Yevgraf Ivanovitch Shiryaev, một chủ điền nhỏ có người cha quá cố từng là linh mục làng được phu nhân đại tướng Kuvshinnikov tặng cho ba trăm mẫu đất, đang đứng trong góc trước chiếc giá rửa mặt bằng đồng để rửa tay. Như thường lệ, khuôn mặt ông trông đầy lo lắng và cáu kỉnh, còn bộ râu thì bù xù chưa chải.

– Thời tiết gì thế này! – ông nói. – Đây không gọi là thời tiết, mà là một lời nguyền rủa giáng xuống đầu chúng ta. Lại mưa nữa rồi!

Ông vừa lầm bầm cằn nhằn, trong khi cả nhà vẫn đang ngồi đợi ông rửa tay xong để bắt đầu bữa trưa. Fedosya Semyonovna, người vợ, cậu con trai Pyotr là sinh viên, cô con gái cả Varvara cùng ba cậu con trai nhỏ đã ngồi chờ từ lâu. Mấy cậu bé — Kolka, Vanka và Arhipka — những đứa trẻ lem luốc, tẹt mũi, mặt bầu bĩnh và mái tóc rối bù cần được cắt tỉa, sốt ruột dịch chuyển ghế ngồi, trong khi những người lớn hơn thì ngồi bất động và dường như chẳng bận tâm đến việc họ ăn trưa hay phải chờ đợi....

Như để thử thách lòng kiên nhẫn của mọi người, Shiryaev cố tình lau khô tay, thong thả đọc lời cầu nguyện rồi mới chậm rãi ngồi vào bàn. Món súp bắp cải được dọn lên ngay lập tức. Tiếng rìu thợ mộc (Shiryaev đang cho dựng một cái kho lứa mới) cùng tiếng cười của Fomka, kẻ ăn người ở trong nhà, đang trêu chọc con gà tây, văng vẳng vọng vào từ ngoài sân.

Những giọt mưa lớn và thưa thớt lộp độp rơi trên cửa sổ.

Pyotr, một sinh viên gù lưng đeo kính, vừa ăn trưa vừa đưa mắt nhìn mẹ. Vài lần cậu đặt thìa xuống, hắng giọng định nói gì đó, nhưng sau khi nhìnăm chăm vào cha, cậu lại cúi xuống ăn tiếp. Cuối cùng, khi món cháo được dọn lên, cậu dứt khoát hắng giọng và nói:

– Con phải đi vào tối nay bằng chuyến tàu tối đáng lẽ con phải đi từ trước; con đã lỡ mất hai tuần nay rồi. Các lớp học sẽ bắt đầu vào ngày mùng một tháng Chín.

– Ừ, thì đi đi, – Shiryaev đồng tình; – sao còn lữa thữa ở đây làm gì? Thu dọn hành lý rồi đi đi, chúc may mắn nhé.

Một phút trôi qua trong im lặng.

– Anh ấy cần tiền cho chuyến đi, Yevgraf Ivanovitch ạ, – người mẹ nhỏ giọng nhắc nhở.

– Tiền ư? Chắc chắn rồi, làm sao đi mà không có tiền. Cầm lấy ngay đi, vì con cần mà. Lẽ ra anh có thể lấy nó từ lâu rồi chứ!

Cậu sinh viên khẽ thở dài và nhìn mẹ với vẻ nhẹ nhõm. Shiryaev thong thả lấy một chiếc ví da từ túi áo khoác ra và đeo kính vào.

– Con cần bao nhiêu? – ông hỏi.

– Tiền vé đi Moscow là mười một rúp bốn mươi hai kopeck....

– À, tiền với bạc! – người cha thở dài. (Ông luôn thở dài mỗi khi nhìn thấy tiền, ngay cả khi nhận tiền.) – Đây, cho con mười hai rúp. Con sẽ có tiền thừa từ đó để dùng cho chuyến đi.

– Con cảm ơn bố.

Đợi một lát, cậu sinh viên nói tiếp:

– Năm ngoái lúc đầu con không kiếm được việc gia sư ngay. Con không biết năm nay thế nào; chắc là con sẽ mất một ít thời gian mới tìm được việc. Con muốn xin bố mười lúp tiền trọ và tiền ăn.

Shiryaev ngẫm nghĩ một lát rồi thở dài.

– Con cứ xoay sở mười rúp thôi vậy, – ông nói. – Này, cầm lấy.

Cậu sinh viên cảm ơn cha. Lẽ ra cậu nên xin thêm tiền mua quần áo, tiền học phí, tiền sách vở, nhưng sau khi nhìn chăm chú vào cha, cậu quyết định không làm phiền ông thêm nữa.

Người mẹ, vốn thiếu khôn ngoan và thận trọng như mọi người mẹ khác, không kìm chế được bèn lên tiếng:

– Ông nên cho nó thêm sáu rúp nữa đi, Yevgraf Ivanovitch, để mua một đôi giày chứ. Ông xem kìa, làm sao nó có thể ra Moscow với mấy cái giẻ rách thế này?

– Cho nó lấy giày cũ của tôi ấy; chúng vẫn còn tốt chán.

– Dù thế nào thì nó cũng phải có quần dài chứ; nhìn nó trông thật nhếch nhác.

Và ngay sau đó, một tín hiệu bão xuất hiện, khiến toàn thể gia đình phải run sợ khi nhìn thấy.

Cái cổ ngắn và mập mạp của Shiryaev bỗng chốc đỏ bừng lên như củ dền. Vết đỏ từ từ lan lên tai, từ tai lên đến thái dương, và dần bao trùm toàn bộ khuôn mặt ông. Yevgraf Ivanovitch dịch chuyển chỗ ngồi và cởi khuy cổ áo để tránh bị nghẹn. Rõ ràng ông đang phải chật vật đấu tranh với cơn giận dữ đang lấn át mình. Một sự im lặng chết chóc bao trùm. Bọn trẻ nín thở. Fedosya Semyonovna, như thể không hiểu chuyện gì đang xảy ra với chồng mình, vẫn tiếp tục nói:

– Dẫu sao nó cũng đâu còn là đứa trẻ nữa; nó phải xấu hổ khi ăn mặc rách rưới thế chứ.

Shiryaev đột ngột chồm dậy, dùng hết sức đập mạnh chiếc ví dày xuống giữa bàn, khiến một mẩu bánh mì văng khỏi đĩa. Một vẻ mặt ghê tởm đầy giận dữ, hờn gỗi, tham lam — tất cả trộn lẫn vào nhau — bừng lên trên khuôn mặt ông.

– Lấy hết đi! – ông thét lên bằng một giọng không phải của con người; – bấu víu lấy tôi đi! Lấy hết đi! Bóp cổ tôi chết đi!

Ông vùng dậy khỏi bàn, ôm lấy đầu và lạng quạng chạy quanh phòng.

– Lột sạch từng sợi chỉ trên người tôi đi! – ông hét lên bằng giọng sắc lẹm. – Vắt kiệt giọt máu cuối cùng đi! Cướp lấy tôi đi! Vặn cổ tôi đi!

Cậu sinh viên đỏ bừng mặt và cụp mắt xuống. Cậu không thể ăn tiếp được nữa. Fedosya Semyonovna, dù đã trải qua hai mươi lăm năm mà vẫn chưa quen với tính khí khó chiều của chồng, liền co rúm người lại và lầm bầm điều gì đó để tự bào chữa. Vẻ kinh ngạc và hoảng sợ chết lặng hiện lên trên gương mặt hốc hác, tựa chim muông của bà, vốn lúc nào cũng mang nét đờ đẫn, sợ sệt. Mấy cậu con trai nhỏ và cô con gái lớn Varvara, một thiếu nữ có gương mặt tái nhợt và thô kệch, đặt thìa xuống và ngồi im thin thít.

Shiryaev ngày càng hung hăng hơn, thốt ra những lời sau còn kinh khủng hơn lời trước, lao sầm vào bàn và bắt đầu trút những tờ tiền ra khỏi ví.

– Cầm lấy đi! – ông vừa lầm bầm vừa run lẩy bẩy. – Chúng mày ăn uống cho lắm vào, thì đây, tiền cho chúng mày đây! Tao chẳng cần gì hết! Tự đi mà sắm giày mới với quân phục đi!

Cậu sinh viên tái mặt đứng phắt dậy.

– Nghe này, bố, – cậu mở lời, thở hổn hển. – Con... con xin bố hãy chấm dứt chuyện này đi, vì...

– Câm miệng! – người cha quát lớn đến mức chiếc kính tuột khỏi sống mũi; – câm miệng ngay!

– Con đã... con từng có thể chịu đựng những cảnh tượng thế này, nhưng... nhưng bây giờ con đã không còn quen với nó nữa rồi. Bố hiểu không? Con đã không còn chịu được nữa rồi!

– Câm miệng! – người cha gầm lên và dậm chân thình thịch. – Mày phải nghe tao nói! Tao muốn nói gì thì nói, còn mày thì câm họng lại. Bằng tuổi mày, tao đã tự kiếm sống rồi, còn mày... Mày có biết mày ngốn của tao bao nhiêu không, đồ khốn nạn? Tao sẽ đuổi cổ mày đi! Đồ ăn hại!

– Yevgraf Ivanovitch, – Fedosya Semyonovna lầm bầm, các ngón tay ném cử động đầy lo lắng; – ông thừa biết nó... ông biết Petya mà...!

– Câm mồm! – Shiryaev quát lên với bà, nước mắt thậm chí trào ra vì giận dữ. – Chính cô là kẻ đã nuông chiều chúng nó — cô đấy! Tất cả là lỗi của cô! Nó chẳng tôn trọng chúng ta gì cả, chẳng thèm cầu nguyện, và chẳng kiếm được xu nào! Tao chỉ có một mình chống lại mười cái miệng nhà chúng mày! Tao sẽ đuổi cổ tất cả chúng mày ra khỏi nhà!

Cô con gái Varvara trân trân nhìn mẹ với cái miệng há hốc, đảo đôi mắt vô hồn về phía cửa sổ, tái mặt đi và thét lên một tiếng lớn, ngã ngửa ra đằng sau ghế. Người cha vừa chửi rủa vừa vung tay chạy xồng xộc ra sân.

Đó là cái kết quen thuộc cho những màn hỗn chiến gia đình nhà Shiryaev. Nhưng ngặt một nỗi, lần này cậu sinh viên Pyotr lại bị cơn giận dữ tột độ cuốn đi. Cậu cũng nóng tính và cáu kịch chẳng kém gì cha mình và người ông nội làm linh mục, kẻ từng thường xuyên dùng gậy đập vào đầu giáo dân. Mặt tái mét và hai tay nắm chặt thành đấm, cậu tiến lại phía mẹ và hét lên bằng nốt cao nhất mà giọng cậu có thể vươn tới:

– Những lời trách móc này thật đáng tởm! Con phát bệnh lên được! Con chẳng cần gì từ hai người nữa hết! Không gì cả! Con thà chết đói còn hơn ăn thêm một miếng nào nữa bằng tiền của hai người! Lấy lại cái thứ tiền bẩn thỉu của bố đi! Lấy lại đi!

Người mẹ nép sát vào tường và xua tay, như thể trước mặt bà không phải con trai mình mà là một bóng ma nào đó. – Mẹ đã làm gì nên tội cơ chứ? – bà kêu khóc. – Làm gì cơ chứ?

Cũng như cha mình, cậu thanh niên vung tay rồi chạy thẳng ra sân. Ngôi nhà của gia đình Shiryaev nằm trơ trọi bên một khe vực chạy dài như một đường cày bốn dặm dọc theo vùng thảo nguyên. Hai bên bờ vực mọc đầy những cây sồi non và cây tổng quán sanh, dưới đáy có một con suối chảy qua. Một mặt ngôi nhà hướng ra khe vực, mặt kia hướng ra vùng đồng không mông quạnh, chẳng có hàng rào hay rào chắn nào cả. Thay vào đó là đủ loại nhà xưởng nông trại nằm sát rạt nhau, khép kín một khoảng sân nhỏ ngay trước nhà nơi gà mái, vịt và lợn chạy tung tăng.

Bước ra khỏi nhà, cậu sinh viên bước đi trên con đường lầy lội hướng về phía đồng ruộng mênh mông. Bầu không khí tràn ngập cái ẩm ướt buốt giá của mùa thu. Con đường lầy lội, những vũng nước lấp lánh đây đó, và trên những cánh đồng ngả vàng, mùa thu dường như đang thấp thoáng nhìn ra từ thảm cỏ, ảm đạm, mục rữa và âm u. Bên tay phải con đường là một khu vườn rau đã thu hoạch xong trông thật tiêu điều, thỉnh thoảng vài cây hướng dương ngẩng cao đầu với những đóa hoa rũ xuống đã ngả màu đen.

Pyotr thầm nghĩ đi bộ đến Moscow cũng chẳng phải là ý tồi; cứ thế mà đi, với đôi giày rách lỗ chỗ, không mũ nón và chẳng có một xu dính túi. Khi cậu đi được tám mươi dặm, người cha, lúc ấy chắc đã sợ hãi và hoảng hốt, sẽ đuổi theo, bắt đầu van xin cậu quay về hoặc nhận tiền, nhưng cậu thậm chí sẽ chẳng thèm nhìn ông lấy một cái mà cứ thế bước mãi, bước mãi.... Những khu rừng trụi lá sẽ nhường chỗ cho những cánh đồng hoang vu, những cánh đồng rồi lại đến rừng; chẳng mấy chốc mặt đất sẽ trắng xóa màu tuyết đầu mùa, và những con suối sẽ đóng một lớp băng mỏng.... Đâu đó gần Kursk hoặc Serpuhovo, kiệt sức và chết đói, cậu sẽ ngục xuống và lìa đời. Xác cậu sẽ được tìm thấy, và trên mọi tờ báo sẽ xuất hiện một mẩu tin ngắn viết rằng một sinh viên tên là Shiryaev đã chết vì đói...

Một chú chó trắng với cái đuôi dính bùn đang lang thang trong vườn rau tìm kiếm gì đó liền ngước nhìn cậu và lững thững đi theo sau.

Cậu bước đi trên con đường và nghĩ về cái chết, về nỗi đau buồn của gia đình, về những dằn vặt tinh thần của người cha, rồi sau đó lại tưởng tượng ra đủ thứ phiêu lưu trên đường đi, mỗi chuyện lại kỳ lạ hơn chuyện trước — những chặng dừng chân nên thơ, những đêm tối kinh hoàng, những cuộc gặp gỡ tình cờ. Cậu hình dung ra một đoàn hành hương, một căn nhà gỗ trong rừng với một ô cửa nhỏ hắt ánh sáng trong đêm tối; cậu đứng trước khung cửa sổ, xin ở nhờ qua đêm.... Họ cho cậu vào, và đột ngột cậu nhận ra họ là những tên cướp. Hoặc tuyệt vời hơn nữa, cậu được đưa vào một trang viên lớn, nơi mà sau khi biết cậu là ai, họ cho cậu ăn uống, đàn piano cho cậu nghe, lắng nghe những lời than thở của cậu, và tiểu thư con nhà giàu, một tuyệt sắc giai nhân, đã đem lòng yêu cậu.

Chìm đắm trong cay đắng và những dòng suy nghĩ ấy, chàng thanh niên Shiryaev cứ bước mãi. Tít tắp đằng xa, cậu nhìn thấy quán trọ, một khối tối sẫm nổi bật trên nền mây xám xịt. Xa hơn quán trọ, ngay chân đường chân trời, cậu có thể nhìn thấy một ngọn đồi nhỏ; đó chính là ga tàu lửa. Ngọn đồi ấy nhắc nhở cậu về sợi dây liên kết giữa chốn cậu đang đứng với Moscow, nơi những ngọn đèn đường đang tỏa sáng và xe cộ đang lộc cộc lăn bánh trên phố, nơi các bài giảng đang diễn ra. Và cậu gần như muốn khóc vì sự chán nản và sốt ruột. Phong cảnh trang nghiêm với vẻ ngăn nắp và xinh đẹp của nó, cùng sự tĩnh lặng chết chóc xung quanh, khiến cậu thấy ghê tởm, dâng trào trong lòng nỗi tuyệt vọng và căm hờn!

– Tránh ra nào! – Cậu nghe thấy một giọng nói lớn vang lên phía sau.

Một bà cụ quen biết, một nữ địa chủ trong vùng, đang lái chiếc xe ngựa landau nhẹ nhàng và tao nhã lướt qua cậu. Cậu cúi đầu chào bà, nụ cười nở rộ trên khắp khuôn mặt. Và ngay lập tức, cậu nhận ra nụ cười ấy thật lạc lõng làm sao với tâm trạng ảm đạm của mình. Nó từ đâu ra vậy khi mà cả cõi lòng cậu đang ngập tràn phiền muộn và đau khổ? Và cậu nghĩ rằng chính bản thân thiên nhiên đã ban cho con người khả năng biết dối lừa này, để ngay cả trong những khoảnh khắc căng thẳng tinh thần khó khăn nhất, con người cũng có thể che giấu những bí mật trong tổ ấm của mình giống như con cáo và con vịt trời vẫn làm. Gia đình nào mà chẳng có những niềm vui và nỗi kinh hoàng riêng, nhưng dù chúng có lớn đến đâu đi nữa, thì người ngoài cũng khó lòng mà nhìn thấy; tất cả đều là bí mật. Chẳng hạn như người cha của bà cụ vừa lái xe qua đây, vì một tội lỗi nào đó mà đã phải chịu đựng cơn thịnh nộ của Sa hoàng Nikolai I suốt nửa cuộc đời; chồng bà là một kẻ cờ bạc; trong bốn người con trai của bà, chẳng có ai nên người. Có thể tưởng tượng được trong đời bà đã phải chứng kiến biết bao cảnh tượng kinh hoàng, biết bao giọt nước mắt đã tuôn rơi. Thế mà bà cụ vẫn tỏ ra hạnh phúc và viên mãn, và bà đã đáp lại nụ cười của cậu bằng một nụ cười tương tự. Cậu sinh viên nghĩ đến những người bạn học không thích nói về gia đình mình; cậu nghĩ đến người mẹ, người hầu như luôn nói dối mỗi khi phải nhắc đến chồng con...

Pyotr lang thang trên những con đường cách xa nhà mãi cho đến tận chập tối, phó mặc bản thân cho những suy nghĩ ảm đạm. Khi trời bắt đầu lất phất mưa phùn, cậu quay gót trở về nhà. Trên đường về, cậu tự nhủ bằng mọi giá phải nói chuyện với cha, để giải thích cho ông một lần cho dứt điểm rằng sống cùng ông thật kinh khủng và ngột ngạt nhường nào.

Cậu thấy trong nhà tĩnh lặng tuyệt đối. Cô em gái Varvara đang nằm sau tấm bình phong vì đau đầu, rên rỉ khe khẽ. Người mẹ, với vẻ mặt đầy kinh ngạc và mang tội lỗi, đang ngồi cạnh cô trên một chiếc hòm, vá chiếc quần cho Arhipka. Yevgraf Ivanovitch đang đi lại từ cửa sổ này sang cửa sổ khác, cau mày nhìn thời tiết. Dáng đi, cách hắng giọng, thậm chí cả tấm lưng của ông đều cho thấy ông đang cảm thấy mình có lỗi.

– Chắc là con đã đổi ý không đi ngày hôm nay nữa phải không? – ông hỏi.

Cậu sinh viên cảm thấy thương hại ông, nhưng ngay lập tức nén cảm giác ấy lại, cậu nói:

– Nghe này... con phải nói chuyện với bố một cách nghiêm túc... vâng, rất nghiêm túc. Con vẫn luôn tôn trọng bố, và... và chưa bao giờ dám dùng giọng điệu này để nói chuyện với bố, nhưng cách hành xử của bố... hành động vừa rồi của bố...

Người cha nhìn ra ngoài cửa sổ và không nói gì. Cậu sinh viên, như thể đang đắn đo từng câu chữ, lấy tay xoa trán và tiếp tục với vẻ vô cùng kích động:

– Chẳng có bữa trưa hay bữa trà nào mà không kết thúc bằng việc bố làm ầm lên cả. Bánh mì của bố nghẹn đắng cổ họng chúng con... chẳng có gì đắng cay hơn, nhục nhã hơn miếng ăn mà nghẹn đắng ở cổ họng... Dù bố là cha con, nhưng chẳng có ai, dẫu là Thượng đế hay tự nhiên, ban cho bố quyền được lăng mạ và sỉ nhục chúng con một cách tồi tệ đến thế, được trút nỗi cáu kỉnh lên những kẻ yếu đuối. Bố đã vắt kiệt sức mẹ và biến bà thành nô lệ, em gái con thì bị đè bẹp không còn lối thoát, còn con...

– Mày không có quyền dạy đời tao, – người cha nói.

– Vâng, con có quyền chứ! Bố muốn cãi nhau với con thế nào cũng được, nhưng hãy để cho mẹ được yên! Con sẽ không cho phép bố hành hạ mẹ nữa! – cậu sinh viên tiếp tục, đôi mắt lóe lên những tia giận dữ. – Bố hư hỏng đi là vì chưa có ai dám đứng lên chống lại bố cả. Mọi người đều run sợ và im lặng trước bố, nhưng chuyện đó chấm dứt rồi! Đồ người thô lỗ, vô giáo dục! Bố thô lỗ lắm... bố hiểu không? Bố thô lỗ, cáu kỉnh, vô cảm. Ngay cả lũ nông dân cũng chẳng thể chịu đựng nổi bố!

Cậu sinh viên lúc này đã quên mất mạch suy nghĩ ban đầu, không còn là đang nói chuyện nữa mà giống như đang xả ra những từ ngữ rời rạc. Yevgraf Ivanovitch lặng lẽ lắng nghe, như thể bị đánh trúng choáng váng; nhưng đột nhiên cổ ông đỏ lựng lên, sắc đỏ lan dần lên mặt, và ông cử động.

– Câm miệng! – ông quát.

– Đúng thế đấy! – cậu con trai cứng đầu cãi lại; – bố không thích nghe sự thật chứ gì! Tuyệt lắm! Quá tuyệt! Lại bắt đầu gào thét đi! Tuyệt vời!

– Tao bảo mày câm miệng cơ mà! – Yevgraf Ivanovitch gầm lên.

Fedosya Semyonovna xuất hiện ở khung cửa, mặt tái ngắt, vẻ đầy kinh ngạc; bà định nói điều gì đó nhưng không sao thốt lên lời, chỉ biết máy môi các ngón tay.

– Tất cả là tại cô đấy! – Shiryaev quát vào mặt bà. – Cô đã dạy dỗ nó ra nông nỗi này đây!

– Con không muốn sống trong cái nhà này thêm nữa! – cậu sinh viên hét lên, nước mắt giàn giụa và nhìn mẹ với ánh mắt giận dữ. – Con không muốn sống với bố mẹ nữa!

Varvara thét lên sau tấm bình phong và òa khóc nức nở. Vung tay một cái, Shiryaev hầm hầm chạy ra khỏi nhà.

Cậu sinh viên đi về phòng mình rồi lẳng lặng nằm xuống. Cậu nằm liền đến tận nửa đêm mà không hề nhúc nhích hay mở mắt. Cậu không cảm thấy giận dữ cũng chẳng thấy xấu hổ, mà chỉ là một nỗi đau âm ỉ mơ hồ trong tâm hồn. Cậu không trách cha cũng chẳng thương hại mẹ, hay bị cắn rứt lương tâm gì cả; cậu nhận ra rằng mọi người trong ngôi nhà này đều đang cảm nhận chung một nỗi đau ấy, và chỉ có Chúa mới biết ai mới là kẻ đáng trách nhất, ai mới là người đang phải chịu đựng nhiều nhất....

Đến nửa đêm, cậu đánh thức người làm dậy, dặn hắn chuẩn bị sẵn ngựa vào lúc năm giờ sáng để chở cậu ra ga; cậu cởi quần áo và lên giường nằm, nhưng tài nào chợp mắt được. Cậu nghe thấy tiếng người cha vẫn chưa ngủ, cứ đi qua đi lại từ cửa sổ này sang cửa sổ khác, thở dài suốt cho đến tận sáng sớm. Không ai ngủ cả; họ thỉnh thoảng mới nói chuyện, và chỉ nói bằng giọng thì thầm. Hai lần người mẹ bước đến chỗ cậu sau tấm bình phong. Vẫn với ánh mắt ngạc nhiên ngây dại ấy, bà chậm rãi làm dấu thánh cho cậu, tay run lẩy bẩy.

Vào lúc năm giờ sáng, cậu nói lời tạm biệt với tất cả mọi người bằng sự âu yếm, thậm chí còn rơi cả nước mắt. Khi đi ngang qua phòng cha, cậu liếc nhìn qua cửa. Yevgraf Ivanovitch, người vẫn chưa thay quần áo hay lên giường đi ngủ, đang đứng cạnh khung cửa sổ, ngón tay gõ nhịp xuống mặt kính.

– Con đi đây; con chào bố, – con trai nói.

– Tạm biệt... tiền ở trên cái bàn tròn ấy... – người cha đáp mà không thèm quay đầu lại.

Một trận mưa lạnh lẽo và đáng ghét đang trút xuống khi người làm đánh xe đưa cậu ra ga. Những đóa hướng dương càng rũ đầu thấp hơn nữa, và thảm cỏ dường như càng tối sẫm hơn bao giờ hết.