Ngày đầu tiên của năm 2009, thầy Sasu gọi một cú điện thoại đánh thức tôi dậy. Thầy vui mừng khôn xiết thông báo rằng đã tìm được một đối tượng thích hợp cho bạn học của tôi, nam, đẹp trai, du học sinh về nước, thú vị, "nhưng", thầy Sasu khựng lại một nhịp, "có chút khuyết điểm". Hóa ra, "đối tượng thích hợp" từng yêu đương ở chốn đất khách quê người, "cho nên, có lẽ không còn là trai tân."

Giọng thầy Sasu đặc nghẹt giọng mũi, đầy vẻ áy náy.

Kết quả, hai người vẫn không vừa mắt nhau. Thầy Sasu lại cảm thấy, một khi đã nhúng tay vào chuyện này, thì phải chịu trách nhiệm đến cùng với cô gái nhà người ta (cho dù chỉ là duyên gặp gỡ một lần).

Thầy Sasu là một người theo lối cũ nhỉ.

Không chỉ theo lối cũ, thầy ấy còn mang đậm âm hưởng chủ đề chính.

Năm 2007, lần đầu tiên gặp mặt, tôi đã nói, "Thực ra, những gì anh viết đều mang âm hưởng chủ đề chính", thầy Sasu trừng trố đôi mắt, hỏi vặn lại tôi, chủ đề chính thì có gì không tốt? Chủ đề chính chân chính vĩnh viễn không bao giờ lỗi thời.

Vô số người đã hỏi vô số lần về ý nghĩa bút danh của thầy, thầy nói, sống lâu ở nước ngoài, luôn cảm thấy người Trung Quốc giống như cỏ vậy, không nơi nương tựa, chọn "Sasu", bởi vì chúng đều có bộ thảo. Ban đầu thầy viết lách chẳng qua chỉ muốn kể cho thế hệ trôi dạt thứ hai, thứ ba ở hải ngoại nghe một số câu chuyện quê hương. Có lần, làm chương trình ở đài truyền hình, thầy biểu diễn tại chỗ tuyệt kỹ – dùng mấy tờ giấy tạo ra một chiếc chiến hạm, thầy nói, thầy thích tàu thuyền, ở nước ngoài lại càng thích đặc biệt, bởi vì tàu thuyền khiến thầy nghĩ đến việc được về nhà.

Những mảnh ghép rời rạc, ngẫu nhiên tùy tiện này, khiến tôi tin chắc rằng đó là sự bộc lộ tình cảm chân thật. Sau Thế vận hội, thầy Sasu hồi tưởng lại với tôi cảnh tượng bảo vệ ngọn lửa thiêng Olympic trên đường phố Osaka – thầy cùng rất nhiều đồng bào kề vai sát cánh, mặt hướng về phía mưa, miệng cất cao quốc ca. Thầy nói, thầy đã rơi nước mắt. Trong lúc nói cười, tình hình lúc đó như bày ngay trước mắt, tôi không thể nào không bị lay động.

Bởi vì là tình cảm chân thật bộc lộ, cho nên văn phong không hoa mỹ, nhưng cũng đủ để làm rung động lòng người.

Thầy viết về "Đôi mắt của Trung Quốc" Chương Chiếu Chỉ (nghiên cứu viên Viện sở hệ thống Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, chuyên gia thuật toán mật mã xuất sắc nhất nước ta), viết về việc con gái của ông Chương là người mù, đoạn cuối liên tiếp viết ba chữ "Con bé không nhìn thấy", cuối cùng lại bổ sung thêm một câu "Con gái của đôi mắt Trung Quốc, con bé không nhìn thấy", khiến người ta đọc không nỡ đọc tiếp. Rất nhiều ngày sau, trong một quán ăn nhỏ ở Đông Tứ, thầy Sasu nói với tôi về cuốn "Kinh thành thập án" mà thầy đang viết, thầy vừa nói vừa múa tay múa đũa, chẳng màng nhặt lên; khi thầy nhắc đến việc một vị cảnh sát nào đó bị buộc phải rời khỏi chức vụ, cấp trên vì thế mà gỡ bỏ quân hàm, huy hiệu cảnh sát cho người đó, thế nhưng lại "bộp" một tiếng giơ tay chào một cái, viên cảnh sát bật khóc, trong mắt thầy Sasu cũng lấp lánh ánh lệ...

Thầy Sasu mang âm hưởng chủ đề chính khi quan tâm đến một vấn đề nào đó, thường mang theo chiếc camera mang phong cách diễn nghĩa.

Ví dụ như, một bàn người đang ăn cơm, nhắc đến một nhà xuất bản nổi tiếng nào đó ở kinh thành, mọi người đều quan tâm đến tác phẩm, thế nhưng thầy Sasu lại xem vào, "Ồ, hắn ta! Bát cực quyền luyện rất khá!" rồi sau đó lại bổ sung thêm, ai ai là danh y của viện Hòa Bình. Điều thầy muốn nói không phải là y thuật của người ta, mà là danh y đó "khi tan ca đêm có tuyệt kỹ chống dê xồm – trong tay áo giấu xích sắt, là võ công gia truyền mấy đời."

Có một dạo, tôi quay lại Đại học Nhân Dân, luôn cảm thấy trong khuôn viên trường thấp thoáng có cao thủ võ lâm, thầy Sasu từng viết giáo sư Hoàng khoa nào đó biết chiêu "đảo thát ngoa"; tiên sinh Sử khoa nào đó mỗi ngày đều luyện đao trong rừng, con gái của ông ấy múa một cặp Nga Mi thích điêu luyện...

Thế giới thấp thoáng bóng dáng võ lâm, chính là giang hồ mà thầy Sasu nỗ lực phục nguyên.

Giang hồ ấy thuộc về nghệ thuật bình thư, ai ai cũng có truyền kỳ, chuyện gì cũng có thể diễn nghĩa; giang hồ ấy có công phu, có hiệp, có đạo, có phỉ, có quan thanh chính, có kẻ gian, anh hùng phần lớn xuất thân từ chốn cùng đinh; giang hồ ấy mang dấu vết của Thất hiệp ngũ nghĩa, Phách án kinh kỳ, Lưu Lương anh hùng truyện, Thiết đạo du kích đội; có nhân nghĩa lễ trí tín truyền thống nhất, làm việc gì cũng nói chuyện lương tâm; bách tính có trí tuệ, tình cảm phác thảo nhất; bộ khoái có thủ ốc nghề nghiệp đơn giản nhất – trừ gian diệt bạo... Giang hồ ấy trong đại biến loạn, quốc phá sơn hà còn, vì tôn nghiêm người dân sẵn sàng trả giá tất cả.

Thầy Sasu chỉ là điểm cắt ngang khác với người khác, thực ra, thầy cũng chỉ có một chiêu – tìm ra điểm mang ý cười nhất trong những con người bình thường, việc làm bình thường, sau đó kể lể chuyện này chuyện kia, cuối cùng đều quy tụ về giang hồ mà thầy hằng nỗ lực phục nguyên.

Tôi đoán, đó chính là Trung Quốc đáng yêu trong lòng thầy...

Lâm Đặc Đặc