Cử chỉ âu yếm của dì Polly khi đặt lên môi Tom một nụ hôn dường như có phép mầu nào đó, xua tan sạch nỗi muộn phiền và trả lại cho cậu vẻ phơi phới, vui tươi. Cậu rảo bước tới trường và thật may mắn làm sao, vừa tới đầu ngõ Meadow Lane thì bắt gặp Becky Thatcher. Tâm trạng Tom ra sao thì cách hành xử của cậu liền theo thế ấy. Chẳng chút ngập ngừng, cậu chạy ngay tới bên cô bé:

“Hôm nay tớ xử tệ quá chừng, Becky ạ, tớ ân hận lắm. Tớ thề suốt đời suốt kiếp này sẽ không bao giờ làm thế nữa đâu—chúng mình làm lành nhé, được không?”

Cô bé dừng bước, nhìn thẳng vào mặt cậu với vẻ khinh khỉnh:

“Xin phiền cậu lo lấy phần cậu thì hơn, cậu Thomas Sawyer ạ. Tôi sẽ chẳng thèm hé răng nói với cậu nửa lời nữa đâu.”

Nói rồi cô hất cao đầu bước thẳng. Tom sững sờ đến mức chẳng kịp trấn tĩnh để buông lại một câu “Ai thèm vào, đồ kiêu kỳ!”, đợi đến khi nghĩ ra thì thời khắc vàng son đã trôi qua mất rồi. Cậu đành nín thinh. Dẫu vậy, trong lòng cậu vẫn sôi lên một cơn lôi đình ngùn ngụt. Tom ủ rũ bước vào sân trường, thầm ước giá như nhỏ đó là con trai để cậu cho một trận nhừ tử. Lát sau hai đứa lại chạm mặt nhau, Tom liền buông một câu mỉa mai cay độc khi đi ngang qua. Becky cũng chẳng vừa, lập tức đốp chát lại, thế là chiếc cầu nối vừa chớm đã gãy gập hoàn toàn. Đang cơn giận dữ ngút ngàn, Becky chỉ mong sao cho mau mau “vào lớp”, cô bé nóng lòng muốn thấy Tom bị một trận đòn nên thân vì cuốn sách tập đánh vần bị vấy mực. Giá như trước đó cô bé còn chút dùng dằng định vạch mặt Alfred Temple, thì lời lẽ chọc ngoáy xấc xược vừa rồi của Tom đã quét sạch tăm tích ý định ấy.

Khổ thân con bé, nó nào hay biết tai họa đang rình rập ngay trước mắt mình. Thầy Dobbins đã bước sang tuổi trung niên cùng một hoài bão không thành. Ước mơ cháy bỏng cả đời thầy là được làm một bác sĩ, nhưng cảnh nghèo đã an bài số phận, buộc thầy đành yên phận làm một thầy giáo làng hèn mọn. Ngày nào cũng vậy, cứ vào những lúc học trò không phải trả bài, thầy lại lấy từ trong ngăn kéo bàn làm việc ra một cuốn sách bí ẩn rồi đắm chìm vào đó. Cuốn sách ấy luôn được khóa kín cẩn thận. Chẳng một đứa trẻ ranh nào trong trường mà không thèm khát được liếc trộm lấy một lần, song chưa đứa nào có được cơ may ấy. Mỗi đứa học trò lại tự nghĩ ra một giả thuyết về nội dung cuốn sách; nhưng chẳng ai giống ai, và cũng chẳng có cách nào xác minh được sự thật. Lúc này đây, khi Becky đi ngang qua chiếc bàn kê sát cửa ra vào, cô bé bỗng nhận thấy chùm chìa khóa vẫn còn cắm nguyên nơi ổ! Thời cơ ngàn vàng đã tới. Liếc quanh thấy chẳng có ai, chớp mắt sau cuốn sách đã nằm gọn trong tay cô bé. Trang bìa đề dòng chữ “Giải phẫu học của Giáo sư…” chẳng gợi cho cô bé chút hiểu biết nào, vậy là cô bắt đầu lật giở từng trang. Bất thình lình, đập vào mắt cô là một bức tranh minh họa in màu tuyệt đẹp ở đầu sách—hình một cơ thể người trần như nhộng. Đúng lúc ấy, một cái bóng đổ ập lên trang sách: Tom Sawyer bước vào ngưỡng cửa và vừa vặn nhìn thấy bức tranh. Becky hốt hoảng vội vàng gập cuốn sách lại, nhưng rủi thay, tay cô giật mạnh làm trang tranh rách toạc một đường dài tới giữa trang. Cô vội tống cuốn sách vào ngăn kéo, vặn khóa lại, rồi òa khóc nức nở vì vừa xấu hổ vừa tức tối.

“Tom Sawyer, cậu đúng là đồ đê tiện hết chỗ nói, chuyên rình mò người khác rồi ngó trộm xem người ta đang xem cái gì!”

“Làm sao tớ biết được là cậu đang xem cái gì chứ?”

“Cậu phải biết xấu hổ đi, Tom Sawyer; cậu lại sắp đi mách lẻo cho mà xem, ôi trời ơi, biết làm sao bây giờ, làm sao bây giờ! Tôi sẽ bị ăn đòn mất, mà từ bé đến giờ tôi chưa từng bị đánh đòn ở trường bao giờ cả.”

Nói đoạn, cô bé giậm mạnh đôi chân nhỏ bé xuống sàn:

“Cứ việc đê tiện như thế đi nếu cậu muốn! Tôi biết chuyện gì sắp xảy ra rồi đấy. Cậu cứ đợi đấy mà xem! Đồ đáng ghét, đáng ghét, đáng ghét!”—dứt lời, cô lao vụt ra khỏi lớp học trong một cơn nức nở mới bùng lên.

Tom đứng chết lặng, thoáng bối rối trước đòn tấn công phủ đầu ấy. Lát sau cậu tự lẩm bẩm một mình:

“Đúng là cái giống con gái ngốc nghếch kỳ cục! Chưa từng bị ăn đòn ở trường bao giờ cơ đấy! Xì! Bị ăn đòn thì đã làm sao! Đúng là đàn bà con gái—vừa mong manh dễ vỡ lại nhát như cáy. Mà dĩ nhiên là mình chẳng thèm đi mách lão Dobbins về con bé ngốc này làm gì, còn khối cách trả đũa khác đỡ hèn hạ hơn nhiều; nhưng mà việc gì phải thế? Thế nào lão Dobbins cũng hỏi ai đã xé sách của lão. Chẳng ai dám nhận đâu. Rồi lão lại làm cái trò muôn thuở—hết tra đứa này đến khảo đứa nọ, đến đúng con bé là lão nhận ra ngay, chẳng cần ai phải khai. Cái mặt tụi con gái lúc nào cũng tố cáo chúng nó. Toàn một lũ yếu bóng vía. Con bé thế nào cũng no đòn cho xem. Chà, phen này thì Becky Thatcher lâm vào thế bí rồi, chẳng có đường nào mà thoát đâu.” Tom ngẫm nghĩ thêm một lát rồi tặc lưỡi: “Nhưng mà thế cũng đáng đời; nó cũng thích nhìn mình gặp họa như thế chứ gì—thôi thì cho nó nếm mùi đau khổ một phen!”

Tom liền nhập bọn với đám học trò đang nô đùa ầm ĩ ngoài sân. Chẳng mấy chốc thầy giáo đã tới và giờ học bắt đầu. Tom chẳng còn bụng dạ nào mà chú tâm vào bài vở. Mỗi lần liếc trộm sang dãy bàn nữ sinh, nhìn gương mặt Becky là lòng cậu lại thấy bồn chồn không yên. Nghĩ đi nghĩ lại, cậu chẳng muốn thương hại cô bé chút nào, vậy mà lòng cứ dằn vặt khôn nguôi. Cậu chẳng tài nào tìm thấy chút hả hê thực sự nào trong bụng. Lát sau, chuyện cuốn sách tập đánh vần bị vấy mực vỡ lở, tâm trí Tom bấy giờ mới bị cuốn phăng vào rắc rối của chính mình. Becky bừng tỉnh khỏi cơn ủ rũ muộn phiền và bắt đầu chăm chú theo dõi màn kịch diễn ra. Cô bé thừa biết Tom chẳng thể nào thoát tội chỉ bằng cách chối đây đẩy rằng mình không làm đổ mực; và cô đã đoán đúng. Lời chối quanh chỉ càng khiến tình cảnh của Tom thêm thảm hại. Becky cứ ngỡ mình sẽ vui sướng lắm, và cô cố tin là mình đang hả dạ, nhưng thâm tâm cô lại thấy dường như không hẳn vậy. Đến lúc dầu sôi lửa bỏng nhất, cô đã toan đứng phắt dậy để vạch mặt Alfred Temple, nhưng rồi cô cố kìm lòng, ép mình phải ngồi yên—bởi vì, cô tự nhủ: “Nó thế nào cũng bêu rếu chuyện mình xé rách bức tranh cho mà xem. Có chết mình cũng chẳng thèm hé răng cứu nó!”

Tom lĩnh trọn trận đòn rồi lủi thủi về chỗ, lòng chẳng mảy may ấm ức, bởi cậu nghĩ biết đâu chính mình đã vô tình làm đổ mực lên cuốn sách trong lúc đùa nghịch cũng nên—cậu chối tội chỉ vì thói quen và thủ tục vậy thôi, và đã chối thì phải chối cho trót theo nguyên tắc.

Cả một giờ đồng hồ nặng nề trôi qua, thầy giáo ngồi gà gật trên ngai giảng của mình, không khí trong phòng ngột ngạt tiếng ê a học bài. Một lát sau, thầy Dobbins vươn vai ngồi thẳng dậy, ngáp một cái rồi mở khóa ngăn kéo, với tay lấy cuốn sách, nhưng dường như còn ngập ngừng chưa biết nên rút ra hay để lại. Hầu hết lũ học trò chỉ uể oải ngước mắt nhìn lên, nhưng có hai bóng người đang dõi theo từng cử chỉ của thầy bằng ánh mắt căng thẳng tột độ. Thầy Dobbins mân mê cuốn sách một lúc với vẻ lơ đãng, rồi rút nó ra, khoan thai tựa lưng vào ghế chuẩn bị đọc! Tom liếc nhanh sang phía Becky. Cậu từng thấy một con thỏ rừng cùng đường tuyệt vọng nhìn trừng trừng vào họng súng chĩa thẳng vào đầu nó với đúng ánh mắt như thế. Ngay tức khắc, cậu quên sạch mọi hiềm khích với cô bé. Mau lên—phải làm gì đó mới được! Phải hành động thật nhanh như chớp giật! Nhưng tình thế khẩn cấp ngàn cân treo sợi tóc lại khiến đầu óc cậu tê liệt, chẳng nghĩ ra nổi kế gì. Hay lắm!—cậu vừa lóe lên một ý! Cậu sẽ lao lên giật phắt lấy cuốn sách, phóng qua cửa lớp rồi cắm đầu cắm cổ chạy biến. Nhưng chỉ trong một tích tắc do dự, cơ hội ngàn vàng đã vụt mất—thầy giáo đã lật mở cuốn sách. Ước gì Tom có thể lấy lại cơ hội vừa đánh mất ấy! Muộn quá rồi. Becky phen này hết đường cứu chữa, cậu tự nhủ. Liền ngay sau đó, thầy giáo quay mặt nhìn xuống cả lớp. Mọi ánh mắt đều cụp xuống trước cái nhìn của thầy. Có một tia nhìn dữ dằn trong đôi mắt ấy khiến ngay cả những đứa vô tội cũng phải run lên vì sợ hãi. Cả lớp im phăng phắc chừng như đếm được từ một đến mười—thầy giáo đang nén cơn thịnh nộ. Rồi thầy cất giọng:

“Đứa nào xé cuốn sách này?”

Không một tiếng động đáp lại. Im ắng đến mức một cây kim rơi cũng có thể nghe thấy. Sự tĩnh lặng ngột ngạt cứ thế kéo dài; thầy giáo đảo mắt rà soát từng khuôn mặt để tìm dấu vết của kẻ tội đồ.

“Benjamin Rogers, có phải mày xé cuốn sách này không?”

Một cái lắc đầu chối tội. Lại một khoảng lặng nín thở.

“Joseph Harper, có phải mày không?”

Lại thêm một lời chối. Nỗi bất an trong lòng Tom càng lúc càng dữ dội trước màn tra khảo kéo dài như một cực hình chậm rãi này. Thầy giáo quét mắt qua hàng nam sinh—ngẫm nghĩ một lát, rồi quay sang phía các nữ sinh:

“Amy Lawrence?”

Một cái lắc đầu.

“Gracie Miller?”

Cũng dấu hiệu chối từ ấy.

“Susan Harper, có phải trò làm chuyện này không?”

Lại thêm một câu phủ nhận. Người tiếp theo là Becky Thatcher. Tom run rẩy từ đầu đến chân vì hồi hộp và cảm giác bất lực đến tột cùng trước tình thế.

“Rebecca Thatcher” [Tom liếc nhìn gương mặt cô bé—mặt nó đã cắt không còn hột máu vì sợ hãi]—“trò có xé… không, nhìn thẳng vào mặt ta mau” [đôi bàn tay cô bé run rẩy giơ lên như cầu xin]—“trò có xé cuốn sách này không?”

Một ý nghĩ xẹt qua trí não Tom nhanh như một tia chớp. Cậu bật phắt dậy và hét lớn—

“Con làm đấy ạ!”

Cả lớp trố mắt nhìn cậu trong nỗi sững sờ kinh ngạc trước sự điên rồ không tưởng ấy. Tom đứng lặng một thoáng để trấn tĩnh lại tinh thần; và khi cậu bước lên phía trước để đón nhận hình phạt, vẻ sững sờ, niềm biết ơn và sự ngưỡng mộ sáng ngời từ đôi mắt tội nghiệp của Becky dường như đã là phần thưởng quá đủ bù đắp cho cả trăm trận đòn roi. Được tiếp thêm sức mạnh từ sự hào hiệp của chính mình, cậu cắn răng chịu đựng trận lôi đình đòn roi tàn khốc nhất mà thầy Dobbins từng giáng xuống mà không hề bật ra một tiếng kêu than; cậu cũng đón nhận mệnh lệnh tàn nhẫn phải ở lại lớp thêm hai giờ sau khi tan học với một thái độ thản nhiên—bởi cậu biết tỏng ai sẽ đợi cậu ngoài kia cho tới khi thời hạn cấm túc kết thúc, và người ấy cũng sẽ chẳng tính đếm chuỗi thời gian đằng đẵng đợi chờ ấy là uổng phí bao giờ.

Đêm đó, Tom lên giường nằm với những toan tính trả thù Alfred Temple trong đầu; bởi Becky, trong nỗi xấu hổ và ân hận tột cùng, đã kể hết cho cậu nghe mọi chuyện, không giấu giếm cả sự bội bạc của chính mình; nhưng rồi khao khát trả thù cũng sớm phải nhường chỗ cho những mộng tưởng êm đềm hơn, và cuối cùng cậu chìm vào giấc ngủ với những lời sau cùng của Becky vẫn còn vương vấn như một giấc mơ bên tai—

“Tom, sao cậu có thể cao thượng đến thế hả Tom!”