Sử Ký II. Liệt Truyện (Thượng)

Lượt đọc: 442 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
QUYỂN 94 ĐIỀN ĐAM LIỆT TRUYỆN

❊ ❊ ❊

Điền Đam, người huyện Địch, là dòng dõi tông tộc họ Điền của Tề vương khi trước. Em họ Đam là Điền Vinh, em Vinh là Điền Hoành, đều là bậc hào kiệt, tông tộc giàu mạnh, được người ủng hộ.

Ban đầu, Trần Thiệp nổi lên xưng vương ở Sở, sai Chu Thị đánh lấy đất Ngụy, phía bắc đến huyện Địch, người huyện Địch giữ chức thành. Điền Đam vờ bắt gia nô trói lại, theo thanh niên nọ đến huyện đường, muốn cáo quan việc y giết gia nô của mình. Gặp Huyện lệnh, nhân đó đánh giết Huyện lệnh, rồi triệu con em các hào cường quan lại nói: “Chư hầu đều phản Tần để tự lập, Tề lập quốc từ thời cổ, Đam, người họ Điền, đáng được làm vua.” Rồi tự lập làm Tề vương, phát binh đánh Chu Thị. Quân Chu Thị rút chạy, Điền Đam nhân đó dẫn quân sang đông bình định đất Tề.

Tướng Tần là Chương Hàm bao vây Ngụy vương là Cữu ở Lâm Tế, nguy cấp. Ngụy vương xin Tề cứu viện, Tề vương Điền Đam đem quân cứu Ngụy. Ban đêm, Chương Hàm ngậm tăm đánh úp, cả phá quân Tề, Ngụy, giết Điền Đam dưới thành Lâm Tế. Em Đam là Điền Kinh thu tàn quân của Đam chạy sang Đông A ở phía đông.

Người Tề nghe tin Điền Đam chết, bèn lập em là Điền Giả, trước là Tề vương Kiến, lên làm Tề vương, Điền Giác làm Tướng quốc, Điền Nhàn làm tướng quân, để cự lại chư hầu.

Điền Vinh chạy đến Đông A, Chương Hàm đuổi theo bao vây. Hạng Lương nghe tin Điền Kinh nguy cấp, liền dẫn quân đánh phá quân Chương Hàm dưới thành Đông A. Chương Hàm chạy sang tây, Hạng Lương nhân đó đuổi theo. Còn Điền Kinh giận Tề lập Giả làm vua, bèn dẫn quân về, đánh đuổi Tề vương Giả. Giả chạy trốn sang Sở. Tướng quốc nước Tề là Giác chạy trốn sang Triệu; em Giác là Điền Nhàn trước sang cầu cứu Triệu, nhân đấy ở lại không dám về. Điền Vinh bèn lập con Điền Đam là Thị làm Tề vương, Vinh làm Tướng quốc, Điền Hoành làm tướng quân, bình định đất Tề.

Hạng Lương truy đuổi Chương Hàm, quân Chương Hàm ngày càng mạnh, Hạng Lương sai sứ báo cho Triệu và Tề, cùng phát binh đánh Chương Hàm. Điền Vinh nói: “Nếu Sở giết Điền Giả, Triệu giết Điền Giác, Điền Nhàn, mới chịu xuất quân.” Sở Hoài vương nói: “Điền Giả là vua nước láng giềng, đường cùng mới về với ta, giết là bất nghĩa.” Triệu cũng không giết Điền Giác, Điền Nhàn để trao đổi với Tề. Tề vương nói rằng: “Rắn độc cắn tay thì chặt tay, cắn chân thì chặt chân. Tại sao vậy? Vì sợ hại đến thân. Nay Điền Giả, Điền Giác, Điền Nhàn ở Sở và Triệu, không phải chân tay thân thích, sao không giết đi? Vả Tần lại đắc chí với thiên hạ, đay nghiến nhau như thế khác nào tự quật mồ mả.” Sở, Triệu không nghe, Tề cũng giận, cuối cùng không chịu xuất binh. Quả nhiên Chương Hàm đánh giết được Hạng Lương, phá tan quân Sở, quân Sở chạy sang đông, còn Chương Hàm vượt Hoàng Hà bao vây Triệu ở Cự Lộc. Hạng Vũ đến cứu Triệu, nhân đấy oán Điền Vinh.

Hạng Vũ bảo tồn được Triệu, khiến bọn Chương Hàm đầu hàng, sang tây làm cỏ Hàm Dương, diệt Tần rồi lập vương hầu, bèn đổi phong Tề vương là Điền Thị thành Giao Đông vương, trị sở ở Tức Mặc. Tướng Tề là Điền Đô theo cùng cứu Triệu, nhân vào quan ải, nên lập Đô làm Tề vương, trị sở ở Lâm Truy. Cháu nội Tề vương Kiến là Điền An, vốn lúc Hạng Vũ đang vượt Hoàng Hà cứu Triệu, Điền An hạ được mấy thành ở Tế Bắc, dẫn quân hàng Hạng Vũ, Hạng Vũ lập Điền An làm Tế Bắc vương, trị sở ở Bác Dương. Điền Vinh vì phản bội Hạng Lương không xuất quân giúp Sở và Triệu đánh Tần, nên không được phong vương; tướng Triệu là Trần Dư cũng mất chức, không được phong vương: hai người đều oán Hạng vương.

Hạng vương đã về Sở, chư hầu đều về nước phong, Điền Vinh sai người đem quân giúp Trần Dư, xúi làm phản ở đất Triệu, còn Vinh cũng phát binh để đánh Điền Đô, Điền Đô bỏ chạy sang Sở. Điền Kinh giữ Tề vương Thị, không cho đến Giao Đông. Tả hữu của Thị nói: “Hạng vương cường bạo, còn ngài làm Giao Đông vương, không đến nước phong, ắt sẽ gặp nguy.” Thị sợ, liền trốn đến nước phong. Điền Vinh giận, đuổi giết Tề vương Thị ở Tức Mặc, trở về đánh giết Tế Bắc vương An. Thế rồi Điền Kinh tự lập làm Tề vương, chiếm hết đất Tam Tề.

Hạng vương hay chuyện, cả giận, bèn lên bắc đánh Tề. Quân của Tề vương Điền Kinh thua trận, chạy đến Bình Nguyên, người Bình Nguyên giết Vinh. Hạng vương thiêu đốt, san phẳng thành quách nước Tề, đi đến đâu làm cỏ đến đấy. Người Tề họp nhau chống lại. Em Vinh là Hoành, thu tàn quân Tề, được mấy vạn người, đánh Hạng Vũ ở Thành Dương. Còn Hán vương thống lãnh chư hầu đánh bại Sở, tiến vào Bành Thành. Hạng Vũ hay tin, bèn ngừng đánh Tề quay về, đánh Hán ở Bành Thành, nhân đó dàn quân giao chiến với Hán, cự nhau ở Huỳnh Dương. Nhờ thế Điền Hoành thu lại được thành ấp nước Tề, lập con Điền Kinh là Quảng làm Tề vương, còn Hoành làm Tướng quốc, tự chuyên quốc chính, chính sự lớn nhỏ đều do Tướng quốc xử lý.

Hoành bình định Tề được ba năm, Hán vương sai Lịch sinh đến thuyết phục Tề vương Quảng cùng Tướng quốc Hoành. Hoành cho là phải, giải tán quân ở Lịch Hạ. Tướng Hán là Hàn Tín dẫn quân sang phía đông đánh Tề. Ban đầu, Tề sai Hoa Vô Thương, Điền Giải đóng quân ở Lịch Hạ để chống Hán, sứ Hán đến, bèn bãi việc phòng bị, thết tiệc rượu, lại sai sứ giải hòa với Hán. Tướng Hán là Hàn Tín đã bình định Triệu và Yên, theo kế của Khoái Thông, vượt Bình Nguyên, đánh úp phá được quân Tề ở Lịch Hạ, nhân đó vào Lâm Truy. Tề vương Quảng, Tướng quốc Hoành giận, cho là Lịch sinh bán đứng mình, nên nấu chết Lịch sinh. Tề vương Quảng sang đông chạy đến Cao Mật, Tướng quốc Hoành ra đất Bác Dương, Thú tướng[1] Điền Quang chạy đến Thành Dương, tướng quân Điền Ký đóng quân ở Giao Đông. Sở sai Long Thư cứu Tề, Tề vương cùng hợp quân ở Cao Mật. Tướng Hán là Hàn Tín cùng Tào Tham đánh phá, giết được Long Thư, bắt sống Tề vương Quảng. Tướng Hán là Quán Anh đuổi bắt được Thú tướng Điền Quang của Tề. Đến Bác Dương, Hoành nghe tin Tề vương chết, tự lập làm Tề vương, về đánh Anh, Anh đánh bại quân Hoành ở huyện Doanh. Điền Hoành chạy trốn sang Lương, về với Bành Việt. Bành Việt lúc ấy ở đất Lương, trung lập, lúc theo Hán, khi theo Sở. Hàn Tín giết được Long Thư, nhân đó lệnh Tào Tham tiến quân đánh giết Điền Ký ở Giao Đông, sai Quán Anh đánh giết tướng Tề là Điền Hấp ở Thiên Thừa. Hàn Tín liền bình định nước Tề, xin tự lập làm Tề giả vương, Hán nhân đó lập Tín làm Tề vương.

Mấy năm sau, Hán diệt Hạng Tịch, Hán vương lên ngôi hoàng đế, phong Bành Việt làm Lương vương. Điền Hoành sợ bị giết, cùng hơn năm trăm thuộc hạ trốn ra biển, ở ngoài đảo. Cao đế nghe tin, cho là anh em Điền Hoành vốn bình định nước Tề, người hiền ở Tề phần nhiều theo họ, nay ở ngoài biển không thu phục được, sau sợ làm loạn, bèn sai sứ đến xá tội cho Điền Hoành rồi triệu về. Điền Hoành nhân đó từ tạ: “Thần nấu sứ của bệ hạ là Lịch sinh, nay nghe em trai hắn là Lịch Thương làm tướng Hán lại hiền năng, thần sợ hãi, không dám vâng chiếu, xin làm dân thường, giữ đảo ngoài biển.” Sứ về báo, Cao hoàng đế bèn hạ chiếu cho Vệ úy Lịch Thương rằng: “Tề vương Điền Hoành nếu đến, nhân mã tùy tùng của khanh dám vọng động sẽ giết cả họ!” Lại sai sứ cầm phù tiết đến nói việc hạ chiếu cấm bọn Thương, rằng: “Điền Hoành đến, lớn thì phong vương, nhỏ được phong hầu; không đến, sẽ cất quân hỏi tội.” Điền Hoành bèn cùng hai môn khách theo xe sứ đến Lạc Dương.

Còn cách ba mươi dặm, đến trạm dịch Thi Hương, Hoành nói với sứ giả: “Bề tôi yết kiến thiên tử cần phải tắm gội.” Dừng lại. Nói với môn khách: “Ban đầu Hoành cùng Hán vương đều quay mặt về nam xưng 'cô', nay Hán vương làm thiên tử, còn Hoành là kẻ trốn chạy, quay mặt về bắc để phụng thờ, thực quá nhục nhã. Vả ta nấu chết anh người ta, lại cùng em sát cánh phụng thờ chủ, ví phỏng hắn sợ chiếu của thiên tử, không dám động đến ta, ta há không hổ thẹn trong lòng sao? Hơn nữa bệ hạ sở dĩ muốn tiếp kiến ta, chẳng qua muốn gặp một lần cho biết mặt thôi. Nay bệ hạ ở Lạc Dương, nếu chém đầu ta, chạy ba chục dặm đường tắt, dáng vẻ chưa hư hại, còn nom được vậy.” Bèn tự cắt cổ, sai khách mang đầu mình, theo sứ giả chạy ngựa đến dâng Cao đế. Cao đế nói: “Ôi chao, đến mức ấy sao! Dấy lên từ kẻ áo vải, ba anh em thay nhau làm vua, há chẳng phải hiền năng sao?” Thương tiếc nhỏ lệ, rồi phong hai môn khách làm Đô úy, phát hai nghìn quân, dùng lễ vương giả an táng Điền Hoành.

Táng xong, hai môn khách đào hai huyệt bên mộ, đều tự cắt cổ, chết theo dưới mộ. Cao đế nghe tin, vô cùng kinh ngạc, cho môn khách của Điền Hoành đều hiền tài, rằng: “Ta nghe năm trăm người còn lại đều ở ngoài biển”, sai sự triệu về. Đến nơi, hay tin Điền Hoành đã chết, cũng đều tự sát. Thế mới hay anh em Điền Hoành đều được lòng kẻ sĩ.

Thái sử công bàn rằng: Ghê gớm thay kế của Khoái Thông, khiến Tề loạn, khiến Hoài Âm kiêu căng, sau cùng hai người đều chết! Khoái Thông giỏi nói về sở trường sở đoản, luận bàn quyền biến thời Chiến quốc, viết thành tám mươi mốt thiên. Thông thân với An Kỳ Sinh người Tề, An Kỳ Sinh thường hiến kế cho Hạng Vũ, Hạng Vũ không nghe. Thế rồi Hạng Vũ muốn phong chức hai người, hai người trước sau không chịu nhận, bỏ trốn. Điền Hoành tiết khí cao vời, tân khách mộ nghĩa chết theo, há không phải rất hiền năng ư! Tôi nhân đó thuật lại những sự việc về ông ta. Không phải không người giỏi vẽ, nhưng không ai vẽ được [Điền Hoành], tại sao vậy?

[1] Thú tướng: chức vụ như Tướng quốc nhưng ở vị trí của Quận thú.

Phạm Văn Ánh (dịch)
Nguồn: tve-4u
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 23 tháng 8 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.