Luân Lý Học

Lượt đọc: 779 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
VII

❊ ❊ ❊

Nếu Hạnh Phúc là Hoạt Động thuộc về Phẩm hạnh, hiển nhiên Phẩm hạnh đó phải là cao nhất, tức được xem là Phẩm hạnh của Nguyên Lý tốt nhất. Dù cho Nguyên Lý tốt nhất này là Trí Tuệ hay là điều gì khác vốn luôn được coi là để thống trị, dẫn dắt và tiếp nhận những điều cao quý và thiêng liêng (dù là sự thiêng liêng trong bản chất hay sự thiêng liêng tận cùng trong những Nguyên Lý nội tại của chúng ta), thì Hoạt Động gắn liền với Phẩm hạnh phù hợp với nó hẳn phải là Hạnh Phúc hoàn hảo.

Như chúng ta đã nói, đó chính là sự Chiêm Nghiệm và điều này dường như thống nhất với những điều chúng ta đã nói và với chính sự thật. Đầu tiên, nó là hình thức Hoạt Động cao nhất, bởi Trí Tuệ cũng là Nguyên Lý nội tại quan trọng nhất của chúng ta và chủ thể của nó cũng nằm ở mức độ cao nhất trong phạm vi kiến thức của chúng ta.

Tiếp theo, nó cũng mang tính liên tục: bởi chiêm nghiệm là điều mà chúng ta có thể thực hiện một cách liên tục nhất.

Chúng ta cũng cho rằng Vui Thú hẳn phải là một phần của Hạnh Phúc và trạng thái Hoạt Động vui thú nhất, gắn liền với Phẩm hạnh cũng được coi là gắn liền với Khoa Học. Hành trình theo đuổi Khoa Học cũng bao hàm Vui Thú, vốn được ngưỡng mộ bởi sự thuần khiết và tính trường tồn. Cũng hợp lý khi cho rằng kẻ đã làm chủ Khoa Học sẽ có Vui Thú trong công việc lớn hơn kẻ vẫn còn đang tìm kiếm nó.

Và Sự Tự Thỏa Mãn mà mọi người nói tới cũng chủ yếu gắn liền với Hoạt Động mang tính Chiêm Nghiệm: dĩ nhiên, kể cả nhà hiền triết, những người công chính hay bất kỳ ai cũng cần được đảm bảo về nhu cầu cuộc sống thiết yếu. Dẫu vậy, khi mọi nhu cầu đã được đảm bảo, người công chính vẫn cần đối tượng là cộng đồng, để triển khai những hành động công chính. Người tự chủ hoàn hảo, người dũng cảm hay những người tương tự cũng vậy. Trong khi đó, bậc trí giả có khả năng chiêm nghiệm và phán đoán một cách độc lập, và càng như vậy, họ càng xứng đáng với danh hiệu của mình. Dù đôi lúc, sự hỗ trợ của đồng nghiệp sẽ mang tới một kết quả tốt hơn, nhà hiền triết vẫn là người có khả năng làm việc độc lập cao nhất.

[1177b] Tuy nhiên, có vẻ như điều này được ủng hộ chỉ bởi vì chính nó, bởi nó chẳng mang lại điều gì ngoại trừ đưa tới hoạt động chiêm nghiệm; trong khi đó, tất cả những khía cạnh đạo đức, đều ít nhiều mang lại một kết quả nào đó đi kèm với hành động.

Bên cạnh đó, Hạnh Phúc được coi là thuộc vào sự nghỉ ngơi hoàn hảo, bởi chúng ta làm việc cặm cụi là để được nghỉ ngơi cũng như chiến tranh là để được sống trong hoà bình. Mọi Hoạt Động liên quan tới Phẩm hạnh Thực tiễn đều cần tới chính trị hoặc chiến tranh, những hoạt động không có chỗ cho nghỉ ngơi. Đặc biệt là chiến tranh, bởi không ai chuẩn bị hay tiến hành cuộc chiến chỉ vì lợi ích của cuộc chiến. Kẻ làm điều này, sẵn sàng biến bạn bè thành thù địch chỉ để duy trì chiến tranh và chết chóc, sẽ là kẻ ác nhân khát máu. Hoạt động của một nhà chính trị cũng không bao gồm sự nhàn rỗi, và bên cạnh những công việc của chính quyền, họ còn tìm kiếm quyền lực và vinh quanh hay ít nhất là hạnh phúc cho chính bản thân những công dân của mình. Hạnh Phúc đơn thuần không giống với Hạnh Phúc của một quốc gia, điều mà chúng ta tìm kiếm vốn khác biệt và mang đặc trưng riêng.

Nếu vậy, trong những hành động phù hợp với Phẩm hạnh, những điều thuộc về chính trị và chiến tranh đều mang tính ưu việt đem lại vinh quanh và sự vĩ đại, không có sự nghỉ ngơi, hướng tới những mục đích xa hơn, sẽ không đáng lựa chọn vì chính bản thân nó. Nhưng Hoạt Động Tri Thức có khả năng Chiêm Nghiệm lại vượt trội trong sự nghiêm túc, không hướng tới một mục đích vượt ngoài bản thân nó và có Vui Thú của riêng nó nhằm tăng cường cho Hoạt Động. Và nếu đặc tính của Sự Tự Thỏa Mãn, khả năng nghỉ ngơi, sự không mệt mỏi (miễn là nằm trong giới hạn của bản chất con người), và những đặc tính khác của niềm Hạnh Phúc cao nhất, đều thuộc về Hoạt Động này, vậy thì nó phải là niềm Hạnh Phúc cao nhất của loài người, nếu đạt được một vòng đời trọn vẹn (điều này được bổ sung bởi không đặc tính nào của hạnh phúc lại thiếu trọn vẹn).

Nhưng cuộc sống như vậy sẽ vượt ngoài bản chất con người, bởi một người sẽ sống như vậy không phải như một người bình thường mà như một người mang Nguyên Lý Thần Thánh. Nguyên Lý Thần Thánh này sẽ vượt trội hơn những bản chất tổng hợp của con người như cách mà Hoạt Động của nó vượt trội hơn các Hoạt Động của Phẩm hạnh. Và do đó, nếu trí tuệ thuần khiết là thần thánh khi so với bản chất con người, vậy thì cuộc sống gắn liền với nó cũng là thần thánh khi so với cuộc sống bình thường của một con người. [1178a] Dù vậy, chúng ta không được nghe theo những kẻ rao giảng rằng con người chỉ được suy nghĩ như con người thôi hay phàm nhân chỉ cần lo chuyện phàm nhân. Chúng ta thực ra có thể biến bản thân mình giống như bất tử và làm mọi điều để sống với Nguyên Lý cao nhất trong mình, bởi dù chỉ có một số lượng nhỏ, với sức mạnh và sự chính xác, nó còn vượt trội hơn mọi điều.

Trên thực tế, Nguyên Lý này có thể tạo thành bản thân mỗi người,

bởi nó đã là tối cao và vượt trên mọi sự tốt đẹp khác, nên việc một người không chọn cuộc sống của chính bản thân mình mà của người khác, sẽ thật kì quặc.

Và ở đây chúng ta sẽ áp dụng quan sát từ trước đó, rằng điều gì phù hợp một cách tự nhiên cho mỗi người thì cũng là thoải mái và tốt nhất cho người đó. Đối với loài người, đó là cuộc sống gắn liền với trí tuệ (vì Nguyên Lý này mang đặc tính con người nhất), và nếu vậy, thì nó chính là sự Hạnh Phúc lớn nhất.

Người dịch: Lê Duy Nam, Nguyễn Thế Anh Lê Thúy Ái, Minh Hùng, Nguyễn Minh Tuấn
Nguồn: tve-4u
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 12 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.