Cuộc cãi cọ đáng tiếc ấy xảy ra hôm trước thì ngày hôm sau tất cả Orbahôxa từ nhà này sang nhà khác, từ khu vực này đến khu vực khác, từ nhà Du hí đến hiệu thuốc tây, và từ công viên Lax Đexcalxax đến cửa ô Baidêhôx lan tràn những lời đồn đại về Pêpê Rây và tư cách của anh ta. Tất cả mọi người ai cũng nhắc đến, và những lời bình phẩm thật là nhiều mà nếu ông Cagiêtanô thu nhập và tập hợp lại thì sẽ có một kho tàng phong phú về tính tình dễ dãi, rộng lượng, và nếp sống phóng khoáng của dân xứ Orbahôxa. Trong rất nhiều loại tin đồn ấy, có một số đã thành bài bản nổi bật, và một trong số đó là:
“Anh chàng kỹ sư phát khùng lên vì bà Perfêcta đã từ chối không gả cô Rôxariô cho một người vô thần. Anh ta đã giơ tay lên tát bà cô ruột.”
Lúc này, Pêpê Rây đang ở trọ lại nhà bà quả phụ Cuxcô, một cái chuồng nhốt ngựa như người thời nay vẫn nói, không phải là nó đã đạt mức tương tự mà còn thấp hơn mức tối thiểu của những thời kỳ xa xưa đất nước lạc hậu. Trung tá Pinxôn đến thăm anh luôn, để trao đổi, thỏa thuận với anh trong việc giúp anh điều khiển và giải quyết những mối rắc rối một cách trôi chảy và có hiệu lực. Mỗi lúc anh ta lại nảy ra những mưu mẹo mới khôn láu và ranh mãnh, rồi lập tức biến những ý nghĩ ấy thành hành động một cách rất khoái trá, mặc dù anh ta vẫn thường nhắc nhở bạn.
- Pêpê thân mến, cái vai hề mà mình đang đóng không phải là xuất sắc lắm đâu. Nhưng để cho thị xã Orbahôxa và dân chúng ở đây tức nổ ruột, mình sẽ đi bằng cả bốn chân.
Chúng tôi không biết chàng võ quan láu cá này, một tay sành sỏi trong đời về những mánh khóe mưu mẹo, đã dùng những thuật khôn khéo gì, nhưng rõ ràng là chỉ ba ngày sau khi đến ở nhà bà Perfêcta anh ta đã chiếm được cảm tình của cả nhà. Cách cư xử của anh làm cho bà chủ nhà hài lòng. Bà không thể không xúc động khi nghe những lời anh ta tâng bốc nề nếp mực thước trong gia đình, lòng quảng đại, tình thương người, và vẻ lộng lẫy đáng kính của bà. Đối với ông thầy tu Inôxenxiô thì anh ta đã thân đến mức chia đôi cái kẹo. Cả bà phú hào lẫn ông cố đạo rửa tội không ai cản trở anh nói chuyện với Rôxariô. (Họ đã để cho cô gái được tự do sau khi thằng anh họ dã man ra khỏi nhà). Với cách xã giao rất tinh tế, lịch thiệp và những lời tán dương ý nhị rất khôn khéo, anh đã chiếm được lòng tin từ ông tuyệt đối và tình thân thiết của mọi người trong gia đình bà Perfêcta đê Pôlentinôx. Nhưng đối tượng chinh phục chính của anh là một cô hầu tên là Librađa mà anh đã “quyến rũ” (theo nghĩa bóng) để cô chuyển giúp những lời nhắn nhủ và những mảnh giấy gửi Rôxariô mà anh giả vờ say đắm... Cô hầu Librađa không cưỡng nổi những cách mua chuộc bằng lời lẽ rất đáng yêu cùng với vô số tiền bạc, bởi vì cô ta hoàn toàn không biết những mảnh giấy nhắn tin ấy từ đâu đến và ý nghĩa thực sự của những cái tổ sâu kèn ấy... Nếu cô biết rằng đó là những trò quỷ quái mới của cậu Hôxê đê Rây thì tuy rất quý cậu ta, cô cũng không bao giờ phản bội bà chủ, dù cậu ta có tặng cô tất cả tiền bạc trên thế gian này.
Một hôm, cả bà phú hào Perfêcta, ông cố đạo rửa tội Inôxenxiô, anh thày cãi Haxintô và trung tá khinh kỵ Pinxôn kéo nhau ra vườn chơi. Họ nói chuyện với nhau về binh lính và nhiệm vụ của họ ở Orbahôxa. Thế là ngài cố đạo rửa tội thấy ngay đề tài để lên án tính chất độc tài tàn bạo của chính phủ, và không biết gọi Pêpê Rây bằng cái tên gì cho thỏa đáng.
- Hắn vẫn còn ở ngoài quán trọ - Anh thày cãi lên tiếng. - Hôm qua cháu vừa gặp hắn, hắn gửi lời hỏi thăm bà, thưa bà Perfêcta.
- Cháu đã gặp cái thằng ngạo mạn, đểu cáng, hỗn láo ấy à?... A, ông Pinxôn, xin ông đừng lấy làm lạ là tôi đã dùng lời lẽ đó để gọi đứa cháu ruột của tôi… ông đã biết rồi đấy... cái thằng công tử bột đã ở trong căn phòng hiện nay ông đang ở đấy, ông Pinxôn ạ.
- Vâng… vâng... tôi biết hắn... Tôi không có quan hệ với hắn, nhưng tôi đã biết tiếng hắn và đã nhìn thấy hắn. Hắn là bạn thân của ngài thiếu tướng chỉ huy lữ đoàn chúng tôi đấy...
- Bạn thân của lữ đoàn trưởng à?
- Vâng, thưa bà, hắn là bạn rất thân của chỉ huy lữ đoàn đã tiến vào vùng này, và rải quân đóng ở khắp các làng mạc đấy ạ.
- Hiện ông ấy ở đâu? - Bà chủ nhà hỏi.
- Ở ngay thị xã Orbahôxa này đấy ạ.
- Có lẽ ông ta ở nhà bà Pôlaviôha - Haxintô nhận định.
- Ông cháu ruột của bà - Pinxôn nói tiếp - và ngài thiếu tướng lữ đoàn trưởng Batada là bạn thân. Họ quý mến nhau như ruột thịt. Lúc nào tôi cũng thấy họ đi với nhau trên các đường phố thị xã.
- Thế thì, ông bạn trẻ thân mến, tôi đã có ấn tượng xấu về ngài chỉ huy của ông rồi đấy. - Bà Perfêcta đáp lời.
- Ông ấy là... là một người không may - Pinxôn nói bằng một giọng, vì kính nể, không dám dùng những tiếng nặng nề.
- Thế là may cho nó lắm đấy, thưa ông Pinxôn, nhờ danh dự của ông mà nó đã được cứu vãn nhiều lắm đấy - Bà chủ nhà khẳng định - Không thể phủ nhận là trong quân đội Tây Ban Nha có nhiều loại người...
- Ngài thiếu tướng lữ đoàn trưởng của chúng tôi là một nhà quân sự tuyệt vời trước khi ngài theo thuyết thông linh.
- Thuyết thông linh?
- Đó là một giáo phái dùng chân bàn để triệu tà ma quỷ quái!... - Lão cố đạo vừa cười vừa nói.
- Vì tò mò, chỉ vì tò mò thôi - Anh thày cãi Haxintô nói dằn giọng với một vẻ khoa trương lộ liễu - tôi đã gửi nhờ người mua hộ ở Madrit tác phẩm của Adan Cađec. Cần phải biết mọi học thuyết.
- Nhưng có những chuyện lăng nhăng vớ vẩn ấy thật à?... Giêxuma, lạy chúa tôi! Ông Pinxôn, xin ông nói cho tôi biết, thằng cháu tôi cũng ở trong cái “giáo phái chân ghế” ấy à?
- Hình như chính anh ta là người đã thuyết phục ngài thiếu tướng Batada dũng cảm của chúng tôi vào đấy.
- Nhưng, Giêxuma, lạy chúa tôi!
- Đúng thế đấy, khi cậu ta thích - Lão thày tu Inôxenxiô nói, vẫn không nhịn được cười - Cậu ta sẽ nói chuyện với Xôkrat, với Xan Pablô, với Xervantêx, với Đêcác, giống như lúc này tôi bảo cô Librađa cho tôi xin que diêm ấy mà. Tội nghiệp cậu Đê Ray! Đúng như tôi đã nói là cái đầu ấy không được khỏe khoắn mà.
- Ngoài chuyện đó - Pinxôn lại nói - ngài thiếu tướng của chúng tôi là một vị tướng lĩnh có tài. Nếu có chút khuyết điểm nào đó thì là do ngài quá cứng nhắc. Ngài răm rắp chấp hành các mệnh lệnh của chính phủ. Nếu mà ở đây người ta chống lại ngài thì ngài có thể san phẳng cái thị xã Orbahôxa này. Đúng thế, tôi xin báo trước để các vị coi chừng, giữ gìn cẩn thận...
- Nhưng con quỷ ấy dám chặt đầu tất cả chúng ta ư? Ôi chao, thưa cha Inôxenxiô, binh lính đến đây làm cho tôi nhớ lại điều tôi đã đọc về cảnh ngộ những tín đồ tử vì đạo khi một lãnh sự chấp chính La Mã đến một thị xã của những người theo đạo Gia tô...
Sự so sánh không thể nào hoàn toàn giống được - Lão cố đạo nói, mắt ngước nhìn viên sĩ quan qua bên trên gọng kính.
- Điều này hơi buồn, nhưng vì là sự thật nên cần phải báo cho các vị hay - Pinxôn cởi mở nói - Giờ đây, thưa các vị, các vị đang thuộc về chúng tôi...
- Các nhà chức trách trong thị xã này - Haxintô phản đối - vẫn còn hoạt động tốt mà.
- Tôi nghĩ rằng anh đã nhầm rồi đấy - Viên sĩ quan trả lời - ông thị trưởng của Orbahôxa mới bị cách chức trước đây một giờ đồng hồ.
- Do ngài tỉnh trưởng ư?
- Ông tỉnh trưởng cũng đã bị thay thế bằng một phái viên chính phủ có lẽ đã đến Orbahôxa sáng sớm hôm nay. Hôm nay, tất cả các tòa thị chính đều bị đình chỉ công vụ. Ngài bộ trưởng đã ra lệnh như thế, bởi vì không hiểu vì lý do gì, ngài sợ là họ sẽ không ủng hộ chính quyền trung ương.
- Được rồi, hiểu rõ rồi - Lão cố đạo lẩm bẩm, lông mày nhíu lại và môi dưới trề ra.
Bà Perfêcta lặng người tư lự.
- Và một số quan tòa ở các tòa án địa phương cũng bị bãi chức, trong đó có ông chánh án của Orbahôxa...
- Ngài chánh án Pêrikitô ư? Ngài Pôrikitô không còn là chánh án nữa ư? - Bà Perfêcta kêu lên với giọng nói và cử chỉ giống như những người bị rắn độc cắn.
- Người hôm qua là chánh án Orbahôxa, hôm nay không còn là chánh án nữa - Pinxôn nói - Ngày mai một người mới sẽ đến đây.
- Một người lạ!
- Một người không quen biết!
- Có thể là một tên láu cá, lừa đảo... Ngài chánh án cũ thật là liêm chính - Bà chủ nhà lo lắng nói - không khi nào tôi yêu cầu ngài một việc gì mà ngài lại từ chối cả. Thế ông có biết ai sẽ là thị trưởng mới ở đây không?
- Nghe nói là một Corêhiđôr [1].
- Thôi, ông cứ nói ngay là có Nạn Hồng Thủy, ví chúng tôi thế là hết - lão cố đạo thở dài và đứng lên.
- Thế có nghĩa là chúng tôi phải nhờ cậy vào sự che chở của ngài thiếu tướng ư?
- Chỉ trong một vài ngày thôi, không hơn không kém. Xin các vị đừng nổi cáu với tôi. Mặc dù tôi mang quân phục, tôi là kẻ thù của chủ nghĩa quân phiệt. Nhưng người ta phái chúng tôi đi đánh nhau, và chúng tôi phải đánh. Chẳng có nghề nào đê tiện hơn cái nghề của chúng tôi...
- Đúng thế đấy, đúng là như vậy đấy - Bà chủ nhà nói, không giấu nổi cơn tức giận - Đúng như chính ông đã tự thú nhận đấy... Thế là không có thị trưởng, cũng chẳng có chánh án…
- Cũng không có cả tỉnh trưởng...
- Họ hãy tước luôn cả ngài Giám mục của chúng tôi, và thay vào đó một chú tiểu đồng trợ tế.
- Chỉ còn thiếu nước ấy... Nếu ở đây người ta để cho họ làm… - Ông cố đạo lẩm bẩm, mắt nhìn xuống... - Thì họ chẳng từ bất cứ việc gì đâu.
- Mọi sự là do họ sợ sẽ có bạo loạn ở Orbahôxa - Bà chủ nhà chắp hai bàn tay lại, và vái dài từ cằm đến đầu gối - Thật thà mà nói, ông Pinxôn ạ, tôi không hiểu làm sao mà đến đá cũng nổi dậy. Tôi không có ý gì xấu đối với ông, nhưng đúng là nước mà các ông uống đã biến các ông thành bùn nhão rồi... ông nói cháu tôi là bạn thân của ngài thiếu tướng à...?
- Họ thân với nhau đến mức cả ngày không rời nhau. Họ là bạn học cùng trường trước kia. Ngài Batada quý anh ta như em ruột, và sẵn sàng làm mọi việc để vừa lòng bạn. Nếu ở địa vị bà, thưa bà, tôi sẽ không yên tâm.
- Ôi, lạy Chúa tôi! Tôi sợ họ sẽ ức hiếp, giày xéo - Bà Perfêcta lo lắng kêu lên.
- Thưa bà - Lão cố đạo cả quyết - Bất kỳ một sự chà đạp nào lên gia đình chân chính này, bất kỳ một sự ngược đãi nhỏ nhoi nào đối với gia đình cao quý này, thì tôi, cháu tôi… tất cả những người dân ở Orbahôxa này… - ông cố đạo không nói hết câu. Cơn giận dữ của ông bốc lên đùng đùng làm cho ông nghẹn họng không nói nên lời. Ông hùng hổ bước lên mấy bước, rồi trở lại chỗ ngồi.
- Tôi cho rằng lo sợ như thế không phải là hão huyền đâu - Pinxôn nói - Trong trường hợp cần thiết, tôi...
- Và cả tôi nữa - Haxintô cũng nói.
Bà Perfêcta nhìn chằm chằm vào cửa kính phòng ăn. Đàng sau cánh cửa là một khuôn mặt rất dễ thương. Nhìn thấy khuôn mặt ấy hình như sắc mặt của bà chủ nhà càng tối sầm vì những đám mây lo sợ bao phủ.
- Rôxariô, con lại đây. Rôxariô - Bà vừa gọi vừa chạy ra đón con - Mẹ thấy hình như hôm nay con có vẻ tươi tỉnh hơn, đúng thế... Các ngài có thấy là Rôxariô đẹp hơn không? Trông thật khác hẳn mọi ngày.
Mọi người đều nhận thấy trên nét mặt của Rôxariô một niềm hạnh phúc hiện lên rạng rỡ.
❀ ❀ ❀
[1] * Nguyên văn: Mẹ đọc trong tim con như đọc trong sách.
