Văn Liên, cậu tuyệt đối có thiên phú làm quan đấy!

Tôi đáp tôi làm gì có cái mạng làm quan. Mười tám đời tổ tông họ Chương nhà tôi chẳng có ai làm quan cả, tủ hổ đến mức ngay cả một người đứng ra biên soạn gia phả cũng không có.

Hoàng Kiệt Lâm đứng dậy khỏi ghế, bước đến bên cạnh tôi.

"Họ Chương chẳng mấy chốc sẽ có gia phả của riêng mình, bởi vì cậu sắp trở thành niềm tự hào của gia tộc các cậu rồi," anh ta nói, đoạn đặt tay lên vai tôi như thể đang trao phó một trọng trách lớn lao, bảo hãy cố gắng vùng vẫy một phen xem sao.

"Tôi e là khó lòng thắng cử," tôi nói.

"Cậu không còn sự lựa chọn nào khác!" Hoàng Kiệt Lâm nhấn mạnh, "Cậu thử nghĩ lại tình cảnh hiện tại của mình xem, nhà trường ban đầu cứ tưởng cậu sắp ra nước ngoài, nên đã miễn chức trưởng khoa của cậu đi. Ai ngờ người vợ ở nước ngoài của cậu lại chơi một vố đau như thế, đòi ly hôn, chặn đứng con đường xuất ngoại của cậu. Bây giờ ra thì không ra được, muốn sắp xếp lại cho cậu thì lại chẳng còn vị trí nào trống, cậu nói xem còn làm được gì nữa? Cậu nói xem nào?"

"Làm phó giáo sư, dạy học chứ gì nữa."

"Dạy học á? Chương Văn Liên mà chỉ có chút bản lĩnh thế thôi sao?" Hoàng Kiệt Lâm nhìn tôi, tay lại chỉ vào chóp mũi mình, "Lớp trưởng của Hoàng Kiệt Lâm - phó hiệu trưởng Đại học Đông Tây - mà chỉ có mỗi bản lĩnh dạy học với viết sách thôi sao? Ồ, tổ trưởng nhỏ mà cũng đã lên làm phó hiệu trưởng, thế mà lớp trưởng lại phải cúi đầu đứng dưới quyền ư? Cậu không có lấy một chức quan thì người khác lại tưởng là tôi đang chèn ép cậu, mặt mũi tôi để vào đâu? Biết để vào đâu đây! Bây giờ có cơ hội thăng tiến, tôi đang hết lòng đề cử cậu đấy, hiểu chưa?"

Tôi nhìn gương mặt tiếc giận không tranh thủ của Hoàng Kiệt Lâm, trái tim đang tê dại bỗng có chút cảm động và xao động.

"Thế tôi thi chức quan nào thì tốt đây?" tôi hỏi.

"Phó thị trưởng thành phố Ninh Dương, phụ trách khoa giáo," Hoàng Kiệt Lâm nói. Anh ấy chạm tay vào tờ thông cáo, lật mở ngay chỗ trang có tên tôi. "Vị trí và chỉ tiêu tuyển chọn công khai, nhìn đây này, phó thị trưởng thành phố Ninh Dương hai người, ngoặc đơn, kinh tế và khoa giáo mỗi ngành một người. Dựa theo điều kiện của cậu, thi vào vị trí phó thị trưởng phụ trách khoa giáo là thích hợp nhất," anh ấy nói.

"Không còn cái khác nữa à?" tôi hỏi.

"Có chứ," Hoàng Kiệt Lâm nói, "Cậu xem này, phó hiệu trưởng Trường Đảng Tỉnh ủy 1 người, ngoặc đơn, cán bộ nữ, cậu có phải cán bộ nữ đâu. Phó viện trưởng Tòa án Nhân dân Cấp cao Tỉnh 1 người, ngoặc đơn, cán bộ ngoài đảng, cậu là đảng viên còn gì. Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Thương mại Tỉnh 1 người, cậu có biết về kinh tế không? Không biết. Phó giám đốc Sở Giáo dục Tỉnh 1 người, ngoặc đơn, cán bộ ngoài đảng, cậu lại không phù hợp. Phó giám đốc Sở Thủy lợi Tỉnh 1 người, cậu không rành thủy lợi. Phó giám đốc Sở Nông nghiệp Tỉnh 1 người, cậu cũng chẳng rành nông nghiệp. Phó giám đốc Sở Lâm nghiệp Tỉnh 1 người, Phó giám đốc Sở Hợp tác Kinh tế và Kinh tế Đối ngoại Tỉnh 1 người, Phó cục trưởng Cục Bảo vệ Môi trường Tỉnh 1 người, Phó cục trưởng Cục Quản lý Hành chính Công thương Tỉnh 1 người, Phó chủ nhiệm Văn phòng Cải cách Thể chế Kinh tế Tỉnh 1 người, Phó giám đốc Cục Công nghiệp Than Tỉnh 1 người, cậu nhìn xem, có vị trí nào phù hợp không? Ngoại trừ phó thị trưởng khoa giáo ra, chẳng có chỗ nào hợp với cậu cả."

"Tôi thi đậu nổi không?"

Hoàng Kiệt Lâm nhìn tôi, y như một thầy bói đang cân nhắc và tính toán điều gì đó, rồi nói: "Cậu thi đậu được."

"Nói nghe thử xem nào," tôi bảo.

Hoàng Kiệt Lâm giơ bàn tay trái lên, dùng tay phải bẻ ngón út xuống, nói: "Thứ nhất, tư tưởng chính trị của cậu vững vàng, đã gia nhập Đảng từ thời đại học, tính đến nay tuổi Đảng đã gần hai mươi năm, trung thành với Đảng. Cậu lại yêu nước, vì sự nghiệp giáo dục của đất nước mà từ bỏ cơ hội ra nước ngoài, không tiếc ly hôn với người vợ đang ở hải ngoại, vì đại cục mà hy sinh tiểu tiết."

Tôi định nói chuyện tôi không ra nước ngoài chẳng dính dáng gì đến lòng yêu nước cả, thì anh ta đã bẻ tiếp ngón áp út: "Thứ hai, cậu có đầy đủ kiến thức chuyên môn, năng lực tổ chức điều phối và năng lực ra quyết định tương ứng mà vị trí lãnh đạo dự kiến bổ nhiệm bắt buộc phải có, tức là cậu am hiểu văn giáo."

Anh ta bẻ ngón giữa: "Thứ ba, cậu có đầy đủ thể chất và tâm lý để đảm đương nhiệm vụ."

Anh ta bẻ ngón trỏ: "Thứ tư, cậu từng làm trưởng khoa, đã là cán bộ cấp trưởng phòng."

Anh ta bẻ ngón cái: "Thứ năm, cậu là tiến sĩ. Đây là điểm mạnh nhất của cậu, bởi vì đại đa số những kẻ cạnh tranh chức phó thị trưởng với cậu tuyệt đối không thể có học vị cao nhường này!"

Hoàng Kiệt Lâm nói tổng cộng năm điều, năm ngón tay trên bàn tay trái của anh ta cũng đã bẻ hết, nắm chặt thành một cây quyền. Anh ta tung cú đấm về phía trước đầy uy lực, giống như cú ra đòn đầy thách thức của Lý Vịnh - MC chương trình "Hạnh phúc 52", khiến lòng tôi trào dâng sóng gió, chỉ muốn thử sức ngay lập tức.

Tôi đứng dậy, nhìn Hoàng Kiệt Lâm - người đang truyền cho mình sự khích lệ, nói: "Nếu tôi mà thi không đậu, thì chuyện có lỗi với tổ tông chỉ là chuyện nhỏ, còn chuyện không còn mặt mũi nào gặp anh mới là chuyện lớn."

Anh ta cười xòa, bảo: "Nếu cậu mà thi đậu, thì tôi cũng hoàn toàn hết áy náy, bởi vì cuối cùng cậu lớp trưởng của tôi cũng có thể ngồi ngang hàng với tôi rồi."

Mễ Vi gọi điện đến gọi tôi là Phó thị trưởng Chương, khiến tôi giật mình thót tim.

Tôi bảo em đừng có gọi bừa đấy, Mễ Vi, tôi còn chưa thi cơ mà.

Mễ Vi bảo anh nhất định sẽ thi đậu, đợi đến lúc anh thi đậu rồi mới gọi thì muộn mất, em muốn trở thành người đầu tiên gọi anh là Phó thị trưởng Chương.

Tôi bảo thôi đi, anh vẫn thích em gọi anh là thầy Chương hơn.

Mễ Vi bảo không, em có thể gọi anh là thầy Chương, mà cũng có thể không gọi, bởi vì em đã tốt nghiệp rồi, bước chân vào xã hội rồi cơ mà.

Tôi hỏi công việc đã có chỗ nào ổn định chưa?

Em ấy đáp kiểu học sinh như em thì ai thích? Ai dám nhận em chứ?

Tôi bảo sẽ không thế đâu, em nhất định sẽ tìm được một đơn vị tiếp nhận tốt thôi, đừng nóng vội, nhé?

Mễ Vi bảo thế thì còn phải xem lãnh đạo của cái đơn vị tốt đấy là nam hay nữ, có máu dê hay không nữa.

Tôi bỗng sững sờ ngây người, không biết phải đáp lời cô học trò mà mình quý mến thế nào.

"Nhưng anh cứ yên tâm, sau này khi anh làm thị trưởng rồi, em nhất định sẽ không vì chuyện công việc mà tìm anh đâu," em ấy nói, "Bởi vì anh không có máu dê. Anh là Liễu Hạ Huệ."

Tôi đành bất lực quay mặt thở dài, ánh mắt chạm phải một giỏ hoa - đó là món quà Mễ Vi tặng vào ngày tôi ly hôn.

Tôi bảo: "Hoa của em anh nhận được rồi."

"Nó héo chưa ạ?"

"Chưa," tôi đáp. Thực ra hoa đãéo rũ rồi.

"Vứt nó đi thôi," Mễ Vi nói, "Em nghĩ là anh không còn đau buồn nữa rồi."

"Cảm ơn em, Mễ Vi," tôi nói.

"Anh đang làm gì thế?"

"Ôn bài, lúc em gọi tới."

"Vậy không làm phiền anh nữa nhé," Mễ Vi nói, "Đợi anh thi xong rồi em tìm anh sau."

Tôi bảo: "Không, Mễ Vi!"

"Hửm?"

"Anh muốn gặp em," tôi nói.

Một tiếng sau, tôi gặp Mễ Vi tại một quán cà phê mang tên Thượng Đảo nằm trong nội thành. Cách ăn mặc của em ấy đã hoàn toàn khác biệt so với hồi còn ở trường. Trông em ấy bây giờ ngược lại rất giống một nữ sinh vừa bước chân vào xã hội. Tôi kinh ngạc nhìn em ấy.

"Em biến đổi đến mức khiến anh phải nhìn bằng con mắt khác rồi phỏng?" em ấy nói, "Anh ngồi đối diện với em đi, như thế trông em mới giống học trò của anh hơn chứ."

Tôi ngồi xuống đối diện với em ấy, nhưng trong lòng lại chẳng còn chút cảm giác nào là thầy giáo của em ấy nữa. Tôi đã ly hôn rồi, là một người đàn ông độc thân. Ánh mắt của một người đàn ông độc thân nên nhìn nhận một cô gái xinh đẹp vẫn luôn ái mộ mình từ năm hai đại học thế nào đây?

"Anh nhìn em bây giờ khác với ngày trước rồi đúng không," em ấy nói.

"Thế à? Em thay đổi rồi mà," tôi đáp, nhấp một ngụm cà phê.

"Anh không muốn thay đổi sao?"

"Anh không muốn thay đổi thì cũng vẫn phải thay đổi thôi."

"Đúng vậy, anh cực chẳng đã mới phải ly hôn, em biết mà."

Tôi nhìn Mễ Vi, chợt nhớ đến người chị cùng mẹ khác cha của em ấy là Mạc Tiếu Bình, "Bởi vì vợ trước của anh thuê được một nữ luật sư xuất chúng," tôi nói.

"Chị gái em là một nữ luật sư bài xích phụ nữ xinh đẹp và không chung thủy, ngẫm lại chẳng ngờ trong chuyện này, chị ấy lại có thể toàn quyền đại diện cho người vợ xinh đẹp đã phản bội anh," em ấy nói, "Vì điều này mà em phải nhìn nhận lại chị ấy, đồng thời cũng cảm ơn chị ấy."

"Em cũng tặng hoa cho chị em à?" tôi hỏi.

Mễ Vi ngẩn người, lúc này mới hiểu ý trong lời nói của tôi, bèn đáp: "Chị em dị ứng với hoa, chị ấy không giống anh đâu."

"Cô ấy kết hôn chưa?"

"Chưa," em ấy nói, liếc xéo tôi một cái, "Sao thế, có ý gì với chị em à?"

"Anh với người dị ứng hoa có khoảng cách," tôi đáp.

Mễ Vi bảo: "Có muốn biết tại sao đến giờ chị em vẫn chưa kết hôn không?"

"Cũng hơi tò mò," tôi nói.

"Để không phải ly hôn," Mễ Vi nói, "Chị em hầu như ngày nào cũng tiếp xúc với những người ly hôn, thế nên đã mắc chứng sợ kết hôn rồi."

"Tiếc thật," tôi nói.

"Tiếc cái gì ạ?"

"Một người phụ nữ nên kết hôn mà lại không kết hôn, chẳng phải đã tước đoạt đi quyền lợi làm chồng hoặc làm cha của một người đàn ông hay sao?"

"Mẹ em có chồng đấy thôi, thế mà đến tận bây giờ em vẫn chẳng biết bố ruột của mình là ai cơ mà?"

"Bố ruột của em nhất định là một người cực kỳ ưu tú, và mẹ em chắc chắn cũng rất yêu ông ấy, bằng không mẹ đã chẳng sinh ra em," tôi nói.

Mễ Vi nâng cốc lên, ngửa cổ uống cạn sạch ly cà phê như uống rượu. "Phục vụ!" em ấy vẫy tay, "Cho một chai rượu!" Tôi đè tay em ấy xuống, bảo bây giờ không phải lúc uống rượu. Em ấy bảo không được, em muốn uống. Tôi bảo đợi tôi thi đậu làm quan rồi, uống sau được không? Em ấy đăm đăm nhìn tôi. Lúc này nhân viên phục vụ đã bước đến bên cạnh chúng tôi, hỏi muốn gọi loại rượu gì.

Tôi giơ một ngón tay lên, nói: "Một ly cà phê."

Cà phê được mang lên, Mễ Vi nâng ly lên, bảo: "Nói cho em biết đi, anh nhất định phải thi đậu bằng được đúng không?"

Tôi nhìn Mễ Vi, cũng nâng ly lên, đáp: "Anh sẽ cố gắng."

"Vậy thì nhất định phải thi đậu đấy."

"Nhất định," tôi nói.

Chúng tôi chạm ly rồi uống hết cà phê. Chất lỏng đắng ngắt trôi vào dạ dày tôi, nó khiến tôi cảm thấy phấn khích hơn cả uống rượu. Tôi bốc đồng nắm lấy bàn tay Mễ Vi, giống như một kẻ khát khao quyền lực nắm chặt lấy con dấu công quyền không buông vậy.

"Em yêu anh," Mễ Vi nói.

Tôi hôn lên tay em ấy, chẳng nói gì cả.

Trường Trung học cơ sở số 28 ngày hôm nay tụ tập ít nhất là một ngàn người dự thi. Hôm nay là Chủ Nhật, những người đi thi không phải học sinh lên lớp, mà là những quan chức đang khao khát được thăng quan tiến chức. Những người theo đuổi sự tiến bộ và cất nhắc này quả thực rất đông, nhiều như cá di sang sông, thế nhưng số người được tuyển chọn bổ nhiệm lại đếm trên đầu ngón tay, chỉ có 14 người, ít thịt nhiều sư thầy. Nhưng những người này đều chẳng phải khổ hạnh tăng gì cả, anh nhìn những chiếc ô tô con họ đi đến xem, nối đuôi kéo dài ba cây số từ ngoài cổng trường, đỗ kín hai bên đại lộ Dân Sinh. Những chiếc ô tô con đủ màu sắc rực rỡ, lấp lánh dưới ánh nắng ban mai, trông chẳng khác nào một buổi triển lãm ô tô quy mô lớn. Tôi bước ra từ một chiếc trong số đó, đây là chiếc xe chuyên dụng được nhà trường đặc phái cử đến để đưa chúng tôi đi nhằm giữ thể diện và khích lệ tinh thần. "Chúng tôi" mà tôi nhắc đến chính là tôi và những cán bộ cấp trưởng phòng của Đại học Đông Tây đăng ký dự thi các chức vụ cấp phó sảnh, tôi cũng chẳng rõ có bao nhiêu người, chỉ biết mình là một trong số đó. Tôi đi bộ một cây số, cùng với những thí sinh xa lạ khác bước đến trường trung học, rồi bước vào trong trường.

Tôi không ngờ lại chạm mặt một người quen ngay ngoài phòng thi. Người này quen thuộc với tôi đến mức không thể quen hơn được nữa.

Lý Luận cũng hết sức bất ngờ, đấm cho tôi một cú, bảo cậu ấm ơi, chuyện trọng đại thế này mà cũng chẳng thèm báo cho tôi một tiếng.

Tôi bảo cậu chẳng thế là gì.

Cậu ta bảo tôi là người trong quan trường, gặp được cơ hội thế này thì chắc chắn sẽ không bỏ lỡ đâu, lẽ ra cậu phải biết là tôi sẽ đi thi chứ. Nhưng cậu thì khác, cậu là giáo sư, học giả, giáo sư học giả mà lại bỏ bút theo chính trị, bất ngờ thật đấy! Nhất là cậu đấy.

Nhìn dáng vẻ trách móc, truy vấn của Lý Luận, tôi bảo: "Xin lỗi nhé, để cậu chê cười rồi."

"Này, cậu thi chức vụ gì thế?" Lý Luận hỏi.

"Phó thị trưởng thành phố Ninh Dương," tôi đáp.

"Đúng là số phận mà, chúng ta!" Lý Luận lắc đầu nói, "Tôi thi cũng là phó thị trưởng thành phố Ninh Dương đây này."

Chúng tôi đồng thời giơ phiếu dự thi ra, cậu ta xem phiếu của tôi, tôi xem phiếu của cậu ta.

Không ngờ chúng tôi lại còn chung một phòng thi!

"Nhưng không sao cả," Lý Luận chỉ vào những chữ trong ngoặc đơn trên phiếu dự thi, nói, "Tôi thi phó thị trưởng kinh tế, cậu thi phó thị trưởng khoa giáo, không xung đột gì cả."

"Thế sao chúng ta lại ở chung một phòng thi nhỉ?"

"Các bài thi môn chung đều tập trung thi gộp lại với nhau, đến khi thi môn chuyên ngành thì mới tách ra," cậu ta rõ ràng là rành hơn tôi, "Cậu có biết có bao nhiêu người đăng ký thi phó thị trưởng thành phố Ninh Dương không?" Cậu ta đợi tôi lắc đầu, rồi giơ ba ngón tay lên, "Ba trăm!" Tiếp đó, ngón tay cậu ta chĩa sang trái rồi sang phải, "Cả tầng này toàn là người thi phó thị trưởng đấy."

"Nhưng chỉ chọn có hai người," tôi nói.

"Đúng vậy," Lý Luận nói, cậu ta chỉ vào tôi, rồi lại chỉ vào chính mình, "Chính là hai chúng ta đây."

Câu nói đùa của cậu ta quả nhiên khiến tôi phì cười, và cậu ta cũng cười theo. Tôi nhớ lại hồi chúng ta cùng nhau thi đại học năm xưa, cũng đứng ở ngoài phòng thi thế này, Lý Luận từng bảo nếu phòng thi này của chúng ta chỉ có một người thi đậu, thì người đó chính là Chương Văn Liên tôi đây. Còn nếu thi đậu được hai người, thì chắc chắn có cả Lý Luận tôi nữa. Tôi nhớ lúc đó mình liền giơ ngón tay ra, mócéo với cậu ta. Cái mócéo ấy đã móc ra một điều kỳ diệu - năm 1982, trường trung học Chu Đan có hai học sinh thi đậu trường đại học trọng điểm, một người vào Đại học Bắc Kinh, một người vào Đại học Phúc Đán, hai người họ chính là tôi và Lý Luận đã từng ngoắc tay thề hẹn với nhau.

Lý Luận giơ ngón trỏ ra, chắc là cậu ta cũng nhớ lại chuyện năm xưa, chỉ khác là năm đó người chủ động mócéo là tôi, còn bây giờ lại là cậu ta.

Ngón trỏ tay phải của Lý Luận và tôi móc chặt vào nhau, tựa như hai vòng sắt. Lẽ nào lần mócéo này cũng có thể giống như hai mươi mốt năm trước, móc ra được một kỳ tích của số phận hay sao?

Tôi thấy biểu cảm của Lý Luận đông cứng lại, có lẽ là vì cậu ta nhìn thấy biểu cảm của tôi cũng đang cứng đờ ra như vậy. Chúng tôi chậm rãi buông ngón tay ra, tựa như hai đứa trẻ nghèo khát khao thay đổi số phận, sánh vai bước vào phòng thi.

Tôi ngồi ở phía cuối phòng thi, nhìn những người ở phía trước, nói một cách chính xác là nhìn vào cái đầu của những người ngồi đằng trước. Những chiếc đầu này quả thực tinh xảo độc đáo, trông giống như hàng chục loại bóng đèn trên tháp hải đăng, lóe lên thứ ánh sáng mờ ảo khó dò. Trong những cái đầu này rốt cuộc chứa đựng những gì cơ chứ?

Có một cái đầu quay ngoắt lại, đối diện với tôi, nháy mắt trái với tôi một cái, rồi lại quay phắt về phía trước. Lý Luận đang dùng ánh mắt để kích thích tôi, cổ vũ tôi.

Tôi quả nhiên cảm thấy trong cơ thể có một dòng xoáy cuồn cuộn, tựa như dòng nước tuôn trào từ cửa đập, tác động mạnh vào tâm can tôi. Đôi mắt tôi sáng bừng lên như ngọn đèn công suất lớn, ngay khoảnh khắc những câu hỏi trong đề thi chạm đến tầm nhìn của tôi.

Câu hỏi tự luận

Bàn về "Thành tích chính trị dựa vào thổi phồng"

Yêu cầu:

1. Trong bài làm không được xuất hiện tên và chức vụ của người làm bài, nếu không sẽ bị tính là bài thi vô hiệu;

2. Những luận điểm được trình bày phải mang tính tiên phong, tính khả thi và tính vận hành thực tế;

3. Độ dài khoảng 1000 chữ.

Tôi mất khoảng hai tiếng đồng hồ để làm xong bài thi, lúc này mới có tâm trạng ngẩng đầu lên, chỉ thấy một nửa số thí sinh vẫn đang cặm cụi viết, trong khi nửa còn lại thì ngửa cổ lên trời, cứ như thể đáp án đang được viết trên trần nhà vậy. Bốn giám thị đi tuần tra quanh trước sau trái phải, ánh mắt sắc bén đủ sức khiến những kẻ yếu bóng vía phải rợn tóc gáy. Lúc một nữ giám thị bước đến bên cạnh tôi thì dừng lại, liếc nhìn bài thi của tôi, rồi lại nhìn tôi. Ánh mắt cô ấy xuyên qua cặp kính dày cộp chiếu thẳng vào bài thi và cơ thể tôi, uy lực vẫn chẳng hề suy giảm, cứ như thể tôi đang gian lận vậy, bởi vì bài thi của tôi câu nào câu nấy đều được lấp đầy trọn vẹn. Tôi đặt hai bàn tay nằm phẳng trên mặt bàn, lật ngửa lòng bàn tay và mu bàn tay lên xem lại một lượt. Trên cánh tay tôi ngoài những sợi lông tơ ra thì trắng trẻo sạch sẽ, bởi vì tôi đang mặc áo ngắn tay. Cô ấy có lẽ đã nhận ra sự ngượng ngùng và tức tối của tôi, liền mỉm cười nhẹ với tôi rồi bước đi.

Trong phòng thi bắt đầu có người nộp bài, tôi thấy Lý Luận đứng dậy rời khỏi chỗ ngồi, thế là tôi cũng nối gót đứng lên nộp bài.

Lý Luận và tôi bước ra khỏi phòng thi, việc đầu tiên làm chính là châm thuốc hút, hai tiếng đồng hồ vừa rồi đã bức bối chúng tôi đến phát điên. Sau khi rít thật sâu mấy hơi lớn, chúng tôi mới nhớ ra chuyện nói chuyện.

"Thế nào, làm bài được không?" cậu ta hỏi.

"Còn cậu thì sao?" tôi đáp.

"Mắc câu trắc nghiệm với phán đoán thì tạm ổn, chỉ là câu tự luận thôi..." cậu ta lắc đầu, "Bàn về 'Thành tích chính trị dựa vào thổi phồng', quái quỷ thật, tên nào ra đề thế không biết, có chút tà môn."

"Đây là một mệnh đề phản diện," tôi nói, "'Thành tích chính trị dựa vào thổi phồng' trong đề bài rõ ràng là đối tượng bị phê phán, vậy thì chúng ta cứ đi ngược lại với nó, thêm hai chữ 'không thể' vào mệnh đề này, lấy tôn chỉ là 'Thành tích chính trị không thể dựa vào thổi phồng' để phát biểu quan điểm, thế là đúng hướng."

Vừa nghe tôi nói vậy, Lý Luận liền búng tay một cái, bảo: "Thế chẳng phải tôi làm đúng rồi sao?" Cậu ta vung tay lên, "Đi nào, tìm chỗ nào đó ăn mừng một bữa thôi!"

Tại nhà hàng Hải Bá Vương, Lý Luận gọi hai con tôm hùm, bảo là để lấy vía thăng quan tiến chức, tôi không phản đối. Nhưng cậu ta còn định gọi thêm rượu, đã bị tôi ngăn lại. Tôi bảo buổi chiều còn thi tiếp, đừng uống rượu. Tranh thủ thời gian ăn cơm cho xong, tốt nhất là nên nghỉ ngơi khoảng một tiếng đồng hồ. Lý Luận bảo được, nghe theo cậu. Chiều thi xong nhớ đợi tôi đấy. Tôi hỏi để làm gì? Cậu ta bảo tôi dẫn cậu đến một nơi vô cùng may mắn.

Tôm hùm được bưng lên, mỗi người một con. Nhìn con tôm hùm to lớn đỏ rực nóng hổi, tôi đột nhiên lại nhớ đến cảnh tượng nhịn đói chịu rét trong kỳ thi đại học năm xưa - cứ sau mỗi môn thi xong, Lý Luận và tôi lại tìm đến một gốc cây lớn, tránh người, chia nhau ăn một chiếc bánh ngô. Mỗi người nửa chiếc bánh ngô, chính là bữa trưa và bữa tối của chúng tôi. Tôi nhớ ngày thi xong tất cả các môn, chúng tôi đến nửa chiếc bánh ngô cũng chẳng còn. Lý Luận và tôi đầu hoa mắt chóng mặt tựa lưng vào thân cây, cuối cùng ngã rạp xuống gốc cây. Từng chiếc lá cây mà tôi nhìn thấy lúc đó, trông đều giống hệt một miếng thịt. Đến ban đêm, từng ngôi sao mà tôi ngước nhìn thấy, đều hóa thành từng quả trứng. Tôi mòn mỏi ngóng chờ, thế mà chẳng có quả nào rơi xuống cả.

"Đang nghĩ vẩn vơ gì thế?" Lý Luận lên tiếng, cậu ta đã xé con tôm hùm ra rồi.

"Tôi đang hoài niệm về một chiếc bánh ngô," tôi nói.

"Mẹ nó chứ, lại còn ôn nghèo nhắc khổ nữa," Lý Luận thấy tôi nhắc đến chuyện quá khứ, có vẻ hơi khó chịu, "Chúng ta đã lật mình làm chủ, đều đang hướng đến hàng cán bộ cao cấp rồi, còn nhớ lại quá khứ làm cái quái gì nữa?"

"Tôi đang nghĩ, nếu hồi đó chúng ta có tôm hùm để ăn, thì có lẽ ngày hôm nay chúng ta đã chẳng được ăn tôm hùm nữa, mà vẫn gặm bánh ngô ấy chứ," tôi nói.

Lý Luận kẹp một miếng thịt tôm, nói: "Phải nói thế này mới đúng, hồi đó chúng ta ăn bánh ngô, thì ai mà ngờ được có một ngày lại được ăn tôm hùm chứ? Hay nói cách khác, hồi đó chúng ta ăn bánh ngô, chính là để ngày hôm nay được ăn tôm hùm." Cậu ta nhét miếng thịt tôm vào miệng, nhai ngấu nghiến đầy vẻ ngon lành.

Tôi bị dáng vẻ ăn uống của Lý Luận làm cho thèm thuồng, bèn động tay xé phần tôm hùm của mình - nó bị tôi bẻ rời ra từng đốt từng đốt một, phần thịt trắng phau được đưa vào bụng từng miếng từng miếng một. Trải qua bao năm tháng tôi luyện và bảo dưỡng, tôi biết rằng dạ dày của mình đã sớm không còn vương vấn hương vị của bánh ngô nữa rồi.

Bộ vỏ của hai con tôm hùm nằm lại trên đĩa. Con do Lý Luận bóc thịt, lại được cậu ta lắp ghép và cấu trúc lại một cách hoàn hảo, các khớp nối ở mọi bộ phận đều chính xác không một chút sai sót, có thể gọi là hoàn mỹ không tì vết. Nhất là đôi mắt của con tôm hùm ấy, trông cứ như chưa từng bị hấp chín, cứ trân trân sống động nhìn chằm chằm vào hai kẻ từng chẳng có cơm mà ăn cách đây hai mươi năm đang khao khát được bay cao bay xa.

Tôi mang theo cơ thể thừa chất dinh dưỡng và tinh thần sung mãn bước vào kỳ thi môn chuyên ngành buổi chiều.

Đề thi "Thân luận" chuyên ngành khoa giáo

Lưu ý đối với thí sinh:

Xin vui lòng đọc kỹ các tài liệu tham khảo dưới đây, sau đó làm bài theo yêu cầu.

Tài liệu tham khảo 1

Lãnh đạo Trung ương chỉ ra rằng: "Trong thế giới ngày nay, sự cạnh tranh về thực lực tổng hợp quốc gia, ngày càng thể hiện rõ ở sự cạnh tranh về thực lực kinh tế, thực lực quốc phòng và sự kết dính của dân tộc. Dù là xét về mặt nâng cao thực lực ở bất kỳ phương diện nào trong số đó, giáo dục đều giữ vị trí mang tính nền tảng." "Muốn thực hiện mục tiêu phát triển xuyên thế kỷ của nước ta, nhất định phải dựa vào sự tiến bộ và đổi mới khoa học kỹ thuật một cách mạnh mẽ".

Tỉnh ủy, Ủy ban Nhân dân tỉnh đề ra: Toàn diện triển khai chiến lược "Phấn hưng khoa giáo G", đẩy nhanh nhịp độ xây dựng tỉnh cường quốc giáo dục, cung cấp sự hỗ trợ trí tuệ và bảo đảm nhân tài có lực lượng mạnh mẽ để tỉnh G đi đầu thực hiện cơ bản hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa, bồi dưỡng một lượng lớn lao động chất lượng cao và nhân tài đổi mới.

Tài liệu tham khảo 2

Tính đến cuối năm 2002, tổng số nhân tài chuyên môn kỹ thuật của tỉnh G đạt 1,639 triệu người, đứng thứ năm toàn quốc, nhưng trình độ học vấn lại thấp hơn rõ rệt, trình độ cao đẳng trở xuống chiếm 76,2%. Những năm gần đây, tỉnh G trong khi củng cố phát triển giáo dục nghĩa vụ nông thôn, giáo dục trung học phổ thông, giáo dục nghề nghiệp trung cấp, đã dồn sức điều chỉnh bố cục các trường đại học và thiết lập cơ cấu chuyên ngành, không ngừng mở rộng quy mô tuyển sinh. Thế nhưng mâu thuẫn cơ cấu vẫn còn khá nổi cộm. Số lượng tuyển sinh ngành công nghệ thiếu hụt trầm trọng của tỉnh G năm 2002 chỉ chiếm 33,29% tổng số tuyển sinh đại học và cao đẳng, thấp hơn mức trung bình toàn quốc 4,43 điểm phần trăm; sinh viên đại học và cao đẳng chính quy mỗi bên chiếm một nửa, tỷ lệ sinh viên đại học thấp hơn mức trung bình toàn quốc. Quy mô giáo dục kỹ thuật cao đẳng nghề vẫn còn tương đối nhỏ. Số lượng nghiên cứu sinh chuyên ngành phần mềm máy tính tốt nghiệp hằng năm của các trường đại học tỉnh G còn chưa bằng một trường Đại học Khoa học Kỹ thuật Hoa Trung.

Vấn đề "khó xin việc" có tính cơ cấu của sinh viên tốt nghiệp đại học đã thu hút sự quan tâm rộng rãi của xã hội. Một trường đại học ở Chiết Giang quy định rõ ràng, hễ sinh viên tốt nghiệp có tỷ lệ có việc làm thấp hơn 60% thì chuyên ngành đó sẽ bị đình chỉ tuyển sinh. Năm 2002, tỉnh G lần đầu tiên công bố tỷ lệ có việc làm của sinh viên tốt nghiệp các trường đại học cao đẳng thông thường.

Tài liệu tham khảo 3

Hiện nay, sự kết hợp giữa khoa học kỹ thuật, giáo dục và kinh tế của tỉnh G chưa được chặt chẽ lắm, ở mức độ khác nhau vẫn tồn tại hiện tượng "hai lớp da". Tư liệu của một cơ quan nghiên cứu giáo dục quốc gia chỉ ra rằng: Tỷ lệ đóng góp của đầu tư giáo dục đối với kinh tế, các nước phát triển là trên 10%, các nước đang phát triển là 5% - 6%, nước ta chỉ chiếm 3,12%. Năm 2002, giá trị sản lượng khoa học kỹ thuật của các trường đại học tỉnh G là 1,06 tỷ nhân dân tệ, chỉ bằng 1/3 của Đại học Thanh Hoa. Các trường đại học và viện nghiên cứu khoa học thiếu vắng nguồn nhân lực tổng hợp vừa hiểu kỹ thuật lại vừa hiểu quản lý, thiếu hụt những nhân vật đầu tàu khoa học kỹ thuật và các nhà doanh nghiệp khoa học kỹ thuật trình độ cao.

Tài liệu tham khảo 4

Cùng với sự đào sâu không ngừng của cải cách thể chế kinh tế, thể chế giáo dục, thể chế nhân sự cán bộ nước ta, những năm gần đây, sự lưu động của đội ngũ giảng viên các trường đại học và nghiên cứu viên các viện nghiên cứu khoa học tại tỉnh G đã tăng nhanh rõ rệt, gây ra ảnh hưởng nhất định đến công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học bình thường; sau khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, cạnh tranh nhân tài sẽ ngày càng trở nên khốc liệt, yêu cầu về chất lượng đối với giảng viên đại học, nhân viên nghiên cứu khoa học cũng ngày một cao hơn; hiện tượng "giáo sư không dạy, giảng viên không giảng" trong các trường đại học, nhân viên nghiên cứu trong các cơ quan nghiên cứu khoa học mấy năm trời không ra được thành quả nào, nhưng tiền lương phụ cấp thì không thiếu một xu vẫn còn khá phổ biến. Có trường nọ có đến 1/3 số giáo sư, 1/5 số phó giáo sư không lên lớp dạy sinh viên bậc đại học. Để thu hút, giữ chân, sử dụng tốt nhân tài, các cơ quan nghiên cứu khoa học và trường đại học đã tích cực dò dẫm khám phá, dưới bối cảnh đó, "cuộc cách mạng tiền lương" khởi nguồn từ Thanh Hoa, Bắc Kinh và cách làm ngừng đánh giá chức danh của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã gây ra tiếng vang mạnh mẽ trong xã hội.

1. Xin căn cứ vào những vấn đề được phản ánh qua các tài liệu trên để đưa ra đối sách.

Yêu cầu: 1. Cần chú trọng tính đổi mới và tính khả thi của đối sách, không nói lời sáo rỗng, khẩu hiệu;

2. Độ dài khoảng 600 chữ.

2. Xin liên hệ thực tế, lấy "Bắt đầu từ hiện tượng 'hai lớp da'" làm nhan đề, viết một bài nghị luận (độ dài khoảng 1000 chữ).

Đề thi "Thân luận" giống như một tấm gương phản chiếu môi trường và thực tiễn quen thuộc của tôi, đồng thời cũng phản chiếu những trải nghiệm, nỗi âu lo và suy tư của chính tôi. Tôi thầm thán phục: Kẻ nào mà ra được một đề thi thế này, quả thực là một bậc trí giả chính hiệu. Đầu óc của hắn hoặc bọn họ mới linh hoạt và tỉnh táo làm sao! Những kẻ này sáng suốt hơn cả máy móc. Vậy thì, tôi cũng không thể trả lời máy móc được, huống chi tôi lại chẳng phải là máy móc.

Tôi là phó thị trưởng thành phố Ninh Dương, không, cấp bậc của tôi còn cao hơn cả phó thị trưởng, hiện tại, tôi buộc phải tưởng tượng bản thân mình đang đứng ở một vị trí cấp bậc rất cao, là một vị quan lớn, ít nhất cũng phải là mưu sĩ của quan lớn, bởi vì tôi phải đưa ra đối sách cho hiện trạng khoa giáo của tỉnh G, lại còn phải bàn luận về hiện tượng "hai lớp da".

Hai tiếng rưỡi sau, những đối sách và bài nghị luận của tôi đều tuôn trào nhảy múa trên trang giấy.

Đối sách (các điểm chính):

1. Nâng cao đãi ngộ cho nhân tài khoa học kỹ thuật, phải bảo đảm đời sống ăn mặc ở đi lại, sự tự do và nghiên cứu khoa học cho nhân tài khoa học kỹ thuật giống như bảo đảm cho các quan chức vậy.

2. Cải cách việc đánh giá chức danh, phải lấy thành tích lớn nhỏ, việc làm được hay không làm được để cất nhắc và kỷ luật quan chức làm chuẩn mực, lấy thành tích lớn nhỏ để định đoạt tiến lùi, lấy năng lực, thực lực thay thế cho học bằng, thâm niên, bãi bỏ chế độ chức danh chung thân, tư cách kỹ thuật có thể lên có thể xuống.

3. Cho phép sinh viên đại học đang ngồi trên ghế nhà trường được chuyển đổi chuyên ngành học tập và tự do lựa chọn giảng viên đứng lớp.

Bắt đầu từ hiện tượng "hai lớp da" (trích đoạn)

... Có người nói việc đánh giá chức danh cái gọi là, thực chất chẳng qua là một đám kẻ ngốc vô học ngồi quây quần lại với nhau, để lựa chọn xem trong số những người nộp đơn xin xét duyệt dưới đây, ai có tư cách làm kẻ ngốc hơn - câu nói này rõ ràng mang sắc thái chua ngoa cay độc, nhưng cũng chưa chắc đã không phải là sự thật đang tồn tại ở một số lĩnh vực học thuật hay bộ môn kỹ thuật nào đó, nó đã chỉ ra những mặt trái của quy trình và chế độ đánh giá chức danh kỹ thuật hiện hành: tiến bước theo trình tự, con dâu phải mất mười năm hai mươi năm mới có ngày ngoi lên làm mẹ chồng. Chẳng hạn như ở một số trường đại học nọ, có những giảng viên đạt được thành quả vô cùng rực rỡ, nhưng lại vì những nguyên nhân phi kỹ thuật như tính cách, quan hệ xã giao... mà liên tục vấp phải trắc trở khi nộp đơn xét duyệt chức danh. Tác giả quen biết một vị tiền bối uyên bác thông thái cả Đông lẫn Tây, ông sách vở chất đầy nhà, đào lý đầy thiên hạ, thế nhưng chỉ vì chỉ có văn bằng cao đẳng lại thêm quan điểm và thành tựu không được một số vị giám khảo dung dung chứa và đố kỵ, chức danh trung cấp mấy chục năm trời vẫn giậm chân tại chỗ, cho đến khi ông cuối cùng cũng được "phá cách" phong giáo sư, thì người đã già đến mức trên đầu không còn lấy một sợi tóc đen, trong miệng chỉ rơi rớt lại vỏn vẹn năm chiếc răng... Nhân tài kỹ thuật làm ra thành quả, nhưng lại không nhận được sự đối đãi ưu ái, lòng tự tôn sẽ bị tổn thương, nhiệt huyết nghiên cứu cũng sẽ suy giảm, đúng như câu "văn chương ghét người gặp vận may". Có nhân tài kỹ thuật vì muốn cải thiện hoàn cảnh sinh sống và địa vị xã hội, đành phải rẽ sóng ra khơi, đi làm quan...

Tôi cảm thấy vô cùng sảng khoái với những con chữ vừa tuôn ra trên trang giấy của mình, bởi vì đây đều là những nỗi bực dọc tích tụ được trút sạch ra từ đáy lòng tôi. Tôi cảm thấy vô cùng hả hê, giống như vừa trải qua một trận mây mưa ân ái sâu đậm đến độ sảng khoái tột cùng với một người phụ nữ đang dụ dỗ mình, mà lại chẳng màng đến hậu quả.

"Cậu không thấy những lời lẽ của mình rất ngông cuồng, rất gan lợn sao?" Sau đó tôi đã hỏi Lý Luận như thế.

Lúc này tôi đang ngồi trong nhã gian "Lục phẩm ấp" của "nhà hàng Liên Thăng", cùng Lý Luận nâng ly đối ẩm, trao đổi tâm đắc, đồng thời ăn mừng việc kết thúc vòng thi đầu tiên. Tôi nói với Lý Luận rằng tôi chắc chắn không lọt nổi vào vòng hai rồi, bởi vì tôi đã viết một bài văn thổ lộ hết nỗi lòng, chua ngoa cay độc. Tôi đọc lại một phần nội dung cho cậu ta nghe, khiến Lý Luận nghe xong mà há hốc mồm kinh ngạc, chỉ biết giơ ngón cái lên khen ngợi.

"Nếu như vị giám khảo đó hiểu sự chua ngoa của cậu thành tinh tuý, hiểu sự cay độc thành sâu sắc, thế thì cậu ngầu vãi chưởng rồi đấy," Lý Luận trầm ngâm một lúc rồi nói.

Tôi lắc đầu, bảo: "Người như thế có lẽ mười năm, hai mươi năm mới xuất hiện một lần giống như lũ lụt vậy, nếu như vị giám khảo đó lại vừa khéo là ủy viên của hội đồng xét duyệt chức danh nữa, thế thì tôi chỉ đành chúc một mình cậu thăng quan tiến chức thôi."

"Đánh cược thôi, đánh cược thôi," Lý Luận đặt mạnh ly rượu vang xuống mép bàn, y như đặt con phỉnh vào ô cược lạnh trên bàn quay roulette vậy, "Không thắng thì thôi, đã thắng là vút bay tận trời mây!"

Tôi cũng dời ly rượu của mình qua. Hai chiếc ly rượu áp sát vào nhau, tựa như một ván bài liều mạng.

Lúc tôi và Lý Luận rời khỏi "nhà hàng Liên Thăng", phố xá đã lên đèn lấp lánh thưa thớt, nhưng bên trong nhà hàng tiếng ca tiếng nhạc vẫn vang lên rộn rã. Nơi được Lý Luận xem là vùng đất may mắn này, tối nay không biết đã tụ tập bao nhiêu quan chức đang khao khát được thăng liên cấp hay thăng quan tiến chức. Họ đóng đô trong những căn phòng nhã gian được đặt tên theo thứ tự thất phẩm, lục phẩm, ngũ phẩm, tứ phẩm, tam phẩm, nhị phẩm, nhất phẩm đính kèm chữ giáp ất bính đinh, đang tổ chức những bữa tiệc linh đình cầu may. Tôi không khỏi khâm phục ông chủ mở ra nhà hàng này, quả thực là thông minh tuyệt đỉnh, thông kim bác cổ, chỉ dùng mỗi tấm biển hiệu vốn từng dùng để thu hút các sĩ tử ứng thí Trạng nguyên ngày trước, mà nay vẫn có thể khiến vô số tài tử mang trong mình giấc mơ "học giỏi thì ra làm quan" lao đầu vào như thiêu thân. Họ vung tiền như rác ở trọn trong đó, không tiếc máu huyết. Giống như tôi vậy, họ nào có khác gì những con bạc đỏ đen?

Danh sách nhân sự lọt vào vòng phỏng vấn tuyển chọn công khai cán bộ lãnh đạo cấp phó sảnh tỉnh G

(Tổng cộng 42 người)

Phó hiệu trưởng Trường Đảng Tỉnh ủy (3 người)

Quách Nguyên Nguyên (nữ, sinh tháng 5 năm 1966, đại học trường đảng, Phó hiệu trưởng thường trực Trường Đảng thành phố Ninh Dương)

Tổng điểm viết: 174,16

Phạm Đình (nữ, sinh tháng 6 năm 1964, đại học trường đảng, Bí thư Huyện ủy Nam Châu)

Tổng điểm viết: 173,5

Triệu Tiểu Vi (nữ, sinh tháng 5 năm 1963, nghiên cứu sinh trường đảng, Chủ nhiệm Văn phòng Trường Đảng tỉnh G)

Tổng điểm viết: 172,84

Phó viện trưởng Tòa án Nhân dân Cấp cao Tỉnh (3 người)

---❊ ❖ ❊---

Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Thương mại Tỉnh (3 người)

Phó thị trưởng thành phố Ninh Dương (6 người)

Phó thị trưởng kinh tế (3 người)

Lý Luận (nam, sinh tháng 5 năm 1964, ngoài đảng, thạc sĩ kinh tế, Trưởng phòng Dự án Ủy ban Kế hoạch Tỉnh)

Tổng điểm viết: 176

Lữ Kỳ Nguyên (nam, sinh tháng 3 năm 1963, đại học, Cục trưởng Cục Thống kê thành phố Đông Sơn)

Tổng điểm viết: 175,5

Ân Chiêu Cử (nam, sinh tháng 7 năm 1968, đại học, Bí thư Quận ủy Phương Cầm thành phố Ninh Dương)

Tổng điểm viết: 175

Phó thị trưởng khoa giáo (3 người)

Chương Văn Liên (nam, sinh tháng 8 năm 1964, tiến sĩ văn học, Phó giáo sư Đại học Đông Tây, chính trưởng phòng)

Tổng điểm viết: 186,4

---❊ ❖ ❊---

Ánh mắt tôi khựng lại ngay khi nhìn thấy tên mình, tựa như mũi tên bay vút găm trúng hồng tâm. Tôi không quan tâm đến những cái tên phía dưới, tôi chỉ quan tâm đến điểm số. Tôi biết điểm thi viết hiện tại của mình đứng đầu! Trong danh sách lọt vào vòng phỏng vấn của chức vụ phó thị trưởng khoa giáo cũng xếp ở vị trí thứ nhất! Thế là đủ rồi. Thêm nữa, người bạn học cùng cấp tiểu học và trung học với tôi là Lý Luận cũng có tên trên bảng vàng - tên của hai chúng tôi - những kẻ từng nếm mật nằm gai đều được đăng trên tờ báo đảng của tỉnh G, tờ báo này được phát hành khắp các trấn lớn thôn nhỏ trong toàn tỉnh, sẽ được các thầy cô và các bậc phụ lão cha chú ở quê nhà nhìn thấy, liệu họ có mừng đến phát cuồng, truyền tai nhau chạy hô hoán không nhỉ? Sẽ có chứ, tôi nghĩ nhất định là có, bởi vì huyện Chu Đan đất sỏi nhiều hơn đất màu ấy sắp sửa xuất hiện hai vị "quan lớn" là Lý Luận và Chương Văn Liên rồi, nếu như trong vòng thi cuối cùng mà có thể giành được ngôi đầu một lần nữa. Giống như năm xưa hai người này từng viết lại lịch sử thi đại học của huyện Chu Đan, thi đậu vào trường đại học trọng điểm khiến lòng người sục sôi phấn khích vậy, họ - những người thân và thầy cô mang ơn nghĩa nặng sâu, chịu đựng đau khổ chồng chất của chúng tôi, nhất định sẽ giống như xưa kia, chúc phúc cho những đứa trẻ sắp sửa đỗ đạt cao và làm mới lại kỷ lục sổ sách quan lại của huyện nhà thêm một lần nữa!

Tôi đã nhận được lời chúc phúc, nhưng lời chúc phúc ấy lại không đến từ người thân và thầy cô ở quê nhà, mà đến từ hai chị em ở thủ phủ tỉnh G - những người có tâm hồn đồng điệu với tôi là Mễ Vi và Mạc Tiếu Bình.

Lời chúc của họ được truyền đến tôi qua điện thoại.

-- Nếu anh muốn lên thiên đàng, tốt nhất là đi làm quan; nếu anh muốn xuống địa ngục, tốt nhất cũng là đi làm quan. - Mễ Vi

-- Tái ông thất mã, hoạ phúc khôn lường. - Mạc Tiếu Bình

Thứ này kỳ thực không phải là chúc phúc, mà là ngụ ý. Lời ngụ ý của hai chị em lần lượt xuất hiện trên điện thoại của tôi, cách nhau chưa đầy mười phút. Họ khiến tôi trong vòng mười phút mà sinh ra hai đợt chấn động hoặc dao động, khiến tôi không tài nào có thể an tâm và đắm chìm trong men say chiến thắng được.

Lúc này tôi và Lý Luận đang uống rượu tại một nhà hàng, trên bàn bày một tờ báo công bố danh sách những người lọt vào vòng trong, đây chính là cái cớ để chúng tôi tụ tập. Chúng tôi cứ lật đi lật lại nhìn hai cái tên quen thuộc đến mức không thể quen hơn trên tờ báo, ngắm nghía chúng chẳng khác nào nhìn hai chú ong nhỏ. Chúng tôi tưởng tượng hai chú ong này đang bay lượn truyền tin đồn thổi, lọt vào tầm mắt của quan chức lẫn dân gian, khiến kẻ thù của chúng ta đau khổ, người thân của chúng ta vui sướng. Tôi tự tin rằng trên thế giới này, số người thân yêu của tôi nhiều hơn kẻ thù, người yêu thương tôi nhiều hơn kẻ căm ghét tôi. Tỷ như Mễ Vi và người chị của cô ấy đã gửi tin nhắn cho tôi, sở dĩ họ cảnh cáo tôi, nhắc nhở tôi, là bởi vì một người yêu tôi, còn một người thì đồng cảm với tôi, mặc dù sự cảnh cáo và nhắc nhở của họ khiến tôi cảm thấy nặng nề.

"Ai gửi tin nhắn cho cậu thế, làm cậu hoang mang lo sợ thế kia?" Lý Luận thấy tôi im thin thít không nói câu nào, bèn cất tiếng hỏi.

"Một người cậu quen, một người cậu không quen."

Đôi mắt Lý Luận chuyển động, phỏng đoán: "Mễ Vi à?"

"Người còn lại là chị gái của cô ấy," tôi nói, "Là nữ luật sư đại diện ly hôn cho vợ tôi, nhưng về mặt đạo đức thì lại đứng về phía tôi."

"Họ nhắn tin gì cho cậu thế?"

Tôi ngẫm nghĩ, rồi đưa điện thoại cho Lý Luận xem. Sau khi xem xong, Lý Luận bảo lời nhảm nhí gì thế này, xóa nó đi! Tôi đè tay Lý Luận lại, giật lại chiếc điện thoại. Tôi bảo Lý Luận. Lý Luận nhìn tôi. Tôi bảo Lý Luận này, nếu cậu thực sự thăng quan, nếu tôi thực sự làm quan, chúng ta nhất định chỉ làm việc tốt, không làm việc xấu, được không?

Lý Luận trừng mắt nhìn tôi. Tôi bảo được hay không nào? Cơ mặt trên mặt cậu ta giãn ra ngày một rộng, hóa thành một trận cười lớn.

Tôi bảo: "Cậu cười cái gì thế?"

"Cậu tưởng là tôi sẽ không làm việc tốt chắc?"

"Bởi vì cậu từng làm chuyện xấu," tôi nói.

"Đúng thế," Lý Luận hiểu tôi đang ám chỉ điều gì, "Tôi từng ngủ với Mễ Vi, đây quả thực là một chuyện xấu, cô ấy suýt chút nữa đã hại chết tôi."

Tôi chỉ vào tên Lý Luận mặt dày vô tội này, bảo: "Sở dĩ cậu không gặp phải báo ứng, là bởi vì tôi đã giúp cậu đấy."

Lý Luận đáp: "Chính cậu là người dẫn Mễ Vi đến giới thiệu để tôi quen biết, rồi cuối cùng người khiến chúng tôi cắt đứt quan hệ cũng chính là cậu. Nói đến chuyện xấu, cậu cũng chẳng làm ít đâu đấy!"

"Đó là vì lúc bắt đầu tôi không biết Mễ Vi... cô ấy là một cô gái ngoan!"

"Ồ, hóa ra lúc bắt đầu cậu tưởng Mễ Vi không phải gái ngoan, mà là gái hư, thế nên mới dẫn cô ấy đến đây, dùng cô ấy để dụ dỗ tôi, hủ hóa tôi chứ gì? Mẹ kiếp cậu còn xấu xa hơn cả tôi!"

"Tôi đều là bị cậu ép đấy chứ!" tôi nói, "Nếu cậu không cố tình ngâm hồ sơ dự án khu công nghiệp Đại học Đông Tây không chịu báo cáo không chịu phê duyệt, thì nhà trường hà cớ gì bắt tôi phải tìm cậu? Nếu cậu không tham lam tiền tài sắc đẹp, thì hà cớ gì tôi phải khổ sở dẫn học sinh của mình ra để tiếp rượu cậu?"

"Cậu bị lợi ích điều khiển, chứ tôi ép cậu hồi nào!" Lý Luận ăn miếng trả miếng, "Nếu không phải vì muốn được phong giáo sư, thì cậu tuyệt đối sẽ không nghe theo sự phân công của nhà trường! Nếu không phải vì nóng lòng muốn ra nước ngoài, thì cậu cũng chẳng nỡ đem học sinh của mình ra làm vật hy sinh!"

"Cậu đánh rắm!" tôi thẹn quá hóa giận, lao vào túm chặt lấy Lý Luận, chờ cho Lý Luận đẩy ra là vung nắm đấm tẩn cho một trận.

Nhưng Lý Luận không hề ra tay chống trả, cậu ta ưỡn ngực ngẩng đầu, nói: "Cậu đánh đi, vì một cô em mà cậu định nện cả tôi cơ à? Cậu cứ đánh đi, không sao cả, tôi sẽ không đánh trả đâu, bởi vì tôi vẫn xem cậu là anh em. Nếu tôi không coi cậu là anh em, không nể mặt cậu, thì dự án khu công nghiệp Đại học Đông Tây đừng hi vọng được phê duyệt cho đến tận bây giờ. Cuối cùng cậu ly hôn với vợ, không ra được nước ngoài, tất cả những vấn đề và kết cục này đều là do nguyên nhân từ phía cậu gây ra, bởi vì cậu đúng là một thằng ngu. Đơn giản vì, cậu đã trúng tiếng sét ái tình với Mễ Vi rồi!"

Cuối cùng tôi vẫn tung ra một cú đấm tàn nhẫn, bởi vì những lời mắng mỏ của Lý Luận còn khiến tôi bốc đồng hơn cả hành động đánh trả.

Lý Luận lồm cồm bò dậy từ dưới đất, lau đi vết máu ở khóe môi bị đánh rách. Cậu ta nhìn ngón tay dính máu, dùng nó kẹp tờ báo trên bàn lên, giơ trước mặt tôi, bảo: "Trước khi xe 110 đến nơi, tốt nhất là chúng ta nên làm hòa với nhau, rồi chuồn lẹ ngay lập tức, bởi vì tôi đoán ông chủ nhà hàng đã báo cảnh sát rồi đấy. Bằng không, trên tờ báo ngày mai sẽ xuất hiện một bản tin xã hội mang tiêu đề thế này đây, hai vị cán bộ sảnh tương lai đánh nhau chí tử tại nhà hàng, nguyên nhân chỉ vì tranh giành bạn gái xinh đẹp mà trở mặt thành thù."

Phản ứng đầu tiên của tôi là rút ra một số tiền vượt mức trong ví, đưa cho nhân viên phục vụ, đồng thời tuyên bố không cần thối lại. Sau đó tôi túm lấy tay Lý Luận, lôi cậu ta chuồn thẳng ra khỏi nhà hàng.

Chúng tôi vừa ra khỏi nhà hàng không xa thì thấy xe cảnh sát hú còi inh ỏi lao tới, dừng phắt ngay trước cửa nhà hàng. Hai viên cảnh sát đeo băng đỏ "110" nhảy phắt xuống xe, sải bước xông vào nhà hàng. Đèn hiệu trên xe cảnh sát vẫn nhấp nháy liên hồi, ánh sáng sắc lẹm chiếu thẳng vào người chúng tôi.

Chúng tôi ôm đầu chạy thục mạng.

Tôi ngồi ngay chính giữa phòng thi, ngay trước mặt tôi là vị trí ngồi của hội đồng ban giám khảo, tôi đếm tổng cộng có bảy vị. Phía sau tôi là những nhân sự đến từ các đơn vị tham gia tuyển chọn công khai đến ngồi dự thính, nói một cách cụ thể chính là các vị lãnh đạo của chính phủ thành phố Ninh Dương, trong đó có cả Thị trưởng Khương Xuân Văn, tôi từng nhìn thấy ông ấy trên TV rồi. Bên cạnh phòng thi còn bố trí thêm nhân viên bấm giờ, nhân viên tính điểm, nhân viên kiểm tra điểm số và nhân viên dẫn đường.

Kiểu gì tôi nhìn cũng thấy giống như đang đứng giữa phiên tòa xét xử vậy.

Chủ tịch hội đồng ban giám khảo chủ trì phần chất vấn, ông ta ngồi nghiêm nghị chỉnh tề, trông chẳng khác nào một vị quan tòa chủ tọa.

"Người ta thường nói hiểu người thì khó, mà hiểu mình lại càng khó hơn, cậu nhìn nhận thế nào về việc bản thân mình bứt phá nổi bật trong kỳ thi viết tuyển chọn công khai lần này? Thời gian là 3 phút," Chủ tịch hội đồng ban giám khảo ra câu hỏi khảo vấn tôi.

Tôi thầm nghĩ đây chính là câu hỏi mà mỗi thí sinh bước lên phòng thi đều phải đối mặt ngay đầu tiên, và bây giờ đến lượt tôi phải trả lời.

Tôi chẳng thèm nghĩ ngợi, liền đáp luôn: "Tôi đạt được kết quả đứng đầu trong kỳ thi viết tuyển chọn công khai lần này, nói thật lòng là điều mà tôi chưa từng nghĩ tới. Thậm chí tôi còn nghĩ có lẽ mình sẽ đứng bét bảng, bởi vì bài thi của tôi tràn ngập những quan điểm và luận thuật gai góc hoặc sắc sảo, mặc dù tôi tin rằng quan điểm và luận thuật của mình là khách quan và mang tính xây dựng, là sự bày tỏ từ những trải nghiệm, nỗi âu lo và suy tư trong suốt một thời gian dài của tôi, thế nhưng nó vẫn tỏ ra 'lạc lõng không hợp thời', bởi vì tôi đang tham gia kỳ thi tuyển quan chức cấp sảnh, là một nấc thang leo trèo vì tương lai cá nhân. Thế nhưng sau khi đọc xong đề bài, tôi đã quên mất là mình đang đi thi, cũng quên luôn cả việc nghĩ đến tương lai của bản thân, tôi thậm chí còn quên mất mình là ai! Tôi chỉ biết nói lời thật lòng, nói lời chân thành, tuyệt đối không nói lời sáo rỗng, khẩu hiệu hay lời nói dối. Tôi không ngờ một bài thi không có lời sáo rỗng, khẩu hiệu, không nói dối của mình lại đạt điểm cao, có thể vươn lên giành ngôi đầu trong kỳ thi viết tuyển chọn công khai lần này. Tôi nghĩ nguyên nhân chủ chốt nhất, chính là nhờ ban tổ chức cuộc tuyển chọn có tầm nhìn phóng khoáng, cởi mở, cùng với sự bao dung và tầm nhìn sâu rộng của những người chấm thi, mới khiến cho một kẻ mang chính kiến khác biệt như tôi có cơ hội nổi rễ vươn lên. Trả lời xong ạ."

Tôi nhìn chằm chằm vào các vị giám khảo ngồi phía trước, bắt trọn thần thái và phản ứng của họ. Chỉ thấy họ nhìn ngó lẫn nhau đầy vẻ ngơ ngác, có người còn thì thầm to nhỏ với đối phương, dường như ai nấy đều muốn dò la thái độ đối với bài phát biểu vừa rồi của tôi thông qua ánh mắt và lời nói của người kia. Cuối cùng ánh mắt của họ lại tập trung dồn cả lên người tôi.

Chủ tịch hội đồng ban giám khảo nhìn mảnh giấy nhỏ trong tay, tiếp tục chất vấn tôi. "Câu hỏi tiếp theo, đây là một câu hỏi gồm hai ý," ông ta nói, "'Tọa hoài bất loạn' là một thành ngữ, hình dung phẩm đức cao thượng của nam giới trong quan hệ lưỡng tính, xuất phát từ một điển tích, xin hỏi cậu có biết điển tích đó không? Đứng trước đủ loại cám dỗ, có người không giữ được mình, sa chân vào 'cám dỗ dịu ngọt', những trường hợp thế này trong thực tế không hề hiếm gặp. Tỷ như chủ mưu vụ án 'Viễn Hoa' ở Hạ Môn mà ai cũng biết là Lại Xương Tinh, từng có một 'kinh điển cám dỗ': không sợ cán bộ lãnh đạo không có điểm yếu, chỉ sợ cán bộ lãnh đạo không có sở thích nào cả. Theo quan điểm của hắn, cái 'sở thích' này chính là những thứ như sắc đẹp tửu sắc v.v.. Thế là kẻ thích của cải thì biếu biệt thự xe sang; kẻ mê sắc đẹp thì tặng giai nhân hồng phấn; kẻ thích ăn uống thì cho ăn sơn hào hải vị rượu ngon món lạ; kẻ thích vui chơi thì đưa vào sòng bài lầu xanh. Quả nhiên, 'kinh điển cám dỗ' này của hắn cực kỳ linh nghiệm. Đứng trước 'cám dỗ dịu ngọt' này, một số cán bộ lãnh đạo đã phơi áo đầu hàng. Nếu sau này cậu bước lên cương vị lãnh đạo, khi đối mặt với 'cám dỗ dịu ngọt', xin hỏi cậu sẽ đối xử ra sao để có thể làm được điều 'tọa hoài bất loạn'? Thời gian không quá năm phút."

Nghe xong câu hỏi khảo vấn của Chủ tịch hội đồng ban giám khảo, tôi phì cười, bởi vì tôi thật sự muốn cười. Liễu Hạ Huệ là ngồi ôm người đẹp suốt một đêm không loạn, còn tôi lại bị yêu cầu chỉ có năm phút.

Tôi nghe thấy rất nhiều người ở khu vực dự thính phía sau lưng mình cũng đang bật cười.

"Thời Xuân Thu có một vị hiền nhân rất nổi tiếng, tên là Liễu Hạ Huệ," tôi thu lại nụ cười và nói, "Trong sách 'Tuân Tử - Đại lược' có ghi chép lại câu chuyện thế này về ông: Liễu Hạ Huệ ngủ qua đêm ở cửa thành, có một người phụ nữ vì không tìm được chỗ trú chân nên đến xin ngủ nhờ, Liễu sợ cô ta bị cóng chết, liền cởi áo ra ôm cô ta vào lòng, suốt cả đêm tâm động không hề dao động, cũng chẳng có hành vi phi lễ nào cả. Đó chính là nguồn gốc xuất xứ của thành ngữ 'tọa hoài bất loạn'.

"Về vấn đề cán bộ lãnh đạo đối phó thế nào khi đối mặt với 'cám dỗ dịu ngọt' để làm được điều 'tọa hoài bất loạn'," tôi tiếp tục trả lời, "Trước tiên tôi cho rằng, 'tọa hoài bất loạn' vốn dĩ là một thứ thần thoại, Liễu Hạ Huệ được lưu truyền muôn đời sau với tư cách là một biểu tượng đạo đức, xét theo một mức độ nào đó, nó phản ánh tính đạo đức giả trong văn hóa lưỡng tính của chúng ta. Bất kỳ một người đàn ông bình thường nào, khi đặt mình vào trạng thái ôm nhau ngủ như thế ấy, đều sẽ có phản ứng sinh lý và phản ứng tâm lý bình thường. Có lẽ Liễu Hạ Huệ quả thực là siêu nhân, nhưng hành vi của siêu nhân thì sao có thể dùng làm tiêu chuẩn cho những người phàm trần chúng ta được chứ? Cán bộ lãnh đạo suy cho cùng cũng là con người, cũng phải hít thở khói lửa nhân gian, ăn ngũ cốc hoa màu, có thất tình lục thế là chuyện hết sức bình thường, không có mới là bất thường. Nếu yêu cầu mỗi một cán bộ lãnh đạo đều phải đạt đến cảnh giới nhân sinh 'tọa hoài bất loạn', trở thành một vị siêu nhân giống như Liễu Hạ Huệ, tôi nghĩ chẳng có ai làm được cả, ít nhất là cá nhân tôi không thể làm nổi."

Tôi khựng lại một nhịp, nhìn Chủ tịch hội đồng ban giám khảo và các vị giám khảo khác, phát hiện ra nét mặt họ vô cảm. Đồng thời tôi cũng nhận ra những người vừa cười rộ lên ở phía sau lưng mình lúc nãy bây giờ cũng không cười nữa.

"Thế nhưng, tôi có thể làm được việc không ôm người đẹp vào lòng, nếu như ôm người đẹp vốn dĩ không phải là lựa chọn tất yếu," giọng điệu tôi chuyển hướng, "Bởi vì ôm vào lòng thì ắt sẽ loạn. Tương truyền thời cổ đại có một người tên là Lỗ Nam Tử, có một lần ông ấy ở một mình trong căn nhà dưới chân núi. Vào một đêm mưa gió bão bùng, có một người phụ nữ vô cùng xinh đẹp đến xin trú mưa. Lỗ Nam Tử đóng cửa từ chối. Người phụ nữ xinh đẹp này liền nói, chỉ cần ông học theo Liễu Hạ Huệ thì có gì mà phải sợ? Lỗ Nam Tử giải thích rằng: 'Liễu Hạ Huệ cố khả, ngô cố bất khả, ngô tương dĩ ngô bất khả học Liễu Hạ Huệ chi khả.' Ý của câu nói này do Lỗ Nam Tử thốt lên chính là, Liễu Hạ Huệ có thể làm được việc tọa hoài bất loạn, nhưng tôi thì không làm được, thế nên tôi dứt khoát không cho cô vào lòng, thì vẫn có thể đạt được hiệu quả tọa hoài bất loạn giống như Liễu Hạ Huệ. Vị Lỗ Nam Tử này dường như có chút ít sự tự mình hiểu biết, bởi vì ông ta sợ nam thanh nữ lịch ở chung một chỗ sẽ sinh lòng tà dâm, làm ra chuyện vượt rào trái đạo đức, thế nên mới dùng việc đóng cửa làm phương pháp thủ vững. Nếu như các cán bộ lãnh đạo của chúng ta đều có được sự tự mình hiểu biết kiểu 'ta vốn dĩ không thể' giống như Lỗ Nam Tử, khi gặp phải 'cám dỗ dịu ngọt', chi bằng hãy học theo phương pháp né tránh của Lỗ Nam Tử, giữ khoảng cách với những nơi son phấn nhộn nhịp đầy cám dỗ, trong lòng kiên định như sắt đá, dưới chân bám rễ sâu, mời không đến, kéo chẳng dịch, làm được điều 'có ham muốn mà vẫn cương trực', thì cũng vô cùng đáng quý, đây không nghi ngờ gì nữa cũng chính là một cảnh giới đích thực. Trả lời xong ạ."

Tôi ngước lên nhìn những người đang ngồi trên hàng ghế ban giám khảo một lần nữa, giống như một bị cáo vừa thực hiện xong lời trần tình cuối cùng của mình, vô cùng khẩn thiết nhìn chằm chằm vào các vị quan tòa trên ghế xét xử. Vừa nhìn một cái là biết tất cả bọn họ đều đã đờ đẫn cả ra rồi.

Những vị giám khảo đó - những học giả, chuyên gia không biết do ban tổ chức điều động từ đơn vị nào lên để đảm nhận vai trò 'cầm cân nảy mực' - lúc này từng người từng người một ngẩn người như gà gỗ, y như thể vừa bị ai đó giáng cho một gậy, mắc chứng chấn động não vậy. Mà kẻ tạo ra cú giáng nặng nề giáng xuống những nhân vật tinh hoa này còn có thể là ai khác nữa chứ?

Tôi nghĩ mình tiêu đời rồi.

Tôi rời phòng thi với tâm trạng đầy hối hận. Từ bé đến lớn, đây là lần đầu tiên tôi cảm thấy hối tiếc về một kỳ thi, mặc dù tôi rất hài lòng với câu trả lời của chính mình. Nhưng các giám khảo thì không, điều đó thể hiện rõ trên biểu cảm của họ. Họ không chấm điểm ngay tại chỗ, có lẽ là để nể mặt tôi. Khi rời khỏi phòng thi, tôi quay đầu nhìn Thị trưởng Khương Xuân Văn đang ngồi ở khu vực thính giả. Ông ấy đang nhìn tôi, ánh mắt như ngọn đuốc. Tôi vẫn thấy chán nản, thầm nghĩ: “Thị trưởng Khương đáng kính à, bất kể ông nhìn tôi thế nào, tôi cũng không thể trở thành cấp phó của ông được nữa rồi.”

Buổi tối, khi ăn cơm cùng Lý Luận, tôi kể lại tình hình buổi phỏng vấn, nhấn mạnh vào biểu cảm của các giám khảo sau khi tôi trả lời xong. Tôi nói: “Họ cứ đờ ra ở đó, như mấy gã ngốc vậy.” Lý Luận bảo: “Sai lầm của cậu là ở chỗ coi giám khảo như kẻ ngốc.” Tôi đáp: “Tôi không có.” Lý Luận lại nói: “Vậy thì cậu chính là kẻ ngốc. Sao cậu dám phủ nhận Liễu Hạ Huệ? Đó là một vị thánh đấy!” Tôi cãi: “Một vị thánh không chút tình cảm, không chút dục vọng, tôi không mong ông ta trở thành tấm gương cho cán bộ lãnh đạo Đảng.”

“Liễu Hạ Huệ nếu không phải là kẻ bất lực thì người phụ nữ ngồi trong lòng ông ta chắc chắn vừa già vừa xấu,” Lý Luận nói, “Chỉ có thế mới làm được chuyện ‘tọa hoài bất loạn’ (ngồi trong lòng mà không loạn).”

“Chuyện này cậu có nói trước mặt giám khảo không đấy?”

“Tôi đâu có ngốc như cậu,” Lý Luận đáp, “Hơn nữa đề thi của tôi đâu phải câu này.”

Tôi nhìn Lý Luận: “Nói vậy là cậu nắm chắc phần thắng rồi nhỉ.”

Lý Luận mỉm cười, không đáp.

Tôi nâng ly rượu: “Chúc mừng! Phó Thị trưởng Lý!”

“Đã nhậm chức đâu mà,” Lý Luận nói, đoạn nhìn quanh, “Nói nhỏ thôi, phải khiêm tốn thận trọng.”

“Chúc mừng,” tôi nói nhỏ, ra hiệu cho Lý Luận cụng ly.

Lý Luận chằm chằm nhìn tôi: “Ly này cậu uống trước đi.”

“Tại sao?”

Lý Luận chỉ vào vết bầm bên mép: “Cậu vẫn chưa xin lỗi tôi vì chuyện này.”

Tôi không quên chuyện mình đã đánh Lý Luận một tuần trước. “Cậu đáng bị đánh.”

“Cái miệng này của tôi sưng mấy ngày liền, cơm không ăn nổi, toàn uống nước lạnh, cậu có biết không? May mà tiêu sưng kịp,” Lý Luận quệt miệng, “Không thì cái miệng này làm sao mà dỗ dành mấy vị giám khảo đó được. Cú đấm của cậu suýt chút nữa hủy hoại tiền đồ của tôi đấy, biết không?”

“Được, tôi xin lỗi, tôi uống!” Tôi uống cạn ly.

“Hai anh em chúng ta đánh nhau vì một cô gái, không đáng.” Sau khi cùng tôi uống vài ly, Lý Luận nói: “Mễ Vi thực ra chỉ là một con gà thôi.”

Tôi trừng mắt nhìn Lý Luận: “Cậu có phải lại muốn ăn đòn không?”

Tôi nhắn tin cho Mễ Vi rằng tôi không lên thiên đường, cũng chẳng phải xuống địa ngục.

Tôi nhắn cho cô ấy qua điện thoại, vào lúc đêm khuya thanh vắng.

Mễ Vi trả lời tin nhắn rất nhanh.

— Được thôi, vậy anh đến chỗ em đi.

— Nơi đó là nơi nào?

— Không phải thiên đường, cũng không phải địa ngục.

— Anh biết, là nhân gian.

— Đường Dân Sinh số 22, tòa 3, đơn nguyên 2, phòng 701.

— Có một mình em à?

— Anh đến thì là hai người.

— Anh cảm thấy mình thất bại quá.

— Vì thi không tốt?

— Chắc là vậy.

— Trong lòng em, anh mãi mãi là người đàn ông xuất sắc nhất.

— Giờ em đang làm gì?

— Nhớ anh.

— Hôm nay anh uống nhiều rượu quá.

— Vậy thì em càng yên tâm.

— Tại sao?

— Rượu có thể thêm can đảm mà.

— Can đảm gì? Gan hùm à?

— Anh có không?

— Anh có.

— Vậy thì anh đến đi.

— Anh đến thật nhé?

— Là đàn ông thì anh đến đi.

— Em không sợ anh làm bậy à?

— Chỉ sợ anh không dám thôi.

Mễ Vi đang trêu chọc, kích thích tôi.

— Em chờ đấy.

Tôi bật dậy khỏi giường, bước ra khỏi phòng.

Tôi chạy ra khỏi khuôn viên trường đại học như một kẻ điên, rồi lại chặn một chiếc taxi đang đi ngang qua như một tên cướp. Tôi chĩa điện thoại về phía trán tài xế, như thể đó là khẩu súng.

“Đưa tôi đến chỗ này.” Tôi chỉ vào địa chỉ Mễ Vi để lại trên màn hình điện thoại.

Tài xế nhìn địa chỉ, nhìn tôi, rồi bảo tôi lên xe. Tôi cứ ngỡ mình trông như tên cướp, nhưng tài xế lại không nghĩ thế. Chưa bao giờ thấy tên cướp nào đi cướp xe để vào thành phố cả, chỉ có cướp xe để chạy trốn thôi. Đích đến hiện tại của tôi là trong thành phố, mục tiêu là Mễ Vi — cô gái nửa đêm vẫn nhớ đến tôi và cũng là người đang được tôi nhung nhớ.

Trên đường đi, Mễ Vi và tôi liên tục nhắn tin cho nhau.

— Anh xuất phát chưa?

— Rồi, đang trên đường.

— Từ trường đại học qua à?

— Ừ.

— Ba mươi phút là đến chỗ em, nếu không tắc đường.

— Đang đêm khuya, không tắc đâu.

— Anh không sao chứ?

— Em hy vọng anh có sao à?

— Em hy vọng anh giữ đủ can đảm để đến chỗ em.

— Em yên tâm, tối nay anh uống 18 chén rượu, giờ cảm thấy như Võ Tòng đang vượt đèo Cảnh Dương vậy.

— Vậy em chính là con hổ đang chờ bị Võ Tòng khuất phục.

— Em chờ đấy.

— Em chờ.

— Anh đến đây!

Mễ Vi không trả lời lại, tôi cũng không nhắn thêm cho cô ấy nữa. Giờ mọi ngôn từ đều dư thừa, chỉ cần hành động. Tôi đã hành động. Chiếc taxi đã đưa tôi vào thành phố. Những tòa cao ốc sừng sững như những dãy núi hùng vĩ, từng tòa từng tòa lướt qua trước mặt. Gió đêm ù ù, tạt qua cửa sổ vào mặt, vào người tôi, tôi cảm thấy một luồng hơi lạnh truyền từ đỉnh đầu xuống tận gan bàn chân. Đèo Cảnh Dương ở ngay phía trước, không còn xa nữa.

Nhưng đúng lúc này, tôi chùn bước. Tôi bảo tài xế dừng xe, rồi quay đầu lại.

Trên đường trở về trường đại học, tôi tắt điện thoại.

Ngày hôm sau, khi bật máy lên, trong điện thoại hiện ra hơn chục tin nhắn chưa đọc.

— Sao vẫn chưa đến? (01:20)

— Anh ở đâu? (01:30)

— Có chuyện gì vậy? (02:01)

— Tại sao tắt máy? (02:07)

— Rốt cuộc anh có đến hay không? (02:30)

— Anh lừa em, Chương Văn Liên! (03:00)

— Đồ thùng rỗng kêu to, anh không phải đàn ông! (03:02)

---❊ ❖ ❊---

Những tin nhắn như lũ sâu róm, từng con từng con bò ra, rồi lại từng con từng con bị tôi xóa đi, bởi chúng khiến tôi nổi da gà. Tôi là kẻ nhát gan, hèn nhát, là thùng rỗng kêu to, là kẻ khổng lồ về ngôn ngữ nhưng lùn tịt về hành động, là kẻ lừa đảo, đạo đức giả — mọi từ ngữ mô tả đều đúng với tôi, không sai một ly. Tôi lại một lần nữa làm tổn thương một cô gái đã yêu mình từ năm hai đại học, chỉ vì tôi đã không đến để làm tình với cô ấy. Tôi thừa nhận tôi cũng yêu cô ấy, yêu một người mà lại không làm tình với cô ấy, đó gọi là tình yêu gì? Tôi không biết, cũng không tài nào định nghĩa nổi. Tôi thật uổng phí danh xưng phó giáo sư đại học. Tôi không phải đàn ông, Mễ Vi nói không sai, không hề sai chút nào.

Tôi trả lời tin nhắn cuối cùng của Mễ Vi: Xin lỗi, anh say khướt trước khi đến nơi, không còn biết trời đất gì nữa.

Chiếc xe việt dã Mitsubishi này to lớn và dũng mãnh, như một chiếc tuần dương hạm, đang băng băng trên những cánh đồng lúa và rừng cây. Nó đến từ quê hương tôi, và đang hướng về quê hương tôi. Giờ đây nó chở tôi và cậu sinh viên Mandella, như một chiếc thoi dệt vải, len lỏi vào giang sơn hùng vĩ và phức tạp như một chiếc máy dệt khổng lồ.

Tôi muốn về nhà thăm mẹ, đó là lý do tôi trở về. Đã hai năm rồi tôi chưa về thăm mẹ, tôi rất muốn gặp bà. Trên thế giới này dường như chẳng có ai, chẳng có thứ gì đáng để tôi nhung nhớ, ngoại trừ mẹ và con suối sau nhà. Vợ tôi đã ly hôn với tôi, cô sinh viên tôi yêu mến giờ vô cùng căm ghét tôi, chức vụ quan chức mà tôi ứng tuyển thì hy vọng mong manh. Tôi không có tâm trạng nào để ở lại thành phố khiến mình đau lòng này, muốn tránh xa nó, tìm một nơi nào đó trốn đi, đó mới là lý do thực sự. Thế là tôi nhớ đến quê hương mình, ngôi làng nhỏ ôm ấp bởi núi sông, giờ đã trở thành chốn đào nguyên mà tôi khao khát nhất. Hơn nữa, ở đó còn có người mẹ ngày ngày ngóng đợi con trai trở về.

Cậu nghiên cứu sinh Mandella biết tôi sắp về quê, nằng nặc đòi đi cùng. Chàng trai da đen đến từ châu Phi này nói chưa từng đến nông thôn Trung Quốc, nhất định phải đi xem một chuyến, nhân tiện bái kiến "Sư thái" (cách gọi mẹ tôi của cậu ta). Tôi bảo quê tôi núi cao đường xa, mẹ tôi gầy gò thấp bé, nói năng lại lắp bắp. Mandella bảo thế thì càng phải đi, muốn xem nơi núi cao đường xa ấy, người mẹ gầy gò thấp bé nói lắp ấy làm thế nào mà sinh ra được thiên tài là thầy! Tôi hỏi tôi là thiên tài sao? Mandella nói thầy không phải thiên tài thì sao con có thể bái thầy làm sư? Thầy là thiên tài ngôn ngữ! Nhìn cậu học trò đang nịnh nọt mình, lòng tôi ngọt ngào, liền đồng ý.

Xe là cố ý đến đón tôi, bởi vì tôi đã nói với Lý Luận về dự định về quê, hỏi cậu ta có muốn về cùng không. Nhà cậu ta và nhà tôi cách nhau chỉ một ngọn núi, ngôi nhà cũ trăm năm ấy vẫn còn cha cậu ta sống độc thân. Mẹ cậu ta đã mất, còn cha tôi cũng qua đời rồi. Tôi nghĩ nếu Lý Luận về, chắc chắn có thể kiếm được một chiếc xe. Cậu ta giờ không chỉ là Trưởng phòng Kế hoạch của Ủy ban Kế hoạch tỉnh với quyền hành trong tay, mà còn là ứng viên sáng giá cho chức Phó Thị trưởng thủ phủ Ninh Dương. Tôi không muốn phải lên xe khách rồi lại chuyển sang xe nông dụng một cách thiếu vẻ vang để về nhà, dù gì tôi cũng là phó giáo sư, là tiến sĩ.

Lý Luận hỏi sao tự nhiên lại muốn về lúc này? Tôi nói về thăm mẹ, giờ trường đang nghỉ hè. Lý Luận bảo trường nghỉ, nhưng đây là lúc nước sôi lửa bỏng để chọn quan chức cấp sảnh, sao lại về được? Tôi bảo ồ, cậu không về được thì thôi. Tôi thì chẳng hy vọng gì nữa rồi, tôi tự về.

“Kết quả chưa ra, không thể nói là không có hy vọng.” Lý Luận nói.

“Tôi phải về.” Tôi nói.

“Vậy để tôi tìm xe cho cậu,” Lý Luận nói, đúng ý tôi rồi, “Tôi sẽ bảo huyện phái xe đến đón cậu.”

Xe của huyện đến, gặp Lý Luận trước. Lý Luận đi theo xe đến đại học đón tôi.

Tôi và Mandella lên xe. Lý Luận nhìn Mandella bên cạnh tôi, hỏi người này là ai? Tôi bảo Mandella, học sinh của tôi. Lý Luận hỏi người da đen Mỹ à? Mandella giành nói trước: “Không, tôi là người châu Phi.” Lý Luận nói: “Ồ, biết tiếng Trung à.” Mandella bảo: “Tôi chuyên đến Trung Quốc học tiếng Trung, tất nhiên là biết rồi.” Lý Luận gật đầu nói tốt, quay sang bảo tài xế lái xe. Cậu ta ngồi ở ghế phụ.

Mandella lại không chịu tha cho cậu ta.

“Vị tiên sinh phía trước này, tại sao lại cho rằng tôi là người da đen Mỹ?” Mandella nói, như hỏi tôi, cũng như hỏi Lý Luận, “Chẳng lẽ người da đen Mỹ cao quý hơn người da đen châu Phi sao?”

Tôi nói: “Cậu ấy không có ý đó.”

“Vậy cậu ấy có ý gì?” Mandella hỏi.

“Ý của tôi là,” Lý Luận không quay đầu lại nói, “Nếu cậu là công dân Hoa Kỳ, thì khi về nước thay tôi gửi lời hỏi thăm Lewinsky nhé, bảo là nơi Clinton từng đến, tôi cũng muốn đến.”

Mandella nghe xong ngẩn tò te, hỏi tôi: “Thầy Chương, lời cậu ta là có ý gì vậy?”

Tôi nói: “Cậu đến câu này mà không hiểu sao?”

Mandella nói: “Con không hiểu.”

Tôi nói: “Ý của cậu ta là, nơi hấp dẫn nhất của Lewinsky đối với Clinton, cũng là nơi hấp dẫn nhất đối với cậu ta.”

Mandella nói: “Vậy nơi hấp dẫn nhất của Lewinsky đối với Clinton là nơi nào?”

Lý Luận cười ha hả, dùng tiếng địa phương nói với tôi: “Văn Liên, sao cậu lại nhận cái thằng học trò ngu ngốc này thế?”

Tôi dùng tiếng địa phương đáp: “Cậu đừng có coi thường nó, thực ra… cậu nên chào nó một cái, bởi vì… nơi cậu đến, nó đã đến trước cậu rồi.”

Lý Luận quay đầu: “Cậu nói gì?”

Tôi nói: “Còn cần tôi nói gì nữa không?”

Lý Luận trừng mắt nhìn Mandella, dùng tiếng địa phương chửi thề một câu thậm tệ.

Mandella hỏi tôi: “Cậu ta nói gì với thầy vậy?”

Tôi nói: “Cậu ta nói rất vui được quen cậu.”

“Thật sao?” Mandella nửa tin nửa ngờ, “Thầy vẫn chưa giới thiệu cho con, cậu ta là ai?”

Tôi nói: “Bạn tôi, đồng hương, Trưởng phòng Ủy ban Kế hoạch tỉnh, Lý Luận.”

Mandella thân thiện nhìn vào gáy của Lý Luận.

Tôi nói: “Lý Luận!”

Lý Luận quay đầu, chìa tay ra với Mandella, thực sự nói một câu: “Rất vui được quen cậu.”

Hai bàn tay khác màu sắc nắm chặt vào nhau, như hai sợi dây leo đều muốn trèo lên cây, gặp nhau dưới gốc. Không, thực ra họ đều đã trèo lên cây rồi, chỉ là không cuốn lấy nhau mà thôi. Cái cây đó có tên là Mễ Vi.

Sau khi bắt tay Mandella, Lý Luận lấy trong túi ra một xấp tiền đưa cho tôi.

“Đây là ba ngàn tệ,” Lý Luận nói, “Hai ngàn đưa cho bố tôi, một ngàn hiếu kính thím.”

Thím mà Lý Luận nói chính là mẹ tôi.

Tôi đếm một ngàn trả lại cho Lý Luận, bị Lý Luận chặn lại.

“Thím không nhận thì cậu cứ mang về cho tôi.”

Tôi nhìn Lý Luận, cất tiền đi.

“Có thời gian thì ra mộ tổ tiên tôi, thắp giúp tôi nén hương.” Lý Luận nói.

Tôi nói nhất định.

Xe đến cổng trường đại học, Lý Luận bảo tài xế dừng lại, nói muốn tự bắt taxi về thành phố. Cậu ta xuống xe, sực nhớ ra điều gì, đi đến cửa sau xe nói với tôi: “À, tôi đã gọi điện cho Huyện trưởng huyện chúng ta rồi, tối nay ông ấy sẽ tiếp đãi cậu.”

“Đừng làm rùm beng quá chứ?” Tôi nói, “Hơn nữa tôi với Huyện trưởng cũng đâu có quen.”

“Trưởng phòng từ tỉnh về, giáo sư đại học,” cậu ta nhìn Mandella, “À, còn có một người bạn nước ngoài, Huyện trưởng ra mặt là đúng rồi, đây là tiếp đãi bình thường.”

“Tôi là phó giáo sư, cậu đừng bảo tôi là giáo sư nhé?” Tôi nói, “Hơn nữa tôi cũng không còn là trưởng phòng nữa.”

“Biết đâu cậu là Phó Thị trưởng Ninh Dương rồi cũng nên, giờ vẫn chưa nói chắc được.”

“Cậu đừng làm nhục tôi nữa, Lý Luận.”

“Cậu đừng quản, bảo cậu là gì thì cậu là cái đó,” Lý Luận nói, “Bảo là giáo sư thì cậu chính là giáo sư.”

“Thế thì chi bằng cậu bảo tôi là cầm thú cho xong.”

Lý Luận cười: “Ban ngày cậu là giáo sư, tối đến mới là cầm thú, đến sáng hôm sau, cậu là con thú bị nhốt.”

Mandella cũng cười theo, như thể hiểu ra vấn đề, nói: “Ngôn ngữ Trung Quốc kỳ diệu thật.”

Lý Luận bảo: “Xem ra cậu không uổng công làm học trò của Giáo sư Chương, được truyền chân truyền rồi.”

Chiếc xe việt dã Mitsubishi lao đi ngược hướng thành phố trong cái vẫy tay của Lý Luận, nó đang hướng về quê hương tôi.

Suốt dọc đường, Mandella vô cùng hứng thú, chăm chú như một tài xế. Ánh mắt cậu không một giây rời khỏi cửa sổ, không bỏ lỡ núi sông cây cỏ ập vào tầm mắt, dường như cậu còn có tình cảm với những cảnh vật này hơn cả tôi, hoặc có thể nói dường như cậu khao khát quê hương tôi hơn cả tôi.

Ô tô chạy ba tiếng đồng hồ thì đến gần huyện lỵ nơi quê tôi. Huyện quê tôi tên là Chu Đan, nghe như tên một người phụ nữ hay hay, nhưng nó không được đặt theo tên phụ nữ, mà là vì vùng đất này có chứa một loại khoáng sản gọi là antimon. Loại khoáng sản này thời xưa chỉ được người ta dùng để trừ tà, màu sắc và mùi vị của nó có thể khiến rắn độc hoặc quỷ dữ bám trên mình rắn phải tránh xa ba xá. Hồi nhỏ tôi cũng từng mê tín như vậy. Nhưng khi tôi lớn lên, cụ thể là sau 20 tuổi, tôi không còn mê tín nữa. Tôi nhận ra người khác còn không mê tín hơn tôi, đó đều là những kẻ có đầu có óc, phần lớn đến từ nơi khác, là những kẻ tinh ranh, họ tiên phong khai thác mỏ antimon, nửa công khai nửa không, như chuyện yêu đương thời bấy giờ vậy. Ban đầu, mọi người không mấy để tâm đến những kẻ này, tưởng họ không làm nên trò trống gì vì chắc chắn sẽ gặp trở ngại. Nhưng chỉ vài năm sau, người ta nhận ra những kẻ này giàu lên rồi, nhà cao cửa rộng nhất địa phương chắc chắn liên quan đến những người làm mỏ. Những người này thật thông minh, tài giỏi, họ khiến đông đảo mọi người cảm thấy sự bất công giàu nghèo hoặc chênh lệch lợi ích. Thế là, những người đã thức tỉnh hoặc cảm thấy mình tụt hậu, bước vào ngân hàng, hoặc nhà người thân, bạn bè, vay vốn, trở thành ông chủ mỏ, đây gọi là "mượn gà đẻ trứng". Những kẻ không biết mượn gà đẻ trứng thì đi làm công nhân mỏ, như những người đàn ông đang độ sung sức trong làng tôi. Nhưng ông chủ mỏ hay công nhân mỏ đều chẳng liên quan gì đến tôi, bởi vì 20 năm trước tôi đã vào đại học, sau đó được phân công tác tại trường đại học. Tôi dạy học trong trường, giống như đánh rắm trong nhà vệ sinh, sống một cách nhã nhặn, thảnh thơi. Ý là quê hương tôi long trời lở đất nhưng chẳng liên quan gì đến tôi, bởi vì tôi ở đại học, là một phó giáo sư, giống như con gà trống, nói năng bô bô nhưng không biết đẻ trứng. Sau này mặc dù tôi có làm trưởng phòng mấy tháng, cũng chỉ là "con vẹt chết trong hộp phấn", chẳng phải là quan chức gì, trưởng phòng ở đại học thì đầy, trưởng khoa thì đầy sân.

Tôi dán mắt nhìn ra ngoài cửa sổ, xe đã vào trong huyện lỵ từ lúc nào không hay. Những con đường rộng rãi, mới tinh khiến mắt tôi sáng lên. Tôi từng học cấp ba ở huyện lỵ này, nó đã thay đổi đến mức tôi không còn nhận ra nữa. Kể từ khi vào đại học, 20 năm nay, tôi chỉ đến huyện lỵ đúng hai lần. Lần gần nhất là sáu năm trước, tôi đưa người vợ mới cưới về nhà — thường thì tôi về nhà không cần qua huyện lỵ, mà là xuống xe giữa đường rồi chờ xe khách đi ngang qua chuyển hướng. Nhưng lần đó khác, vợ tôi, Tào Anh, không chỉ muốn thăm mẹ tôi, mà còn muốn xem ngôi trường cũ đã "xuất khẩu" tôi đi, thế là chúng tôi ghé qua huyện lỵ. Sau khi thăm hỏi trường cấp ba Chu Đan và một số thầy cô giáo cũ, chúng tôi đi dạo trên đường phố huyện lỵ. Khi ấy đường phố về cơ bản vẫn như cũ, tôi dẫn vợ đi, chỉ trỏ chỗ này chỗ kia như thổ địa, khiến vợ tôi nói: "Chẳng lẽ mấy năm đi học anh toàn đi dạo phố à?" Tôi bảo: "Sao thế được, trí nhớ tốt thôi." Tào Anh hỏi: "Vậy anh dẫn cô gái nào đi dạo phố còn nhớ không?" Tôi nói: "Nhớ, đến thời điểm hiện tại chỉ dẫn đúng một người đi con phố này." Tào Anh hỏi: "Ai?" Tôi đáp: "Là em." Tào Anh bảo: "Em không tin, anh lãng mạn thế cơ mà." Tôi nói: "Sự lãng mạn của anh là sau khi đỗ đại học mới có, không, là quen em, không, là sau khi yêu em mới lãng mạn." Tào Anh bảo: "Anh dẻo miệng." Tôi nói: "Anh mà dẻo miệng thì còn đỗ đại học được sao? Mà lại là Đại học Bắc Kinh nữa." Năm đó trường cấp ba Chu Đan đỗ đại học trọng điểm chỉ có hai người, mà lại cùng ở xã tôi. Tào Anh hỏi: "Thế à? Còn một người nữa là ai?" Tôi nói: "Lý Luận, cậu ta đỗ Đại học Phúc Đán." Tào Anh hỏi: "Giờ ở đâu?" Tôi nói: "Ủy ban Kế hoạch tỉnh." Tào Anh hỏi: "Sao không thấy các anh qua lại?" Tôi nói: "Anh không có thói quen giao tiếp với quan chức chính phủ, cậu ta giờ là phó trưởng phòng." Tào Anh lập tức mắng tôi thanh cao. Đó là lần đầu tiên Tào Anh nói về điểm chưa tốt của tôi, mà lại là ngay trên đường phố quê hương tôi, nên tôi vẫn nhớ. Còn giờ đây, tôi kẻ thanh cao đã chẳng còn thanh cao nữa, con phố cũ thanh tú cũng đã thay đổi hoàn toàn, giống như vợ tôi đã trở thành vợ cũ vậy.

Điều khiến tôi ngạc nhiên hơn nữa là khách sạn chúng tôi nghỉ lại, nó sang trọng và tao nhã đến mức tôi nghi ngờ mình đang ở nơi khác, ví dụ như khách sạn Dung Hồ ở Quế Lâm, nơi tôi từng họp. Đặc điểm lớn nhất của nó là toàn bộ sảnh khách sạn đều ẩn mình trong rừng cây đa, nhưng trong ký ức của tôi, huyện Chu Đan không có rừng đa, hơn nữa chỗ khách sạn này vốn chỉ là một cái ao cá lớn, tôi và Lý Luận từng trộm cá ở đây. Nhưng giờ cái gì cũng thay đổi, tựa hồ như quỷ làm thần tạo, trong chớp mắt, rừng đa này từ đâu ra? Hơn nữa nhìn những cây đa to như bánh xe, đều phải trên trăm năm tuổi. Không nghi ngờ gì đây là kết quả của việc di dời, những cây đa này đến từ rừng sâu núi thẳm. Thử nghĩ việc di dời cả rừng đa này phải tốn bao nhiêu nhân lực vật lực? Khách sạn tên Ngân Tháp này làm tôi nhớ đến kim tự tháp Ai Cập.

Huyện trưởng huyện Chu Đan chờ đón chúng tôi ở sảnh khách sạn Ngân Tháp, tôi nghe tài xế nói tên ông ta là Thường Thắng. Thường Thắng làm quen với tôi dưới sự giới thiệu của tài xế. Khi bắt tay tôi, ông ta gọi tôi là giáo sư, còn gọi là lãnh đạo, khiến tôi rất khó xử.

“Trưởng phòng Lý nói hết với tôi qua điện thoại rồi,” Huyện trưởng Thường Thắng thấy tôi không tự nhiên liền nói, “Cậu sắp đỗ chức Phó Thị trưởng Ninh Dương rồi. Huyện Chu Đan giờ thuộc quyền quản lý của thành phố Ninh Dương, cậu nhậm chức, chẳng phải là lãnh đạo của tôi sao.”

Tôi nói: “Ông đừng tin lời Lý Luận nói bậy, tôi không đỗ được đâu, Lý Luận mới là người nắm chắc phần thắng.”

“Cả hai đều đỗ, đều đỗ,” Huyện trưởng Thường Thắng giơ hai tay lên như nâng đỡ, “Trưởng phòng Lý và cậu, không thiếu một ai!”

“Huyện trưởng Thường chắc xem phim của Trương Nghệ Mưu nhiều quá rồi,” tôi nói, “Nhưng tôi thực sự sẽ không đỗ Phó Thị trưởng đâu, tôi chỉ là một phó giáo sư thôi.”

“Phó giáo sư cũng là trí thức cao cấp mà, cậu và Trưởng phòng Lý... không, cậu và Phó Thị trưởng Lý đều là vinh quang của huyện Chu Đan chúng tôi! Là niềm tự hào!”

Tôi nhìn vị Huyện trưởng hoa ngôn xảo ngữ kia, không nói được gì.

Tôi và Mandella được sắp xếp ở phòng tổng thống, mỗi người một phòng. Mandella hào hứng và hồi hộp chạy sang chỗ tôi, bảo: “Thầy Chương, họ có phải hiểu lầm con là Tổng thống Mandella rồi không? Mà cho con hưởng đãi ngộ cao thế này?” Tôi nói: “Chẳng phải ước mơ của cậu là làm Tổng thống nước cậu sao? Cứ coi như thực hiện sớm đi.”

“Giống như thầy, được coi là Phó Thị trưởng sớm thế này sao?”

Tôi nhìn Mandella, nhìn căn phòng sang trọng đến mức đáng kinh ngạc, “Một phó thị trưởng sao lại có đãi ngộ như tổng thống thế nhỉ?”

Mandella nói: “Thầy tuy chỉ là phó thị trưởng, nhưng thầy là thầy của tổng thống đấy!”

Chúng tôi nhìn nhau cười.

Tiệc tối cũng vô cùng long trọng, Huyện trưởng Thường Thắng không chỉ dùng sơn hào hải vị tiếp đãi chúng tôi, còn điều động cả mỹ nữ đến tiếp rượu. Đồ ngon mỹ nữ, khiến Mandella kẻ đang ảo tưởng làm tổng thống tưởng mình thực sự đã làm tổng thống. Cậu ta ôm mỹ nữ uống, hát, nhảy, cho đến khi say mềm ra.

Thường Thắng vui vẻ gọi điện cho Lý Luận, báo cáo quy cách và tình hình tiếp đón, nhận được lời khen ngợi của Lý Luận.

“Đương nhiên rồi, bạn bè, bạn học của cậu, sao tôi dám chậm trễ,” Huyện trưởng Thường Thắng nói với Lý Luận qua điện thoại, ông ta nhìn tôi, nhìn Mandella đang say xỉn trên ghế sofa, “Giáo sư Chương không say, người bạn nước ngoài say rồi. Tôi biết, mặt mũi người khác tôi không nể, nhưng mặt Phật của cậu sao tôi không nể được?”

Lúc này tôi mới hiểu, sự nhiệt tình của Huyện trưởng Thường Thắng đối với tôi, hoàn toàn là vì mối quan hệ của Lý Luận. Lý Luận giờ vẫn là Trưởng phòng của Ủy ban Kế hoạch tỉnh, nắm trong tay quyền phê duyệt dự án hàng chục triệu, hàng trăm triệu tệ, lời dặn của Lý Luận đối với ông ta như thánh chỉ. Ông ta hoàn toàn không phải nghĩ tôi sẽ đỗ chức Phó Thị trưởng nào, cũng không coi trọng tôi là phó giáo sư. Người ông ta lấy lòng không phải là tôi, mà là Lý Luận. Tôi chẳng qua chỉ là con đường để ông ta nịnh nọt Lý Luận, cũng là hòn đá thử vàng để Lý Luận phô trương và chứng thực quyền lực. Chỉ vậy thôi.

Tôi cầm điện thoại từ tay Huyện trưởng, nói với Lý Luận: “Trưởng phòng Lý.” Lý Luận nhận ra giọng tôi, bảo: “Cậu chửi tôi đấy à.” Tôi đổi giọng: “Phó Thị trưởng Lý.”

“Phó Thị trưởng Chương.” Lý Luận đáp lễ, “Cậu ‘hảo mỗ’ (thích sờ) không?”

“Tôi thích sờ, rất thích sờ,” tôi nói, “Tôi vốn tưởng mình là mông khỉ, nhờ phúc của cậu, biến thành mông ngựa rồi.”

“Đồng chí Văn Liên, làm người phải hậu đạo,” Lý Luận trích dẫn lời trong phim “Điện thoại”, “Đừng có tự cho mình là đúng, tự luyến. Huyện trưởng Thường Thắng là anh em tốt của tôi, đừng lấy lòng tiểu nhân đo lòng quân tử. Xe xịn đón cậu, rượu ngon đãi cậu, cậu còn không lĩnh tình người ta, thế là không được.”

“Xin lỗi, tôi sai rồi,” tôi nói, “Tôi sửa!”

Tôi trả điện thoại cho Huyện trưởng, ngay lập tức nâng ly rượu lên, mời Huyện trưởng.

“Cảm ơn sự tiếp đãi của ông, Huyện trưởng Thường!”

Trên gương mặt khó xử của Huyện trưởng Thường miễn cưỡng lộ ra vẻ tươi tỉnh, như than hồng bị tạt một gáo nước lạnh đang cố gắng bùng cháy trở lại. Ông ta uống cạn chén rượu với tôi.

Cuối cùng, Huyện trưởng nói: “Ngày mai, tôi qua uống trà sáng với cậu, tiễn cậu.”

Tôi bảo: “Thôi, Huyện trưởng!”

“Tiễn cậu mà.”

“Không! Không không!”

Huyện trưởng thấy thái độ tôi kiên quyết, liền nói: “Được thôi, xe ngày mai vẫn đưa cậu. Tôi bảo thư ký nhắn với xã một tiếng.” Gương mặt ông ta khựng lại, “Nhà cậu ở xã nào ấy nhỉ?”

“Tinh Thịnh.” Tôi nói.

“Ồ, Tinh Thịnh à, cùng xã với Trưởng phòng Lý.” Huyện trưởng vẫy tay, “Tôi gọi điện cho Chủ tịch xã, đích thân gọi, bảo ông ấy tiếp cậu.”

Tôi nói: “Không cần, tôi có một người em trai làm việc ở xã, có nó tiếp tôi là được rồi.”

“Thế sao? Em trai cậu là ai vậy?”

“Chương Văn Hợp.” Tôi nói.

“Chương Văn Hợp?” Huyện trưởng vừa lục lọi trong trí nhớ vừa nói.

“Làm Tuyên ủy ở xã.”

“Chương Văn Hợp, tôi nhớ rồi,” Huyện trưởng vừa gật đầu vừa nói, như thể tôi đang dặn dò ông ta điều gì vậy, “Biết rồi, cậu yên tâm.”

“Huyện trưởng Thường, tôi không có ý gì khác,” tôi nói, “Ý của tôi là không muốn làm phiền huyện, xã quá, có em trai tiếp là được rồi.”

“Tôi biết.” Huyện trưởng vỗ vỗ vai tôi, rồi tiện tay bắt tay từ biệt. Trên gương mặt phúc hậu, sành đời của ông ta lộ ra nụ cười. Nụ cười đó trong mắt tôi giống như xoáy nước ở đầm sâu, khinh miệt dập dềnh về phía tôi.

Tôi đứng trên bờ sông, chỉ tay về phía ngôi làng dưới chân núi bên kia sông, nói với Mandella, đó là nhà tôi.

Mandella đặt tay lên trán, nhìn xa xa như một con khỉ. Mắt cậu đảo liên tục, hỏi là nhà nào?

“Nhà trong cùng, chỉ lộ ra mái ngói ấy,” em trai đứng cạnh Mandella của tôi nói.

Mandella nhìn một lúc nữa, như đã thấy, “Sư thái giờ đang ở đó à?”

Em trai tôi bất ngờ cất tiếng gọi dài. Âm thanh như tiếng vượn hót truyền qua sông, đến ngọn núi đối diện, rồi vọng lại chỗ chúng tôi.

Mandella nhìn em trai tôi, rồi nhìn tôi, muốn hiểu tại sao em trai tôi lại gọi.

“Gọi thuyền.” Tôi nói.

“Gọi giường (giáo sàng)?” Mandella nói.

Tôi nhìn Mandella: “Thường ngày cậu gọi giường kiểu này à?”

Mandella cười cười, nhìn con thuyền đưa đò ở bến đối diện. “Con hiểu rồi, là gọi thuyền, không phải gọi giường.” Thật ra cậu biết rõ ý định gọi của em trai tôi, cũng hiểu lời tôi nói.

Trên thuyền đò giờ không có ai.

Từ trong làng có một người bước ra, đội nón lá. Ông ta đi xuống bến đò đối diện, đó là người lái đò.

Chiếc xe đưa chúng tôi quay đầu trở về.

Chúng tôi bước xuống bến đò chỉ dành cho người đi bộ.

Bến đò dốc, hẹp, vẫn như cũ, không thay đổi tự ngàn đời. Em trai tôi bảo: “Anh làm Phó Thị trưởng rồi, đừng nói là sửa bến đò, đến xây cầu cũng có khả năng đấy.” Tôi quay đầu trừng mắt nhìn em trai: “Ai bảo tôi muốn làm Phó Thị trưởng?”

“Báo chả đăng rồi còn gì?” Em trai nói, “Anh và anh Lý đều có tên trên bảng. Anh là hạng nhất.”

“Đó chỉ là bài thi viết.” Tôi nói.

“Anh là hạng nhất mà!”

“Đó cũng chỉ là bài thi viết.”

“Phỏng vấn thì sao?”

“Không biết,” tôi nói, “Thi trượt rồi.”

Em trai khựng lại, hành lý trong tay rơi xuống, lăn mấy vòng, bị tôi dùng chân chặn lại.

Tôi nhìn cậu em trai đang mất hồn: “Tôi còn chưa hoảng, em hoảng cái gì?”

“Người trong xã ai cũng nghĩ anh mười phần chắc chín mà?!” Em trai nói. Nó đi cùng tôi về khi xe đi ngang qua trụ sở xã. “Thế còn anh Lý? Anh hạng nhất còn không có hy vọng, chẳng phải cậu ấy càng không hy vọng à?”

“Ngược lại hoàn toàn.” Tôi nói.

Ánh mắt nghi hoặc của em trai nhìn tôi: “Không đâu nhỉ?”

Tôi nhìn lòng sông trơ trọi và dòng nước trong trẻo: “Em cứ chờ mà qua cầu là biết.”

Tôi nhặt hành lý lên, đưa lại cho em trai.

“Anh Lý có làm Phó Thị trưởng, cũng không bao giờ xây cầu cho quê nhà đâu.” Em trai nói.

Lúc này chúng tôi đã đến mép nước. Con thuyền đưa đò đang cập bến.

“Anh Lý làm Trưởng phòng ở tỉnh bao nhiêu năm nay, trong tay vừa có quyền vừa có tiền, xã đã gửi báo cáo vô số lần, gửi cho cậu ấy, đòi sửa cái bến đò này,” em trai tiếp tục nói, “Chỉ bảy tám vạn tệ, mà đến giờ chẳng thấy tăm hơi đâu.”

“Chứng tỏ cậu ấy liêm khiết.” Tôi nói.

“Xì!” Em trai cười lạnh, “Là nhát gan sợ phiền, không có tình cảm với quê hương, giữ thân mình, sợ cấp trên bảo cậu ấy tư lợi, lại không sợ bà con hàng xóm chọc vào sống lưng!”

Tôi nhìn cậu em trai sắc sảo, nói: “May mà tôi không còn hy vọng làm quan nữa, nếu không tôi cũng sẽ bị hàng xóm chửi rủa thôi.”

Em trai nhìn tôi, nói: “Anh, lên thuyền đi.” Vẻ mặt nó chán nản, như thể thất vọng về tôi lắm. Nó có lẽ không ngờ người anh trai kính yêu lại là kẻ bất tài như vậy, thi đỗ tiến sĩ, mà lại không thi đỗ một chức quan cấp phó sảnh. Nó không tin làm quan lại khó hơn làm tiến sĩ, giáo sư. Em trai tôi sau khi tốt nghiệp cấp ba không đỗ đại học, nhưng lại dễ dàng đỗ cán bộ thôn, rồi lên cán bộ xã, còn được vào Đảng, đối với nó mà nói, thăng quan chắc chắn dễ hơn lên đại học. Nó giờ là Tuyên ủy Đảng ủy xã Tinh Thịnh, cán bộ cấp phó khoa.

Người lái đò là con trai út của ông chú, sau khi ông ta bỏ nón lá ra tôi mới nhận ra. Nhưng tôi biết con trai út ông chú vài năm trước đã đỗ đại học, sao giờ lại làm người lái đò?

“Tốt nghiệp đại học xong không tìm được việc, nên về nhà ở,” con trai út ông chú nói, “Động Đình thanh thảo, cận trung thu, canh vô nhất điểm phong sắc. Ngọc giới quỳnh điền tam vạn khoảnh, trước ngã biển chu nhất diệp (Cỏ xanh Động Đình, gần trung thu, không chút gió. Cánh đồng ngọc, ruộng quỳnh ba vạn khoảnh, chở ta chiếc lá thuyền nhỏ),” cậu ta vừa chèo thuyền vừa ngâm vang bài từ của Trương Hiếu Tường đời Tống, “Tố nguyệt phân huy, minh hà cộng ảnh, biểu lý câu trừng triệt. Du nhiên tâm hội, diệu xứ nan dữ quân thuyết. Ứng niệm lĩnh hải kinh niên, cô quang tự chiếu, can phế giai băng tuyết. Đoản phát tiêu tao khâm tụ lãnh, ổn phiếm thương lãng không khoát. Tẫn ấp tây giang, tế châm bắc đẩu, vạn tượng vi tân khách. Khấu huyền độc khiếu, bất tri kim tịch hà tịch (Trăng trắng tỏa sáng, sông sáng chung bóng, trong ngoài đều trong suốt. Tâm hồn thấu hiểu một cách ung dung, chỗ diệu kỳ khó nói cùng người. Nên nhớ bao năm ở Lĩnh Hải, ánh sáng cô độc tự chiếu, gan phổi đều băng tuyết. Tóc ngắn rối bời, tay áo lạnh, thuyền êm lướt sóng, không gian khoáng đạt. Cạn chén rượu Tây Giang, nhấp chén Bắc Đẩu, vạn vật làm tân khách. Gõ mạn thuyền mà reo độc thoại, không biết đêm nay là đêm nào)!”

Tôi, Mandella và em trai tôi nghe cậu con út ông chú lẩm bẩm, nhìn nhau trân trối, không nói nên lời.

Con trai út ông chú quay đầu lại, nhìn tôi, cười khổ: “Anh họ, giờ con là người lái đò có văn hóa nhất lịch sử làng mình đấy. Tiền bất kiến cổ nhân, hậu bất kiến lai giả, niệm thiên địa chi du du, độc sảng nhiên nhi thế hạ (Trước không thấy người xưa, sau không thấy người đến, nghĩ thiên địa mênh mông, một mình đau đớn đến rơi lệ)!”

Tôi nhìn dòng nước giữa sông, nói: “Tôi nghĩ trong con sông này, chắc chắn sẽ có loài cá biết làm thơ, bởi vì chúng ở trong nước, ngày nào cũng nghe cậu ngâm thơ vịnh từ.”

Mẹ căng thẳng nhìn tôi.

Tôi nói: “Con phát tài rồi, cũng sắp làm quan rồi, không sai đâu.” Tôi nhớ đến một ngàn tệ Lý Luận đưa cho mẹ, lấy nó ra, “Đây, đây là tiền thưởng, con thi quan đỗ hạng nhất, thưởng cho con đấy. Mẹ, cho mẹ.”

Mẹ vẫn căng thẳng nhìn tôi.

Nhìn đôi mắt uy nghiêm của mẹ, tôi không dám lừa bà nữa.

“Con với Tào Anh ly hôn rồi.” Tôi nói.

Mẹ không nói gì, bà đột ngột đứng dậy, đi đến cạnh tường, cầm lấy một cây roi, rồi đi đến, túm lấy tôi, kéo đến trước di ảnh của cha, ra lệnh cho tôi quỳ xuống.

Tôi quỳ xuống.

Mẹ quất một roi vào người tôi trước, rồi mới nói: “Tào Anh có chỗ nào không tốt? Mà mày phải ly hôn với nó? Hả?”

“Tào Anh không có chỗ nào không tốt.” Tôi nói.

“Vậy là mày thay lòng đổi dạ rồi, có phải không?”

Tôi nói: “Con không thay lòng.”

“Còn cãi!” Mẹ lại quất một roi vào người tôi, “Không thay lòng thì là gì? Mày làm quan rồi, có quyền rồi, à không, quan còn chưa làm, đã vứt vợ bỏ con rồi! Tim gan mày chó ăn rồi hả?”

“Không phải con vứt vợ bỏ con, là Tào Anh nó không cần con, là nó đòi ly hôn với con.”

“Nó đòi ly hôn với mày? Tại sao nó phải ly hôn với mày? Bên ngoài chắc chắn mày có đàn bà rồi, có phải không?”

Tôi nói không phải.

Trên người tôi lại ăn một roi.

“Còn bảo không phải?” Mẹ nói, “Mấy năm nay Tào Anh không ở cạnh mày, mày chịu không nổi, trăng hoa, tìm con khác rồi!”

Tôi nói con không có, con bị oan.

“Oan? Mẹ đánh chết mày cũng không oan!”

Mẹ tiếp tục dùng roi quất vào tôi. Vừa quất vừa mắng, tôi càng thanh minh, bà càng đánh mạnh, cũng càng mắng hăng, giống như đang đánh mắng con chó nhà mình chạy sang nhà người khác làm bậy.

Tôi nhớ 23 năm trước, mẹ cũng từng đánh tôi như thế này. Khi đó tôi học lớp 11, cha chết, tôi cuốn chiếu về nhà, không học nữa. Mẹ cầm roi, ra lệnh cho tôi quỳ đúng chỗ này, rồi đánh tôi. Khi mẹ đánh tôi, ngoài mắng mỏ, còn có tiếng khóc. Tiếng roi sắc lẹm và tiếng khóc mắng đầy bi phẫn vang lên suốt đêm trong nhà chúng tôi, cho đến tận sáng hôm sau tôi cầm chiếu quay lại trường học.

Giờ mẹ đánh mắng tôi, không khóc, có lẽ vì trong lòng không còn đau thương, chỉ còn căm hận. Bà hận đứa con trai đàng hoàng của mình lại biến thành một người đàn ông phụ bạc, đen tối, bởi bà tin chắc là con trai đã phản bội vợ, làm quan rồi thì biến chất, nên bà phải trừng phạt con, thực thi gia pháp. Nếu hơn 20 năm trước bà có thể dùng roi, quất đứa con trốn học thành một sinh viên trường danh giá, thì giờ đây, bà cũng muốn dùng roi, quất đứa con đồi bại thành một người tốt.

Mandella nhìn người thầy của mình bị đánh tơi bời một trận mới chạy lại đỡ cho tôi một roi, rồi cướp cây roi từ tay mẹ tôi. Cậu nhìn người mẹ uy nghiêm như thái hậu, nói: “Sư thái, đủ rồi, đánh nữa là con trai bà tàn phế mất.”

Mẹ nhìn tôi, nghiến răng, mắt lại rưng rưng lệ. Bà đột ngột quay người chạy ra sau nhà, chân vừa bước ra cửa, tiếng khóc đã như nước vỡ đê, gầm rú vang trời. Tiếng khóc lớn dội vào vách núi sau nhà, rồi dội ngược lại, truyền vào cửa, như cơn lũ ngược dòng, khiến trái tim của tất cả chúng tôi trong nhà nổi lềnh bềnh. Em trai và em dâu tôi vội vàng chạy ra ngoài, khuyên nhủ mẹ, muốn ngăn chặn nguồn cơn khiến bữa cơm đoàn viên vốn tốt đẹp trở thành tai họa. Mẹ vẫn khóc.

Sau đó là một đám họ hàng của tôi chạy ra ngoài. Họ định về nhà.

Mẹ lập tức nín khóc.

Đám họ hàng tản ra được mẹ vừa xin lỗi vừa mời quay lại, họ ngồi lại bên mâm cơm, vì sự đoàn tụ gia đình hiếm có, vì quan lớn nhất được sinh ra trong dòng tộc — ngoài tôi ra không một ai không tin là Phó Thị trưởng Ninh Dương — mà hân hoan chúc mừng.

Nụ cười trên mâm cơm, chỉ có mẹ là giả vờ, tôi biết. Bà không cho rằng tôi làm quan là chuyện tốt, bởi vì làm quan sẽ khiến con trai bà biến chất, ít nhất thì hiện tại con trai đã bỏ rơi cô con dâu vừa tháo vát vừa lương thiện, đây là khởi đầu cho việc con trai rơi xuống vực thẳm, cũng là do con đường làm quan gây ra. Bà có nghiến răng không khóc đến thế nào đi nữa, cũng không tin việc tôi và vợ ly dị thực ra chẳng liên quan gì đến làm quan, huống hồ tôi có làm quan được hay không, hiện tại vẫn còn là ẩn số.

“Anh họ yên tâm, anh về rồi, em đảm bảo bắt một con cá, đến bái anh làm thầy!” Con trai út ông chú nói.

Bữa tiệc tối ở nhà tôi, quả nhiên xuất hiện một con cá lớn, là do con trai út ông chú bắt được. Lúc mang cá đến nó đã chết rồi, trên thân nó không có vết thương, tôi nghĩ là bị thuốc nổ nổ, sợ mà chết. Nó tất nhiên không thể làm thơ được, nhưng lại tăng thêm không khí ấm cúng cho gia đình chúng tôi.

Bên bàn ăn ngồi đầy người thân và họ hàng của tôi, tổng cộng có mười lăm mười sáu người. Gương mặt ai cũng rạng rỡ nụ cười, như đang ăn Tết.

Người hạnh phúc nhất không ai khác chính là mẹ tôi. Vì đứa con trai lớn đi xa lâu ngày trở về, mẹ tôi cô độc vui mừng khôn xiết, đàm tiếu phong sinh, như chưa từng góa chồng, chưa từng nói lắp. Miệng bà kể từ khoảnh khắc tôi bước vào cửa đến giờ chưa bao giờ khép lại, mặc dù lúc nhìn thấy Mandella lần đầu tiên, bà suýt chút nữa ngất xỉu.

Mandella vừa nhìn thấy mẹ tôi, liền từ phía sau tôi ló ra, chắp tay cúi chào. “Sư thái, chào bà!”

Mẹ nhìn người da đen trước mặt, lập tức mềm nhũn người, tưởng nhìn thấy quỷ. Tôi kịp thời tiến lên, đỡ mẹ, dùng sức bấm huyệt nhân trung cho bà, mới khiến bà khôi phục thần trí.

Tôi dùng tiếng địa phương nói với mẹ, người da đen trước mặt là học sinh con mang về, cậu ấy không phải quỷ, là người nước ngoài, da của người nước ngoài không giống chúng ta, còn lại mọi thứ đều giống.

“Họ cũng ăn thịt cừu à?” Mẹ ngẩn người một lát rồi hỏi.

Tôi nói ăn, cái gì cũng ăn.

Mẹ phấn chấn hẳn lên, sai em trai đi chuẩn bị giết cừu.

Em trai tôi ra sau núi gọi em dâu đang chăn cừu về, giết một con trong đàn cừu. Hai vợ chồng nhanh tay lẹ mắt, chưa đầy hai tiếng đồng hồ, một bữa tiệc tối thịnh soạn đã chuẩn bị xong. Mà lúc này, mẹ cũng đã mời được tất cả họ hàng có thể gọi đến nhà.

Mẹ bên bàn ăn liên tục gắp thịt cho tôi, gắp thịt cho Mandella. Từng miếng thịt cừu béo ngậy, thịt cá được gắp vào bát trước mặt chúng tôi, sợ con cừu 70 cân và con cá 9 cân không đủ cho cả nhà ăn, bà muốn đảm bảo con trai lớn và học sinh của con trai lớn được ăn đủ, như thể con trai lớn và học sinh của nó ở thành phố sống một cuộc sống không bằng ngựa trâu.

Mandella mời mẹ tôi vài ly rượu, mẹ lần nào cũng uống, khuyên cũng không được. Chén rượu ở nông thôn không giống chén ở nhà hàng thành phố, to hơn nhiều. Mỗi lần mẹ nâng chén rượu to bằng nắm đấm cụng ly với Mandella, lòng tôi lại run sợ. Trong ấn tượng của tôi mẹ không có tửu lượng, sáu năm trước khi tôi lần đầu tiên đưa chị dâu lớn của bà về nhà, bà quá đỗi vui mừng cũng không uống nhiều thế này. Nhưng hôm nay tửu lượng của bà lại đặc biệt kinh ngạc, như được thần giúp.

Nhìn mẹ sảng khoái vui vẻ, tôi không dám nói chuyện ly hôn cho bà, cũng không nói cho em trai. Họ tưởng Tào Anh đang ở Anh vẫn là vợ tôi, vẫn đang trông mong cô ấy sinh con cho họ Chương chúng tôi, nối dõi tông đường. Em trai tôi Chương Văn Hợp đã sinh hai con gái, không thể sinh thêm được nữa, trừ khi nó dám đánh cược với rủi ro bị cách chức công vụ.

Nhưng Mandella không biết giữ mồm giữ miệng đã lỡ lời sau khi say, cậu ta nói một câu: “Ba chuyện vui của đàn ông trung niên: thăng quan, phát tài, bỏ vợ, con trai bà chiếm mất hai chuyện vui rồi”, khiến mẹ tôi người hiểu tiếng phổ thông ngạc nhiên. Vẻ mặt vui vẻ của bà thu lại, nhìn tôi đầy thận trọng: “Con làm quan rồi à?”

Tôi nói: “Không.”

“Con trai bà sắp làm thị trưởng rồi!” Mandella ghé tai mẹ tôi nói, “Là thi đỗ đấy.”

“Bà đừng nghe nó nói bậy,” tôi nói với mẹ, “Thi thì có thi, nhưng không đỗ.”

Mẹ phớt lờ tôi, hỏi Mandella: “Thị trưởng là quan gì?”

“Quan lớn!” Mandella nói.

“Lớn hơn Chủ tịch xã à?”

Mandella giơ nắm đấm lên: “Lớn hơn Chủ tịch xã nhiều.”

“Bằng Huyện trưởng không?” Mẹ nói.

Mandella lắc đầu: “Còn lớn hơn cả Huyện trưởng!”

Mẹ nói: “Thi đỗ à?”

Mandella gật đầu: “Thi đỗ.”

Mẹ cũng gật đầu, bà tin lời Mandella. Rồi bà nhìn tôi, trên mặt lại lộ ra vẻ hài lòng, “Ồ, tăng lương rồi, làm quan rồi thôi.”

Mandella cười lắc đầu. Nụ cười này lại làm vẻ hài lòng vừa nổi lên trên mặt mẹ tôi biến mất.

Khi hai chiếc xe việt dã một xanh một trắng chạy đến bến đò bên kia sông dừng lại và phát ra tiếng còi dài, tôi và Mandella đang ở trên núi, tế bái ông nội của Lý Luận.

Mộ tổ tiên Lý Luận to bằng đầu xe ô tô, được xếp bằng đá. Nó tựa lưng vào ba ngọn núi, nhìn trông như một cái mũ, đặt trên ghế sofa. Tôi chưa từng gặp ông nội Lý Luận, nhưng tôi biết hài cốt ông nội Lý Luận được giấu trong ngôi mộ ở vùng đất phong thủy này. Bộ xương già nua đã trở nên tôn quý này, đang được tôi – người không phải cháu ông – quỳ lạy. Tôi cứ một lạy một cầu nguyện: Ông Lý lão đại nhân đáng kính, con thay mặt cháu ông đến tế ông đây! Cháu cưng Lý Luận của ông giờ đang bay cao bay xa, tất cả nhờ sự phù hộ của ông. Nó giờ lại sắp thăng quan rồi, vậy xin ông tiếp tục phù hộ cho nó nhé! Nếu ông từ bi, cũng tiện thể phù hộ cho con, để con theo cháu ông mà phát tài phú quý!

Trong lời cầu nguyện thầm kín của tôi, Mandella vui vẻ đốt pháo. Tiếng pháo nổ bì bõm vang vọng cả trời cao, dội khắp thung lũng sông núi.

Tiếng còi xe vang lên đúng lúc này, như một nhạc cụ của dàn nhạc, phối hợp tấu lên, hòa quyện hài hòa với tiếng pháo vang vọng. Tôi nhìn theo hướng phát ra tiếng còi, nhìn thấy chiếc xe đang đỗ bên kia bờ sông.

Nửa tiếng sau, ở nhà tôi, tôi nhìn thấy Lý Luận, và cả Huyện trưởng Thường Thắng.

Họ đến đón tôi về nhậm chức, bởi vì tôi đã thi đỗ chức Phó Thị trưởng Ninh Dương!

Lý Luận trải tờ báo tỉnh G trước mặt tôi, chỉ vào một tiêu đề trên trang nhất, bảo xem đi.

Tôi xem báo.

Công khai tuyển chọn 14 cán bộ cấp phó sảnh trước khi nhậm chức

Thông qua tuyển chọn công khai, Bộ Tổ chức Tỉnh ủy nghiên cứu và báo cáo Tỉnh ủy đồng ý, Quách Nguyên Nguyên và 14 đồng chí khác (danh sách kèm theo) dự kiến được bổ nhiệm giữ chức vụ cấp phó sảnh. Theo quy định liên quan, nay xin được công khai, trưng cầu ý kiến của đảng viên, quần chúng và đơn vị, đồng thời thông báo về các vấn đề liên quan như sau:

1. Trong thời hạn công khai, cá nhân và đơn vị đều có thể thông qua hình thức thư tín, điện thoại, thăm hỏi, phản ánh tình hình và vấn đề của đối tượng được công khai về các mặt đức, năng, cần, tích, liêm với Bộ Tổ chức Tỉnh ủy. Khuyến khích cá nhân phản ánh ký tên hoặc tự báo họ tên thật; đơn vị phản ánh phải đóng dấu của đơn vị mình.

Việc phản ánh tình hình và vấn đề của đối tượng công khai phải tuân thủ nguyên tắc khách quan, không được lợi dụng cơ hội để phỉ báng và vu cáo.

2. Thời gian công khai: 29 tháng 8 đến 5 tháng 9, tổng cộng 8 ngày.

3. Đơn vị tiếp nhận: Phòng 1 Cán bộ, Bộ Tổ chức Tỉnh ủy.

Địa chỉ: Số 8 đường Tinh Hồ, thành phố Ninh Dương, Khu ủy Tỉnh ủy

Mã bưu chính: 530011

Số điện thoại liên hệ: 07??—871851??

Fax: 07??—8718??99

Địa chỉ email: [email protected]

Danh sách 14 cán bộ cấp phó sảnh được tuyển chọn công khai tỉnh G (Kèm theo)

Quách Nguyên Nguyên (nữ, sinh tháng 5 năm 1966, đại học trường Đảng, dự kiến giữ chức Phó hiệu trưởng Trường Đảng Tỉnh ủy)

Chương Minh (nam, sinh tháng 6 năm 1962, thạc sĩ luật, dự kiến giữ chức Phó Viện trưởng Tòa án Nhân dân Cấp cao tỉnh)

Chung Bối Bối (nữ, sinh tháng 1 năm 1963, đại học trường Đảng, dự kiến giữ chức Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Thương mại tỉnh)

---❊ ❖ ❊---

Vi Đức Toàn (nam, sinh tháng 11 năm 1958, đại học, dự kiến giữ chức Phó Giám đốc Sở Giáo dục tỉnh)

Lý Luận (nam, sinh tháng 5 năm 1964, thạc sĩ kinh tế, dự kiến giữ chức Phó Thị trưởng Ninh Dương)

Chương Văn Liên (nam, sinh tháng 8 năm 1964, tiến sĩ văn học, dự kiến giữ chức Phó Thị trưởng Ninh Dương)

Ánh mắt tôi lướt nhanh mười dòng, khi chạm đến tên Lý Luận thì như bị bỏng, đến khi chạm vào tên mình ngay sau đó thì sôi sục.

Nhà tôi tức khắc trở thành một tổ ong náo nhiệt — dân làng và họ hàng nghe tin đổ xô đến làm nát ngưỡng cửa nhà tôi, không biết là để xem mặt Huyện trưởng trông như thế nào, hay là để chúc mừng tôi và Lý Luận làm quan, tóm lại họ ùn ùn kéo đến, tranh nhau vào nhà tôi. Ngoài cửa vẫn còn rất nhiều bà con không chen vào được đang kiễng chân chờ đợi.

Huyện trưởng Thường Thắng, tôi và Lý Luận giống như ba con ong chúa được quần chúng chất phác vây quanh, bị bao vây bởi tiếng quê hương nhiệt tình. Trong lịch sử làng tôi, chưa bao giờ có Huyện trưởng ghé thăm, cũng chưa từng sản sinh ra vị quan nào lớn hơn Huyện trưởng. Nhưng hôm nay nhà chúng tôi, lại tập trung đến ba vị "quan lớn"! Một Huyện trưởng, hai Phó Thị trưởng, nếu dân làng hiểu một chút kiến thức về quan trường, thì nên biết cấp bậc của Phó Thị trưởng còn cao hơn Huyện trưởng. Đúng vậy, dân làng đã biết, Huyện trưởng Thường Thắng đích thân nói với họ. Hơn nữa từ thái độ cung kính của Huyện trưởng đối với tôi và Lý Luận, dân làng cũng nhìn ra. Họ chuyển trọng tâm nhiệt tình sang tôi và Lý Luận, đổ dồn hy vọng và yêu cầu lên hai vị quan lớn bước ra từ chính ngôi làng bản địa của họ —

"Hãy sửa lại cái bến tàu của thôn chúng ta đi." Dân làng đã nói như vậy.

Lòng tôi chấn động, bởi vì dân làng không hề yêu cầu xây cầu, mà chỉ hy vọng sửa lại bến tàu. Yêu cầu này thật thấp biết bao!

Khi tôi vừa định vỗ ngực hứa với bà con thì Lý Luận nắm chặt lấy tay tôi.

Lý Luận nói: "Chúng ta đi thôi."

Tôi nhìn Lý Luận.

"Việc rất gấp, cần cậu phải về ngay," Lý Luận nói, sắc mặt cậu ta u ám, vẻ mặt đầy lo lắng.

"Chuyện gì vậy?" Tôi hỏi.

"Lên xe rồi nói với cậu sau," Lý Luận nói, "Đi!"

Tôi nhìn những bà con đầy vẻ chân thành, nói với Lý Luận: "Chuyện gì mà bây giờ không nói được?"

"Chuyện cực kỳ nghiêm trọng, không có cậu thì không giải quyết được," Lý Luận nói, "Tôi gọi điện cho cậu không được, cũng biết chỗ này không có sóng, nên chỉ còn cách tự mình chạy đến đây."

"Thế cậu không về nhà thăm nom chút sao?" Tôi nói với Lý Luận, lúc này đã sắp đến cửa nhà cậu ta. Vượt qua ngọn núi phía sau nhà tôi chính là nhà của Lý Luận, người cha già góa vợ của cậu ta vẫn còn ở đó.

"Để sau hãy nói. Không về ngay là không kịp nữa!" Lý Luận nói. Cậu ta trông rất nôn nóng.

Thái độ của Lý Luận cũng khiến tôi sốt ruột, vì tôi không biết đã xảy ra chuyện gì. Tôi về nhà đã được một tuần. Ở trong thôn núi hẻo lánh này, không có điện thoại, cũng không xem được báo, rốt cuộc thì thành phố mà tôi muốn tránh né nhưng thực ra vẫn luôn nhớ nhung đó đã xảy ra chuyện gì?

Hai canh giờ sau, tôi ngồi lên chiếc xe ô tô đến đón mình. Qua cửa kính xe, tôi thấy những người cha người chú chân tình của quê hương vẫn đứng bên kia sông, dõi theo chúng tôi, tiễn đưa những đứa con đứa cháu vừa vinh quy bái tổ đã lại quyết liệt rời đi. Ánh mắt họ vượt qua con sông không có cầu, nóng bỏng dõi theo Lý Luận đã thăng quan và tôi đang lên đường.

Trong đám người tiễn biệt chúng tôi có mẹ tôi. Tuy bây giờ tôi không nhìn thấy bà, nhưng tôi biết bà nhất định đang ở trong đám người đó, dùng đôi mắt mờ đục mà tự tin tìm kiếm bóng dáng tôi. Lúc nãy trước khi đi, mẹ kéo tôi vào phòng trong, bắt tôi thề. "Số mệnh đã định là con làm quan rồi," mẹ nói, "Vậy thì con thề phải làm một vị quan tốt đi!" Tôi không dám thề. Mẹ nói: "Vậy thì con không phải con trai của mẹ!" Thế là tôi thề. Tôi nói: "Con phải làm một vị quan tốt." Mẹ lại nói: "Yêu cầu vừa rồi của bà con hàng xóm con nghe thấy rồi chứ?" Tôi nói tôi nghe thấy rồi. Mẹ nói: "Con thề nhất định phải sửa lại bến tàu của thôn chúng ta!" Tôi hướng về phía mẹ, đặt tay lên ngực, nói: "Con thề!" Mẹ thở phào nhẹ nhõm, lúc này mới để tôi ra khỏi phòng trong. Không ai biết rốt cuộc tôi và mẹ đã làm gì trong phòng trong.

Tôi để lại lời thề, bước lên bước xuống cái bến tàu tồi tàn mà tôi không biết đã đi bao nhiêu lần, bước lên chiếc xe ô tô sang trọng có thể sửa được bến tàu của năm cái thôn thậm chí có thể xây được một cây cầu treo, trong sự dõi theo từ bên kia sông của bà con và niềm hy vọng của mẹ, tôi bảo tài xế cho xe chạy.

"Nói đi, chuyện gì?" Tôi nói với Lý Luận ngồi cùng xe với tôi.

Lý Luận nhìn tài xế đang lái xe và Mandella ngồi ở ghế phụ, không nói gì. Rõ ràng cậu ta coi tài xế và Mandella là chướng ngại vật khi nói chuyện với tôi.

"Cậu không thể dùng tiếng địa phương nói với tôi sao?" Tôi nói, dùng tiếng quê hương.

Lý Luận được nhắc nhở, thử nói mấy câu tiếng địa phương, thấy vẻ mặt tài xế và Mandella hoàn toàn không hiểu gì, mới bí hiểm kể ra sự tình.

Lý Luận nói: "Gặp rắc rối rồi."

Tôi nói: "Rắc rối gì?"

"Có người đang tố cáo tôi lên Ban Tổ chức," Lý Luận nói, "Nói tôi hủ hóa, loạn tình với đàn bà."

"Ai tố cáo cậu?"

Lý Luận nói: "Còn ai vào đây nữa? Chính là con đĩ Mễ Vi đó!"

"Mễ Vi?" Tôi ngẩn người, nhìn Lý Luận, "Không thể nào chứ?"

"Đùa giỡn nữ sinh đại học, khiến cô ta mang thai, không phải nó thì là ai? Chuyện này ai biết? Hả? Cậu thì không thể nào tố cáo tôi rồi, đúng không?" Lý Luận nói, "Con đĩ này vẫn không chịu buông tha cho tôi! Lần trước vừa chơi khăm tôi một vố, giờ lại đến nữa!"

"Chuyện lần trước đã giải quyết êm đẹp rồi." Tôi nói.

"Êm đẹp cái con khỉ! Êm đẹp mà lại giở trò này ra?" Lý Luận nói, "Giờ đang là giai đoạn nước rút để công khai, ngày thứ tư rồi. Ban Tổ chức hôm qua tìm tôi nói chuyện rồi, nếu như tra ra đúng là có việc đó, tôi còn làm phó thị trưởng được sao? Cậu nói xem!"

"Cậu thừa nhận rồi à?"

"Thừa nhận?" Lý Luận nói, "Tôi có thể thừa nhận sao? Đánh chết tôi tôi cũng không thừa nhận! Nhưng tôi không thừa nhận thì có ích gì? Mấu chốt là con đĩ Mễ Vi này, nó mà đưa ra bằng chứng là tôi xong đời! Nó có đầy bằng chứng!"

"Ban Tổ chức tìm thấy Mễ Vi chưa?" Tôi nói.

"Chắc là chưa, đơn tố cáo không ký tên, mà tôi cũng không thừa nhận," Lý Luận nói, "Nhưng Ban Tổ chức muốn tìm người thì rất dễ, vả lại con đĩ Mễ Vi này cực kỳ có khả năng sẽ chủ động nhảy ra."

Tôi trừng mắt nhìn Lý Luận, "Cậu không được gọi Mễ Vi là đĩ, cô ấy không phải đĩ!"

"Được, tôi không gọi. Tôi gọi cô ấy là cô nội!" Lý Luận nói, "Chỉ cần có thể khiến cô nội này ngậm miệng, tôi gọi cậu là ông nội!"

"Sao lại lôi tôi vào?" Tôi nói.

"Không lôi cậu vào thì tôi vội vàng hấp tấp đến tìm cậu làm gì?" Lý Luận nói, "Chỉ có cậu mới có thể khiến cô ta ngậm miệng."

"Xem ra, tôi không làm ông nội của cậu được rồi." Tôi nói.

"Tại sao?"

"Thứ nhất, tôi không muốn làm ông nội." Tôi nói, "Thứ hai, Mễ Vi sẽ không để tôi trở thành ông nội của cậu, cô ấy bây giờ cũng hận tôi."

"Hận cậu? Hận cậu sao không tố cáo cậu?" Lý Luận nói, ánh mắt cậu ta nhìn tôi sinh ra nghi hoặc.

Tôi nói: "Phải đấy, sao cô ấy không tố cáo tôi? Cô ấy đáng lẽ phải tố cáo tôi chứ? Vì tôi trợ giúp kẻ ác, cũng chẳng tốt hơn cậu là bao."

"Tôi hiểu rồi," Lý Luận ngẩng đầu lên, "Tôi bị tố cáo ngã ngựa, thì cậu làm phó thị trưởng lại càng chắc chắn mười phần."

Tôi trừng mắt nhìn Lý Luận, "Cậu nghi ngờ tôi dung túng Mễ Vi tố cáo cậu?"

Lý Luận thấy tôi nổi giận, vội vàng lấy tay xoa xoa tôi, "Không không, người anh em, người anh em tốt của tôi, sao tôi có thể nghi ngờ cậu được chứ?" Tay cậu ta không ngừng vuốt từ vai tôi xuống, "Ý tôi là, Mễ Vi đối với cậu vẫn là tình một phía, vẫn là một tấm lòng tốt, tấm lòng yêu thương, cô ấy tưởng tôi là đối thủ của cậu, đều là phó thị trưởng mà, chọn một trong hai, nếu không chọn tôi thì là ai chứ. Nhưng cô ấy không biết, hai chúng ta làm phó thị trưởng không hề có mâu thuẫn, tôi là phó thị trưởng kinh tế, cậu là phó thị trưởng khoa giáo, hai vị trí đều phải có cả mà, song hành không xung đột. Nhưng cô ấy hiểu lầm rồi."

"Nếu cô ấy nghĩ như vậy, thì cũng không uổng công là học sinh của tôi." Tôi nói. Bàn tay dịu dàng của Lý Luận không làm tôi mềm lòng.

"Cầu xin cậu, người anh em," Lý Luận nói, "Cậu phải đi làm công tác tư tưởng cho cô ấy, sửa lại suy nghĩ của cô ấy, giải quyết sự việc đi, giống như trước đây ấy. Bảo cô ấy, hai chúng ta là những đứa trẻ xuất thân từ nhà nghèo, có thể làm phó thị trưởng, mà lại là thi đỗ, thật không dễ dàng gì! Khai thiên lập địa, thôn chúng ta cùng lúc xuất hiện hai cán bộ cao cấp, đó là trước không có người, sau không có kẻ, là kỳ tích! Bảo cô ấy sau khi hai chúng ta làm quan, là có thể đóng góp cho quê hương nghèo khó. Nhìn vào tình nghĩa cùng thôn cùng trường, xin cô ấy dù thế nào cũng phải thành toàn cho tôi, cho chúng ta."

Tôi nhìn núi sông quê hương lao vút qua ngoài cửa sổ xe, nghĩ đến ngôi thôn máu thịt tương liên với mình đã biến mất khỏi tầm mắt, nói: "Mễ Vi cho dù có đồng ý, mẹ tôi cũng sẽ không đồng ý."

"Sao lại nói vậy?" Lý Luận bẻ đầu tôi lại, "Câu này nói thế nào?"

"Mẹ tôi không muốn tôi trở thành một đứa con bất hiếu, tôi cũng không muốn." Tôi nói.

Lý Luận nói: "Tôi không hiểu, cậu chắc chắn làm phó thị trưởng rồi, sao còn có thể nói là bất hiếu được? Tôi không làm được phó thị trưởng, mới là có lỗi với tổ tông của tôi."

"Cậu yên tâm, lúc ở nhà, tôi đã đi bái mộ tổ tiên nhà cậu rồi." Tôi nói.

Lý Luận nói: "Tôi nghe thấy tiếng các cậu đốt pháo trên núi rồi, nhưng cái đó vô dụng. Mễ Vi bây giờ mới là tổ tông của tôi! Cậu còn phải thay tôi đi bái cô ấy."

Tôi nhìn Lý Luận, "Lý Luận."

Lý Luận cũng nhìn tôi, "Có chuyện gì cậu cứ nói."

"Chúng ta phải sửa bến tàu cho thôn chúng ta." Tôi nói.

Lý Luận nghe xong liền xua tay, "Sửa bến tàu gì chứ?" Cậu ta vung tay lên, "Xây cầu!"

Tôi nói: "Đây là lời cậu nói đấy nhé?"

Lý Luận nói: "Tôi nói. Chỉ cần lần này tôi làm phó thị trưởng không bị mất chức," cậu ta vỗ ngực, "Xây cầu!"

Nhìn bộ dạng thề thốt đầy tin tưởng của Lý Luận, tôi không còn lời nào để nói. Tôi còn có thể nói gì nữa đây? Không có cậu Lý Luận, tôi cũng có thể xây một cây cầu cho thôn chúng ta, tôi có dám nói câu này không? Tôi không dám, ít nhất là bây giờ không dám. Tôi vẫn chưa chính thức làm phó thị trưởng. Nhưng Lý Luận thì dám, và tôi cũng tin Lý Luận có cách và năng lực để kiếm được tiền xây cầu, chỉ cần cậu ta muốn. Trong thâm tâm tôi, không có việc gì mà Lý Luận muốn làm mà không dám làm, và không làm được cả. Cậu ta không gì không làm, cũng không gì không làm được. Hồi tiểu học, cậu ta dám leo lên cây chọc tổ ong vò vẽ; hồi học trung học, cậu ta dám nhảy xuống ao cá để ăn trộm cá; kỳ nghỉ hè đại học, cậu ta có thể vác một túi lớn tất và quần đùi đi bán dọc đường từ Bắc vào Nam; sau này, cậu ta chơi đùa với nữ sinh đại học——tất cả những việc này đều dễ như trở bàn tay. Còn tôi chỉ cần nhìn cậu ta, đi theo cậu ta, nghe sự chỉ bảo của cậu ta, châm lửa, canh chừng, đếm tiền, làm môi giới cho cậu ta, những gì tôi làm được chỉ là những việc này. Từ nhỏ đến lớn tôi định sẵn chỉ là trợ thủ của cậu ta. Cậu ta là tiền đạo, tôi là hậu vệ. Cậu ta là phạm nhân chính, tôi chính là kẻ tòng phạm. Nếu cậu ta có thể trở thành công thần, tôi chỉ có thể làm một lần nội gián nữa——giống như bây giờ, Lý Luận thề sẽ xây một cây cầu cho quê hương. Vì cây cầu này, tôi buộc phải dọn sạch chướng ngại vật và pháo đài chắn trên con đường quan lộ của Lý Luận, giúp cậu ta leo lên ghế phó thị trưởng trước. Tôi hy vọng quê hương có một cây cầu, nhưng tôi lại không muốn làm nội gián.

"Tôi sẽ đi tìm Mễ Vi," tôi nói, "Nhưng không phải vì cậu."

Lý Luận nhìn chằm chằm tôi, ánh mắt như tia X-quang của máy chiếu thấu, nói: "Tôi thấy cậu không giống người trọng sắc khinh bạn."

Tôi nói: "Cái này thì khó mà nói trước."

Mandella nghe chúng tôi nói một tràng dài tiếng địa phương, không hiểu được gì cả, cái đầu xoăn tít của ông ta quay lại, nói: "Thầy Chương, xem ra tôi vẫn chưa thể về nước, vì thầy vẫn còn một loại ngôn ngữ chưa dạy tôi."

Tôi nói: "Mèo dạy hổ học bản lĩnh, ông biết câu chuyện giữ lại một chiêu không dạy không?"

Mandella nói: "Chiêu nào?"

Lý Luận tranh nói: "Leo cây."

"Leo cây? Tại sao không dạy leo cây?" Mandella nói.

"Nếu dạy rồi thì thế giới này không còn mèo nữa." Lý Luận nói.

Mandella sờ sờ đầu, vẻ mặt bừng tỉnh đại ngộ, "Ồ, tôi hiểu rồi. Nhưng, tôi vẫn không thể về nước, thầy nhất định phải dạy tôi!"

Tôi nói: "Ông vẫn nên về đi. Đất nước loạn lạc đó của ông cần một vị tổng thống tiêu sái và công chính, chứ không phải một chuyên gia tinh thông tiếng Trung và ngôn ngữ dân tộc thiểu số."

Mandella bị tôi nói vậy, đắc ý quay đầu đi, ngủ thiếp đi, mơ giấc mơ làm tổng thống.

Xe của Huyện trưởng Thường Thắng vượt qua chúng tôi, dừng lại ở ngã ba đường đi đến huyện thành và tỉnh thành. Ông ta xuống xe chia tay với chúng tôi.

"Chúc mừng lần nữa! Hẹn ngày gặp lại!" Thường Thắng lần lượt nắm chặt tay tôi và Lý Luận nói.

Tôi nhìn vị huyện trưởng mấy ngày trước còn coi thường tôi mà hôm nay lại trở nên cung kính, nói: "Làm tốt nhé, nhân dân bách tính quê hương chúng tôi giao cho ông đấy." Tôi cứ như đã là cấp trên.

"Có chỉ thị gì, nhất định sẽ làm theo." Thường Thắng nói.

Lý Luận nhìn Thường Thắng, "Hôm nay ông cũng đã đến thôn chúng tôi rồi."

"Vâng," Thường Thắng gật đầu, "Ngại quá, hôm nay mới có cơ hội đến quê hương của hai vị thị trưởng, rất xin lỗi, tôi cũng mới từ huyện khác đến, mới làm huyện trưởng không lâu, công việc thực sự quá bận."

"Hiểu mà," Lý Luận nói, "Tình hình thôn chúng tôi ông thấy rồi chứ?"

"Vâng." Thường Thắng nói.

"Thiếu một cây cầu." Lý Luận nói.

"Vâng." Thường Thắng nói, ông ta trừng to mắt, như đột nhiên bị bệnh cường giáp.

Lý Luận vỗ vỗ Thường Thắng, "Tiền thì tôi lo, huyện đứng ra chủ trì là được."

Thường Thắng nghe vậy, mắt cuối cùng cũng chớp chớp được, nói: "Thế thì dễ thôi! Không vấn đề gì!"

Lý Luận cười cười, nghiêng đầu ra hiệu cho tôi lên xe.

Chúng tôi tiếp tục lao đi trên con đường đến tỉnh thành. Con đường lớn hướng lên trời được dát đầy vạn vạn trượng ánh vàng, dưới những bánh xe đang trượt nhanh lao về phía thủ phủ.

Mễ Vi, Mễ Vi à Mễ Vi, em sẽ chấp nhận sự sám hối của anh chứ?

"Chương Văn Liên, nói cho anh biết, bây giờ tôi không ngủ với anh nữa!" Mễ Vi khoanh hai tay trước ngực, nhìn tôi đang định bước tới ôm cô ấy.

Tôi đang ở chỗ ở của cô ấy, số 701, đơn nguyên 2, tòa nhà 3, đường Dân Sinh số 22. Nửa tiếng trước, tôi dựa vào địa chỉ cô ấy để lại trong điện thoại mà đến đây. Tin nhắn cô ấy gửi, tôi đã xóa gần hết, chỉ có địa chỉ là chưa xóa. Mấy ngày trước, cái đêm tôi tự cho là thi phó thị trưởng hỏng, tôi đã từng hướng về nơi này——khi tôi hứng chí bừng bừng từ trường chạy xuyên đêm đến dưới lầu, một cơn gió lạnh đã thổi tôi quay về. Tôi coi nơi này là Cảnh Dương Cương, coi Mễ Vi là mãnh hổ, nhưng tôi lại không phải Võ Tòng. Thế mà cách mấy ngày sau, tôi lại đến. Vừa vào thành phố tôi đã chạy thẳng tới đây. Tôi lại lên Cảnh Dương Cương. Anh bây giờ có dũng khí rồi phải không? Mễ Vi thấy tôi liền nói. Tôi nói là phải. Giờ muốn ngủ với tôi rồi phải không? Cô ấy nói. Tôi không lên tiếng. Nếu tôi muốn ngủ với em thì sao? Mễ Vi lại nói. Tôi nói Mễ Vi, thực ra anh không phải... Không được! Mễ Vi nói. Cô ấy dựng một ngón tay lên, lắc lắc trước mặt. Anh không lên giường, không ngủ với tôi, thì tôi không đồng ý với anh, tôi biết anh đến là vì cái gì, Mễ Vi nói, vì Lý Luận, đúng không? Không vì Lý Luận, anh sẽ không đến, đúng không? Tôi nói Lý Luận đã cầu xin anh tìm em, nhưng anh đến không phải vì Lý Luận. Mễ Vi nhìn tôi, nói vậy được. Cô ấy nhắm mắt lại, chắc là chờ đợi tôi hôn cô ấy. Nhưng tôi không hôn. Mễ Vi mở mắt ra, nói cho anh biết, tôi vẫn sẽ đi tố cáo Lý Luận, đích thân chủ động đến Ban Tổ chức, cung cấp bằng chứng, kéo Lý Luận ngã ngựa, để hắn không làm nổi phó thị trưởng. Tôi nói Mễ Vi, em quyết định làm việc gì, anh không có quyền ngăn cản em. Nhưng anh nghĩ, được tha thứ thì tha thứ, được không? Mễ Vi nói không tha, tôi có thể tha cho người khác, nhưng tôi quyết không tha cho hạng người như Lý Luận! Tôi nói vậy xin em tha thứ cho anh được không? Mễ Vi nhìn tôi, đưa miệng sát vào mặt tôi, hôn một cái, nói tha thứ cho anh? Bây giờ tôi muốn ăn tươi nuốt sống anh! Cô ấy tiếp tục túm lấy cổ áo tôi, cởi cả chiếc cúc áo trên cùng ra. Tôi nhìn Mễ Vi coi tôi như Đường Tăng, nói anh phải đi tắm rửa sạch sẽ thân thể đã. Tôi bước vào phòng vệ sinh. Tôi loay hoay trong phòng vệ sinh hơn mười phút, đấu tranh với tình dục và ham muốn hơn mười phút, cuối cùng tình dục và ham muốn đều đánh bại tôi. Khi tôi cởi trần với bộ dạng dục hỏa thiêu đốt bước về phía Mễ Vi, Mễ Vi lại đổi sắc mặt.

"Mễ Vi em sao thế?" Tôi nhìn Mễ Vi đột nhiên thay đổi sắc mặt nói.

"Anh coi chỗ này của tôi là gì?" Mễ Vi nói, cô ấy nhìn tôi, "Chuồng gà à? Hả?"

"Không phải, Mễ Vi..."

"Đúng, anh là coi tôi là gà," Mễ Vi ngắt lời tôi, "Quả nhiên không sai. Nhưng tôi dù là gà, cũng không ngủ với hạng người như anh!"

"Mễ Vi, anh chưa bao giờ cho rằng em là hạng người mà em nói, hy vọng em cũng đừng tưởng tượng anh xấu xa đến thế." Tôi nói.

"Anh không xấu sao?" Mễ Vi nói, "Vì tư lợi, anh có thể đưa học sinh của mình đi ngủ với người khác. Bây giờ cũng vì tư lợi, anh muốn ngủ với học sinh của mình! Đây không gọi là xấu thì gọi là gì? Hèn hạ?"

"Anh không phải vì bản thân mình," tôi nói, "lần này thì không."

"Thế thì càng hèn hạ!" Mễ Vi nói, "Không ngờ anh cũng sa đọa thành công cụ tình dục rồi, thưa phó thị trưởng Chương đại nhân."

Tôi nói: "Anh không có. Anh chỉ muốn làm một người đàn ông, ngay bây giờ."

Mễ Vi nói: "Anh mà là đàn ông, thì bây giờ mặc quần áo vào rồi đi ngay."

Tôi nhìn Mễ Vi, vẻ lạnh lùng của cô ấy như một tảng ngọc trên tuyết. Tôi quay người đi tìm quần áo mặc vào.

"Đợi đã!" Mễ Vi nói, cô ấy bước về phía sau lưng tôi, "Vết thương trên lưng anh là sao?"

"Roi?" Mễ Vi nói, "Ai đánh?"

"Mẹ tôi." Tôi nói.

"Mẹ?"

"Đúng vậy."

"Tại sao mẹ anh lại đánh anh?"

"Vì tôi là con trai bà."

"Người con bốn mươi tuổi rồi còn phải chịu đòn của mẹ, tại sao?"

"Vì tôi không phải là người con tốt của bà," tôi nói, "Tôi ly hôn rồi, lại còn muốn làm quan."

"Mẹ anh phản đối anh làm quan?" Mễ Vi nói.

"Bà ấy đang dạy dỗ tôi phải làm một vị quan tốt." Tôi nói.

"Anh có thể làm một vị quan tốt không?"

"Có lẽ có thể, có lẽ không," tôi nói, "Nhưng tôi muốn làm một vị quan tốt."

"Vì vậy, vào lúc này, tôi không thể ngủ với anh," Mễ Vi nói, "Phó thị trưởng sắp nhậm chức mà lại đi tìm hoa hỏi liễu, sẽ hại anh đấy."

"Mễ Vi, em không phải cô gái xấu," tôi nói, "Chưa từng là, anh đã nói rồi mà."

"Tôi là." Mễ Vi nói, "Kéo Lý Luận ngã ngựa, khiến hắn không làm nổi quan, anh vẫn cho rằng tôi không phải cô gái xấu sao?"

Tôi nói: "Đúng vậy. Nhưng, nếu Lý Luận có thể thăng quan tiếp tục làm quan, ít nhất có thể làm một việc tốt."

"Việc tốt gì?"

Tôi nói: "Xây một cây cầu cho quê hương tôi."

"Cầu?"

"Đúng vậy, quê hương tôi bây giờ không có cầu," tôi nói, "Lý Luận có thể kiếm được tiền xây cầu, cậu ta có năng lực hơn tôi, điều này em biết."

"Ngay cả anh làm phó thị trưởng cũng không được sao?"

"Anh nghĩ là vậy, còn phải dựa vào Lý Luận mới được," tôi nói, "Anh và Lý Luận là người cùng thôn, thôn chúng ta hiện tại có thể cùng lúc đỗ đạt hai vị quan chức thật không dễ dàng gì." Tôi thuật lại những lời Lý Luận dạy bảo tôi trên xe cho Mễ Vi nghe một lần.

"Em cứ tưởng làm Lý Luận ngã ngựa anh sẽ rất vui," Mễ Vi nghe xong nói, "Cậu ta là đối thủ chính trị của anh."

"Anh không nhìn như vậy."

"Còn đối thủ tình cảm thì sao?"

Tôi không lên tiếng, bắt đầu mặc quần áo.

"Có đau không?" Mễ Vi nói.

Tôi lắc lắc đầu.

Mễ Vi đột nhiên ôm lấy tôi, áp mặt vào ngực tôi, "Văn Liên."

"Hửm?"

"Em nhớ anh."

"..."

"Em không biết anh về nhà, em không biết anh đã đi đâu," Mễ Vi nói, "Em chỉ nghĩ, dùng phương pháp gì để ép anh ra mặt, để em gặp được anh. Em nghĩ Lý Luận chắc chắn biết tung tích của anh, thế là em viết thư tố cáo cậu ta, ép buộc cậu ta phải đi tìm anh đến gặp em. Ngoài ra, em cũng muốn giúp anh theo cách của em."

"Xin lỗi em," tôi nói, tôi vuốt ve mái tóc Mễ Vi, "Từ nay về sau, anh nghĩ anh sẽ không đối xử có lỗi với em nữa."

Mễ Vi ngẩng mặt lên, bàng hoàng nhìn tôi.

"Sau khi anh nhậm chức, nếu anh có thể nhậm chức, để anh giúp em liên hệ một đơn vị công tác được không?" Tôi nói, "Anh là phó thị trưởng phụ trách khoa giáo."

Mễ Vi lắc đầu, "Đối với em, bây giờ tìm được người cha ruột thịt của mình, quan trọng hơn tìm việc làm."

"Cha ruột?" Tôi nhìn Mễ Vi.

"Chị Mạc Tiếu Bình của em không nói với anh sao? Chúng em không phải cùng một người cha sinh ra." Mễ Vi nói, "Em là con hoang."

"Điều này quan trọng lắm sao?"

"Anh cho rằng không quan trọng à?" Mễ Vi nói, "Một người ngay cả cha ruột của mình là ai cũng không biết, anh không thấy đó là một việc sỉ nhục to lớn sao?" Cô ấy nhìn ra ngoài cửa sổ, "Ông ấy dù có đang ăn xin ngoài đường, chỉ cần ông ấy là cha ruột của em, em cũng phải đón ông ấy về, phụng dưỡng ông ấy!"

"Em sẽ tìm thấy cha của em." Tôi nói.

Mễ Vi quay mặt lại, đôi mắt chứa lệ nhìn tôi.

Tôi dùng tay lau đi những giọt lệ trào ra của cô ấy.

Sau đó tôi bỏ đi.

Lý Luận như con kiến trên chảo nóng đang đợi tôi ở lối ra đường Dân Sinh số 22. "Thế nào rồi?" Cậu ta nói, "Thuyết phục được chưa?"

Tôi không thèm để ý đến cậu ta, đi thẳng ra lề đường, vẫy taxi. Lý Luận ân cần mở cửa xe cho tôi, đỡ tôi vào xe taxi. Cậu ta cũng chui vào theo.

"Người anh em, tình hình rốt cuộc thế nào rồi?" Lý Luận nói, cậu ta xưng tôi là anh em, thái độ lại cứ như cháu nội tôi vậy. "Tôi thật sự không đợi nổi nữa rồi."

Tôi không nói một lời. Trên đường từ khu thị chính đến trường đại học, mặc kệ Lý Luận nài nỉ thế nào, tôi vẫn không cho cậu ta một câu trả lời. Tôi giống như kẻ chây ì không chịu trả nợ, ngược lại còn được chủ nợ tha thiết lấy lòng. Người tài xế taxi lái xe có lẽ cũng nhìn chúng tôi như vậy. Lúc xuống xe, tôi và Lý Luận cùng rút tiền ra, nhưng tài xế lấy tiền của Lý Luận, mà không lấy của tôi. Tài xế tưởng làm vậy sẽ khiến tôi cảm động, mà trả lại số tiền nợ người khác. Anh ta không thể ngờ hai người ngồi trên xe anh ta, chính là phó thị trưởng sắp nhậm chức của thủ phủ Ninh Dương! Chỉ mười ngày nửa tháng nữa, có lẽ họ sẽ chẳng bao giờ đi taxi nữa! Bởi vì, họ sắp có xe riêng, còn có văn phòng, thư ký. Đợi chờ họ là cuộc sống quan trường chói lọi mà huyền ảo: ra có xe, ăn có cá, ở không cố định. Họ hiện tại hành vi hạ đẳng, nhưng thực ra đã tự coi mình là người trên người. Tên tuổi họ vẫn vậy, nhưng thân phận đã biến chất. Họ là tôi Chương Văn Liên, Lý Luận——hai đứa con nông dân, hai gã khốn. Hai vị phó thị trưởng, hai con ngựa ô.