Orbahôxa ngày 12 tháng tư

“Ba kính yêu! Xin ba tha lỗi cho con, vì đây là lần đầu tiên con không vâng lời ba khuyên bảo rời khỏi nơi này, và từ bỏ ý định của con. Lời khuyên bảo và cũng là đòi hỏi của ba đích thực là của một người cha rất tốt và trung thực. Thái độ bướng bỉnh ngoan cố của con đúng là tính chất của đứa con gàn dở, nhưng vì có một việc không bình thường xảy ra với con, nên tính chất bướng bỉnh và danh dự đã kết lại và hòa vào nhau đến mức mà chỉ có ý tự nhủ mình nên nhân nhượng cũng làm cho con thấy xấu hổ. Con đã đổi thay quá nhiều. Con chưa hề biết tới những cơn tức giận điên cuồng hiện đang thiêu đốt con. Trước

Theo điển tích, kiểm sát viên La mã Pilatô đã nộp Giêxu cho người Do thái mặc dù biết rõ Giêxu không có tội gì cả. Để tỏ cho người Do thái hiểu là mình trút trách nhiệm cho họ, Pilatô bảo họ mang nước đến, và rửa tay.

đây, con cười khinh mọi hành vi quá khích của những người nóng nảy hung hăng cũng như những hành vi tàn bạo của những kẻ bất lương. Nhưng giờ đây những hiện tượng ấy không còn làm cho con ngạc nhiên nữa, bởi vì con tự nhận thấy ngay chính con trong từng giờ, từng phút cũng có khả năng làm những việc độc ác kinh khủng. Con có thể bày tỏ với ba giống như người ta dễ dàng giãi bày với Chúa và tự vấn lương tâm của mình. Con có thể nói với ba, con là một đứa khốn khổ, bởi vì chỉ có kẻ khốn khổ mới thiếu sức mạnh tinh thần để chống lại bản thân, uốn nắn những đam mê, ngăn chặn những cuồng vọng, và đặt cuộc đời vào trong chế độ khắc nghiệt của lương tri. Con đã thiếu sự trọn vẹn của một tín đồ ngoan đạo để tự kiềm chế khi bị xúc phạm nhục nhã, trong lúc phẩm chất của con cao đẹp hơn hẳn những kẻ thù đã xúc phạm con. Con đã yếu đuối buông thả mình trong cơn tức giận điên cuồng, con đã tự hạ mình xuống ngang hàng với những kẻ gièm pha phỉ báng bôi nhọ con. Con đã trả đũa chúng cũng bằng những đòn như chúng đã dùng, và cố tìm mọi cách làm cho chúng nhầm lẫn lung tung bằng những biện pháp của chính bọn bỉ ổi ấy. Con rất tiếc là ba không ở bên con, để lôi kéo con ra khỏi con đường này! Giờ thì đã quá muộn rồi. Những ước mong đang thôi thúc, đang nóng nảy gào thét đòi hỏi, và đang quằn quại trong một cơn khát tinh thần khủng khiếp. Con đã mệt nhoài, kiệt sức. Con không thể quên được điều mà ba đã nhiều lần nói với con là những cơn tức giận có thể dẫn tới những tai họa ghê gớm nhất, bởi vì tính nết của chúng ta đột nhiên thay đổi, có thể gây ra những hành động tàn ác và thúc đẩy chúng ta đi vào con đường tội lỗi.

“Nhưng đây không phải chỉ là những cơn tức giận mà là một tình cảm mạnh mẽ và tràn lan đã xô đẩy con đến tình trạng này: tình yêu của con đối với Rôxariô thắm thiết mà cơ hội duy nhất đã qua rồi.

Và, đúng là tình yêu, chứ không phải là lòng đam mê đã khiến con bất chấp những cơn tam bành và những mưu kế của bà em gái ghê gớm của ba, bởi vì em Rôxariô đáng thương bị giằng xé giữa tình yêu tha thiết và bà mẹ khắc nghiệt, hiện nay là một trong những người bất hạnh nhất trên trái đất này. Chúng con yêu nhau như thế, chẳng lẽ con lại không có quyền đưa em ra khỏi cửa nhà em, khi con có thể làm thế được bằng cách dựa vào luật lệ trong chế độ hợp pháp, và sử dụng vũ lực khi nào luật pháp không còn hiệu lực đối với con nữa? Con nghĩ rằng nếp sống thận trọng đến mức khắt khe về luân lý của ba sẽ không giải đáp được một cách xác đáng đề nghị này đâu. Con không còn là người có khuôn phép, lương tâm trong sáng, với tính chính xác của một bản luận án khoa học. Con không còn là người mà một nền giáo dục hầu như hoàn hảo đã tạo nên những tình cảm bình dị, điều hòa một cách lạ lùng.

Giờ đây chỉ một bước, con đã dấn thân vào địa hạt không bình thường của bất công và tàn nhẫn. Xin ba hãy sẵn sàng nghe những việc man rợ mà chính con đã nhúng tay vào. Con sẽ báo với ba những việc vi phạm mà con sẽ làm.

“Dẫu con đã thú nhận những tội lỗi của con, con vẫn có trách nhiệm về những sự việc nghiêm trọng đã và sẽ xảy ra, bởi vì mặc dù luân lý thế nào đi nữa cũng không thể đổ tất cả trách nhiệm lên đầu bà em gái của ba được. Trách nhiệm của bà Perfêcta thật là trọng đại. Còn trách nhiệm mở rộng tội lỗi của con thì thế nào? Ôi, ba kính yêu của con, xin ba đừng tin một điều gì mà ba nghe được về con, ba chỉ tin những gì mà con bộc lộ với ba. Nếu người ta nói rằng con đã phạm vào những điều đê mạt thì ba cứ coi là họ bịa đặt vu khống. Con không thể nào phê phán được chính mình trong tình trạng bối rối của con lúc này, nhưng con dám đoan chắc với ba là con không hề cố ý gây rối ren bê bối. Ba biết rất rõ một khát vọng được vun đắp trong những tình huống ngang trái mỗi lúc một thêm khủng khiếp thì sẽ dẫn tới đâu.

“Nỗi cay đắng thấm thía hơn cả của đời con là đã sử dụng những thủ đoạn bịa đặt gian trá và lừa dối hèn hạ. Vốn là người trung thực, chính trực, con đã để mất con người của chính mình... Nhưng phải chăng đó là tính chất hư hỏng đốn mạt lớn nhất mà tâm hồn con người có thể phạm phải? Lúc này là lúc mới bắt đầu, hay đã đến lúc kết thúc? Con chẳng hiểu gì hết. Nếu Rôxariô, với bàn tay thiên thần của em, không kéo nổi con ra khỏi cái địa ngục của lương tâm con, thì con mong ba đến đây để cứu con ra. Rôxariô thật là một thiên thần đang đau khổ vì con, và đã dạy cho con bao nhiêu điều trước đây con chưa hề biết. “Xin ba đừng lấy làm lạ về những điều con viết cho ba không ăn nhập gì với nhau. Những tình cảm khác nhau như thiêu đốt con. Có lúc những ý nghĩ chân chính thật sự xứng đáng với tâm hồn con lại trỗi dậy. Nhưng cũng có lúc con lại rơi vào một tình trạng suy nhược thảm hại, và con lại nhớ đến những con người yếu ớt và hèn nhát mà ba thường vẽ cho con thấy rõ phẩm chất đê tiện của họ bằng những màu sắc sinh động để cho con khinh ghét. Hiện giờ con đang ở trong tình cảnh như thế con đã sẵn sàng làm cả việc xấu lẫn việc tốt. Con cầu xin Chúa hãy thương con. Con đã hiểu thế nào là cầu nguyện, những lời cầu khẩn thiết tha có suy xét kỹ và rất riêng tư không thể nào phù hợp điều hòa được với những lời van xin công thức đã học thuộc lòng, tâm hồn mở rộng dàn trải ra đến mức có thể dám dò tìm cội nguồn của nó. Sự ăn năn sám hối là mâu thuẫn của một linh hồn khép kín và ẩn giấu với ý muốn kỳ cục nực cười là không ai nhìn thấy được. Ba đã dạy cho con bao nhiêu điều hay lẽ phải, lúc này con đang thực tập, như bọn kỹ sư chúng con thường nói, con đang nghiên cứu trên thực địa, và những hiểu biết của con sẽ phát triển và khẳng định. Giờ đây, con nghĩ rằng ba không cho con là quá xấu xa độc ác như chính con nghĩ, có phải thế không ba?

“Con vội kết thúc lá thư này. Con cần phải nhờ mấy người lính có việc đi ra ga Vidaôrenđa gửi hộ, chứ không thể nào tin vào loại người đưa thư ở đây được…”

Ngày 14 tháng tư

“Thưa ba kính yêu, ba sẽ vui lòng đôi chút nếu con có thể làm cho ba hiểu được những người ở cái thị xã này nghĩ gì. Xin ba biết cho là hầu hết những người ở địa phương này đã vũ trang nổi dậy bạo động. Đó là sự kiện đã lường thấy trước, và các nhà chính trị đã sai lầm nếu họ nghĩ đó chỉ là sự việc xẩy ra trong một vài ngày. Mối hằn thù của người Orbahôxa đối với chúng ta và chống lại chính phủ đã có sẵn trong tâm trí của họ cũng như lòng tín ngưỡng. Con xin nói cụ thể vấn đề riêng biệt của con đối với cô con. Đây là một việc hiếm có kỳ lạ, bởi vì bà ấy mang nặng tính chất phong kiến trong xương tủy, cứ tưởng tượng ra là con sẽ tấn công vào nhà bà, để cướp đoạt con gái bà, như những lãnh chúa thời Trung cổ tấn công vào thành lũy địch, và tàn sát hủy diệt tất cả, bất chấp luật lệ phong tục. Xin ba chớ cười, vì đó là sự thật. Đó là ý nghĩ của những người ở đây. Xin ba tha lỗi nếu con nói với ba là ở đây người ta coi con như một tên quỷ sứ, như một loại vua Môrô dị giáo, và những binh sĩ mà con quen biết ở đây đều đáng bị khinh ghét. Từ trong nhà bà Perfêcta luôn luôn lan tràn ra những tin tức: con và binh sĩ cấu kết với nhau chống lại nhà thờ, tước đoạt các kho tàng, phá hoại tín ngưỡng và bắt con gái của thị xã Orbahôxa này. Rõ ràng bà em gái của ba tin một cách mù quáng là con sẽ tấn công vào nhà bà, và không nghi ngờ gì là ở đằng sau cửa ra vào nhà bà đã có một vài công sự phòng ngự...

“Đúng thế, không thể nào khác được. Ở đây, người ta có những quan niệm thật lỗi thời về xã hội, về tôn giáo, về Nhà nước và về quyền sở hữu. Lòng cuồng tín đã đẩy họ đi đến dùng bạo lực, để chống lại Chính phủ, để bảo vệ một tín ngưỡng mà chẳng ai đụng chạm đến và chính họ cũng chẳng hề có. Họ chỉ làm sống lại những tàn tích phong kiến, giải quyết những vấn đề của riêng họ bằng vũ lực tàn bạo, bằng máu và lửa, và chặt cổ tất cả những ai không suy nghĩ như họ. Họ tưởng rằng trên đời này không có ai sử dụng những phương kế khác chăng.

“Con hoàn toàn không có ý định gây ra những vụ rắc rối ở trong nhà đó. Con đang cố gắng tìm cách tránh một vài điều rầy rà, vì bà ấy không chịu buông tha những người hàng xóm khác. Do tình bạn của con đối với thiếu tướng Batada nên người ta chưa thi hành lệnh buộc bà ta phải đệ trình danh sách tất cả những người đàn ông trước đây phục dịch trong nhà bà nay đã đi theo bọn bạo loạn. Và tuy người ta có vào khám xét nhà bà cũng chỉ là chiếu lệ. Và tuy họ có tước vũ khí của sáu tên trong nhà bà thì bà lại giao cho chúng nhiều hơn, nhưng họ vẫn làm ngơ. Như vậy là ba đã thấy được lòng hận thù của con đối với bà đã giảm đến đâu rồi.

“Đúng là con có sự ủng bộ của những người chỉ huy quân đội, nhưng con chỉ dựa vào họ để khỏi bị những kẻ căm tức con ở đây thóa mạ và hành hạ mà thôi. Khả năng thành công của con lúc này là do những nhà chức trách mới được người chỉ huy quân đội bổ nhiệm, đều là bạn của con. Nhờ sức mạnh tinh thần của con, con đã nắm được họ, và làm cho họ nể. Nhưng con không biết sẽ ra sao trong trường hợp con phạm phải một hành động sơ xuất nào đó. Nhưng xin ba đừng ngại, vì vụ tiến công và chiếm đóng căn nhà ấy chỉ là mối bận tâm viển vông của bà em gái ba mà thôi. Sự tình cờ may mắn đã đặt con ở một thế có lợi. Mối căm giận của con, niềm khát vọng nóng bỏng của con sẽ thúc đẩy con tận dụng cơ hội này. Con chưa biết là con sẽ đi đến đâu”;

Ngày 17 tháng tư

“Thư của ba đã an ủi con rất nhiều. Thưa ba vâng, con có thể đạt được mục đích của mình bằng cách sử dụng các biện pháp luật lệ hoàn toàn có hiệu lực cho việc này. Con đã hỏi ý kiến các nhà chức trách ở đây, và mọi người đều xác nhận điều ba đã chỉ cho con. Con rất vui lòng. Vì con đã tin vào tâm trí em Rôxariô tư tưởng bất phục tùng mà chí ít cũng được những luật lệ xã hội bảo vệ. Con sẽ làm theo điều ba chỉ bảo, nghĩa là từ chối sự cộng tác có phần nào lệch lạc của Pinxôn, rời bỏ sự ủng hộ đáng sợ mà con đã gây dựng được với các binh sĩ, thôi không huênh hoang khoác lác về sức mạnh của họ nữa, chấm dứt các hành động phiêu lưu, và khi có thời cơ thích hợp con sẽ hành động một cách bình tĩnh khôn ngoan và hết sức nhẹ nhàng. Đúng, làm như vậy tốt hơn. Việc kết bè nửa thật nửa đùa của con với quân đội chỉ có mục đích là tự đặt mình vào trong sự bảo vệ, chống lại những hành vi tàn bạo của những người Orbahôxa, những tôi tớ và thuộc hạ của bà cô mà thôi. Ngoài ra, bao giờ con cũng bác bỏ ý kiến mà ta thường gọi là sự can thiệp vũ trang.

“Anh bạn vẫn giúp đỡ con đã phải ra khỏi nhà này nhưng con không hoàn toàn mất hết tin tức với em con. Cô bé đáng thương ấy đã biểu thị tinh thần dũng cảm đặc biệt trong nỗi đau khổ của mình, và hoàn toàn nghe theo con.

“Xin ba chớ quan tâm đến sự an nguy của riêng con. Phần con, con chả có gì phải sợ hãi cả, và con rất yên tâm”.

Ngày 20 tháng tư

“Hôm nay, con không thể viết quá vài dòng. Con đang có nhiều việc cần phải làm. Mọi sự sẽ kết thúc trong vòng mấy hôm. Ba đừng gửi thư đến cái xó xỉnh này cho con nữa. Ba sẽ sớm được vui mừng ôm đứa con của ba”.

PÊPÊ