Siddhartha học được điều gì đó mới mẻ trên từng bước đường đi, bởi thế giới đã biến đổi và trái tim cậu ngập tràn mê đắm. Cậu ngắm mặt trời mọc trên những dãy núi ngút ngàn rừng cây và lặn xuống bãi biển xa xôi rợp bóng dừa. Ban đêm, cậu thấy những vì sao trên trời nằm yên vị trí của chúng và vầng trăng khuyết lững lờ trôi như chiếc thuyền con giữa bầu trời xanh thẳm. Cậu thấy cây cỏ, tinh muôn, loài vật, mây ngàn, cầu vồng, sỏi đá, thảo mộc, hoa thơm, suối ngàn sông lớn, giọt sương mai lấp lánh trên khóm lá, những ngọn núi cao xa mờ nhạt xanh pha sắc trắng; chim ca, ong vẽ, gió thổi vi vu bạc màu qua cánh đồng lúa. Tất cả những điều ấy, muôn hình vạn trạng và rực rỡ sắc màu, vẫn luôn hiện hữu tự ngàn xưa; mặt trời và mặt trăng vẫn luôn tỏa sáng, những dòng sông vẫn luôn gầm reo và bày ong vẫn luôn vo ve. Thế nhưng, trong quá khứ, tất cả những điều ấy đối với Siddhartha chẳng khác nào một lớp màn mỏng manh, phỉnh gạt trước mắt, được nhìn bằng ánh mắt hoài nghi, số phận phải bị tư duy xuyên thủng và phá nát, bởi đó không phải là bản ngã chân thực, bởi bản ngã ấy nằm ở chốn xa xôi, ở phía bên kia của thế giới hữu hình. Giờ đây, đôi mắt đã được giải thoát của cậu dừng lại ở cõi bên này; cậu ngắm nhìn và nhận thức rõ ràng thế giới hữu hình, tìm cách nương náu thân quen trong cõi đời này, không còn mỏi mòn kiếm tìm chân lý tuyệt đối, cũng chẳng màng hướng tới một cõi vĩnh hằng nào khác. Thế giới này thật đẹp đẽ biết bao, khi ta ngắm nhìn nó mà chẳng phải kiếm tìm, cứ thế giản đơn, cứ thế ngây thơ hồn nhiên như trẻ nhỏ. Đẹp thay vầng trăng và muôn tinh tú, đẹp thay dòng suối cùng bờ bến, khu rừng cùng gác đá, con dê cùng chú bọ vàng, đóa hoa cùng cánh bướm. Thật đẹp và đáng yêu làm sao khi được bước đi giữa cõi đời như thế, ngây thơ như trẻ nhỏ, thức tỉnh như vậy, rộng mở với những gì gần gũi, chẳng mảy may hoài nghi. Mặt trời cháy rát da thịt theo một cách khác, bóng râm trong rừng mát rượi theo một cách khác, dòng suối và vại nước, trái bí và quả chuối mang hương vị cũng khác xưa. Ngày trôi thật ngắn ngủي, đêm qua thật mau chóng, mỗi giờ qua đi nhanh vút như cánh buồm lướt trên biển cả, và dưới cánh buồm ấy là con thuyền đong đầy bảo vật, đong đầy niềm vui. Siddhartha nhìn thấy một bầy vượn đang di chuyển qua tán lá rậm rạp trên cao, tít tận những ngọn cành, và nghe tiếng kêu hoang dã, tham lam của chúng. Siddhartha thấy một chú cừu đực đang lẽo đẽo theo sau con cừu cái và giao phối với nó. Trong một đầm lầy rợp bóng sậy, cậu thấy con cá chó đang đói ngấu sục sạo tìm mồi; hoảng hốt bơi vụt đi trong sợ hãi, uốn lượn và lóe sáng, đàn cá con từng đàn quẫy mình nhảy tung lên khỏi mặt nước; hương thơm của sức mạnh và bản năng trào dâng mãnh liệt từ những dòng nước xoáy cuồn cuộn do con cá chó quẫy đuôi xới tung lên trong cơn săn mồi cuồng nhiệt.

Tất cả những điều này vẫn luôn tồn tại từ ngàn xưa, chỉ là cậu chưa từng nhìn thấy; cậu chưa từng hòa mình vào đó. Giờ đây, cậu đã hòa làm một, cậu là một phần của nơi đó. Ánh sáng và bóng tối giao hòa qua đôi mắt cậu, muôn vì sao và vầng trăng thấm đượm vào trái tim cậu.

Trên dọc đường đi, Siddhartha cũng hoài niệm lại vẹn toàn những gì cậu từng trải qua trong khu vườn Jetavana, những lời giáo huấn cậu từng lắng nghe nơi ấy, đấng Phật Tổ thiêng liêng, cuộc chia tay với Govinda, và buổi đàm đạo cùng bậc tôn giả. Cậu lại nhớ đến những lời chính mình từng thốt lên trước đấng tôn giả, từng câu từng chữ, và rồi cậu kinh ngạc nhận ra rằng thuở ấy, mình đã nói ra những điều mà bản thân thực chất vẫn chưa hề thấu hiểu. Những gì cậu từng bày tỏ cùng Gotama: kho báu và bí mật của ngài — của Đức Phật — không nằm ở giáo lý, mà nằm ở những điều không thể diễn tả bằng lời và không thể truyền dạy, thứ mà ngài đã trải nghiệm trong giờ phút giác ngộ — chẳng phải thứ gì khác chính là điều mà giờ đây cậu đang dấn thân trải nghiệm, thứ mà giờ đây cậu bắt đầu cảm nhận. Giờ đây, cậu buộc phải tự mình trải nghiệm bản ngã. Quả thực, từ lâu cậu đã biết rằng bản ngã của mình chính là Atman, mang trong cốt cách những đặc tính vĩnh hằng tương tự như Brahman. Thế nhưng, chưa một lần nào cậu thực sự tìm thấy bản ngã ấy, bởi cậu cứ mãi hoài công bắt nó trong tấm lưới của tư duy. Khi thể xác tuyệt nhiên không phải là bản ngã, và cảnh giới của các giác quan cũng thế, thì tư duy, lý trí, sự khôn ngoan học thức, hay khả năng suy luận và phát triển ý tưởng cũ thành ý mới cũng chẳng phải là bản ngã. Không, thế giới của tư duy ấy rốt cuộc vẫn chỉ nằm ở cõi bên này, và chẳng thể đạt được điều gì bằng cách bóp chết cái bản ngã ngẫu nhiên của giác quan, trong khi cái bản ngã ngẫu nhiên của tư duy và tri thức lại được vỗ béo ở phía bên kia. Cả hai, suy nghĩ lẫn giác quan, đều là những điều tốt đẹp; ý nghĩa tối hậu được ẩn giấu đằng sau cả đôi bên; ta phải lắng nghe cả hai, phải trải nghiệm cùng cả hai, không được khinh miệt cũng không được tôn sùng quá mức, và từ cả hai phía, tiếng nói thầm kín của chân lý nội tại phải được lắng nghe đầy thành kính. Cậu chẳng muốn mưu cầu điều gì, ngoại trừ những gì tiếng nói trong tim sai bảo, chẳng muốn dừng chân ở đâu, ngoại trừ nơi tiếng nói ấy khuyên rủ. Tại sao vào thời khắc ấy, trong giờ phút trọng đại của muôn đời, Gotama lại ngồi xuống dưới cội bồ đề, nơi ánh sáng giác ngộ bừng lên chiếu rọi ngài? Ngài đã lắng nghe một tiếng nói, một tiếng nói phát ra từ sâu thẳm trái tim mình, sai bảo ngài tìm kiếm chốn an nghỉ dưới cội cây này; và ngài đã chẳng chọn cách tự hành xác, dâng lễ vật, tắm gội thanh tẩy, cũng chẳng cầu nguyện, chẳng ăn uống, chẳng ngủ nghỉ hay mộng mị, ngài chỉ vâng theo tiếng nói ấy. Vâng theo tiếng nói ấy, không phải vì một mệnh lệnh bên ngoài, mà chỉ vì tiếng nói từ tâm, sẵn sàng dấn thân như thế — điều đó thật tốt đẹp, điều đó thật tối cần thiết, và chẳng còn gì khác cần thiết hơn nữa.

Đêm nọ, khi ngủ trong lán cỏ của một người đưa đò bên bờ sông, Siddhartha đã có một giấc mơ: Govinda đang đứng trước mặt cậu, khoác tấm y vàng của bậc khổ hạnh. Govinda trông thật u buồn, giọng buồn bã cất lên hỏi rằng: Sao em lại bỏ rơi anh? Ngay khoảnh khắc ấy, cậu ôm chầm lấy Govinda, siết chặt vòng tay quanh anh, và khi cậu kéo anh sát vào lồng ngực rồi hôn, thì đó không còn là Govinda nữa, mà là một người phụ nữ; một bầu ngực đầy đặn phô bày ra khỏi lớp áo, và Siddhartha đã áp sát vào đó để bú mớm, ngọt ngào và mãnh liệt thưởng thức dòng sữa tuôn ra từ bầu ngực ấy. Dòng sữa mang hương vị của đàn bà và đàn ông, của mặt trời và rừng thẳm, của muông thú và cỏ hoa, của mọi loại trái cây, của mọi khát khao hoan lạc. Nó khiến cậu say đắm và ngất ngây lịm đi. — Khi Siddhartha tỉnh giấc, dòng sông nhợt nhạt lấp lánh soi bóng qua khung cửa tán lá của túp lán, và từ trong rừng sâu, tiếng cú kêu u ám vang lên trầm đục đầy êm dịu.

Khi ngày mới bắt đầu, Siddhartha ngỏ lời nhờ chủ nhà, người lái đò, chở mình sang sông. Người lái đò đưa cậu sang sông trên chiếc bè tre của ông; mặt nước rộng lớn ánh lên sắc đỏ trong ánh bình minh.

“Đây là một dòng sông đẹp,” cậu nói với người bạn đồng hành.

“Đúng vậy,” người lái đò đáp, “một dòng sông rất đẹp, ta yêu nó hơn bất cứ thứ gì trên đời. Ta đã từng lắng nghe nó vô số lần, từng nhìn sâu vào đôi mắt nó không biết bao nhiêu bận, và chưa bao giờ ta ngừng học hỏi từ nó. Ta có thể học được rất nhiều điều từ một dòng sông.”

“Xin cảm ơn ông, ân nhân của tôi,” Siddhartha nói khi bước lên bờ bên kia sông. “Tôi chẳng có món quà nào để tặng cho lòng hiếu khách của ông, người bạn hiền ạ, cũng chẳng có tiền công cho việc làm của tôi. Tôi là một kẻ lang thang không nhà cửa, là con trai của một tu sĩ Bà-la-môn và một nhà khổ hạnh Samana.”

“Ta nhìn ra điều đó chứ,” người lái đò lên tiếng, “và ta cũng chẳng mong chờ khoản tiền công nào từ cậu, hay món quà nào theo lệ thường của những lữ khách phương xa. Cậu sẽ trả món quà ấy cho ta vào một dịp khác.”

“Ông nghĩ vậy sao?” Siddhartha mỉm cười hỏi.

“Chắc chắn rồi. Điều này cũng là thứ ta học được từ dòng sông: vạn vật rồi sẽ quay trở về! Cả cậu nữa, hỡi Samana, rồi cũng sẽ quay lại đây. Giờ thì từ biệt nhé! Hãy để tình bạn của chúng ta làm phần thưởng cho ta. Hãy nhớ đến ta, khi cậu dâng lễ vật lên các vị thần.”

Mỉm cười, họ chia tay nhau. Mỉm cười, Siddhartha cảm thấy hạnh phúc trước tình bạn và lòng tốt bụng của người lái đò. “Ông ấy giống hệt Govinda,” cậu mỉm cười suy nghĩ, “tất cả những ai ta gặp trên đường đời đều tựa như Govinda. Ai nấy đều biết ơn, dù chính họ mới là những người có quyền nhận lấy lời cảm ơn. Ai nấy đều khiêm nhường, ai cũng muốn làm bạn, muốn vâng lời, và ít khi suy tính. Mọi người đều ngây thơ như những đứa trẻ.”

Khoảng ngọ trưa, cậu đi ngang qua một ngôi làng. Trước những ngôi nhà vách đất, lũ trẻ đang đùa nghịch lăn lộn trên đường, chơi đùa cùng hạt bí và vỏ ốc biển, hò hét và vật lộn, thế nhưng tất cả chúng đều sợ sệt bỏ chạy khi thấy vị Samana lạ mặt. Ở cuối làng, con đường dẫn qua một con suối, và bên bờ suối, một người thiếu phụ đang quỳ giặt quần áo. Khi Siddhartha cất tiếng chào, nàng ngẩng đầu lên, mỉm cười nhìn cậu, khiến cậu nhìn rõ tròng trắng đôi mắt nàng đang lấp lánh. Cậu cất lời chúc phúc cho nàng theo phong tục của những kẻ lữ hành, rồi hỏi xem còn cách bao xa để tới được thành phố lớn. Ngay lập tức, nàng đứng dậy bước đến bên cậu, đôi môi ướt át ánh lên nét kiều diễm trên khuôn mặt trẻ trung. Nàng trêu chọc cậu bằng những lời đùa giỡn dí dỏm, hỏi xem cậu đã ăn gì chưa, và có đúng là ban đêm các Samana phải ngủ một mình trong rừng và không được phép có phụ nữ bên cạnh hay không. Vừa trò chuyện, nàng vừa đặt bàn chân trái lên chân phải của cậu và làm động tác giống như cách một người phụ nữ muốn gợi mở thứ hoan lạc ái ân với đàn ông, điều mà trong các sách kinh gọi là “leo cây”. Siddhartha cảm thấy máu trong người mình nóng rực lên, và vì khoảnh khắc ấy lại gợi cho cậu nhớ về giấc mơ vừa qua, cậu hơi cúi người xuống hướng về phía người phụ nữ, dùng đôi môi đặt lên núm ngực màu nâu của nàng một nụ hôn. Ngước mắt lên, cậu bắt gặp khuôn mặt nàng đang mỉm cười đầy khoái cảm cùng ánh mắt nheo lại, rạo rực những khát khao.

Siddhartha cũng cảm thấy thèm muốn và nhận ra nguồn cội dục tính trong mình đang trỗi dậy; thế nhưng, vì chưa từng chạm vào người phụ nữ nào trước đó, cậu chần chừ trong giây lát, dẫu đôi tay đã sẵn sàng vươn ra ôm lấy nàng. Và chính vào khoảnh khắc ấy, run rẩy trong nỗi kính sợ, cậu nghe thấy tiếng nói từ sâu thẳm bản ngã, và tiếng nói ấy cất lời: Không.

Ngay lập tức, mọi vẻ quyến rũ tan biến khỏi nụ cười trên khuôn mặt người thiếu phụ; cậu không còn nhìn thấy gì khác ngoài cái nhìn ẩm ướt của một con thú cái đang kỳ động đực. Lịch sự, cậu vuốt ve má nàng, quay lưng bước đi và biến mất vào rừng tre với những bước chân nhẹ tênh, để lại người phụ nữ trong nỗi hụt hẫng thất vọng.

Ngày hôm ấy, cậu đến thành phố lớn trước khi trời tối, và cảm thấy vô cùng hạnh phúc, bởi cậu nhận ra nhu cầu được sống giữa dòng người. Đã lâu lắm rồi cậu sống nơi rừng sâu, và túp lán tranh của người đưa đò mà cậu ngủ qua đêm hôm trước chính là mái nhà đầu tiên che trên đầu cậu sau bao năm trời đằng đẵng.

Ngay trước cổng thành, trong một khu lùm cây được rào giậu xinh xắn, vị lữ khách bắt gặp một nhóm nhỏ gia nhân gồm cả nam lẫn nữ đang mang những chiếc giỏ trên tay. Ở chính giữa, được khiêng trên chiếc kiệu chạm trổ bởi bốn tên đầy tớ, là một người phụ nữ — người chủ nhân — đang ngồi trên những chiếc gối nhung đỏ dưới tán lọng sặc sỡ. Siddhartha dừng bước trước lối vào khu vườn giải trí và ngắm nhìn đoàn người, nhìn những gia nhân, những nữ tì, những chiếc giỏ, nhìn chiếc kiệu hoa và người quý phụ ngồi bên trong. Dưới mái tóc đen búi cao trên đầu, cậu nhìn thấy một khuôn mặt vô cùng tao nhã, vô cùng thanh tú và sắc sảo, đôi môi đỏ thắm như trái quả sung vừa chín nứt, đôi chân mày được tỉa tắp uốn cong thanh thoát, đôi mắt đen tinh anh và cảnh giác, chiếc cổ cao trắng ngần vươn lên từ bộ xiêm y màu xanh thẳm ánh vàng, đôi bàn tay trắng trẻo thon dài đặt nhẹ, với những chiếc vòng vàng bản lớn ôm trọn cổ tay.

Siddhartha ngắm nhìn nàng và thấy xiết bao kiều diễm, trái tim cậu khẽ hoan hỉ. Cậu cúi đầu thật sâu khi chiếc kiệu tiến đến gần, rồi khi ngẩng đầu lên, cậu đắm chìm ngắm nhìn khuôn mặt kiều diễm, xinh đẹp ấy, đọc lướt qua trong khoảnh khắc đôi mắt sắc sảo với hàng mày cong vút, hít hà một làn hương thơm nhè nhẹ chẳng rõ tên. Mỉm cười, người phụ nữ xinh đẹp khẽ gật đầu chào trong chớp mắt rồi khuất dạng vào trong lùm cây, theo sau là đoàn gia nhân.

Ta đặt chân vào thành phố này như thế đấy, Siddhartha thầm nghĩ, với một điềm lành thật tuyệt vời. Cậu ngay lập tức cảm thấy bị cuốn vào trong khu vườn, nhưng rồi ngẫm nghĩ lại, và bấy giờ cậu mới nhận ra những người gia nhân và nữ tì đã nhìn cậu ở lối vào bằng ánh mắt khinh miệt biết bao, hoài nghi biết bao và đầy vẻ cự tuyệt dường nào.

Ta vẫn chỉ là một Samana, cậu nghĩ, ta vẫn là một kẻ khổ hạnh và ăn mày. Ta không thể tiếp tục thế này, ta không tài nào bước vào khu vườn trong lốt vẻ này được. Và cậu bật cười.

Người đầu tiên đi ngang qua con đường ấy được cậu chặn lại để hỏi về khu vườn và danh tính của người phụ nữ nọ; và cậu được biết rằng đó là khu vườn của Kamala, nàng kỹ nữ nổi tiếng, và ngoài khu vườn này ra, nàng còn sở hữu một căn nhà ngay trong thành phố.

Thế rồi, cậu bước vào thành phố. Giờ đây, cậu đã có một mục tiêu.

Theo đuổi mục tiêu của mình, cậu để cho thành phố nuốt chửng lấy bản thân, trôi dạt theo dòng người tấp nập trên phố, đứng lặng ngắm nhìn các quảng trường, nghỉ chân trên những bậc thềm đá bên bờ sông. Khi màn đêm buông xuống, cậu làm quen với một phụ tá thợ cạo từng được cậu nhìn thấy đang làm việc dưới bóng râm của vòm cổng một tòa nhà, người mà sau đó cậu gặp lại đang cầu nguyện trong đền thờ thần Vishnu, và cậu đã kể cho người ấy nghe những câu chuyện về thần Vishnu và nữ thần Lakshmi. Đêm hôm đó, cậu ngủ lại giữa những chiếc thuyền neo đậu ven sông, và vào sáng sớm, trước khi những vị khách đầu tiên ghé qua tiệm, cậu nhờ người phụ tá thợ cạo cạo râu, cắt tóc, chải chuốt và xức dầu thơm cho mái tóc của mình. Sau đó, cậu ra sông tắm rửa sạch sẽ.

Khi buổi chiều chạng vạng, nàng Kamala xinh đẹp tiến về phía khu vườn trên chiếc kiệu của mình, Siddhartha đang đứng chờ sẵn ở lối vào, cúi đầu cung kính và đón nhận lời chào của nàng kỹ nữ. Thế nhưng, cậu ra hiệu gọi người gia nhân đi cuối cùng trong đoàn tùy tùng của nàng, nhờ anh ta chuyển lời đến chủ nhân rằng có một chàng trai Bà-la-môn muốn được yết kiến. Chẳng mấy chốc, người gia nhân quay lại, bảo cậu — người nãy giờ vẫn kiên nhẫn đợi chờ — đi theo mình, lặng lẽ dẫn cậu vào một lầu vọng nguyệt nơi Kamala đang nằm nghỉ trên chiếc ghế dài, rồi để lại cậu một mình với nàng.

“Chẳng phải hôm qua ngươi đã đứng ở ngoài kia mà chào ta đó sao?” Kamala lên tiếng hỏi.

“Quả thực hôm qua tôi đã nhìn thấy và chào ngài.”

“Nhưng chẳng phải hôm qua ngươi để râu ria xồm xoàm, tóc tai dài thòng và đầu tóc vương đầy bụi bặm đó ư?”

“Ngài quan sát thật tinh tường, ngài đã nhìn thấy tất cả. Ngài đã nhìn thấy Siddhartha, con trai của một tu sĩ Bà-la-môn, kẻ đã rời bỏ mái tranh quê hương để trở thành một Samana, và đã làm một Samana suốt ba năm trời. Thế nhưng giờ đây, tôi đã rẽ khỏi con đường ấy để bước vào thành phố này, và người đầu tiên tôi gặp gỡ, ngay trước khi đặt chân vào cửa thành, chính là ngài. Để nói điều này với ngài, tôi đã tìm đến đây, hỡi Kamala! Ngài là người phụ nữ đầu tiên mà Siddhartha cất lời trò chuyện mà không cúi gằm mặt xuống đất. Sẽ chẳng bao giờ tôi còn cúi mặt nhìn đất mỗi khi bắt gặp một người phụ nữ đẹp nữa.”

Kamala mỉm cười, tay nghịch chiếc quạt lông công. Nàng hỏi: “Và chỉ để nói với ta điều này thôi mà Siddhartha đã tìm đến gặp ta sao?”

“Để nói điều này, và để cảm ơn ngài vì đã quá đỗi xinh đẹp. Và nếu ngài không phiền lòng, hỡi Kamala, tôi muốn ngài nhận lời làm bạn và là người thầy của tôi, bởi tôi vẫn chưa hề biết chút gì về thứ nghệ thuật mà ngài đã đạt đến đỉnh cao tinh hoa.”

Nghe vậy, Kamala bật cười lớn.

“Từ trước đến nay ta chưa từng gặp chuyện này, người bạn của ta ạ, có một vị Samana từ chốn rừng sâu tìm đến ta và muốn học hỏi từ ta! Từ trước đến nay chưa từng có chuyện một Samana tìm gặp ta với mái tóc dài cùng mảnh khố rách rưới cũ mèm! Có rất nhiều chàng trai trẻ tìm đến ta, trong đó cũng có cả những thiếu gia con nhà Bà-la-môn, nhưng họ đến trong những bộ y phục lộng lẫy, đi những đôi giày sang trọng, tóc ướp hương thơm và túi rủng rỉnh tiền bạc. Đó mới là những chàng trai hay tìm đến ta, hỡi vị Samana ạ.”

Siddhartha điềm tĩnh đáp: “Tôi đã bắt đầu học hỏi từ ngài rồi đấy thôi. Ngay từ ngày hôm qua, tôi đã học được rồi. Tôi đã cạo râu, đã chải tóc, và mái tóc cũng đã được xức dầu thơm. Chẳng còn thiếu mấy thứ nữa đâu, hỡi bậc tôn quý: y phục sang trọng, giày dép tinh xảo, và tiền bạc trong túi. Ngài nên biết rằng, Siddhartha đã tự đặt ra cho mình những mục tiêu còn khó khăn hơn những vụn vặt ấy, và cậu ấy đã đạt được chúng. Nào có lý nào tôi lại không thể đạt được mục tiêu mà tôi đã tự vạch ra ngày hôm qua: trở thành bạn của ngài và học hỏi từ ngài những hoan lạc ái ân! Ngài sẽ thấy tôi học rất nhanh thôi, Kamala ạ, tôi đã từng học qua những điều gian khổ hơn nhiều so với những gì ngài phải dạy tôi. Và giờ thì chúng ta hãy bắt đầu nhé: Ngài vẫn chưa hài lòng với Siddhartha trong hình hài này đúng không — có dầu thơm trên tóc, nhưng lại không y phục, chẳng giày dép, lại chẳng có lấy một xu dính túi?”

Vừa cười, Kamala vừa thốt lên: “Không, người bạn quý ạ, ta vẫn chưa hài lòng đâu. Y phục là thứ chàng ta bắt buộc phải có, những bộ cánh thật đẹp, và giày dép, những đôi giày thật xinh, cùng thật nhiều tiền bạc rủng rỉnh trong túi, và những món quà cống hiến cho Kamala. Giờ thì chàng đã rõ chưa, vị Samana đến từ rừng sâu? Đã ghi khắc lời ta chưa?”

“Vâng, tôi đã ghi khắc lời ngài rồi,” Siddhartha đáp. “Làm sao tôi có thể không ghi nhớ những lời cất lên từ một cái miệng như thế! Miệng ngài đẹp tựa trái quả sung vừa chín nứt, hỡi Kamala. Miệng tôi đây cũng đỏ thắm và tươi tắn chẳng kém, chắc chắn sẽ là một đôi xứng vừa lứa với ngài, rồi ngài sẽ thấy.—Nhưng hãy nói tôi nghe đi, Kamala xinh đẹp, chẳng lẽ ngài không hề sợ vị Samana từ chốn rừng sâu, kẻ tìm đến đây để học cách ái ân này hay sao?”

“Cớ gì mà ta phải sợ một vị Samana, một gã Samana ngốc nghếch từ chốn rừng hoang bước ra, quanh quẩn bên bầy chó rừng và đến giờ vẫn chưa biết phụ nữ là gì chứ?”

“Ồ, gã Samana ấy rất mạnh mẽ đấy, và hắn chẳng sợ bất cứ điều gì đâu. Hắn có thể ép buộc ngài đấy, cô gái đẹp ạ. Hắn có thể bắt cóc ngài. Hắn có thể làm tổn thương ngài.”

“Không đâu, hỡi Samana, ta không sợ điều đó chút nào. Đã có vị Samana hay tu sĩ Bà-la-môn nào từng lo sợ rằng sẽ có kẻ xông đến tước đoạt tri thức, lòng sùng tín tôn giáo hay chiều sâu tư duy của họ chưa? Không bao giờ, bởi những điều đó vốn dĩ thuộc về chính họ, và họ chỉ ban phát đi những gì họ sẵn lòng trao và cho bất cứ ai họ muốn trao tặng. Mọi chuyện cũng y như thế, hoàn toàn giống như thế đối với Kamala và những hoan lạc của ái tình. Miệng của Kamala đẹp và đỏ thắm đấy, nhưng ngươi cứ thử cưỡng ép hôn nó xem, trái ý Kamala xem, và ngươi sẽ chẳng thể nhận được dù chỉ một giọt ngọt ngào từ cái miệng vốn biết cách ban ơn vô vàn điều ngọt ngào này đâu! Ngươi học rất nhanh, Siddhartha, thế nên ngươi cũng phải khắc ghi điều này: tình yêu có thể lấy được bằng cách xin xốm, bằng cách mua chuộc, bằng cách đón nhận như một món quà, hay tình cờ nhặt được ngoài phố, nhưng tuyệt nhiên không thể cướp đoạt. Về điểm này, ngươi đã chọn lầm đường rồi đấy. Không, thật uổng phí biết bao nếu một chàng trai khôi ngô tuấn tú như ngươi lại muốn giải quyết mọi chuyện theo một phương thức sai lầm đến thế.”

Siddhartha mỉm cười cúi đầu chào. “Thật là uổng phí biết bao, Kamala ạ, ngài nói chí lý lắm! Thật là một sự uổng phí quá lớn. Không, tôi sẽ không để mất dù chỉ một giọt ngọt ngào từ đôi môi ngài, và ngài cũng chẳng mất gì từ môi tôi! Vậy là đã định đoạt: Siddhartha sẽ quay trở lại, ngay khi tôi có trong tay những thứ mình còn thiếu: y phục, giày dép, tiền bạc. Nhưng hãy nói đi, Kamala kiều diễm, chẳng lẽ ngài không thể ban cho tôi thêm một lời khuyên nhỏ nữa sao?”

“Một lời khuyên ư? Cớ sao lại không chứ? Ai mà lại nỡ từ chối ban lời khuyên cho một gã Samana nghèo hèn, vô tri vừa bước ra từ bầy chó rừng trong thâm sơn cùng cốc cơ chứ?”

“Kamala quý mến, vậy xin hãy chỉ đường cho tôi biết tôi nên đi đâu để tìm kiếm ba thứ ấy một cách nhanh chóng nhất?”

“Bạn tôi ơi, khối kẻ cũng đang muốn biết điều đó đấy. Ngươi phải làm những gì ngươi đã học và đi xin xốm tiền bạc, y phục lẫn giày dép để đổi lại. Chẳng có con đường nào khác để một kẻ nghèo kiếm ra tiền đâu. Thế ngươi có tài cán gì nào?”

“Tôi biết tư duy. Tôi biết chờ đợi. Tôi biết nhịn ăn.”

“Chỉ thế thôi sao?”

“Chỉ thế thôi. À mà vâng, tôi còn biết làm thơ nữa. Ngài có muốn thưởng cho tôi một nụ hôn để đổi lấy một bài thơ không?”

“Ta sẵn lòng, nếu bài thơ của ngươi lọt vào mắt xanh của ta. Tên của nó là gì nào?”

Siddhartha trầm ngâm suy nghĩ trong giây lát, rồi cất giọng ngâm lên những vần thơ sau:

Bước vào lùm cây râm mát, nàng Kamala kiều diễm,

Đứng ngay lối vào lùm cây là chàng Samana phong trần.

Ngước nhìn đóa sen nở rộ, kính cẩn cúi đầu,

Chàng trai chắp tay, mỉm cười Kamala cảm tạ.

Đẹp hơn vạn lần dâng lễ vật dâng thần linh,

Đẹp đẽ xiết bao khi dâng hiến dâng Kamala kiều diễm.

Kamala vỗ tay giòn giã, khiến những chiếc vòng vàng va vào nhau lanh lảnh.

“Những vần thơ của chàng thật hay, hỡi chàng Samana phong trần, và quả thực, ta chẳng hề mất mát gì khi ban tặng chàng một nụ hôn để đổi lấy chúng.”

Nàng dùng ánh mắt ra hiệu gọi cậu, cậu nghiêng đầu cho khuôn mặt chạm vào mặt nàng rồi áp môi mình lên cái miệng xinh đẹp tựa trái quả sung vừa chín nứt ấy. Kamala hôn cậu hồi lâu, và trong niềm kinh ngạc sâu sắc, Siddhartha cảm nhận được cách nàng truyền dạy, cảm nhận sự uyên thâm của nàng, cách nàng dẫn dắt, từ chối, mồi chài cậu, và rằng sau nụ hôn đầu tiên này sẽ còn là một chuỗi dài những nụ hôn có trật tự, được trau chuốt kỹ lưỡng, mỗi nụ hôn mang một vẻ khác biệt đang chờ đón cậu thụ hưởng. Thở dài một hơi thật sâu, cậu vẫn đứng lặng ở đó, trong khoảnh khắc ấy ngỡ ngàng như một đứa trẻ trước kho tàng kiến thức vô tận và bao điều đáng học hỏi đang phơi bày trước mắt.

“Những vần thơ của ngươi thật vô cùng tuyệt diệu,” Kamala thốt lên, “nếu ta giàu có, ta đã thưởng cho ngươi những nén vàng rồi. Nhưng sẽ khó cho ngươi lắm đấy nếu muốn kiếm nhiều tiền bằng thơ ca như thế. Bởi ngươi cần rất nhiều tiền, nếu muốn trở thành bạn của Kamala.”

“Cách ngài hôn mới điêu luyện làm sao, Kamala!” Siddhartha ngọng nghịu thốt lên.

“Đúng vậy, ta có tài năng ấy, thế nên ta chẳng hề thiếu thốn y phục, giày dép, vòng vàng và mọi thứ xa hoa xinh đẹp khác. Thế còn ngươi sẽ ra sao đây? Ngươi chẳng biết làm việc gì khác ngoài tư duy, nhịn ăn và làm thơ nữa hay sao?”

“Tôi cũng biết cả những bài ca tế lễ,” Siddhartha nói, “nhưng tôi không muốn xướng lên chúng nữa. Tôi cũng biết những câu thần chú, nhưng tôi không muốn cất lời chúng nữa. Tôi đã đọc qua kinh điển—”

“Thôi đủ rồi,” Kamala ngắt lời cậu. “Ngươi biết đọc chữ ư? Cả viết nữa chứ?”

“Tất nhiên, tôi biết chứ. Khối người cũng làm được điều đó.”

“Hầu hết mọi người thì không. Ta cũng chẳng biết đọc biết viết. Thật quá tốt khi ngươi biết đọc biết viết, vô cùng tốt đấy. Rồi ngươi sẽ thấy những câu thần chú ấy cũng có lúc hữu dụng cho mà xem.”

Đúng lúc đó, một nàng hầu chạy hộc tốc vào và thì thầm thứ gì đó vào tai nữ chủ nhân.

“Có khách đến tìm ta,” Kamala kêu lên. “Mau biến đi cho khuất mắt đi, Siddhartha, không ai được phép nhìn thấy ngươi ở trong này đâu, hãy nhớ lấy điều đó! Ngày mai ta sẽ gặp lại ngươi.”

Nhưng nàng ra lệnh cho cô hầu gái mang ban cho vị đạo sĩ Bà-la-môn những bộ y phục thượng hạng màu trắng. Vẫn chưa hoàn toàn hiểu chuyện gì đang xảy ra với mình, Siddhartha thấy bản thân bị cô hầu gái kéo đi, dẫn qua một lối tắt tránh đường chính để đến căn nhà trong vườn, được trao tặng những bộ y phục, được lùa qua những rặng cây bụi và được dặn dò khẩn khoản phải tìm cách chuồn khỏi khu lùm cây càng nhanh càng tốt mà không để ai trông thấy.

Vâng lời nàng, cậu ngoan ngoãn làm theo. Vốn đã quen sống chốn rừng rậm, cậu dễ dàng lẻn ra khỏi khu vườn và vượt qua hàng rào giậu mà chẳng gây ra một tiếng động nhỏ. Thảnh thơi, cậu quay trở lại thành phố, kẹp cuộn y phục dưới nách. Tại quán trọ dành cho lữ khách, cậu đứng thừ người ở cửa, không nói một lời xin ăn, và cũng chẳng hé răng khi nhận lấy một miếng bánh gạo. Có lẽ ngay từ ngày mai, cậu nghĩ, ta sẽ chẳng cần phải xin ai chút thức ăn nào nữa.

Bỗng nhiên, lòng tự ái bùng lên trong ngực cậu. Cậu không còn là một Samana nữa, việc đi xin ăn không còn phù hợp với cậu nữa rồi. Cậu ném chiếc bánh gạo cho một chú chó và chịu đói suốt cả ngày.

“Cuộc đời mà con người ta đang sống ở chốn này thật giản đơn,” Siddhartha thầm nghĩ. “Chẳng có chút khó khăn nào cả. Mọi thứ từng vô cùng khó khăn, nhọc nhằn, và rốt cuộc là tuyệt vọng xiết bao, khi ta còn là một Samana. Giờ đây, mọi thứ thật dễ dàng, dễ như bài học ái tình mà Kamala đang truyền dạy cho ta vậy. Ta cần y phục và tiền bạc, chẳng cần gì hơn; đó chỉ là những mục tiêu nhỏ nhoi, gần gũi, chẳng thể khiến ai phải mất ngủ vì chúng đâu.”

Cậu đã sớm dò ra cơ ngơi của Kamala trong thành phố từ trước, và ngày hôm sau, cậu tìm đến đó.

“Mọi chuyện đang tiến triển rất thuận lợi đấy,” nàng hồ hởi gọi vọng ra khi thấy cậu. “Họ đang đợi ngươi bên nhà Kamaswami, hắn là thương gia giàu có nhất trong thành phố này. Nếu hắn thích ngươi, hắn sẽ nhận ngươi vào làm việc. Hãy khôn ngoan vào đấy, hỡi chàng Samana phong trần. Ta đã sai người khác nói với hắn về ngươi rồi. Hãy cư xử nhã nhặn với hắn, hắn là kẻ có thế lực lớn. Nhưng đừng có quá khiêm nhường nhé! Ta không muốn ngươi làm đầy tớ cho hắn đâu, ngươi phải trở thành kẻ ngang hàng với hắn, bằng không ta sẽ chẳng buồn hài lòng về ngươi đâu. Kamaswami nay đã bắt đầu già cỗi và lười biếng rồi. Nếu hắn quý ngươi, hắn sẽ giao phó cho ngươi rất nhiều trọng trách.”

Siddhartha nói lời cảm ơn nàng và mỉm cười, và khi nàng phát hiện ra suốt ngày hôm qua lẫn hôm nay cậu chưa hề ăn gì, nàng liền sai người dọn bánh mì cùng trái cây ra thiết đãi cậu.

“Ngươi gặp may đấy,” nàng nói khi họ chia tay, “ta cứ liên tiếp mở ra cho ngươi cánh cửa này đến cánh cửa khác. Sao lại thế nhỉ? Chẳng lẽ ngươi có bùa phép gì sao?”

Siddhartha đáp: “Hôm qua, tôi đã nói với ngài rằng tôi biết tư duy, biết chờ đợi và biết nhịn ăn, nhưng ngài lại cho rằng những điều đó chẳng có tích sự gì. Thế nhưng chúng lại vô cùng hữu dụng cho rất nhiều việc đấy, Kamala ạ, rồi ngài sẽ thấy. Ngài sẽ thấy rằng những gã Samana ngốc nghếch ấy học được và có thể làm được rất nhiều điều hay ho trong rừng thẳm, thứ mà những kẻ như ngài chẳng tài nào làm nổi. Mới ngày hôm kia, tôi còn là một kẻ ăn mày đầu bù tóc rối, thế mà ngay hôm qua tôi đã hôn được Kamala, và chẳng bao lâu nữa tôi sẽ trở thành thương gia có trong tay tiền tài cùng tất cả những thứ mà ngài luôn đòi hỏi.”

“Thì đúng vậy,” nàng thừa nhận. “Nhưng nếu không có ta thì ngươi sẽ ra sao? Ngươi sẽ là cái thá gì, nếu Kamala không giúp đỡ ngươi?”

“Kamala quý mến,” Siddhartha nói, vươn người đứng thẳng lên hết chiều cao của mình, “khi tôi bước vào khu vườn của ngài, đó chính là bước đi đầu tiên của tôi. Đó là quyết tâm của tôi — học hỏi ái tình từ người phụ nữ đẹp nhất này. Kể từ khoảnh khắc tôi hạ quyết tâm ấy, tôi cũng biết rằng mình sẽ thực hiện được nó. Tôi biết ngài sẽ giúp tôi, ngay từ cái nhìn đầu tiên của ngài ở lối vào khu vườn tôi đã biết chắc điều đó rồi.”

“Nhưng lỡ như ta không sẵn lòng thì sao?”

“Ngài đã sẵn lòng. Hãy nhìn xem, Kamala này: Khi ngươi ném một hòn đá xuống nước, nó sẽ lao đi với tốc độ nhanh nhất thẳng xuống tận đáy nước. Mọi chuyện cũng diễn ra y như thế khi Siddhartha đã có một mục tiêu, một quyết tâm. Siddhartha chẳng làm gì cả, cậu ấy chờ đợi, tư duy, nhịn ăn, thế nhưng cậu ấy lướt qua mọi sự vật trên đời tựa như hòn đá xuyên qua làn nước, chẳng cần nhọc công làm gì, chẳng cần khua động; cậu ấy bị cuốn đi, tự buông thả chính mình. Mục tiêu thu hút cậu ấy, bởi cậu ấy không dung túng bất cứ điều gì lọt vào tâm can có thể cản trở mục tiêu đó. Đó là những gì Siddhartha đã học được chốn rừng sâu cùng các Samana. Đó là điều mà những kẻ ngu ngốc gọi là bùa phép và tưởng rằng nó được tạo ra bởi các thế lực tà thần. Chẳng có thế lực tà thần nào nhúng tay vào cả, chẳng có con quỷ nào trên đời đâu. Bất cứ ai cũng có thể làm phép, bất cứ ai cũng có thể đạt được mục tiêu của mình, miễn là họ biết tư duy, biết chờ đợi và biết nhịn ăn.”

Kamala chăm chú lắng nghe cậu. Nàng yêu giọng nói của cậu, yêu cả cái nhìn từ đôi mắt ấy.

“Có lẽ mọi chuyện đúng là như vậy,” nàng khẽ nói, “như lời chàng nói đấy, người bạn của tôi ạ. Nhưng có lẽ sự thật lại là thế này: rằng Siddhartha là một người đàn ông khôi ngô tuấn tú, rằng ánh mắt của chàng làm xiêu lòng phụ nữ, thế nên vận may mới tự tìm đến với chàng.”

Bằng một nụ hôn, Siddhartha cất lời từ biệt. “Tôi ước gì mọi chuyện đúng là như thế, hỡi người thầy của tôi; ước gì ánh mắt tôi sẽ làm ngài hài lòng, và ước gì vận may sẽ luôn hướng về phía tôi mà đến!”