Tôi vội vã gập làm tư mấy tờ ghi chép của Gibarian, giấu vào túi áo, rồi thận trọng tiến lại phía chiếc tủ và ngó nhìn vào. Đống quần áo nhàu nhĩ nằm dồn một góc làm cho tôi có cảm giác có ai đó từng giấu mình trong tủ ở góc trống còn lại. Giữa đống giấy má nằm dưới đáy, có một chiếc phong bì. Tôi nhặt lên, hết sức sửng sốt khi thấy thư này chính là gửi cho tôi.

Cổ họng tôi trở nên khô khốc. Xé phong bì một cách khó nhọc, tôi lấy ra một mảnh giấy nhỏ. Bằng nét chữ li ti, nhưng mạch lạc, Gibarian viết:

“Tạp chí hàng năm. Solaris. Tập 1. Phụ trương. Ý kiến của Messedzer về vụ F. Tiểu phẩm cựu ước của Ravintser”.

Chỉ vẻn vẹn có vài chữ như vậy. Dường như người viết rất vội vã. Phải chăng đó là một thông báo quan trọng về vấn đề nào đó? Nó được viết khi nào? Phải nhanh chóng tới thư viện tìm phụ trương của số thứ nhất tạp chí hàng năm “Solaris”. Tôi có nghe nói về phụ trương này, nhưng chưa hề đọc vì được biết nó chỉ có giá trị lịch sử thuần túy. Còn về Ravintser và Tiểu phẩm cựu ước của ông ta thì tôi chưa hề nghe nói đến.

Làm sao bây giờ?

Đã quá hẹn với Snaut 15 phút. Ra đến cửa tôi nhìn lại căn phòng lần nữa. Chỉ lúc này tôi mới để ý tới một vật gì đó khuất một nửa sau chiếc giường treo. Đó là chiếc máy ghi âm bỏ túi trong bao treo. Tôi tháo vỏ ra và treo vào chỗ cũ, còn máy thì đút túi sau khi xem xét sơ bộ cuốn băng trong máy đã quay được gần hết.

Đứng sát cửa lắng tai nghe ngóng, không một tiếng động, tôi thận trọng mở cửa. Hành lang sao mà tối hun hút vậy? Tôi tháo kính râm ra khỏi mắt, ánh sáng yếu ớt hắt từ các đèn trần. Tôi đóng cửa lại, tiến về phía trạm vô tuyến, tới camera tròn, nơi có các hành lang nhánh tỏa ra mọi phía, từ một ngách có một bóng đen to lớn xuất hiện, hình thể không rõ ràng, gần như tan vào bóng tối nhập nhoạng Tôi đứng chết trân. Một người đàn bà da đen to béo đang thong thả bước, thân chao qua chao lại theo nhịp bước như một con vịt. Lòng trắng đôi mắt bà ta lấp loáng phản chiếu ánh đèn, tôi nghe rõ tiếng chân đất bước nhè nhẹ. Trên thân thể bà ta chỉ có một chiếc váy màu vàng sáng như được bện từ rơm rạ. Đi ngang qua cách tôi khoảng một mét, thậm chí không nhìn về phía tôi, người đàn bà này gợi cho tôi nhớ tới các tác phẩm điêu khắc thời đại đồ đá được bày trong các viện bảo tàng nhân chủng học. Bà ta dừng lại trước phòng Gibarian. Cửa mở, ánh đèn phòng sáng rực thoáng chốc trùm lên bà ta khi bà bước vào. Cửa đóng lại.

Điều gì xảy ra vậy? Người đàn bà da đen này là ai, từ đâu đến? Tôi bỗng giật mình như bị một roi quất mạnh, nhớ tới lời cảnh cáo trước đó của Snaut.

Tôi dợm một bước về phía phòng của Gibarian, nhưng kịp thời dừng lại, không dám bước vào.

Không hiểu tôi đã đứng tựa vào thành tường kim loại lạnh lẽo như vậy trong bao lâu. Một sự tĩnh mịch nặng nề bao trùm trạm.

Tôi tự trấn tĩnh bằng cách vỗ nhẹ vào má và đi về phía trạm vô tuyến, tôi xoay tay nắm cửa thì có tiếng hỏi giật giọng.

– Ai?

– Tôi, Kelvin.

Snaut ngồi sau một chiếc bàn bên trên chất ngổn ngang các hộp thiếc và một bộ điều khiển máy phát vô tuyến. Ông ta đang ăn thịt hộp. Tôi không hiểu tại sao Snaut lại sống ngay ở trạm vô tuyến. Nhìn ông ăn tôi cảm giác thấy đói cồn cào, nhanh chóng tìm được cho mình một chiếc đĩa và ngồi vào bàn, đối diện với Snaut. Cả hai cùng ăn trong im lặng, sau đó Snaut đứng lên lấy từ trong tủ ra một cái phích và rót vào hai cái bát một thứ xúp loãng, nóng. Đặt phích xuống nền nhà, ông hỏi:

– Anh đã gặp Sartorius chưa?

– Chưa. Mà ông ta ở đâu?

– Phía trên kia.

Trên đó là phòng thí nghiệm. Chúng tôi lại tiếp tục im lặng ăn. Đêm đã xuống. Cửa sổ được đóng kín.

Tôi nhìn Snaut. Ông mặc một chiếc áo len rộng nhàu nát màu đen, hai gò má ông hằn những đường vân đỏ.

– Có chuyện gì xảy ra với anh không? - Snaut hỏi.

– Không. Mà chuyện gì có thể xảy ra được với tôi?

– Mặt anh đẫm mồ hôi.

Theo phản ứng tự nhiên, tôi đưa tay lên trán, đúng là đầm đìa mồ hôi thật. Snaut nhìn tôi vẻ dò xét. Kể lại cho ông ta nghe chuyện vừa xảy ra ư? Giá như ông ta thành thật với mình hơn. Có cái gì đó giống một trò chơi ú tim vậy.

– Nóng nực quá, - tôi nói. - Hình như máy điều hòa ở đây làm việc tốt hơn chỗ tôi.

– Rồi sẽ đâu vào đó. Anh tin rằng đó chỉ là do nóng nực à? - Mắt ông ta nhìn thẳng vào tôi.

Tôi làm ra vẻ không chú ý lắm đến câu hỏi.

– Anh định làm gì bây giờ? - Snaut hỏi khi chúng tôi đã ăn xong và dọn dẹp bát đĩa.

– Hợp nhất vào nhóm các anh để làm việc. Các anh đã có chương trình nghiên cứu rồi chứ? Đã tìm ra tác nhân kích thích mới nào đó chẳng hạn dùng bức xạ rơnghen?

– Rơnghen? - Snaut trợn tròn mắt. - Anh nghe thấy điều này ở đâu?

– Tôi không nhớ... Hình như ai đó nói, có thể khi còn ở trên tàu “Promete”. Nhưng sao? Các anh đã sử dụng nó?

– Về cụ thể tôi không được biết. Đó là dự tính của Gibarian. Ông ấy đã cùng với Sartorius bắt đầu... Nhưng do đâu anh biết được chuyện này?

Tôi nhún vai:

– Không có lẽ anh không biết cụ thể? Chính anh cần phải tham gia vì rằng... - Tôi bỏ lửng câu nói và im lặng. Tiếng ồn của máy điều hòa đã tắt. Nhiệt độ ở mức tiêu chuẩn.

Snaut đứng dậy, đi đến bên bàn điều khiển. Sau một lúc im lặng, ông nói mà không quay lại phía tôi:

– Về... chuyện này, trước tiên cần phải qua một số thủ tục...

– Thật à?

Quay người lại, ông quắc mắt nhìn tôi. Thực ra tôi không cố tình làm ông ta bực tức, mà chỉ cố xử sự một cách thận trọng, do không hiểu thứ trò chơi ú tim nào đang xảy ra ở đây. Cục hầu ở cổ ông ta dồi lên phía trên cổ áo:

– Anh đã vào phòng của Gibarian? - Ông bỗng hỏi.

Đó không phải là một câu hỏi. Tôi nhướng mày, bình tĩnh nhìn thẳng vào mặt ông.

– Ở đó còn ai nữa không? - Ông hỏi.

– Ồ, ông ta biết về bà ta!!!

– Không có ai. Mà còn ai nữa có thể ở đó? - Tôi hỏi.

– Thế tại sao anh không mở cửa cho tôi vào?

Tôi nhếch mép:

– Tôi sợ. Chính anh đã cảnh cáo tôi trước đó mà. Khi tay nắm cửa xoay, tôi bất giác đưa tay ghì chặt lấy nó. Sao anh không lên tiếng? Lẽ ra tôi đã có thể mở cửa cho anh.

– Tôi nghĩ đó là Sartorius, - ông nói với giọng bối rối.

– Thế thì sao?

– Anh nghĩ thế nào về... về các chuyện đã xảy ra? - Ông trả lời bằng một câu hỏi.

Tôi do dự:

– Anh biết rõ hơn tôi. Ông ta ở đâu?

– Trong kho lạnh. Chúng tôi đưa ông ta vào đó ngay lúc buổi sáng.

– Anh tìm thấy ông ta ở đâu?

– Trong tủ.

– Trong tủ? Lúc đó ông ấy đã chết?

– Tim hãy còn đập, nhưng hơi thở đã ngừng. Đang hấp hối.

– Anh có thử cứu sống ông ta không?

– Không.

– Tại sao?

Snaut chậm rãi:

– Không kịp. Ông ấy đã chết trước khi tôi khi ngả ông ra.

– Ông ấy đứng trong tủ, giữa các bộ đồ?

– Đúng.

Snaut đứng lên, đi đến một cái bàn nhỏ ở góc phòng, lấy trên đó một tờ giấy rồi đặt trước mặt tôi.

– Tôi đã viết biên bản sơ bộ. Cũng tốt thôi khi mà anh đã xem xét phòng của ông ta. Nguyên nhân của cái chết là do tiêm độc dược. Ở đây có viết...

– Tự tử... - tôi nói nhỏ. - Thế còn nguyên do?

– Sự suy sụp thần kinh... khủng hoảng tâm lý... biết gọi thế nào nữa nhỉ? Anh biết rõ hơn tôi về lĩnh vực này.

– Tôi chỉ biết cái gì mà tôi đã thấy, - tôi nói và nhìn thẳng vào Snaut.

– Anh muốn nói cái gì? - Ông bình tĩnh hỏi lại.

– Gibarian tự tiêm vào cơ thể liều độc dược và trốn vào trong tủ. Phải vậy chứ? Nếu thế thì đó không phải là suy sụp thần kinh hay khủng hoảng tâm lý, mà là loạn thần kinh cấp tính. Hình như ông ta có cảm giác là đang nhìn thấy cái gì đó... - Tôi nhìn thẳng vào mắt Snaut. Ông ta không nói gì, chỉ tiến lại bàn điều khiển và hờ hững sờ nắn các núm.

– Đây chỉ có chữ ký của anh, - tôi nói sau một lúc im lặng. - Thế còn của Sartorius đâu?

– Ông ấy ở trong phòng thí nghiệm. Tôi đã nói rồi. Không thò mặt ra ngoài. Theo tôi...

– Cái gì?

– Ông ấy khóa trái cửa, không muốn gặp ai.

– Khóa trái? Ồ, khóa trái. Thế đấy! Hay là ông ấy bận... làm công trình phòng thủ.

– Có thể.

– Snaut... trên trạm có ai đó.

– Anh nhìn thấy?

– Anh đã cảnh cáo tôi trước. Do đâu? Đấy là ảo giác.

– Thế anh nhìn thấy cái gì?

– Đấy là người, có phải không?

Snaut im lặng. Ông xoay mình về phía tường dường như để tránh cái nhìn của tôi. Nhìn bàn tay ông lúc này đã sạch các vết máu. Một ý nghĩ thoáng qua trong đầu tôi.

– Nhân vật này là một thực thể, - tôi gần như nói thầm, cứ như là mới phát hiện một điều gì bí mật và đang sợ bị người khác nghe trộm. - Có thể sờ được vào nó, thậm chí có thể làm bị thương. Lần cuối cùng anh nhìn thấy nó là ngày hôm nay?

– Sao anh biết? - Ông hỏi mà không quay lại.

– Trước lúc tôi bay đến, hoàn toàn không lâu trước đó, phải không?

Snaut giật bắn người lên. Tôi nhìn thấy đôi mắt ông long sòng sọc.

– Anh là ai? - Ông quát lên.

Tôi có cảm giác rằng ông ta sẽ nhảy xổ ngay vào tôi. Tôi không chờ đợi điều này. Mọi sự đảo lộn tất cả. Ông nghi tôi là một kẻ giả danh. Thế này là thế nào? Snaut kinh hoàng nhìn tôi. Sao vậy, loạn thần kinh? Bị đầu độc. Tất cả đều có thể. Nhưng rõ ràng chính tôi đã nhìn thấy cái thực thể, con ngáo ộp ấy... Hay là chính tôi đã bị...

– Người đó là ai? -Tôi hỏi.

Câu hỏi của tôi làm yên lòng Snaut. Ông còn nhìn tôi dò xét một lúc rất lâu, dường như vẫn chưa hoàn toàn tin tưởng. Trước khi ông mở miệng, tôi hiểu rằng dự định của tôi không thành, và ông sẽ không trả lời.

Snaut từ từ ngồi xuống ghế, hai tay ôm đầu.

– Điều gì xảy ra ở đây?... - Ông nói nhỏ. - Cơn mê sảng.

– Đấy là ai? - Tôi nhắc lại câu hỏi.

– Nếu như anh không biết... - Ông lúng túng.

– Thì sao?

– Không sao cả.

– Snaut, - tôi nói - chúng ta ở xa nhà, cần phải cởi mở với nhau. Chứ thế này thì lộn xộn quá.

– Thế anh muốn gì?

– Muốn anh nói rằng đã thấy ai?

– Thế còn anh? - Ông nghi hoặc hỏi.

– Anh thật khôn ngoan. Nguyên tắc có đi có lại. Anh có thể yên tâm. Tôi sẽ không cho rằng anh bị loạn trí, tôi biết...

– Loạn trí! Trời đất ơi! - Ông gượng cười. - Anh hãy còn chưa... Đó chính là cứu cánh... Giá như có được một giây phút, chỉ một giây thôi, để Gibarian tin rằng đấy là do loạn trí thì ông ta đã không hành động như vậy, và ông ta đã không chết.

– Nhờ vậy cái điều được gọi là sự suy sụp thần kinh trong biên bản chỉ là giả dối?

– Tất nhiên.

– Tại sao anh không viết sự thật?

– Tại sao à?... - Ông nhắc lại câu hỏi của tôi.

Một lần nữa tôi lại đâm vào ngõ cụt và chẳng hiểu gì hết. Thế mà tôi có cảm tưởng rằng tôi đã thuyết phục nổi ông và cả hai sẽ cùng nhau khám phá cái điều bí mật này. Tại sao, tại sao ông ta không muốn nói?

– Các máy tự động đâu hết rồi? - Tôi hỏi.

– Trong các kho. Chúng tôi đưa hết tất cả vào đó, trừ những chiếc phục vụ sân phóng.

– Tại sao?

Ông lại im lặng.

– Anh không định trả lời?

– Tôi không thể.

Tôi không còn hi vọng gì ở Snaut nữa. Hay là đi lên trên kia để gặp Sartorius? Tôi bỗng nhớ tới bức thư và nghĩ rằng bây giờ cái đó là quan trọng nhất.

– Anh hình dung thế nào về công việc tiếp theo của chúng ta trong hoàn cảnh như thế này?

Snaut nhún vai:

– Điều đó có ý nghĩa gì?

– Sao lại thế? Thế anh định làm gì?

Ông im lặng. Trong yên lặng tôi chợt nghe tiếng chân đất của ai đang bước đi. Giữa một khung cảnh với những thiết bị làm bằng niken và nhựa tổng hợp, các máy tính điện tử, các dụng cụ đo siêu chính xác, tiếng động đó giống như một trò đùa hoang dã của một kẻ không bình thường nào đó. Tiếng chân bước nghe gần hơn. Tôi đứng dậy căng thẳng nhìn Snaut. Ông cũng dỏng tai nghe ngóng, tuy nhiên hoàn toàn không tỏ vẻ sợ hãi. Vậy là không phải người này làm ông ta sợ?

– Bà ta ở đâu ra? - Tôi hỏi.

Snaut im lặng.

– Anh không muốn nói?

– Tôi không biết.

– Thôi được.

Tiếng chân bước xa dần và im hẳn.

– Chắc anh không tin tôi? - Snaut nói. - Thật tình tôi không biết mà.

Tôi im lặng tiến về phía tủ để các bộ đồ bay. Đúng như tôi chờ đợi, trên các móc treo trên tủ tôi tìm thấy những khẩu súng hơi phản lực nhỏ nhắn - loại thiết bị dùng để chuyển động trong trạng thái không trọng lượng. Với tư cách là một thứ vũ khí thì thật chẳng mùi mẽ gì, nhưng sự lựa chọn ở đây chỉ có hạn, có vẫn hơn không. Tôi chọn một khẩu rồi tròng dây đeo của bao da khẩu súng vào vai.

Snaut chăm chú quan sát tôi. Khi thấy tôi lúi húi chỉnh lại chiều dài của dây đeo, ông cười độc địa:

– Chúc buổi săn may mắn!

– Cám ơn anh về tất cả, - tôi nói rồi đi ra cửa.

Snaut bật dậy khỏi ghế:

– Kelvin!

Tôi quay lại nhìn. Nét mỉa mai đã biến mất trên khuôn mặt ông, và thay vào đó là nỗi khổ đáng thương.

– Kelvin, đó không phải... tôi... thật tình không thể? - Ông nói một cách khó nhọc.

Tôi đợi xem ông có nói gì nữa không, nhưng chỉ thấy ông mấp máy môi, dường như đang rất cố gắng, nhưng không sao bật ra nổi tiếng nói.

Tôi im lặng bỏ đi.