Tiếp theo là tiếng hàng loạt bước chân nhẹ nhàng, nhưng rồi cũng nhanh chóng im bặt. Curdie liền lao vào cái lỗ như một con hổ, cào cấu và giật mạnh. Các vách xung quanh nứt ra, chẳng mấy chốc đã đủ rộng để cậu chui qua. Cậu không dám châm lại ngọn đèn để tránh bại lộ, nhưng ánh từ những ngọn đuốc của đoàn người đang rút lui — mà cậu thấy đi thành một hàng thẳng tắp dọc theo một đại lộ kéo dài từ cửa hang của chúng — hắt lại đủ sáng để cậu kịp nhìn quanh chốn ở đã bỏ hoang của lũ yêu tinh. Đến ngạc nhiên làm sao, cậu chẳng thấy có điểm gì khác biệt giữa nơi này với một hang động tự nhiên bình thường trong lòng đá, thứ mà cậu đã từng bắt gặp rất nhiều lần cùng những thợ mỏ khác trong quá trình khai khoác. Lũ yêu tinh từng bàn chuyện quay lại để khuân nốt số dụng cụ gia đình còn lại, thế nhưng cậu chẳng thấy có bất kỳ dấu hiệu nào khiến người ta phải nghi ngờ rằng từng có một gia đình trú ẩn ở đây dù chỉ một đêm. Sàn nhà gồ ghề và đầy đá; vách hang chằng chịt những góc lồi lõm; có đoạn trần cao tới hai mươi thước, có đoạn lại thấp sát trán; trong khi ở một bên, một dòng suối nhỏ đúng là chỉ mỏng như cây kim, nhưng cũng đủ làm ẩm ướt cả một khoảng rộng trên vách đá, đang lững lờ chảy xuống. Thế nhưng, đoàn người phía trước đang nhọc nhằn lê bước dưới những gánh nặng trĩu vai. Thỉnh thoảng, giữa chập chờn ánh sáng và bóng tối, cậu có thể nhận ra Helfer với chiếc rương nặng nề đè nặng trên đôi vai còng xuống, trong khi người anh thứ hai gần như bị vùi lấp dưới một thứ trông giống như một chiếc giường lông lớn. "Chúng kiếm đâu ra lắm lông vũ thế nhỉ?" Curdie tự hỏi; nhưng chỉ một lát sau, đoàn người đã rẽ khuất ở một khúc cua, và giờ đây, việc bám theo họ vừa là điều cần thiết vừa đảm bảo an toàn cho Curdie, kẻo họ vượt qua khúc cua tiếp theo trước khi cậu kịp nhìn thấy, và như thế cậu có thể mất dấu họ hoàn toàn. Cậu lao theo họ nhanh như một con chó săn.
Khi tới chỗ rước đèn và thận trọng ló đầu nhìn quanh, cậu lại thấy họ ở một khoảng cách khá xa dọc theo một lối đi dài khác. Không một hành nào mà cậu thấy đêm đó mang dấu vết của con người — hay thậm chí của cả lũ yêu tinh. Những ngọn thạch nhũ, có từ trước cả các mỏ đá, rủ xuống từ trần; và sàn nhà thì lởm chởm những khối đá cuội cùng những hòn đá tròn lớn, cho thấy nơi này từng có dòng nước chảy qua. Cậu lại nán lại ở góc khuất này cho đến khi chúng rẽ qua khúc cua tiếp theo, cứ thế bám theo một đoạn đường dài qua hết lối đi này đến lối đi khác. Các lối đi ngày càng cao rộng hơn, và phần trần nhà thì ngày càng phủ kín những ngọn thạch nhũ lấp lánh.
Đó quả là một đám rước kỳ lạ mà cậu đang bám theo. Nhưng điều kỳ lạ nhất chính là lũ vật nuôi trong nhà đang len lỏi chen chúc giữa những đôi chân của lũ yêu tinh. Đúng là dưới lòng đất ấy chẳng có loài thú hoang nào — ít nhất là chúng chẳng hề hay biết; nhưng chúng lại nuôi rất nhiều loài vật thuần hóa. Tuy nhiên, tôi đành phải để dành những đóng góp vào lịch sử tự nhiên của loài vật này cho phần sau của câu chuyện vậy.
Cuối cùng, do rẽ một khúc cua quá gấp, cậu suýt chút nữa lao thẳng vào giữa gia đình yêu tinh; hóa ra chúng đã đặt hết gánh nặng xuống sàn của một hang động lớn hơn hẳn cái hang mà chúng vừa rời đi. Chúng vẫn đang thở hổn hển chưa kịp nói năng gì, bằng không thì cậu đã bị phát hiện từ trước. Dẫu vậy, cậu kịp lùi phắt lại trước khi có ai nhìn thấy, rồi lùi ra một quãng khá xa, đứng rình cho đến khi người cha bước ra để đi về cung điện.
Chẳng bao lâu sau, cả hắn lẫn đứa con trai Helfer đều xuất hiện và tiếp tục tiến về hướng cũ, trong khi Curdie lại dè dặt bám theo phía sau. Suốt một thời gian dài, cậu chẳng nghe thấy âm thanh nào ngoài tiếng gì đó giống như tiếng dòng sông chảy rào rào bên trong lòng đá; nhưng cuối cùng, thứ có vẻ như là tiếng hò hét vang dội từ đâu vọng lại đã lọt vào tai cậu, rồi chợt tắt lịm ngay sau đó. Sau khi tiến lên thêm một đoạn khá xa, cậu tưởng như mình nghe thấy một tiếng người đơn độc. Tiếng vọng ngày một rõ hơn khi cậu tiến về trước, cho đến cuối cùng cậu gần như có thể phân biệt được từng từ. Chỉ một thoáng sau, khi bám theo lũ yêu tinh vòng qua một khúc cua khác, cậu lại giật mình lùi lại — lần này là vì kinh ngạc.
Cậu đang đứng trước cửa của một hang động nguy nga, hình bầu dục, thuở trước có lẽ từng là một hồ chứa nước tự nhiên khổng lồ, nay đã trở thành sảnh đường cung điện lớn của loài yêu tinh. Hang cao vút tận trời, nhưng phần trần lại cấu thành từ những vật chất lấp lánh như thế, cộng với vô số ngọn đuốc trên tay đám yêu tinh đang chen chúc kín sàn đã thắp sáng cả không gian rực rỡ đến mức Curdie có thể nhìn rõ tận đỉnh. Thế nhưng cậu chẳng thể mường tượng nổi nơi này rộng lớn đến nhường nào cho đến khi mắt cậu đã quen với ánh sáng, việc mà phải mất đến kha khá phút. Những khối lồi gồ ghề trên vách đá cùng bóng tối hắt ngược lên từ những ngọn đuốc khiến hai bên vách sảnh trông như thể đang chật ních những bức tượng đặt trên các bệ đỡ và giá treo, xếp thành từng tầng bất thường từ dưới sàn lên tận mái. Bản thân các vách đá ở nhiều nơi được cấu thành từ những chất liệu sáng ngời rực rỡ, thậm chí một số còn mang màu sắc vô cùng lộng lẫy, tạo nên sự tương phản mạnh mẽ với những khoảng tối. Curdie không khỏi tự hỏi liệu những vần thơ của mình có còn tác dụng gì trước một đám đông yêu tinh đông đúc lấp đầy sàn sảnh đường hay không, và quả thực cậu cảm thấy rất muốn cất tiếng hô "Một, hai, ba!", nhưng vì chẳng có lý do gì để gây chiến với chúng mà lại có rất nhiều lý do để tìm hiểu mưu đồ của chúng, cậu giữ mình hoàn toàn yên lặng, nép người bên mép cửa và vểnhh cả hai chiếc tai thính để lắng nghe.
Ở phía đầu bên kia của sảnh đường, vươn cao trên đầu đám đông, là một gờ đá trông giống như bậc thềm khá cao, hình thành do phần trên của vách hang thụt lùi vào trong. Ngồi trên đó là nhà vua và triều thần: nhà vua ngự trên chiếc ngai được đục khoét từ một khối quặng đồng xanh khổng lồ, còn các triều thần ngồi trên những chiếc ghế thấp hơn xung quanh. Nhà vua vừa đọc diễn văn xong, và tiếng ván hô hưởng ứng ngay sau đó chính là âm thanh mà Curdie vừa nghe được. Một người trong triều đình lúc bấy giờ đang phát biểu trước đám đông. Những gì cậu nghe ông ta nói đại ý như sau: "Như vậy có thể thấy rằng, trong tâm trí vĩ đại của Bệ Hạ từ lâu đã nung nấu hai kế hoạch nhằm giải cứu thần dân của ngài. Mặc dù chúng ta mới chính là những kẻ đặt chân đến vùng đất chúng đang cư ngụ từ thuở ban đầu; mặc dù chúng ta đã từ bỏ vùng đất ấy vì những động cơ cao cả nhất; mặc dù rõ như ban ngày là chúng ta vượt trội chúng về trí tuệ bao nhiêu thì chúng lại vượt trội chúng ta về vóc dáng bấy nhiêu, thế nhưng chúng vẫn coi chúng ta là một giống loài thấp kém và chế nhạo mọi cảm xúc tinh tế của chúng ta. Thế nhưng, thời khắc ấy nay đã gần kề — nhờ vào thiên tài sáng tạo của Bệ Hạ — khi mà chúng ta có đủ khả năng giáng cho chúng một đòn trả thù đích đáng một lần cho tất cả, để trừng phạt những hành vi bất hữu nghị của chúng."
"Cúi xin Bệ Hạ bớt chút đỉnh..." một giọng nói cất lên ngay gần cửa, mà Curdie nhận ra chính là tên yêu tinh mà cậu đã bám theo suốt nãy giờ.
"Kẻ nào dám ngắt lời Tể tướng?" một kẻ khác gần ngai vàng quát lên.
"Glump," nhiều giọng đồng thanh đáp.
"Hắn là thần dân trung thành của chúng ta," chính nhà vua cất giọng chậm rãi và uy quyền: "hãy để hắn bước lên và trình bày."
Một lối đi được rẽ ra giữa đám đông, và Glump, sau khi bước lên bệ và cúi đầu trước nhà vua, đã cất lời:
"Tâu Bệ Hạ, thần đã định giữ im lặng, nếu thần không biết rằng chỉ có mình thần mới thấu hiểu thời khắc mà Tể tướng vừa nhắc tới đang đến gần nhường nào.
Rất có thể, trước khi ngày mai trôi qua, kẻ thù sẽ đột nhập vào nhà của thần — bởi vách ngăn giữa hai bên hiện tại chưa dày đến một bước chân."
"Chưa dày đến thế đâu," Curdie thầm nghĩ.
"Chính vào tối nay, thần đã phải dời đồ đạc trong nhà đi nơi khác; do đó, chúng ta càng sớm tiến hành kế hoạch mà Bệ Hạ đã chuẩn bị công phu bấy lâu nay thì càng tốt. Thần xin bổ sung thêm rằng, trong vài ngày qua, thần đã phát hiện ra một vết nứt nhỏ trong phòng ăn của mình, cộng với những quan sát về dòng chảy của con sông thoát ra ở nơi mà những kẻ ác nhân bước vào, đã khiến thần tin chắc rằng ngay sát địa điểm đó có một hố sâu nằm dọc theo lòng sông. Thần tin rằng phát hiện này sẽ góp phần đáng kể vào lực lượng hùng hậu vốn đã nằm dưới quyền sai khiến của Bệ Hạ."
Hắn dứt lời, và nhà vua gật đầu biểu thị sự tán thưởng đối với bài phát biểu; bấy giờ Glump liền cúi đầu chào Bệ Hạ rồi lủi xuống hòa vào đám đông thường dân vô danh khác. Ngay sau đó, vị Tể tướng đứng dậy và tiếp tục bài phát biểu.
"Những thông tin mà Glump đáng kính vừa cung cấp," ông ta nói, "vốn dĩ đã có tầm quan trọng đáng kể vào thời điểm hiện tại, nếu không vì một kế hoạch khác đã được đề cập trước đó, vốn dĩ có ưu tiên cao hơn. Nhà vua, vốn không muốn đẩy mọi việc tới đường cùng và thừa hiểu rằng những biện pháp như thế sớm muộn gì cũng dẫn đến những sự phản kháng dữ dội, đã nghĩ ra một biện pháp cơ bản và toàn diện hơn, mà tôi không cần phải nói thêm gì nữa. Nếu Bệ Hạ thành công — và ai dám nghi ngờ điều đó chứ? — thì một nền hòa bình có lợi hoàn toàn cho vương quốc yêu tinh sẽ được thiết lập ít nhất là trong một thế hệ, được đảm bảo tuyệt đối bằng vật thế chấp mà Hoàng tử Điện hạ sẽ nắm giữ để ràng buộc thái độ tốt của họ hàng cô ta. Nếu Bệ Hạ thất bại — và ai lại dám tưởng tượng ra điều đó ngay cả trong những suy nghĩ thầm kín nhất? — thì đó sẽ là lúc thực hiện một cách triệt để kế hoạch mà Glump vừa nhắc tới, thứ mà công tác chuẩn bị của chúng ta hiện đã hoàn tất mọi mặt. Sự thất bại của kế hoạch trước sẽ khiến kế hoạch sau trở thành mệnh lệnh bắt buộc."
Curdie nhận thấy cuộc họp đang đi đến hồi kết và cơ hội để khám phá thêm về cả hai kế hoạch là rất mong manh, bấy giờ liền cho rằng việc tháo chạy trước khi lũ yêu tinh bắt đầu giải tán là vô cùng khôn ngoan, bèn lẳng lặng chuồn mất.
Nguy cơ chạm mặt lũ yêu tinh là không cao, bởi vì ít nhất thì toàn bộ đám nam giới đều đã bị bỏ lại phía sau trong cung điện; thế nhưng nguy cơ rẽ nhầm đường lại rất lớn, vì lúc này cậu chẳng có lấy một ngọn đèn trong tay, và do đó hoàn toàn phải dựa vào trí nhớ cùng đôi bàn tay của mình. Khi đã bỏ lại sau lưng thứ ánh sáng tỏa ra từ cửa chốn ở mới của Glump, cậu hoàn toàn mất phương hướng nếu chỉ trông chờ vào mắt.
Cậu vô cùng lo lắng làm sao để chui ngược qua cái lỗ trước khi lũ yêu tinh quay lại khiêng nốt số đồ đạc còn sót lại. Không phải vì cậu sợ chúng chút nào, nhưng vì việc khám phá tận tường những mưu đồ mà chúng đang ấp ủ là điều cực kỳ quan trọng, cậu tuyệt đối không được để lộ chút nghi ngờ nào rằng chúng đang bị một thợ mỏ theo dõi.
Cậu vội vã tiến bước, vừa đi vừa dò dẫm bằng tay dọc theo những vách đá. Nếu không phải là một kẻ vô cùng can đảm, chắc chắn cậu đã phải hoảng sợ khôn cùng, bởi cậu thừa biết rằng nếu lạc đường thì việc tìm lại lối cũ sẽ là điều khó khăn nhất trên đời. Ánh sáng ban ngày sẽ chẳng thể chiếu rọi tới những chốn thâm sơn cùng cốc này; và đối với cậu — kẻ bị coi là một tên chuyên làm thơ châm biếm và đàn áp chúng — thì lũ yêu tinh lại càng không đời nào thể hiện sự tử tế. Cậu chỉ ước gì mình mang theo đèn và hộp diêm — thứ mà cậu đã quên béng mất khi hăng hái bò theo lũ yêu tinh! Cậu càng hối hận hơn khi một lúc sau, con đường trước mặt bị chặn đứng và cậu chẳng thể bước tiếp được nữa. Quay đầu lại cũng chẳng ích gì, vì cậu hoàn toàn không nhớ nổi mình bắt đầu đi sai từ đoạn nào. Dẫu vậy, một cách vô thức, cậu vẫn tiếp tục khua tay dò dẫm các bức tường bao quanh. Tay cậu chạm phải một chỗ có dòng suối nhỏ đang rỉ qua vách đá. "Mình ngốc thật đấy!" cậu tự lẩm bẩm. "Hóa ra mình đã về đến tận đích rồi đây này! Và kìa lũ yêu tinh đang quay lại khiêng đồ rồi kìa!" cậu nói thêm khi ánh đỏ từ những ngọn đuốc của chúng xuất hiện ở cuối đại lộ dài dẫn ngược lên hang động. Ngay lập tức, cậu quăng mình xuống sàn và luồn ngược qua cái lỗ. Sàn ở phía bên kia thấp hơn tới mấy thước, nhờ thế việc quay lại trở nên dễ dàng hơn. Cậu đã phải dốc hết sức mới nhấc nổi hòn đá lớn nhất mà cậu từng bẩy ra khỏi cái lỗ, nhưng cuối cùng cậu cũng xoay sở nhét nó trở lại chỗ cũ. Cậu ngồi phịch xuống đống quặng và trầm ngâm suy nghĩ.
Cậu khá chắc chắn rằng kế hoạch thứ hai của lũ yêu tinh là làm ngập lụt mỏ bằng cách đập vỡ các lối thoát cho lượng nước tích tụ trong các hồ chứa tự nhiên của ngọn núi, đồng thời khơi thông dòng chảy qua các hẻm mỏ. Chừng nào phần mỏ do thợ mỏ đào vẫn còn bị cô lập với khu vực cư ngụ của lũ yêu tinh, chúng chưa có cơ hội để hãm hại họ bằng cách đó; nhưng giờ đây khi lối thông đã bị đập phá, và phần mỏ của yêu tinh lại nằm ở vị trí cao hơn trong lòng núi, Curdie hiểu rõ rằng mỏ đá có thể bị tàn phá chỉ trong vòng một giờ đồng hồ. Nước luôn là hiểm họa lớn nhất mà những người thợ mỏ phải đối mặt. Thỉnh thoảng họ cũng gặp một chút khí độc nghẹt thở, nhưng chưa bao giờ phải đối mặt với loại khí dễ nổ vô cùng phổ biến trong các mỏ than. Do đó, họ luôn cẩn trọng ngay khi vừa chớm thấy dấu hiệu của nước. Qua những ngẫm nghĩ trong lúc lũ yêu tinh đang bận rộn ở chốn ở cũ, Curdie nhận thấy phương án tốt nhất là lấp kín toàn bộ đoạn ngách này, nhồi đầy đá, đất sét hoặc bùn nhão, sao cho không còn dù chỉ là một khe hở nhỏ nhất để nước có thể lọt vào. Tuy nhiên, chưa có hiểm họa nào kề cận, bởi việc thực hiện kế hoạch của lũ yêu tinh còn phải chờ xem kế hoạch bí ẩn kia — thứ vốn có ưu tiên cao hơn — có thất bại hay không; và cậu vô cùng khao khát giữ cho cánh cửa thông gió ấy mở rộng, để nếu có thể, cậu sẽ khám phá ra kế hoạch ban đầu ấy là gì. Đồng thời, chúng sẽ chẳng thể tái khởi động công việc đào thới dở dang nhằm làm ngập mỏ mà không bị cậu phát hiện; khi ấy, chỉ cần huy động toàn bộ nhân lực cùng lúc vào cuộc, lối thoát duy nhất hiện có có thể được bịt kín để chống lại mọi áp lực nước chỉ trong một đêm duy nhất; bởi vì khi lấp kín hoàn toàn đoạn ngách, bức tường chắn của họ sẽ được chính các vách núi chống đỡ vững chắc.
Ngay khi nhận thấy lũ yêu tinh đã rút đi lần nữa, cậu châm đèn lên và tiến hành bịt kín cái lỗ mình vừa tạo ra bằng những hòn đá mà cậu có thể kéo ra bất cứ lúc nào tùy ý. Sau đó, nhận thấy bản thân có thể phải thức thâu đêm suốt sáng thêm nhiều bận nữa, cậu nghĩ tốt hơn hết là nên về nhà đánh một giấc cho lại sức.
Không khí ban đêm bên ngoài sườn núi mới dễ chịu làm sao sau tất cả những gì cậu vừa trải qua trong lòng nó! Cậu vội vã leo lên đồi mà không gặp một tên yêu tinh nào dọc đường, rồi cất tiếng gọi và gõ vào khung cửa sổ cho đến khi đánh thức người cha dậy; ông nhanh chóng đứng dậy và mở cửa cho cậu. Cậu kể lại toàn bộ câu chuyện cho cha nghe; và đúng như cậu dự đoán, cha cậu cho rằng tốt nhất là không nên khai thác vạch quặng đó nữa, nhưng đồng thời vẫn phải thỉnh thoảng giả vờ như đang làm việc ở đó để lũ yêu tinh không mảy may nghi ngờ. Cả hai cha con liền đi ngủ và chìm vào giấc ngủ say sưa cho đến tận sáng hôm sau.
