Vào mùa đông trước khi tốt nghiệp, khi học kỳ sắp kết thúc, chủ nhiệm lớp cầm một tờ bảng đến tìm Đậu và nói: "Theo quy định, ba người đứng đầu có thể được liên thông lên đại học, em mau điền bảng này đi, học kỳ sau sang lớp đại học nhé." Lúc ấy Đậu đang trong giai đoạn rối ren, một phút lơ đễnh, người bạn trai yêu nhau nhiều năm đã bị kẻ khác nẫng mất, ngày nào cũng khóc lóc thảm thiết, đâu còn tâm trí nghĩ đến chuyện này, trong lúc vội vã đã đưa ra quyết định sai lầm lớn nhất đời mình: "Thầy nhường cơ hội này cho người khác đi, em đọc sách chán ngấy rồi, muốn ra ngoài kiếm tiền." Chủ nhiệm lớp mừng rỡ thu lại bảng tên nhanh chóng, thậm chí không cho Đậu cơ hội hối hận, vì suất này trong lớp tranh giành đến sứt đầu mẻ trán, vậy mà có kẻ ngốc lại không thèm.
Nửa năm sau, Đậu bước chân vào cổng Công ty Xuất Nhập khẩu Tỉnh. Hồi còn đi học, Đậu thành tích tốt, người đẹp miệng ngọt, tổng giám đốc công ty trong một buổi liên hoan từng nhìn thấy Đậu làm MC liền nói với trưởng phòng nhân sự: "Thu phục cô ta cho tôi."
Công ty xuất nhập khẩu, người trong ngành còn gọi là công ty mỹ nhân, nhân viên kinh doanh ở đây nữ nhiều nam ít, ai nấy đều xinh như hoa như ngọc. Vào dịp hội chợ Canton, phòng triển lãm náo loạn mù mịt, mọi người gọi đó là chiến trường nhìn thấy khói súng, mười tám ban võ nghệ mặc sức tung hoành, ứng nghiệm lời Đặng lão gia nói, dù mèo đen hay mèo trắng, bắt được chuột mới là mèo ngon. Các chàng trai công ty lương dầu mệt mỏi đẫm mồ hôi mà khách hàng vẫn dửng dưng, bên này chiếc váy ngắn của tiểu thư công ty hàng nhẹ nhàng vén lên một cái, khách hàng đã ngoan ngoãn đi theo. Tiểu Đới chuyên trách tuyên truyền mẫu mã của hàng nhẹ cũng là cao thủ trong đó, bày tủ mẫu cao ngất ngưởng, các cô tiểu thư phải đứng lên ghế lấy, tay giơ váy rớt, khoảnh khắc phong cảnh dưới váy lộ ra, chính là ngày chốt được đơn hàng. Trong mắt khách hàng, đồ đạc đều sêm sêm nhau, giá cả cũng có thể tùy ý mặc cả, trong điều kiện phần cứng như nhau, môi trường mềm lại quan trọng hơn nhiều.
Có người lo đối ngoại, có người lo đối nội, Đậu chuyên công phá tiểu môi trường bên nội, tuyệt kỹ là đi dự tiệc tiếp rượu. Lãnh đạo cục kiểm định thương mại, ủy ban kinh tế đối ngoại, sở tài chính không một ai không quen biết Đậu. Phân loại theo tính cách, Đậu thuộc loại tinh ranh, sắp bắt kịp con hồ ly tuyết ở đây rồi, lúc nói chuyện vừa lém lỉnh vừa uyển chuyển, nhìn thấy trong mắt lãnh đạo lộ ra vẻ sùng bái chân thành, mức độ nịnh nọt là không sợ buồn nôn, chỉ sợ chưa đủ buồn nôn. Kỳ thực Đậu căm ghét đến cực điểm mấy chuyện tiếp rượu ba kèm này, cảm thấy làm giảm thân phận mình, nhưng người trong giang hồ thân bất do kỷ, đã tham gia trò chơi thì phải tuân thủ quy tắc đó. Trên bàn tiệc Đậu chỉ ép rượu chứ không uống, kể vài câu chuyện nhỏ, góp mấy mẩu chuyện cười, bầu không khí trên bàn liền trở nên hòa hợp vui vẻ, còn có một điểm quan trọng nhất, bác ruột của Đậu là bí thư ủy ban chính pháp kiêm phó chủ tịch tỉnh, cho nên hễ công ty gặp khó khăn, phần lớn đều do Đậu ra tay cứu giúp và đều thành công mỹ mãn.
Mối tình đoản mệnh của Đậu mở màn bắt đầu từ một sự cố. Kinh doanh ngoại thương nếu có hạn ngạch thì sẽ tiến hành vô cùng suôn sẻ. Công ty hàng nhẹ làm các sản phẩm loại ba, hạn ngạch giành được năm nào cũng ít ỏi đáng thương. Năm đó tình hình kinh tế sụt giảm, mà nhiệm vụ công ty lại quá nặng nề, nếu không lấy được hạn ngạch lớn, áp lực của công ty sẽ rất lớn. Đậu nhận lệnh đi quan hệ với chủ nhiệm ủy ban kinh tế đối ngoại. Đậu lần đầu tiên chạm trán với người đàn ông háo sắc đến mức không cần thể diện, lúc khiêu vũ đôi bàn tay không yên phận ấy cứ luồn lách trên ngực Đậu, khiến Đậu buồn nôn mà không nôn ra được, kết quả trận khiêu vũ đó giống như tỷ thí võ công, hai người cứ đấu qua đấu lại chiêu đẩy tay Thái Cực. Đậu nhát gan giữ thể diện, không phải kiểu người tức giận là lật mặt ngay lập tức, vất vả lắm mới chống cự cho đến khi kết thúc, vừa lên xe của tổng giám đốc, nước mắt liền không kìm được trào ra, không tiếng động nhưng tuôn trào như suối. Tổng giám đốc không nói một lời, cứ đưa khăn giấy mãi cho đến khi dùng hết. Cuối cùng nói một câu: "Tha lỗi cho sự bỉ ổi của tôi. Trước kia khó khăn thế tôi còn vượt qua được, không có hạn ngạch tôi vẫn sống tốt. Từ nay em đừng đi nữa." Chỉ vì câu nói này, Đậu yêu ông ta cho đến tận bây giờ.
Hôm sau tổng giám đốc không gọi Đậu, một mình đơn đao phó hội đi chịu chết. Đậu tự bỏ tiền bắt taxi đuổi theo. Vừa bước vào phòng bao liền giả vờ như không có chuyện gì nũng nịu cất giọng nói: "Có đồ ngon mà không gọi em, thật là đồ vô lương tâm, chủ nhiệm Lương. May mà em tuổi mèo, cứ ngửi thấy mùi là mò sang ngay." Lúc ăn cơm tay vẫn bị con chó chết đó nắm chặt, từ đó về sau hễ nhìn thấy bàn tay đàn ông to dày mà mềm nhão là Đậu lại thấy ghê cổ buồn nôn. Ăn xong Đậu gợi ý họ đi xông hơi, rồi thành công rút lui. Năm đó công ty thuận lợi giành được hạn ngạch, khi đồng nghiệp chắp tay vái chào Đậu, Đậu nghĩ kỳ thực các cô nhân viên xông hơi dù là làm ngoại thương hay nội thương, tóm lại trong việc kích thích kinh tế đều nhỉnh hơn một bậc.
Đậu mang tâm sự, mối quan hệ với tổng giám đốc bỗng chốc trở vi tế, lúc đông người mọi người cùng nhau đùa giỡn, khi hai người ở riêng lại không biết nói gì cho phải, sự im lặng của tổng giám đốc khiến Đậu không biết phải xử trí thế nào, rất sợ nhìn ánh mắt dò xét đăm chiêu đó.
Đến cuối năm, Đậu nhận số tiền nhiều nhất trong đời, 23 vạn tiền thưởng cuối năm, bằng tiền mặt, mọi người đều nhìn thấy Đậu khiêng cả một bao tải đi. Đó là kết quả của việc giám đốc tài chính làm màu, ý định là khích lệ mọi người tích cực lao động hơn, Đậu cảm thấy mình giống như con khỉ trụi lông, phối hợp với kẻ múa rối, phơi bày phần đỏ rực nhất nhưng chẳng lấy gì làm vẻ vang của mình ra cho công chúng xem.
Hôm sau, tổng giám đốc gọi Đậu vào văn phòng, ra hiệu cho Đậu ngồi xuống rồi cất lời: "Em đi đi, có số tiền này, em có thể làm những gì mình muốn." "Anh bắt em đi đâu?" Đậu bất ngờ không kìm được nước mắt, "Em lại không đắc tội với anh, cũng chẳng trêu chọc gì anh, sao cứ phải đuổi em đi?" "Nơi này không hợp với em, tôi không nỡ nhìn em trở nên hư hỏng. Tôi ở đây mười mấy năm rồi, nhìn đủ cảnh lúc đến là hoa sen, lúc đi là củ sen bám đầy bùn rồi. Ban đầu là chống cự, sau đó là tê dại, rồi lại thêm dung hợp và hoan hỉ không chán. Tôi đã liên hệ trường học cho em, nhưng em phải tự thi TOEFL, cho em ba tháng nghỉ phép, đậu thì đi, không đậu cũng đừng quay về. Mèo có chín mạng, còn em chỉ có cơ hội duy nhất này thôi."
Đậu thực sự không muốn đậu, thà cứ tự mình trượt dốc, để ông ta nhìn thấy càng đau lòng hơn. Thế mà cuối cùng vẫn thi đậu. Đậu căm hận đến mức ngay cả lời từ biệt cũng không nói đã viễn xứ tha hương.
Tổng giám đốc càng tuyệt tình hơn, nghe nói từng đến thành phố Đậu ở công tác, nhưng vừa không gọi điện thoại, cũng chẳng hỏi thăm. Khi Đậu biết tin chạy hộc tốc đến khách sạn thì ông ta đã đang trên đường về rồi. Đậu tựa nghiêng người bên cánh cửa căn phòng ông từng ngủ suốt một tuần, ủ rũ nghĩ, đây chỉ là chuyện tình cảm đa sầu đa cảm do mình tự đa tình mà thôi, ông ấy thậm chí còn không coi mình là đồng nghiệp nữa là, ít nhất giữa các đồng nghiệp cũng nên hỏi thăm một tiếng chứ.
Khi Đậu quay người định rời đi, phục vụ bưng bó hoa bách hợp trắng muốt đến trước mặt, những chiếc phiến lá bách hợp vì khô hạn mà ngả sang màu vàng úa thê thảm. Đậu rút tấm thi tấm thẻ ra, bên trên bay lượn nét chữ quen thuộc, y hệt như chữ ký "Đồng ý" trên tờ đơn giao hàng năm nào.
"Cho dẫu chiến thuyền hóa tro bay, nụ cười vẫn rạng rỡ."
