TUẦN SAU, việc hàng rào bao quanh vườn hồng của Mẹ bị phá hủy trở thành đề tài bàn tán sôi nổi khắp Coalwood. Ông McDuff từ khu mỏ xuống nhà tôi đóng lại một hàng rào mới và thông báo cái cũ đã vỡ nát thành từng mảnh vụn. “Có lẽ Elsie nên kêu chồng tôi làm lại hàng rào bằng thép thì tốt hơn.” Bà McDuff kết luận như vậy với một người bạn tại Big Store. Ngay sau đó, những bà nội trợ đã truyền tai nhau câu nói ấy một cách nhanh chóng từ nhà này sang nhà khác, từ đầu này sang đầu kia thung lũng. Trên đường đến nhà than, trong chuyến xe chở công nhân, tại khu khai thác than chính hay tại khu mỏ bỏ hoang (nơi chỉ còn đá và bụi than còn sót lại của khu mỏ cũ), ngay cả lúc giáp mặt nhau, tất cả những người thợ mỏ đều nói về vụ nổ kinh hoàng đó.
Sáng hôm sau, trên chuyến xe buýt đến trường, Buck Trant, tên hậu vệ to lớn xấu xí, tuyên bố hùng hồn từ băng ghế sau: “Tất cả lũ con gái chúng mày đều thoái hóa cả.” Hắn tự cười một mình, tỏ ra rất tâm đắc với sự quan sát và nhận định thông thái đó. Cả bọn cầu thủ bóng bầu dục còn lại đồng thanh hô theo: “Lũ con gái oắt con ngu đần thoái hóa!”
Sau một hồi tập trung suy nghĩ, Buck nói thêm: “Lũ bé gái chúng mày thậm chí còn không tự hỉ mũi được nếu không có mẹ giúp một tay nữa kìa!”.
Roy Lee, Sherman và O’Dell cùng cúi đầu tức giận một cách bất lực. Nhưng tôi thì không. Buck Trant quá dễ để phản kháng lại. Hắn không những đần độn mà còn rất dễ bị tổn thương nữa. “Ít nhất thì bọn tao cũng biết được mẹ mày đang ở đâu,” tôi trả đũa. Mẹ của Buck đã bỏ nhà, ngoại tình với tên bán máy hút bụi vài năm về trước. Ngay khi nói ra lời lẽ cay độc của mình, tôi cảm thấy hối hận, song mọi chuyện đã quá muộn. Buck lồng lộn, đứng bật dậy, nhưng Jack đạp phanh và hắn ngã lăn ra sàn. Lúc này chúng tôi chỉ mới đi được nửa núi Coalwood. Không nói một lời, Jack tấp xe vào lề, quay lại chỉ vào tôi và ra lệnh: “Xuống xe!” Rồi ông nhìn sang Buck: “Mày cũng xuống, Buck!”
“Tôi ấy à?” Buck rên rỉ. “Tôi có làm gì đâu? Sonny gây chuyện trước đấy chứ. Nó luôn đầu têu mọi chuyện, ông biết mà!”
Jack chẳng bao giờ để ý đến những chuyện nhảm nhí của bất kì ai trên xe buýt của ông, kể cả của những tên cầu thủ bóng bầu dục vạm vỡ. Jack gầm gừ: “Đừng để tao phải đá mày ra khỏi xe đấy nhé, nhóc!”
Buck nhìn quanh hòng tìm kiếm sự hỗ trợ của đám cầu thủ bóng bầu dục, nhưng tất cả bọn chúng đều cúi gằm mặt xuống. Hắn ngoan ngoãn bước xuống xe, đứng cô độc trên đường đất đầy bụi bặm. Tôi đi theo sau và đứng cạnh hắn, Jack sập cửa xe lại. Ngay trước khi xe buýt kịp rẽ vào khúc cua thì Buck bắt đầu vồ lấy tôi. Tôi quăng hết cả sách vở, tránh cú chộp hùng hổ của hắn rồi chạy vụt về phía triền núi và chui vào rừng. Hắn hét theo: “Tao sẽ giết mày, đồ bốn mắt quái đản.”
“Mày và đội quân nào cơ?” Tôi núp sâu sau cây đỗ quyên nói vọng ra thách thức hắn. Buck bước dọc con đường và nạt nộ nhưng không đuổi theo tôi, chắc do hắn không muốn làm bẩn đôi giày da lộn màu xanh đang mang. Một lúc sau, Buck ra đường bật ngón tay cái và bắt được một chiếc xe con chạy ngang qua. Tôi cũng chui ra khỏi rừng và làm như vậy, đi nhờ xe đến Big Creek, vừa kịp tiết học đầu giờ. Tôi tránh Buck cả ngày hôm đó mặc dù chẳng dễ gì vì tủ đồ của hắn nằm ngay cạnh tủ của tôi. Roy Lee và những đứa khác bắt gặp tôi vào giờ ăn trưa, cậu ấy phán: “Bọn mình sẽ không chế tạo một quả tên lửa nào khác nữa đâu!”.
“Được thôi,” tôi đáp lại. Tôi đã giận cậu ta và những đứa còn lại từ lúc tụi nó không ủng hộ tôi trên xe buýt sáng nay “Mình sẽ tự chế tạo vậy!” Sự quả quyết này khiến chính bản thân tôi cũng lấy làm ngạc nhiên. Nhưng dù sao đi nữa, cho dù có thích hay không tôi cũng sẽ phải làm mà thôi.
“Cứ việc thử xem.” Roy Lee làu bàu rồi cùng O’Dell và Sherman bỏ đi. Tôi biết rằng mình gặp rắc rối to rồi đây. Tôi thật sự cần sự giúp đỡ của bọn nó. Tôi phải chế tạo tên lửa nhưng hoàn toàn không biết bắt đầu từ đâu.
***
ĐÊM ĐÓ, khi tôi đang loay hoay với đống bài tập đại số thì Jim thò đầu vào phòng tôi: “Tao chỉ muốn biết cảm giác tuyệt vời như thế nào khi có một thằng em bị thoái hóa hoàn toàn.”
“Đừng lo về điều đó.” Tôi trả lời có vẻ chẳng ăn nhập gì.
“Mọi người đều cười cợt gia đình mình chỉ vì mày đấy.”
“Làm ơn biến dùm đi!” Tôi gào lên. “Tôi đang bận”.
“Bận chuyện gì hả?” Anh nói như mắng vào mặt tôi. “Quyết định phải mặc cái đầm nào à?”
Jim né kịp khi cây bút chì của tôi phóng tới rồi đóng sập cửa lại. Một sự ghen tức sôi sục giữa anh em thốt nhiên nảy nở trong tôi. Ai cần quan tâm tới Jim nghĩ gì chứ? Anh ta thậm chí còn chẳng phải suy nghĩ gì cả. Bố sẽ lo lắng mọi thứ cho anh ta, nhìn đấy, anh ta có tất cả những gì mình muốn mà. Jim nghĩ rằng tôi như một đứa em gái. Được thôi, nhưng ít nhất tôi cũng không xông xênh ra đường trong những chiếc áo màu hồng và lọn tóc vàng trên trán!
Quả tên lửa đầu tiên đã làm phiền tôi trên xe buýt, ở trường, cho đến bây giờ ở ngay trong phòng riêng. Mọi chuyện chưa kết thúc ở đó. Vào ngày thứ bảy, khi tôi vào Big Store để mua nước ngọt thì đụng mặt Pooky Suggs.
Lịch sử của Pooky Suggs thì quá phổ biến ở Coalwood này. Bố của hắn mất mạng vì trượt chân khỏi phiến đá mười hai năm trước ngay tại khu mỏ của Bố, lúc ông còn là đốc công. Để được tiếp tục ở lại Coalwood, Pooky thôi học lớp 6, vào mỏ làm việc. Hắn luôn than phiền với bất cứ ai chịu lắng nghe rằng hắn bị buộc thôi học để làm việc và trút trách nhiệm lên đầu Bố tôi. Nhưng chẳng ai thông cảm cho hắn cả. Bố hắn đã tự ý đứng tiểu ngay khu không an toàn, chỗ phần mái không được chống đỡ; mặt khác, Pooky đã bị đúp lại lớp 6 trong 5 năm rồi. Chẳng ai nghĩ rằng hắn có thể lên nổi lớp 7. Dù vậy, trong trí nhớ của mình, tôi vẫn thường nghe thấy tên Pooky được nhắc đến trong nhà. Mỗi lần Bố than với Mẹ về những điều ngu ngốc Pooky làm hoặc những lúc bắt gặp hắn lười nhác trong khu mỏ cũ thì Mẹ nói lại rằng Bố hãy đuổi việc hắn đi cho xong. Vì một lý do nào đó, Bố chẳng bao giờ phản ứng lại Mẹ về việc này. Có lẽ Bố vẫn luôn thấy mình có trách nhiệm về cái chết của bố Pooky. Tôi không chắc, nhưng có vẻ Bố khoan dung Pooky hơn tất cả những người công nhân mắc lỗi hay lười biếng khác.
Tôi luôn cố gắng tránh mặt Pooky trong mọi tình huống, nhưng lần này tôi không nhận ra rằng hắn đang ngồi lẫn trong đám thợ mỏ trên bậc thềm của Big Store. “Ô hay, xem ai đang ở đây này, ra là cậu bé tên lửa nhà Homer.” Hắn ta cất giọng kinh tởm. “Nghe nói cái thứ kia bị nổ tung phải không. Bố mày có tiếp tay cho mày không đấy?”
Những người thợ khác quay lại nhìn tôi. Họ đều đang cầm ly giấy trên tay để hứng bã thuốc lá. “Cháu sẽ tiếp tục làm ra một quả tên lửa khác nữa chứ?” Tom Tickle, một trong những người thợ mỏ độc thân sống trong Club House, hỏi tôi.
Tom tỏ ra thân thiện và tôi hồn nhiên đáp lại. “Vâng, thưa chú, cháu sẽ làm tiếp.”
“Ừ, được đấy, cố lên nhóc!” Cả đám người đồng thanh khích lệ tôi.
“Thấy chưa. Tất cả những gì nó có thể làm là chế tạo ra một quả bom mà thôi.” Pooky nói tiếp.
“Dù sao cũng là một quả bom tuyệt vời đấy chứ!” Tom cười. Pooky đứng lên và len ra khỏi đám đông. Hành động nhục mạ của hắn nhằm vào tôi đã bị phá sản. Hắn chụp mũ bảo hộ lên đầu, rướn mình về phía tôi, hơi thở sặc mùi cồn: “Nhà Hickam chúng mày nghĩ rằng mình siêu việt lắm hả, nhưng này, lũ chúng mày chẳng hơn gì những người khác đâu!”
“Sonny có nói rằng nó khác gì đâu hả, Pooky.” Tom bênh vực tôi. “Sao mày không thôi đi trước khi mọi việc trở nên rắc rối thêm ra?”
Pooky quay đi, giậm chân lảo đảo trên đôi giày đinh của hắn. Mặt hắn rất góc cạnh với cái mũi nhọn hoắt và cái cằm hình tam giác lởm chởm râu. Mặc dù nha sĩ Hale luôn sẵn sàng làm việc nhưng răng của hắn vẫn vàng khè và sứt mẻ. Giọng hắn luôn mang âm điệu rên rỉ như dây đàn violon lạc tông. “Tao cho mày biết nhé, bọn tao sẽ đình công. Tên khốn Homer định bắt chúng tao làm việc kiệt sức đến chết đấy!”
“Tao không tin rằng công việc sẽ giết chết được mày đâu, Pook ạ.” Tom nhếch mép cười và cả đám công nhân còn lại đồng loạt cười ồ lên.
“Cả lũ chúng mày chết quách hết đi cho rồi!” Pooky lầm bầm. Chắc hắn định nói ra một cách mạnh bạo nhưng rốt cuộc lại có vẻ yếu ớt. Tôi đột nhiên cảm thấy tội nghiệp cho hắn. Pooky lại ném cho tôi thêm một cái nhìn đầy kinh tởm. “Bố mày đã giết chết bố tao,” hắn thốt lên cay đắng, “tao sẽ không bao giờ bỏ qua đâu!”
Tom đứng dậy và kéo Pooky ra khỏi tôi, quay người hắn lại và chỉ về phía bên kia đường: “Mày nên về nhà đi, Pook”.
Nhân lúc này, tôi lách qua đám đông để vào Big Store. Tôi mua nước ngọt, từ tốn nhấm nháp nó và theo dõi qua cửa kính sự việc đang xảy ra bên ngoài. Pooky và Tom như đang nhảy đầm vậy, Pooky thì cố gắng đi vào trong Big Store còn Tom làm mọi cách xoay hắn về hướng ngược lại. Tôi nhẹ nhõm khi rốt cuộc Tom đã thắng và Pooky lảo đảo bỏ đi. Không lâu sau, mọi người đã hết chuyện và giải tán. Khi bậc thềm đã vắng bóng người, tôi chạy ra và đạp xe về nhà. Đoạn gần trường Coalwood, tôi đi ngang một dòng thợ mỏ đang tiến về nhà than. Họ cười nhăn nhở và đồng loạt hô to khi tôi phóng ngang qua: “Cậu bé tên lửa!”. Tôi đang tự đưa mình vào tình thế gì đây? Tôi đã nói với quá nhiều người rằng sẽ chế tạo ra một quả tên lửa khác, và bây giờ tôi phải thực hiện nó. Nhưng làm như thế nào? Bí mật nào làm cho tên lửa có thể bay được?
TRẬN ĐẤU BÓNG bầu dục cuối cùng của mùa giải giữa Big Creek và Tazewell - trường trung học ngay bên kia ranh giới Virginia - đã kết thúc với chiến thắng thuộc về Big Creek. Jim chỉ đạo hai tiền vệ căng ngang hai biên, cắt ngang đường chuyền rồi phản công và ghi bàn. Với chiến thắng này, đội bóng toàn thắng suốt mùa giải. Sau đó Hiệp hội thể thao các trường đại học cấp bang đã làm đúng như những gì họ định làm, kết quả là đội bóng của huấn luyện viên Gainer không đủ tư cách tham dự giải vô địch bang. Mặc dù điều này chẳng lấy gì làm lạ, nhưng sự phản đối mạnh mẽ vẫn nổ ra khắp vùng. Hội Phụ huynh bóng bầu dục bị các fan hâm mộ chất vấn và yêu cầu phải làm gì đó để giải quyết vấn đề trên. Jim liên tục hỏi Bố trong bữa ăn khuya rằng ông sẽ làm gì. Bố thì vẫn luôn miệng bảo ông đang suy nghĩ. Cuối cùng, vào một đêm nọ, Bố quyết định sẽ mời luật sư ở Welch can thiệp vào vụ việc.
Mẹ bỏ nĩa xuống và nhìn Bố ngỡ ngàng: “Homer này, tôi không nghĩ đó là một quyết định sáng suốt đâu”.
Bố xúc một thìa đầy đậu và bánh mì bột bắp. “Elsie, tôi biết rõ mình đang làm gì.” Bố trả lời một cách thờ ơ, thậm chí chẳng thèm nhìn mặt Mẹ.
Mẹ tỏ ra lo lắng: “Không, ông không biết đâu. Bọn Charleston rác rưởi đó không muốn cho chúng ta tham dự thì sẽ làm mọi cách để ngăn chặn. Chẳng có luật sư nào thay đổi được cả. Ông chỉ rước phiền phức vào người mà thôi.”
“Nhưng Mẹ à, Bố phải làm một cái gì đó chứ.” Jim van nài. “Tụi con xứng đáng được tham dự mà”.
“Mẹ biết con xứng đáng, Jimmie ạ!” Mẹ ôn tồn trả lời. “Nhưng đôi lúc chúng ta không thể làm được gì, mặc dù chúng ta xứng đáng. Đó là sự thật xảy ra cho tất cả mọi người, kể cả con. Mẹ biết điều này làm con rất ngạc nhiên, nhưng đời là vậy con ạ!”
Mặt Jim tối sầm lại, anh đẩy ghế ra khỏi bàn ăn: “Con xin phép đi đây!” Jim thốt lên một cách rầu rĩ.
Bố đưa tay che mặt, như để tránh cái nhìn chằm chặp của Mẹ: “Jim, mọi việc sẽ ổn thôi.” Bố khẳng định. “Bố sẽ lo việc này.”
“Homer -” Mẹ cao giọng cảnh báo.
“Elsie -” Bố đáp lại với ngữ điệu ám chỉ rằng đừng-có-làm-phiền-tôi.
Jim đứng dậy thét lên: “Ai đó phải làm gì đi chứ!”
Tôi bắt đầu hành động. Những thằng chơi bóng bầu dục, ngay cả anh tôi, thật dễ bị đả kích. “Anh có thể dời lên Charleston, ở đó sẽ được chơi thôi.” Tôi khuyên với giọng đầy đạo đức.
Jim quay sang tôi, nắm chặt nắm đấm: “Mày sẽ chết ngay đấy Sonny.”
“Jim, về phòng đi.” Mẹ ra lệnh. Mẹ dõi theo đến lúc Jim đi khuất rồi lườm tôi đe dọa trước khi nhìn qua Bố: “Homer à, hãy bỏ mặc chuyện này đi.”
Bố xoay khớp cổ, tôi nghe tiếng răng rắc phát ra. Vùi đầu suốt ngày trong cái hầm mỏ đó hẳn chẳng tốt gì cho cái cổ của Bố. “Đây không phải việc của bà đâu, Elsie.” Bố nói.
“Chỉ dừng lại và bình tĩnh suy nghĩ, tôi yêu cầu ông có vậy thôi.”
“Nhưng còn Hội Phụ huynh bóng bầu dục -”
“Trời ạ, tất cả óc của các ông trong Hội Phụ huynh bóng bầu dục đấy còn không đổ đầy được tách cà phê của tôi nữa là. Ông phải suy nghĩ thế cho tất cả bọn họ chứ.”
“Bọn tôi đã quyết định rồi Elsie ạ. Bọn tôi sẽ lên Welch.”
Mẹ thuộc Kinh Thánh làu làu và luôn biết vận dụng nó thành vũ khí hiệu quả chống lại Bố: “Nếu như để một kẻ mù dẫn dắt một kẻ mù khác, cả hai ắt sẽ cùng té xuống hố.” Mẹ bảo Bố, chuyển cuộc đấu khẩu nghiêng hẳn về phía Mẹ vì nó được sự hỗ trợ mạnh mẽ của Chúa.
Sau một lúc bối rối ra mặt, Bố trả lời: “Cám ơn lời góp ý chân tình của bà, Đức Bà Lavender”. Chiếc “hắc phôn” reo lên ngay lúc đó, nó luôn là cách tốt nhất để kết thúc những cuộc tranh cãi trong nhà tôi. Bố quát ai đó qua điện thoại một cách dữ dội rồi khoác vội áo, mũ và phóng ra cửa. Tôi biết rằng ông rất biết ơn sự gián đoạn này. Bố đi đến quá nửa đêm mới về nhà. Mỗi khi Bố làm vậy, tôi tự hỏi không biết có khi nào ông chỉ quanh quẩn trong văn phòng, ngồi đếm thời gian, đợi đến khi Mẹ ngủ rồi mới về hay không.
Một tuần sau, đúng như những gì Mẹ lo sợ, Hội Phụ huynh bóng bầu dục đã đệ đơn kiện. Trận đấu chung kết chỉ còn cách một tuần nên họ phải tác động tòa án giải quyết vụ việc một cách nhanh chóng. Ba ngày sau khi lập hồ sơ, quan tòa bang ở Bluefield liếc sơ qua và loại bỏ vụ kiện do vấn đề liên quan đến chuyên môn. Ông phán rằng, theo tiền lệ, chưa có một tổ chức cá nhân nào đi kiện một cơ quan cấp bang tại tòa án của ông cả. Trận chung kết vẫn diễn ra theo đúng ngày quy định và mùa giải chính thức kết thúc. Jim rất giận dữ và tự nhốt mình trong phòng suốt ngày, trừ những lúc xuống nhà ăn hoặc xem tivi hay nói chuyện điện thoại với mấy đứa con gái. Tôi tránh mặt anh ta, rút lui vào chiếc ghế trong phòng khách ngồi đọc số Newsweek mới nhất của Bố.
“Tôi mừng vì mọi việc cuối cùng cũng kết thúc.” Mẹ nói khi nhìn Jim rầu rĩ bước lên xuống cầu thang.
“Bọn tôi sẽ kháng cáo.” Bố nói vọng ra từ chiếc ghế bành của ông. Bố đang nằm đọc báo. “Bọn tôi sẽ thay đổi chính kiến của lão quan tòa đó”.
“Nhưng trận đấu đã diễn ra rồi cơ mà!”
“Nó thuộc về vấn đề nguyên tắc.” Bố đáp lại.
Mẹ bước vào phòng khách và đứng trước mặt Bố. “Nguyên tắc gì? Chỉ là bóng bầu dục cấp trường thôi mà!”
Bố lật sang trang kế tiếp cứ như vừa đọc xong một bài báo. Nhưng từ vị trí của mình, tôi nhìn thấy Bố đang lật đến trang truyện tranh mà ông chẳng đọc bao giờ. Mẹ cứ đứng nhìn Bố trân trân, cuối cùng ông cũng chịu mở miệng trong khi mắt vẫn dán vào những hình ảnh vui nhộn trên báo: “Đây là việc của đàn ông, Elsie à.”
“Có lẽ là vậy, Homer ạ.” Mẹ đáp lại. “Nhưng người đàn bà này đang nói cho ông biết rằng điều đó sẽ gây ra nhiều thảm họa đấy.”
“Chúng ta cứ chờ xem”, Bố nhại lại bằng câu nói ưa thích của Mẹ.
***
MIỀN TÂY VIRGINIA năm ấy mùa đông đến muộn. Trước đó mùa thu cũng đẹp tuyệt vời, lá mang màu vàng cháy rạng ngời đến tận tháng 11 và bầu trời dần nhạt đi nhưng vẫn ửng xanh như màu trứng chim két. Ngay trước Lễ Tạ Ơn, cái lạnh từ Canada cuối cùng cũng tràn về làm lá trên cành đột ngột trút xuống, để lại những thân cây đen, trơ trọi, khẳng khiu. Mây bão mùa đông ùn ùn kéo về và mắc lại vật vờ trên những ngọn đồi xung quanh thị trấn. Mọi vật dường như đều chuyển sang màu đen, xám và nâu.
Coalwood có những hoạt động thường lệ vào mỗi đầu mùa và mùa đông năm nay cũng vậy. Bà Eleanor Marie Dantzler, vợ của ông Devotee Dantzler - giám đốc cửa hàng của công ty - lên kế hoạch cho những buổi ngâm thơ bên đàn dương cầm vào mùa đông, một sự kiện cộng đồng thường niên. Những chiếc xe than của công ty đảo vòng và tiếp đầy than cho từng nhà. Câu lạc bộ Phụ nữ Coalwood thì lo chuẩn bị xe rước cho buổi diễu hành vào ngày Cựu chiến binh ở Welch. Vào năm 1957, Jim cùng những cầu thủ bóng bầu dục khác vận đồng phục hải quân và diễn lại cảnh phất cờ chiến thắng ở Iwo Jima. Rất nhiều cựu chiến binh đã khóc nức nở trên đường khi nhìn thấy cảnh tượng đó. Đội trống Big Creek đi ngay sau xe diễu hành, và tôi hãnh diện là một trong năm tay trống. Mẹ đứng cùng Bố trên lề đường, ông liên tục vỗ tay và tung hô mỗi khi xe diễu hành đi ngang qua, mắt thì luôn dán chặt vào Jim, tỏ vẻ tự hào. Trước khi tôi đi ngang qua thì ông đã ngoái lại phía sau nói chuyện với một người nào đó và dĩ nhiên là không nhìn thấy cậu con trai út của ông. Trong nhịp trống vang dồn tôi chỉ nghe tiếng Mẹ hô: “Được lắm, Sonny”.
NGƯỜI ĐỨNG ĐẦU cộng đồng Coalwood là chú Dubonnet, từng là bạn học của bố mẹ tôi ở trường cấp 3 Gary. Trong Thế chiến thứ 2, rất nhiều thợ mỏ, trong đó có cả Bố tôi, được miễn quân dịch; thời điểm này than rất cần thiết cho cuộc chiến và họ được ở lại tập trung khai thác. Lẽ ra chú Dubonnet cũng được quyền ở lại miền Tây Virginia nhưng chú đã quyết định gia nhập quân đội. Khi chú đến Normandy thì Bố tôi vừa bắt đầu khai thác một vùng mỏ mới, nơi có đầy những mạch than “cao”. Sở dĩ nó được gọi như vậy vì than rất dồi dào, một người lớn có thể đứng thẳng trong đường hầm sau khi than đã được đưa ra ngoài. Khi chiến tranh kết thúc, hoạt động của mỏ than Coalwood liên tục sinh lợi và trở thành mục tiêu ghen tị khắp tỉnh. Vào lúc đó, Tổ chức UMWA bắt đầu chú ý đến khu mỏ này của ông Carter. Những người công nhân được hưởng sự hòa bình trong vòng hơn 50 năm trước khi mọi việc đột ngột chuyển xấu. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc ông Carter từ chối dự định cải cách của Liên minh Công nhân, dẫn đến việc bãi công của công nhân. Đáp trả lại hành động này, ông Carter bắt đầu cho đóng cửa nhà máy không cho công nhân vào làm việc để gây áp lực lại họ. Một vài cuộc xô xát, tiếng gào thét diễn ra quanh khu mỏ, có người còn đồn đại rằng họ nổ súng trong những khu thung lũng nữa. Để làm dịu tình hình, Tổng thống Truman điều động Hải Quân Hoa Kỳ đến trấn áp và mở cửa cho khu mỏ hoạt động trở lại. Sáu tháng sau khi quân đội chiếm đóng ở Coalwood, ông Carter bị buộc phải kí kết hòa ước với Liên minh Công nhân và không lâu sau phải bán khu mỏ trong sự căm phẫn. Đội Trưởng và Bố tôi thì tiếp tục ở lại đây làm việc.
Một thập kỉ sau, nền hòa bình giữa công nhân và ban quản lý ở đây được thiết lập lại tạm ổn, thỉnh thoảng bùng lên những cuộc đình công nhỏ nhưng nhanh chóng được dập tắt ngay. Hoạt động của khu mỏ Coalwood ngày càng phát triển lớn mạnh hơn. Khi Đội Trưởng về hưu, ông nài nỉ Bố tôi thế chỗ ông để trở thành người quản lý khu mỏ. Về việc này, do Bố tôi chỉ mới tốt nghiệp cấp 3, nên rất nhiều người ở Coalwood, trong Liên minh Công nhân và cả công ty thép chủ của chúng tôi đều nghĩ rằng ông không xứng đáng với vị trí ấy. Nhưng Bố tôi đã chứng tỏ rằng họ đều sai qua khối lượng công việc khổng lồ được tạo ra bằng tất cả năng lượng và sự thông thái của ông. Bố tôi vẫn tiếp tục mang tầm nhìn của Đội Trưởng về một thị trấn giàu mạnh ngay cả sau khi mọi người hầu như đã quên bẵng về nó.
Đến năm 1957, hầu hết những người lãnh đạo cao tuổi của Liên minh Công nhân cũng nghỉ hưu theo Đội Trưởng; đây là cơ hội cho lớp người trẻ tuổi hăng say, tham vọng thể hiện khả năng và giá trị của mình. Dubonnet là một trong số họ, chú nhanh chóng chiếm lĩnh vị trí lãnh đạo ở địa phương của UMWA Coalwood. Đến khi mọi người nhận ra rằng để chú Dubonnet và Bố tôi ở hai chiến tuyến là cốt lõi của những mâu thuẫn triền miên thì mọi việc đã quá muộn.
Đúng như Mẹ dự đoán, vào một ngày chớm đông, Bố đứng trước nhà than và điểm danh những công nhân bị thôi việc. Sự suy thoái kinh tế đang bắu đầu diễn ra trên cả nước, nhu cầu về thép giảm đi và hiện thời Coalwood đang khai thác ra lượng than vượt quá con số công ty thép cần. Vì vậy công ty phải cắt giảm 25 công nhân. Khi việc này xảy ra, người công nhân không những bị mất việc mà còn bị mất nhà ở, vật chất từ những cửa hàng của công ty và cả quyền công dân ở Coalwood. Những người bị sa thải bị buộc rời khỏi nhà trong vòng 2 tuần. Một số người lén lút dựng lều bên bìa rừng ở Snakeroot mong chờ đến ngày được thuê làm việc lại. Công ty ra lệnh cho Bố tôi phải cưỡng ép họ cuốn gói khỏi đó nhưng ông đã không tuân theo. Nhà thờ gom góp những giỏ đồ ăn vào Lễ Tạ Ơn và Lễ Giáng Sinh để giúp đỡ cho các gia đình này. Và lần đầu tiên trong cuộc đời, tôi nghe đến việc những đứa trẻ trong trường Coalwood cần được hỗ trợ quần áo và lương thực.
Sau biến cố sa thải, Liên minh Công nhân không biết làm gì để cải thiện tình hình, họ lo sợ và đình công. Một tối nọ, chú Dubonnet đến trước cửa nhà chúng tôi, Mẹ ra mở và kêu lên tỏ vẻ hài lòng khi được gặp chú ấy: “Ồ, xin mời vào, John...!” Lúc này tôi đang nằm ườn trên tấm thảm trong phòng khách, mê mẩn đọc cuốn Cuộc Phiêu Lưu của Gián Điệp Không Gian của A.E. van Vogt. Ông đã viết rất nhiều về quả tên lửa mà người hùng trong truyện dùng để di chuyển, nhưng lại chẳng đề cập đến nguyên lý hoạt động của nó. Thật là quá đỗi thất vọng.
“Elsie” chú Dubonnet đứng trước thềm nhà, chào hỏi Mẹ tôi lấy lệ, tháo chiếc mũ lao động đen xỉn ra rồi hỏi ngay: “Có Homer ở nhà không chị?”
Bố ở trong bếp, chắc hẳn đang ăn táo. Sau khi cắt bỏ tế bào ung thư, bác sĩ buộc Bố phải ăn càng nhiều táo càng tốt, từ đó ông đã cố gắng ăn rất nhiều trái cây này. Bố ra cửa rồi hất hàm bằng một giọng điệu cay cú nhất từ trước đến giờ mà tôi từng nghe: “Dubonnet, nếu ông muốn nói chuyện với tôi thì ra văn phòng mà nói!”.
“Có chuyện gì xảy ra với ông vậy, Homer?” Mẹ há hốc miệng ra. “Xin mời vào nhà, John!”.
Vị Chủ tịch Liên minh Công nhân không nhúc nhích: “Được rồi Elsie ạ. Homer, anh có thể ra ngoài này không? Tôi cần bàn thảo với anh trước khi xuống họp với cộng đồng Liên minh.”
Bố cau mày nhưng vẫn bước ra và đóng sập cửa lại. Tôi không nghe thấy họ nói gì nên chạy ra phòng giải lao để nhìn lén nhưng Mẹ lườm tôi tỏ vẻ không hài lòng. Tôi đành rút vào phòng khách, cẩn thận nép vào vị trí có thể quan sát được diễn biến sự việc. Lúc đó, tôi nhớ rằng những gì tôi nghe được họ nói hầu hết đề cập đến Gary. Tôi còn nhớ chú Dubonnet từng là đại biểu học sinh chung lớp với bố mẹ, đồng thời là một ngôi sao bóng bầu dục. Tôi không chắc lắm nhưng tôi đoán rằng người đàn ông này cũng từng hẹn hò với Mẹ một vài lần. Một lúc sau, Bố mở cửa bước vào nhà. “Công ty cho anh một công việc ổn định, một mái ấm và một cuộc sống sung túc Dubonnet ạ, nhưng anh cứ muốn hủy hoại nó.” Bố tiếp tục nói.
“Việc sa thải không hoàn toàn chiếu theo hợp đồng của chúng ta, anh biết mà Homer.” Chú Dubonnet đáp lại một cách từ tốn.
Bố đặt tay lên tay nắm cửa và nói: “Công ty làm điều mà họ cần phải làm.”
“Tôi chẳng hiểu nổi làm sao họ có thể biến anh thành một kẻ sống chết cho công ty thế hả?” Lần này chú Dubonnet thốt lên nặng nề và cay đắng.
“Còn hơn là bị ném vào với một lũ “đỏ” của John L. Lewis đấy!” Bố phản ứng lại.
Chú Dubonnet lắc đầu phân trần: “Vấn đề ở chỗ anh không thấy được ai thật sự là bạn của mình, Homer ạ. Khi công ty gặp rắc rối thì họ sẽ quẳng anh ra đường như một con chuột chết thôi.”
Bố lại bước ra thềm nhà và hậm hực bảo: “Còn vấn đề của anh là anh không thể chấp nhận được việc tôi tiếp nhận lại vị trí của Đội Trưởng”. Bố còn định nói thêm nữa nhưng ông bắt đầu ho và ôm ghì lấy ngực.
“Thấy chưa Homer.” Chú Dubonnet châm chích. “Ho lòi cả phổi ra kìa. Anh có thể là quản đốc khu mỏ thật đấy, nhưng anh cũng mắc phải căn bệnh chung ở đó rồi”.
Mẹ xen vào: “Cả hai ông thôi ngay đi!”
“Bà đừng xen vào việc này Elsie.” Bố thở hổn hển và hít vào rất khó khăn.
“Nhìn anh ta kìa.” Chú Dubonnet bảo Mẹ. “Chị có nghĩ rằng công ty quan tâm đến cái phổi của anh ta hay bất cứ người nào khác? Chắc chắn là không rồi! Đây là tất cả những gì ngài Đội Trưởng đáng kính đem lại cho chúng ta với những cỗ máy đào than của ông ấy đấy.”
Bố lắc đầu nguầy nguậy và cố hít không khí vào buồng phổi. “Anh đừng có đụng chạm đến Đội Trưởng.” Ông lại há hốc mồm ra. “Ông ấy là một con người vĩ đại. Tôi chỉ bị dị ứng thôi. Hãy nhìn bố tôi và cả bố anh nữa. Họ làm việc trong khu mỏ suốt cả cuộc đời nhưng có bao giờ phổi họ có vấn đề gì đâu.”
“Bố chúng ta đào than bằng cuốc chim, Homer ạ.” Chú Dubonnet có vẻ bình tĩnh trở lại. “Những cỗ máy đó nghiền nát than làm không khí tràn ngập bụi than. Sau khi giải quyết xong việc sa thải này, bụi than là vấn đề tôi muốn đề cập đến đấy. Chúng ta phải có biện pháp để bảo vệ công nhân khỏi bụi than.”
“Tôi sẽ rất lấy làm cảm kích nếu anh biến mất khỏi thềm nhà tôi.” Bố nghẹn lời.
“John, tôi nghĩ tốt nhất anh nên làm vậy.” Mẹ nhẹ nhàng nói và đặt tay lên tay Bố. Ông lại gạt ra.
Chú Dubonnet đội mũ vào và nói: “Elsie, chị là một người phụ nữ tốt. Tôi luôn nghĩ chị xứng đáng được những gì hơn thế này.” Chú quay lưng, bước ra cửa và băng qua đường đi về phía trạm xăng.
Bố lảo đảo bước vào nhà và ngồi phịch xuống chiếc ghế bành của mình. “Cái lũ Liên Minh John L. Lewis khốn kiếp,” ông lầm bầm “hắn vẫn nghĩ hắn còn là ngôi sao bóng bầu dục à. Tôi không thể chơi bóng nữa, vì tôi phải làm cái việc đào than này ngay sau khi tốt nghiệp mà.”
“Tôi biết điều đó mà, Homer.” Mẹ đứng trong phòng giải lao vừa nhìn Bố vừa nói. Giọng nhẹ nhàng của Mẹ làm tôi rất đỗi ngạc nhiên.
Tay Bố run rẩy lúc với lấy tờ báo rồi bảo Mẹ: “Bà là một người phụ nữ tốt, Elsie ạ”.
“Tôi cũng biết điều đó mà, Homer.” Mẹ đáp lại từ tốn.
“Bà đã có thể chọn lựa đấy chứ!”
“Tôi đã chọn rồi mà”. Bà nhìn sang tôi, dường như vừa nhận ra sự hiện diện của tôi trong phòng khách và quát lên: “Về phòng học bài mau!”
Tôi ngoan ngoãn vâng lời, bước lên cầu thang, phóng hai bước một. Ngoài kia, một đoàn xe than rầm rập tiến vào trạm xăng, tôi nhìn ra cửa sổ quan sát xem chuyện gì đang xảy ra. Chú Dubonnet bước lên xe, đi dọc theo đường Cái. Tôi đoán rằng họ đang đến phòng họp của Liên minh Công nhân.
NGAY TRƯỚC LỄ TẠ ƠN, “Thầy lang” Lassiter yêu cầu Bố chụp phim x-quang nhưng ông nhất quyết khước từ nên đành nhờ cậy đến ông Van Dyke, người duy nhất trong thị trấn có tiếng nói đối với Bố. Ông Van Dyke là tổng quản đốc khu mỏ được công ty phái tới để giám sát mọi hoạt động và tài sản ở đây. Ông nhìn rất lịch sự, phong nhã với mái tóc bạch kim. Bố là người nhất mực tuân thủ mọi qui định của công ty nên đương nhiên phải nghe theo lời của ông Van Dyke. Rốt cuộc ông đến khám ở phòng mạch Stevens tại Welch. Khi Bố về nhà, tôi đang trong phòng nằm đọc sách tại phòng tôi ở trên lầu và nghe tiếng ông nói với Mẹ. “Chỉ là một cái chấm to bằng đồng xu thôi.”
“Lạy chúa, Homer, anh định làm gì?” Tôi nghe Mẹ cất giọng lo lắng, trước giờ bà chưa từng nói như vậy.
“Anh chả định làm gì cả,” Bố lạnh lùng đáp. “Sao em nhìn anh như vậy? Đừng lo. Anh chỉ nói cho em nghe vì dù sao em cũng sẽ biết. Muốn giữ được bí mật ở thị trấn này thì chỉ có cách phá sập hết mấy cái hàng rào sau nhà đi thôi.”
Nói rồi Bố trở ra phòng khách, lạch xạch lật giở tờ Welch Daily News ra đọc. Mẹ nhìn lên và trông thấy tôi, bà cau có khoanh tay lại trước ngực, quay trở vào bếp. Một lúc sau, tiếng nồi niêu loảng xoảng quen thuộc lại vang lên. Tôi trở về phòng, dõi đăm đăm vào khoảng không trước mặt mà không nhìn thấy gì cả, lòng gợn lên nỗi hoang mang lo lắng. Tôi đã ở Coalwood này đủ lâu để hiểu được rằng một người thợ mỏ có những vết đen ở phổi thì phải nghỉ việc rồi. Việc cả đám thợ mỏ ngồi trước Big Store hoặc bậc thềm của bưu điện khạc ra cả đống bụi than chẳng phải là điều xa lạ. Nếu như vì bệnh phổi làm họ phải nghỉ việc thì công ty vẫn cho phép họ ở lại Coalwood nếu vẫn chi trả nổi tiền thuê nhà. Nhưng dù sao đi nữa tôi vẫn không thể tưởng tượng được rằng những căn bệnh thông thường ở khu mỏ có thể đánh gục Bố tôi, ông mạnh mẽ lắm cơ mà! Ông có một vết đen to bằng đồng xu trên phổi, tôi phải hỏi thăm xem mức độ nghiêm trọng của nó. Chắc Roy Lee biết, anh của cậu ấy làm việc ở công trường nơi có mật độ than dày đặc nhất. Chắc hẳn cậu ấy biết, phải hỏi Roy Lee thôi!
VÀO THÁNG 12 NĂM 1957, nước Mỹ thử nghiệm việc phóng vệ tinh Vanguard lên quĩ đạo. Tôi theo dõi kết quả trên tivi. Vanguard chỉ bay lên được khoảng gần 1 mét rồi mất phương hướng và nổ tan tành. Cả nước đều thất vọng, tôi cũng vậy. Trên báo chí và tivi có vài lời bình luận rằng không biết sắp tới đây cư dân phương Tây có bị tuyệt chủng hay không một khi trình độ kĩ thuật công nghệ của Nga phát triển vượt bậc như vậy. Nếu như không có những vấn đề về tên lửa của chính mình thì tôi cũng chẳng quan tâm đến thất bại của Vanguard. Dù sao đi nữa, Vanguard cũng bay cao hơn tên lửa của tôi gần 1 mét và nó còn được rất nhiều con người thông thái đầu tư tâm trí và công sức, sớm hay muộn họ cũng sẽ tìm ra giải pháp thôi. Riêng tôi chỉ có một mình, vì vậy tôi quyết định, dù muốn hay không, tôi phải nói chuyện với Quentin!
