Năm ngoái ngày này trước cửa này, mặt người hoa đào ánh lẫn nhau. Mặt người nào biết nơi nào tìm, hoa đào y nguyên cười gió xuân. —— Dành tặng 77, anh Ba cùng dòng đời nước chảy của tất cả những cư dân mạng

Phong nguyệt từ lâu đã phai tàn, hoa vẫn là sắc đỏ của năm xưa.

Nửa đầu của câu chuyện này là tôi nghe kể lại. Bởi vì nó được lưu truyền rất rộng rãi trong đại viện của chúng tôi, các phiên bản cũng không hoàn toàn giống nhau.

Tôi thật sự khó mà tưởng tượng nổi lão già khọm trước mặt lại chính là vị tài tử phong lưu trong câu chuyện kia. Ông ta già đến mức đánh mất cả sự tôn trọng tối thiểu nhất mà một con người nên có, khiến bạn hoàn toàn không muốn nhìn thêm lấy một cái. Đi đứng lẩy bẩy, cây gậy trong tay lắc lư theo nhịp bước, có vẻ như một cơn gió cấp bốn trở lên cũng có thể thổi bay tổ hợp này đi theo gió. Trên mặt ông luôn treo nụ cười ngốc nghếch, nước bọt ở khóe miệng không ngừng rỏ xuống cằm. Thế là trước ngực ông bị người nhà ghim một chiếc khăn mặt nhỏ bằng kim băng, trông giống như một đứa trẻ đang ăn cơm. Ông đã mắc bệnh mất trí nhớ tuổi già. May mà vẫn chưa đến mức không nhớ đường về nhà, mỗi chiều tối đều một mình ra ngoài đi dạo, mắt không nhìn ngang ngó dọc, đi theo một con đường đơn độc rồi về nhà đúng giờ.

Bà lão mang họ Dương này thì vẫn còn phảng phất phong thái năm xưa. Mặc dù chiếc váy dài tao nhã khó mà che giấu được phần eo đã phát phì thấy rõ. Lớp trang điểm tinh tế không che nổi bọng mắt đang xệ xuống nhão nhoét như cái túi vải, nhưng cử chỉ tao nhã và nụ cười kín đáo của bà, cùng với búi tóc vẫn đen nhánh dày dặn ấy lại có thể khiến bạn lập tức xác nhận rằng năm xưa bà từng vô cùng rực rỡ phong quang.

Lão già đó họ Tần, những năm đầu là nhân vật thực quyền trong đại viện. Bởi vì ông vừa là "hạt giống đỏ", nghe nói mới mười ba tuổi đã vác súng ra trận, sau đó lại được tuyển chọn đi tiếp nhận nền giáo dục chính thống theo trường phái Liên Xô, thế nên vào khoảng năm 38 tuổi, ông đường hoàng ngồi lên chiếc ghế thủ trưởng xã. Xã này không phải là cái xã bình thường đâu, mà có thể coi là tiền tuyến, cơ quan ngôn luận tuyên truyền của quốc gia. Nhắc đến tài năng xuất chúng của ông năm xưa, đến nay vẫn khiến tầng lớp lão thành học thức uyên bác phải gật đầu ca ngợi từ đáy lòng. Đương nhiên, những lời khen ngợi kiểu này không tránh khỏi việc mang theo sự khoan dung dành cho kẻ thất thế. Nếu con đường làm quan rộng mở của lão Tần kết thúc một cách êm đẹp trọn vẹn theo lẽ tự nhiên, thì chắc chắn không thể thu hút được những lời ca ngợi đồng thanh từ mọi người. Con người ta thường dùng kính lúp để tìm kiếm khuyết điểm của người chiến thắng, nhưng lại không tiếc lời khen ngợi dành cho ưu điểm của kẻ thất bại.

Vận đen của thủ trưởng Tần bắt đầu từ khi bà Dương chuyển đến căn viện nhỏ sát vách nhà ông. Kể từ cái nhìn đầu tiên chạm mặt, ánh mắt nửa cười nửa không của bà, giọng Bắc Kinh trong trẻo chuẩn xác như ngọc rơi mâm ngọc, cùng với bàn tay mịn màng như ngà voi thưa thớt vươn qua hàng rào thấp dịu dàng đặt lên tay thủ trưởng Tần chỉ trong khoảnh khắc ấy, con đường lớn thênh thang rộng mở của ông từ đó khép lại. Bà tự giới thiệu: "Dương Nhân Như, hàng xóm của anh."

Thủ trưởng Tần cũng là người có văn hóa theo chủ nghĩa lãng mạn tự do. Cho đến tận bây giờ, một số bài thơ mang phong cách cao nhã không mang màu sắc cách mạng của ông vẫn được trân trọng cất giữ như tuyển tập văn học của các bậc đại gia đương thời trong kho lưu trữ của xã chúng tôi. Ngược lại, loạt thơ ca đỏ hùa theo thời đại kia lại chẳng để lại dấu tích gì thực chất. Có thể thấy trong xương cốt ông là một kẻ hư vô chủ nghĩa tiêu cực suy đồi.

Bà Dương từ khi bước chân vào cánh cửa đại viện này đã là một nhân vật tiêu điểm. Vào cái thời đại mà đấu tranh giai cấp đang diễn ra sôi sục lúc bấy giờ, bà thuộc về thành phần dị loại. Bây giờ chúng ta có thể gọi bà là bà Dương, còn năm xưa nghe nói người dân trong đại viện đã phải vắt óc suy nghĩ để tìm cho bà một danh xưng hợp lý.

Thời đại đó thịnh hành việc gọi nhau là đồng chí, sư phụ, hoặc phóng viên nào đó, hay chức vụ của họ, như chủ nhiệm nọ biên tập viên kia. Đối với sư phụ, đó là danh xưng vinh quang vô thượng dành cho công nhân thủ công vô sản, ví dụ như bác sửa giày họ Vương hay đầu bếp họ Lý ở nhà ăn. Còn đồng chí lại chỉ những chiến hữu chung chiến hào, bạn bè kết nghĩa anh em, đây là một cách gọi mang rõ lập thái độ giai cấp và khuynh hướng tình cảm. Rõ ràng những cách gọi trên đều không thích hợp để áp dụng cho bà Dương. Thế nên sau đó mọi người hễ gặp bà đều chào bằng một nụ cười không kèm theo danh xưng: "Ăn cơm chưa?"

Bà cũng chẳng bận tâm, mỉm cười đáp lại: "Các anh bận lắm à?" Xem ra bà không hề vội vàng hòa mình vào quần chúng nhân dân. Điều này phải kể công lớn ở người chồng của bà, thời đó bất kể nam nữ mọi người đều gọi chung người nhà mình là người yêu. Thế nhưng bà gọi chồng mình lại theo truyền phong tục cũ là "ông nhà tôi". Ông nhà tôi là đối tượng thống chiến rất quan trọng, thế nên để tranh thủ ông nhà tôi, mọi người đều vô cùng khách sáo và cung kính đối với bà. Nhiệm vụ chính của ông nhà tôi là biên soạn gia sử, ngoài ra thỉnh thoảng thu thập dã sử gì đó. Đương nhiên sau này ông được ca tụng là nhà sử học. Nhưng theo tôi thấy, ông chẳng qua chỉ là chọn lọc sao chép những câu chuyện về bà, ông, cụ tổ nhà mình từ trong gia phả của gia đình rồi thêm thắt chút tưởng tượng của bản thân mà thôi. Ông tưởng tượng gia sử nhà mình sẽ chẳng ai quan tâm hay tố cáo. Nhưng đổi lại là người khác thì sẽ phiền phức đấy, có khả năng sẽ bị hậu duệ của ông lôi ra tòa, hoặc nói là xuyên tạc lịch sử, hoặc nói là bôi nhọ nhân vật.

Bà Dương hoàn toàn khác biệt với những nữ đồng chí bấy giờ đang bận rộn dấn thân vào công cuộc xây dựng cách mạng. Trước hết, bà để tóc dài, không cắt đầu vận động. Đầu vận động không phải là kiểu tóc ngắn trẻ trung như người ta nói sau này, mà là kiểu tóc mái cắt bằng một nhát ở phía trước và cắt cụt một nhát ở phía sau giống hệt nhau đặc trưng của thời ấy. Các nữ đồng chí thời đó hầu hết đều mộc mạc chân phương, một từ đồng nghĩa khác cho từ này chính là tẻ nhạt nghèo nàn. Mọi người đều nghèo xơ xác ở cùng một mức độ, nghèo đến nỗi phụ nữ đánh mất đi bản chất yểu điệu thướt tha của mình, đồng loạt một màu vải thô xám xanh, đầu tắt mặt tối.

Thế nhưng bà Dương ngày nào cũng chải chuốt mái tóc dài ngang eo thành một búi tóc to dài búi ở sau gáy. Lại còn làm bộ như vô tình tiện tay cài một chiếc lược tre lên búi tóc. Chỉ một chút điểm xuyết nhỏ nhặt ấy thôi cũng đủ để làm lộ ra một nét quyến rũ rất riêng biệt. Khi mới đến, bà mặc sườn xám. Cho đến nay, trong miệng cha tôi, bà vẫn là người đại diện hoàn hảo nhất cho chiếc sườn xám. Nguyên văn lời cha tôi là: "Người của cô ấy trông giống như một chiếc lá liễu, lững lờ trôi trên mặt nước." Ngay khi câu nói này vừa thốt ra khỏi miệng cha tôi, ông liền bị mẹ tôi giáng cho một cái cốc rõ đau lên đỉnh đầu, và vì lỗi lầm đó mà suốt đời phải gánh vác trách nhiệm rửa bát trong nhà. Nghĩ lại, những dũng sĩ trong đại viện năm xưa vì lén nhìn bà Dương mà sinh ra tà niệm, cam tâm tình nguyện chịu phạt chắc chắn không chỉ có một hai người.

Một nét đặc sắc khác của bà Dương khiến những người phụ nữ khác phải thở dài kính nể chính là sự thảnh thơi của bà. Khi đó bà cũng phải tầm ba mươi lăm, ba mươi sáu tuổi rồi, vậy mà vẫn cùng phu quân sống một thế giới hai người tiêu dao tự tại. Đương nhiên sau này mọi người mới biết là do phu quân của bà không có khả năng sinh con. Các nữ đồng chí thời đó trong mắt tôi dường như đang sống một cuộc đời tăm tối không thấy ánh mặt trời và hoàn toàn không có chút hưởng thụ nào. Nếu nói là sống không bằng heo chó thì rõ ràng là phóng đại và thiếu tôn trọng. Nhưng ít nhất thì heo chó cũng chẳng có gánh nặng tâm lý nặng nề đến thế. Phía trên họ có cha mẹ già, cha mẹ già phần lớn ở nông thôn cần được phụng dưỡng; phía dưới có con cái, mà lại không chỉ có hai đứa. Tiền lương mỗi tháng mười mấy hai mươi đồng, trừ đi mọi chi phí sinh hoạt thường ngày, đến cuối tháng số tiền dư ra ngay cả mua một chiếc khăn tay hoa cũng thấy eo hẹp. Tôi còn nhớ khi đó tôi đã mười tuổi, bố tôi đi công tác miền Nam, mang về cho mẹ một chiếc khăn choàng lông cừu, mẹ tôi kích động đến mức nửa đêm vùng dậy thử đeo. Chiếc khăn choàng lông cừu ấy sau này đã trở thành biểu tượng tình yêu trong lòng mẹ tôi, dẫu cho bây giờ đều mặc đồ len cashmere rồi, bà vẫn không nỡ bỏ đi.

Bà Dương không những không có con cái, mà dường như bản thân bà lẫn nhà chồng đều từ trong khe đá chui ra. Cả năm chẳng thấy lấy một hai họ hàng nghèo khó nào đến thăm viếng. Thế nên bà có thể thản nhiên chăm sóc hoa cỏ trong căn viện nhỏ của mình. Cứ đến mùa xuân, căn viện nhỏ nhà bà lại cực kỳ bắt mắt, trăm hoa đua nở. Còn vào giữa mùa hè, dây leo tường rậm rạp lại tỏa bóng mát rượi trong khoảng sân nhỏ rộng chừng ba sào của bà. Người ta thời đó hầu hết đều bận rộn bươn chải vì sinh kế, hiếm có ai có tâm trạng nhàn hạ để chăm chút mấy thứ đó. Cho dù có rảnh rỗi chút thời gian thì cũng là nuôi hai con gà con vịt trong sân, đẻ vài quả trứng để cải thiện bữa ăn. Hồi nhỏ chúng tôi đều lớn lên cùng bầy gà. Đại khái là vị trí của con gà mái hoa mơ trong nhà còn cao hơn cả lũ trẻ, chúng có thể tùy ý mổ mổ trên mặt đất rồi lại mổ mổ trong bát của chúng tôi. Hồi nhỏ phản ứng tay chân vô cùng nhanh nhẹn, mẹ vừa hạ lệnh, tôi đuổi chưa đầy mấy bước là có thể bắt được con gà mà mẹ chỉ điểm. Giờ thì không được nữa rồi, bụng phèo ra rồi, chân to lên rồi, gà đi dạo trước mắt mà tôi cũng chẳng bắt nổi.

Thời ấy người lớn ai nấy đều lao vào cuộc chiến từ lúc trời chưa sáng. Phụ nữ thì bận gọi những đứa trẻ đang ngủ say tỉnh dậy, tay chân luống cuống, vừa mắng mỏi vừa kéo đứa lớn ngồi dậy từ trong chiếc chăn ấm, mặc quần áo cho đứa thứ hai, cho đứa út bú sữa. Đàn ông thì khoác áo vào là cắm cổ chạy thẳng ra bếp lò, mở cửa lò, bắc cháo lên rồi cắm cổ chạy ra chợ. Bà Dương bớt đi những sinh hoạt phàm tục ấy, liền sống cuộc đời của một kẻ quý tộc nhà Thanh thời xưa. Dọc theo hiên nhà, bà treo một hàng lồng chim, nuôi một dải chim nhỏ. Mỗi sớm mai, khi không khí vẫn còn vương vấn màn sương mỏng, bà lại thong thả xách một chiếc lồng chim, đi dạo đến khu rừng trúc nhỏ bên ao không xa lắm, cũng chính là việc tập thể dục buổi sáng hay rèn luyện sức khỏe ngày nay. Hứng thú lên, bà sẽ cất giọng ngâm nga mấy khúc tuồng trong tận sâu rừng trúc. Bà Dương trước kia làm nghề gì thì không ai biết. Nhưng đại đa số mọi người đoán rằng chắc chắn bà xuất thân từ giới nghệ uyển, từng được huấn luyện qua trường lớp bài bản. Bởi vì bà có thể hát trôi chảy không tốn chút sức lực nào cả một vở tuồng trọn vẹn, các động tác hát, ngâm, ngồi, múa, ánh mắt dáng điệu đều chuẩn xác đâu ra đấy, giơ tay nhấc chân ra dáng một người có nghề thực thụ. Trong mắt đám nhà quê ở đại viện lúc bấy giờ, đây đơn giản là một nghệ sĩ rồi. Thế nhưng sự nghiệp nghệ thuật của bà Dương đã sớm kết thúc trước khi cô đến đại viện chúng tôi. Vì quan hệ của chồng, sau khi theo đến nơi, bà được sắp xếp làm việc ở một phòng ban rảnh rỗi đến phát chán để làm công tác hiệu đính. Bà Dương không những không hòa nhập vào dòng chảy cách mạng màu đỏ lúc bấy giờ, mà ngược lại còn giở trò chống đối tiêu cực. Vốn dĩ bà có một bộ trang phục biểu diễn, theo lời cha tôi kể thì đó là bộ đồ trong "Quý phi say rượu". Phượng quan khăn choàng vai, gấm vóc đỏ rực, năm xưa được ghim một cách đầy nổi bật ở chính giữa gian nhà chính ngay cửa vào nhà bà, bên cạnh còn đặt một cây đàn nhị Hồ cầm bằng gỗ tử đàn màu gỗ lê. Cha tôi từng có vinh dự tận mắt chứng kiến phong thái sân khấu năm xưa của bà Dương. Năm đó trong buổi tối liên hoan tự tổ chức của đại viện nhân dịp Quốc khánh, thủ trưởng Tần kéo đàn nhị, bà Dương lên sân khấu, biểu diễn một đoạn "Bá vương biệt cơ", khí thế cướp hồn đoạt phách trên sân khấu cùng với âm điệu ngâm ân oán sầu muộn ấy khiến cả một đám ngoại đạo phải vỗ tay nhiệt liệt. Cha tôi cho đến tận năm ngoái vẫn còn đang học lại dáng điệu rảy tay áo năm xưa của Ngu Hỉ: "Tay run lên mấy chục lần, không nhanh không chậm, vậy mà đều không thò ra khỏi ống tay áo dài đó, vừa thò ra một chiếc móng tay dài, người ta đã bái phục rồi." Mẹ tôi liếc xéo cha tôi một cái, hừ lạnh từ trong mũi rồi đáp lại: "Là người ta hay là anh?" Thật tiếc cho bộ trang phục ấy, vì bà Dương trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa đã cự tuyệt hát những vở như "Sa Gia Băng", "Đèn đỏ ký" nên đã bị thiêu rụi thành tro.

Phần dạo đầu của câu chuyện này quả thực đã đủ dài rồi. Dưới đây mới chính là đoạn phong nguyệt mập mờ năm đó.

Chồng của bà Dương lớn hơn bà rất nhiều tuổi, khi đó chắc cũng ngót nghét 60 rồi? Là một công tử trói gà không chặt. Thuộc tuýp những công tử nhà giàu đa sầu đa cảm, được người hầu đỡ nửa tựa vào lầu đài đình tạ, ngắm nhìn hoa mai đỏ trong tuyết, nhẹ nhàng thở dài một tiếng, ho ra hai búng máu tươi. Tiếc là vận mệnh trớ trêu, bị Đảng Cộng sản tổ chức lại, vứt đi gia tài vạn quán thì chớ, lại còn bị chèn ép sống chung hàng ngũ với thường dân, dẫu cho là phượng hoàng rớt lông thì khí thế vẫn còn đó. Đây là tôi tưởng tượng theo lời kể, tuổi trẻ tôi căn cơ nông cạn, có lẽ từng thoáng gặp quý tộc năm xưa, nhưng tôi không nhớ nữa. Từ lúc tôi hiểu chuyện hình như ông ấy đã qua đời rồi.

Chuyện Cách mạng Văn hóa thì tôi không có ấn tượng gì mấy, chỉ nhớ sự tiêu điều trước mắt và vẻ mặt ngưng trọng của mọi người. Đối với lũ trẻ mà nói, thời gian tuổi thơ lúc nào cũng vui vẻ, chỉ biết cắm cổ chơi đùa điên cuồng. Từng nghịch ngợm đến mức kiễng chân bấm chuông cửa nhà bà Dương, vừa nghe thấy tiếng "đinh đong" cùng tiếng bước chân đến gần là hoan hô cắm cổ chạy biến. Hồi đó chuông cửa quả thực là một món đồ hiếm hoi, là biểu tượng của đẳng cấp sinh sống. Ai lại có cái thời gian nhàn rỗi thanh cao đến mức tiết kiệm cả sức gõ cửa chứ? Hồi đó mọi người nào có tiền, chỉ còn lại một bắp sức trâu ngốc nghếch.

Điểm khởi đầu cho tình yêu của họ tôi đoán là người xướng người đệm. Thoạt đầu thủ trưởng Tần là khách quý trong nhà họ Dương. Thủ trưởng Tần ý ở ngoài chén rượu, giương cao ngọn cờ đoàn kết tiến bộ để thường xuyên thăm hỏi người hàng xóm sát vách. Tôi không biết vị công tử nhà bên là không hiểu sự đời hay giả vờ không biết, lại đi chơi trò ngoại giao phu nhân. Mãi sau này thì trở nên thân thiết đến mức mọi người thường có thể ngửi thấy tiếng đàn sắt hòa hợp ngay cả sau chín giờ tối. Thủ trưởng Tần là người kéo đàn nhị, bà Dương là người hát tuồng, người vỗ tay khen hay chính là vị công tử có chòm râu tóc đã điểm bạc, khung cảnh phản chiếu qua ô cửa sổ hóa ra lại vô cùng ấm cúng vui vẻ. Tôi sở dĩ nói là chín giờ tối, đó không phải là viết nhầm. Vào cái thời buổi giải trí nghèo nàn bấy giờ, mọi người đều sống cuộc sống nguyên thủy mặt trời mọc thì làm, mặt trời lặn thì nghỉ, đâu ra cái cảnh đèn hoa rực rỡ? Người lớn hễ đến ban đêm niềm vui duy nhất là mấy nhà khiêng ghế đẩu ghép lại thành một chiếc giường tre mát mẻ, vừa quạt nan vừa chém gió. Lô nhóc con thì ngồi trên giường tre chơi mấy trò chơi lưu hành toàn quốc như "Cậu vỗ một, tớ vỗ một, một đứa bé ngồi máy bay... Cậu vỗ mười, tớ vỗ mười, mười đứa bé đánh ngã Tưởng Giới Thạch". Thỉnh thoảng lại nghe thấy tiếng bố mẹ dùng quạt đét pành pạch xua muỗi. Đây vẫn là khi đêm hè còn dài. Nếu bắt gặp mùa đông, mọi người nghe xong bản tin của xướng ngôn viên Hồng Vân trên Đài Phát thanh Nhân dân Trung ương xong là tắt đèn lên giường đi ngủ. Thường thì đều chưa qua tám giờ.

Tình hình cách mạng trong đại viện cũng trở nên vô cùng gay gắt. Thủ trưởng Tần gốc gác hồng phấn, hơn nữa lại đang độ tuổi sung sức, muốn lật đổ cái cây trường sinh này quả thực không phải chuyện dễ dàng. Có phe đối địch liền nghĩ cách đấu tố ông cho thân bại danh liệt hoàn toàn về mặt tác phong sinh sống, rồi dẫm thêm hai nhát bắt ông muôn đời muôn kiếp không thể ngóc đầu lên nổi, từ đó đạt được mục đích xưng hùng xưng bá. Nhìn lại lịch sử, có lẽ đằng sau vô số cuộc đấu tranh chính trị đều che giấu những tư dục không thể gọi tên chăng? Kinh nghiệm đúc kết của người đi trước chính là, con đường tốt nhất để đánh đổ kẻ thù chính là không chỉnh đốn bạn từ kinh tế thì cũng quật ngã bạn từ vấn đề nam nữ. Cả hai điều này đều là dẫm một chân xuống là vĩnh viễn không thể ngóc đầu lên được, tốt hơn nhiều so với việc chỉnh đốn dưới danh nghĩa chính trị. Rất nhiều vật hy sinh của các cuộc đấu tranh chính trị chẳng bao lâu sau lại được lên sân khấu, thế nhưng lại chẳng nghe nói tên tham ô hay lưu manh nào được minh oan cả. Vị thủ trưởng kế nhiệm kia chính là tổ chức một nhóm người, trải qua muôn vàn khó khăn trắc trở, thu thập chứng cứ, mai phục bám đuôi, cuối cùng vào một đêm mùa đông gió lạnh trăng mờ đã hy sinh thời gian ngủ nghỉ của các tiểu tướng cách mạng, đánh trực diện vào cái ổ ăn chơi của gian phu dâm phụ với tốc độ nhanh như chớp không kịp bưng tai, bắt quả tang hai người trần như nhộng trên giường. Nam nữ nhân chứng xung quanh trải dài khắp các tầng lớp trong đại viện. Có kẻ xem náo nhiệt, có kẻ vô cùng thương cảm, có kẻ hả hê vui sướng lại có kẻ mang tâm địa quỷ quái. Cha tôi nói, năm ấy có người nửa đêm đến gõ cửa kéo ông đi xem náo nhiệt, bị cha tôi từ chối khéo. Theo lời cha tôi nói: "Quá tàn nhẫn." Tôi không dám gặng hỏi cha tôi thế nào là tàn nhẫn trong lòng ông, là sự sụp đổ cuối cùng của những cái đẹp trong lòng ông hay là sự nhục nhã thảm thương không nỡ nhìn?

Sự nhục nhã trong mắt mỗi người cũng khác nhau. Tôi vô cùng thán phục sự trấn tĩnh của bà Dương năm ấy khi đối diện với sự báng bổ từ ánh mắt của mọi người. Bà thản nhiên phơi bày thân thể tựa vầng trăng sáng ngời, hoàn toàn không hề che chắn sự xâm lược của những ánh mắt tham lam như hổ đói, chỉ ngẩng cao đầu, thầm bình thản nói một câu như cách chào hỏi bình thường mỗi ngày với mọi người: "Trời lạnh, hãy để anh ấy mặc quần áo vào đi." Hãy nhớ kỹ, vào thời khắc quan trọng này, người mà bà muốn bảo vệ lại chính là người đàn ông ở bên cạnh khiến bà mang nhục suốt đời. Tôi cảm giác lúc này, thay vì gọi là sự lăng nhục tình yêu của đám dã man, chi bằng nói đó là thái độ thong dong thản phơi, không thèm đếm xỉa của bà Dương đang lăng nhục thành quả huy hoàng mà công tác trinh thám lâu ngày của mọi người đạt được.

Rốt cuộc thì, dẫu nhân tính có mai một đi chăng nữa, vào cái thời ấy, phần lớn nhóm người này vẫn là những kẻ từng thụ hưởng giáo dục bậc cao. Đầu sỏ phe đối địch tuy nếm được quả ngọt chiến thắng, nhưng lại không tận hưởng được cảm giác sảng khoái khi dùng đòn nặng giáng mạnh vào tâm lý kẻ thù. Nam nữ tư thông trong trận chiến này lại chiếm ưu thế tâm lý vô cùng rõ rệt. Trầm mặc giây lát, đầu sỏ phe đối địch phất tay nói, bảo bọn họ mặc quần áo vào.

Vở kịch bắt dâm phụ ly kỳ sống động này lại được người lớn say sưa kể lại rả rỉ suốt mấy năm trời, có thể thấy cuộc sống năm đó tẻ nhạt đến mức nào. Mỗi khi người lớn nhắc đến đoạn kịch này là lại nước bọt bay tứ tung, mày bay sắc múa, đây cũng chính là lý do tại sao khi câu chuyện xảy ra, dẫu tôi chỉ là một đứa trẻ nhưng đến nay vẫn nhớ như in. Hồi nhỏ vẫn luôn khinh bỉ cái ả dâm phụ lẳng lơ trong câu chuyện, còn hùa theo mọi người treo những đôi giày vải vừa hôi vừa thối lên đầu bà, đồng thời ném đá vào người bà. Cảm xúc cách mạng của mọi người dường như đã tìm được đối tượng để trút giận. Tôi từng vui mừng chạy đi khoe với mẹ là lại đi ném đá rồi, mẹ tiện tay vốc ngay roi mây ra quất tôi một trận, đồng thời nghiêm giọng quát mắng tôi rằng nếu còn đi nữa sẽ đánh gãy chân tôi. Khiến tôi sợ hãi từ đó về sau luôn giữ khoảng cách với bà Dương.

Mẹ tôi nay đã xế bóng hoàng hôn mới nói với tôi rằng, kể từ ngày bà Dương xảy ra chuyện, trong lòng bà đã sinh lòng kính trọng và đồng cảm. Phụ nữ, thực ra chỉ là vật hy sinh dưới cuộc đấu tranh một mất một còn trong thế giới của đàn ông, thế mà lại phải gánh vác rất nhiều thứ vượt quá khả năng chịu đựng của họ.

Bà Dương cứ thế âm thầm gánh chịu. Ngày ngày bà vẫn kiêu ngạo đi làm, càng cách xa cái nhóm nửa người nửa thú này hơn. Cho dù lúc mọi người tìm chủ đề để đấu tố bà, bà vẫn giữ vững phong thái xuất chúng như xưa. Một điều càng không thể ngờ tới hơn nữa, là chưa đầy mấy tháng sau khi bị bắt gian tại giường, mọi người đã nhìn thấy bà Dương mang chiếc bụng lớn kiêu hãnh đi lại trong đại viện. Thường có người phỏng đoán, đứa trẻ này có phải là sản phẩm của đêm hôm đó không...? Tôi nghĩ bà Dương năm đó đã bị niềm vui về sự sống trong bụng làm cho mê muội, vẻ mặt hạnh phúc đến mức khiến người ta đố kỵ, nào có bận tâm đến ánh mắt người khác nhìn mình và sự hoài nghi về nguồn gốc đứa trẻ trong bụng? Cũng đúng vào lúc bà đang nuôi dưỡng mầm sống ấy, vị công tử đoản mệnh của bà đã qua đời đúng lúc. Tôi không tin những lời người khác nói là bà đã tức giận đến chết. Vị lão gia đó muốn tức thì đã tức chết từ lâu rồi, bởi vì lúc bắt gian năm đó xảy ra ngay tại nhà ông trên chiếc giường của ông, còn ông thì trốn ở phòng sách dưới lầu không hề ló mặt ra. Nghĩ là trong lòng ông ta thừa biết rõ.

Bà Dương một mình nuôi nấng đứa con được gọi là con của người chồng quá cố này, đứa trẻ lớn lên trông hệt như một bản sao sống của thủ trưởng Tần, muốn chối cãi cũng không được. Bà vẫn sống ở đối diện nhà thủ trưởng Tần. Chỉ có điều thủ trưởng Tần năm nào giờ đã bị giáng chức thành biên tập viên Tần. Vốn dĩ biên tập viên Tần không có tư cách ở căn biệt thự nhỏ đại diện cho địa vị này, ngặt nỗi người ta cấp bậc chính trị thấp mà cấp bậc quân sự cao, dựa vào tư gia tham gia cách mạng từ thuở mười mấy tuổi, người khác cũng chẳng làm gì được ông ta. Thế là một cảnh tượng kỳ lạ cứ thế ra đời. Tình phụ và tình mẫu cách nhau cánh cửa mà hiếm khi thưa chuyện. Tình phụ có thể nhìn thấy dòng máu của mình chạy khắp mặt đất nhưng lại không thể nghe thấy nó gọi mình một tiếng cha. Biên tập viên Tần tôi nghĩ là vẫn trước sau như một đối với bà Dương, ngặt nỗi người vợ cả của ông ta lại là một kẻ cứng đầu cứng cổ, trải qua việc chồng ngoại tình, bị bắt gian, giáng chức, đứa con nghiệt chủng ra đời, tình địch đối mặt nhau, vậy mà vẫn có thể bất khuất kiên cường cố thủ gia đình, vừa không công khai biểu thị sự ủng hộ như Hillary, cũng không ngầm đầu gối như Vương Hy Phượng. Mặc dù ấm ức, thế nhưng vẫn cắn răng chịu đựng nhục nhã qua mấy chục năm sau, cho đến tận khi đứa nghiệt chủng đó trưởng thành bà ta mới buông tay nhắm mắt.

Từ đó tôi không còn tin vào tất cả những câu chuyện tình yêu đều có kết thúc tốt đẹp nữa. Vốn dĩ là những người yêu nhau khổ sở suốt một đời, trải qua vô số gió mưa, bây giờ tất cả những người liên quan đều tản mác như chim muông thú rừng, đáng lẽ phải có một cái đại đoàn viên chứ? Không. Đôi tình nhân nửa thế kỷ ấy cho đến tận bây giờ vẫn ở sát vách cửa đối cửa, nước sông không phạm nước giếng. Hồi lão gia còn tỉnh táo có lẽ còn dùng ánh mắt vô ngôn truyền đạt vài tia nhìn, bây giờ lão gia lẫn cẫn rồi, bọn họ dường như chẳng còn liên quan gì đến nhau nữa.

Nghĩ lại muốn xới tung câu chuyện này lên, là vì mấy hôm trước, tôi ra nhà ăn mua bánh bao lớn, tình cờ bắt gặp hai oan gia ngõ hẹp tụ họp ngay cách đó không xa. Đó là thời khắc chạng vạng, ráng chiều rực rỡ ở chân trời đốt cháy toàn bộ bầu trời phía Tây đỏ rực. Lão già vẫn lắc lư đi tới, bà Dương từ đối diện đi tới. Tôi nghe thấy giọng Bắc Kinh trong trẻo như chim hoàng anh của bà cất lên gọi người yêu xưa: "Nhìn kìa, mũi của anh chảy ra kìa, đừng để bị cảm đấy, để em lau cho nào." Nói xong, ân cần dùng chiếc khăn tay nhỏ lau đi dịch mũi nhầy nhụa sắp chảy vào miệng lão già.

Lão già cười ngốc nghếch, có lẽ từ lâu đã không còn nhớ người phụ nữ trước mắt từng kề vai ấp ôm quấn quýt với mình, không nói cảm ơn, cũng chẳng thấy ánh mắt nhu tình vạn chủng năm xưa. Ngay lúc lão già tiếp tục cất bước, bà Dương dịu dàng kéo cánh tay ông lại, lại nói tiếp: "Dây giày của anh tuột kìa, đừng để tự vấp ngã. Đợi đã, để em buộc lại cho." Nói đoạn, bà cúi người ngồi xổm xuống, tiện tay vén một lọn tóc vương bên tai ra sau gáy, để tránh làm vướng tầm nhìn. Lão già khó hiểu cúi đầu nhìn người phụ nữ bên chân, bất chợt, ánh mắt quen thuộc thoáng hiện lên tia sáng rạng rỡ trong mắt ông, một chút xót xa, một chút áy náy, một chút mong chờ. Chỉ trong khoảnh khắc tích tắc. Người phụ nữ ấy hoàn toàn không nhìn thấy.

Tôi nhìn thấy rồi, cũng nhìn thấy nét phong nguyệt của năm ấy.

(Hết)