Phòng khách nhỏ tại tư gia của Sir Robert Chiltern.

[Lord Goring, ăn mặc chải chuốt theo mốt tân thời nhất, đang thảnh thơi nằm ngả ngớn trên chiếc ghế bành. Sir Robert Chiltern đứng trước lò sưởi. Rõ ràng ông đang trong trạng thái chấn động tinh thần và vô cùng đau khổ. Khi vở kịch diễn tiến, ông bồn chồn đi qua đi lại trong phòng.]

Lord Goring. Robert thân mến, đây là một rắc rối hết sức oái oăm, quả thực vô cùng oái oăm. Đáng lẽ anh phải kể toàn bộ sự việc cho vợ anh nghe. Giấu giếm vợ của người khác là một thứ xa xỉ cần thiết trong đời sống hiện đại. Ít ra thì ở câu lạc bộ, những kẻ hói đầu đủ để khôn ngoan hơn đều luôn bảo tôi như thế. Nhưng chẳng một người đàn ông nào nên giấu giếm điều gì với vợ mình cả. Kiểu gì cô ấy cũng sẽ tra ra cho bằng hết. Phụ nữ có một trực giác tuyệt vời về mọi thứ. Họ có thể khám phá ra tất cả mọi chuyện, trừ những điều hiển nhiên.

Sir Robert Chiltern. Arthur, tôi không thể nói với vợ mình được. Tôi có thể nói vào lúc nào cơ chứ? Không phải đêm qua. Làm thế sẽ tạo ra một khoảng cách chia lìa chúng tôi suốt đời, và tôi sẽ đánh mất tình yêu của người phụ nữ duy nhất trên đời mà tôi sùng bái, của người duy nhất từng khơi dậy tình yêu trong tâm hồn tôi. Đêm qua thì hoàn toàn không thể nào. Cô ấy sẽ quay lưng lại với tôi trong sự kinh hoàng... trong sự kinh hoàng và khinh bỉ.

Lord Goring. Lady Chiltern hoàn hảo đến thế cơ à?

Sir Robert Chiltern. Phải; vợ tôi hoàn hảo đến mức độ ấy.

Lord Goring. [Cởi chiếc găng tay bên trái.] Thật đáng tiếc làm sao! Tôi thành thật xin lỗi anh bạn thân mến, tôi không có ý nói thế đâu. Nhưng nếu những gì anh kể là sự thật, tôi rất muốn có một cuộc nói chuyện nghiêm túc về cuộc đời với Lady Chiltern.

Sir Robert Chiltern. Chuyện đó hoàn toàn vô ích.

Lord Goring. Tôi thử được chứ?

Sir Robert Chiltern. Được chứ; nhưng chẳng có gì lay chuyển được quan điểm của cô ấy đâu.

Lord Goring. Chà, tệ lắm thì đó cũng chỉ là một thí nghiệm tâm lý mà thôi.

Sir Robert Chiltern. Mọi thí nghiệm kiểu đó đều vô cùng nguy hiểm.

Lord Goring. Mọi thứ trên đời đều nguy hiểm cả thôi, anh bạn quý ạ. Nếu không phải thế, cuộc đời này đã chẳng đáng sống... Chà, tôi buộc phải nói rằng đáng lẽ anh nên kể cho cô ấy nghe từ nhiều năm trước rồi.

Sir Robert Chiltern. Khi nào? Khi chúng tôi đính ước ư? Anh có nghĩ rằng cô ấy sẽ lấy tôi nếu biết được nguồn gốc khối tài sản của tôi ra sao, nền tảng sự nghiệp của tôi như thế nào, và rằng tôi từng làm một việc mà chắc phần lớn đàn ông sẽ gọi là đáng hổ thẹn và đồi bại không?

Lord Goring. [Chậm rãi.] Có chứ; phần lớn đàn ông sẽ gọi nó bằng những cái tên khó nghe. Chẳng có gì phải nghi ngờ về điều đó.

Sir Robert Chiltern. [Cay đắng.] Những kẻ hằng ngày vẫn tự tay làm những việc y hệt thế. Những kẻ mà trong đời sống riêng tư của mỗi người đều che giấu những bí mật còn tồi tệ hơn nhiều.

Lord Goring. Đó chính là lý do họ lại hào hứng đến thế khi vạch trần bí mật của người khác. Nó làm chú ý của công luận chệch hướng khỏi những vết nhơ của chính họ.

Sir Robert Chiltern. Và xét cho cùng, tôi đã làm hại ai qua việc tôi làm chứ? Chẳng một ai cả.

Lord Goring. [Nhìn thẳng vào ông chăm chú.] Trừ chính anh, Robert.

Sir Robert Chiltern. [Sau một khoảng lặng.] Dĩ nhiên là tôi đã nắm được thông tin mật về một giao dịch nhất định mà chính phủ đương nhiệm đang trù tính, và tôi đã hành động dựa trên đó. Thông tin mật trên thực tế là cội nguồn của mọi khối tài sản lớn thời hiện đại.

Lord Goring. [Dùng gậy gõ nhẹ vào ủng.] Và tai tiếng công khai luôn luôn là kết quả tất yếu.

Sir Robert Chiltern. [Đi qua đi lại trong phòng.] Arthur, anh có nghĩ rằng những gì tôi làm gần mười a-năm về trước nên bị lôi ra bới móc lại vào lúc này không? Anh có thấy công bằng không khi toàn bộ sự nghiệp của một người bị hủy hoại chỉ vì một lầm lỗi được gây ra gần như trong thời niên thiếu? Lúc đó tôi mới hai mươi hai tuổi, lại gánh chịu một bất hạnh kép là vừa sinh ra trong gia đình gia thế lại vừa nghèo khó, hai điều không tài nào dung thứ được ở thời đại ngày nay. Có công bằng không khi sự ngu ngốc, tội lỗi của tuổi trẻ — nếu người ta cứ khăng khăng gọi đó là tội lỗi — lại đánh chìm một cuộc đời như đời tôi, đẩy tôi lên cột bêu riếu, đập tan mọi thứ tôi đã nhọc công phấn đấu, mọi thứ tôi đã gầy dựng nên. Có công bằng không hả Arthur?

Lord Goring. Cuộc đời chẳng bao giờ công bằng cả, Robert. Và có lẽ đó lại là điều may mắn cho phần lớn chúng ta.

Sir Robert Chiltern. Mọi kẻ có hoài bão đều buộc phải chiến đấu với thế kỷ của mình bằng chính thứ vũ khí của nó. Thứ mà thế kỷ này tôn sùng chính là tiền tài. Thần linh của thời đại này là tiền bạc. Muốn thành công thì phải có tiền. Bằng mọi giá phải có tiền.

Lord Goring. Anh đã tự đánh giá thấp bản thân mình đấy, Robert. Tin tôi đi, không có tiền thì anh vẫn có thể thành công rực rỡ như thường.

Sir Robert Chiltern. Khi tôi đã già cỗi chăng? Khi tôi đã đánh mất niềm đam mê quyền lực, hoặc chẳng thể sử dụng nó nữa. Khi tôi đã mệt mỏi, kiệt quệ và vỡ mộng. Tôi muốn có được thành công khi tuổi còn trẻ. Tuổi trẻ chính là thời điểm cho thành công. Tôi không thể chờ đợi được.

Lord Goring. Chà, quả thật anh đã gặt hái thành công khi tuổi đời còn rất trẻ. Chẳng ai trong thời đại chúng ta lại đạt được một thành công chói lọi nhường ấy. Thứ trưởng Bộ Ngoại giao ở tuổi bốn mươi — thế là quá đủ mãn nguyện với bất cứ ai rồi còn gì, tôi nghĩ vậy.

Sir Robert Chiltern. Thế nhỡ tất cả những điều đó bị tước đoạt khỏi tôi ngay bây giờ thì sao? Nhỡ tôi mất sạch chỉ vì một vụ bê bối kinh hoàng? Nhỡ tôi bị đuổi cùng giết tận khỏi chính trường?

Lord Goring. Robert, sao anh có thể đem bán chính mình vì tiền bạc cơ chứ?

Sir Robert Chiltern. [Đầy kích động.] Tôi không bán mình vì tiền. Tôi đã mua lấy thành công bằng một cái giá rất đắt. Chỉ thế mà thôi.

Lord Goring. [Nghiêm nghị.] Phải; quả thực anh đã phải trả một cái giá rất đắt cho nó. Nhưng điều gì đã xui khiến anh nghĩ đến chuyện làm một việc như thế từ thủa ban đầu?

Sir Robert Chiltern. Nam tước Arnheim.

Lord Goring. Tên khốn kiếp khốn nạn!

Sir Robert Chiltern. Không; ông ấy là một con người sở hữu trí tuệ vô cùng tinh tế và sắc sảo. Một con người uyên bác, quyến rũ và đầy phong thái. Một trong những bộ óc thông tuệ nhất mà tôi từng có dịp gặp gỡ.

Lord Goring. À! Tôi thà chọn một kẻ ngốc nghếch có phong thái quý tộc còn hơn. Sự ngu ngốc đôi khi có nhiều điều để nói hơn người ta tưởng. Cá nhân tôi rất ngưỡng mộ sự ngu ngốc. Chắc là vì có chút đồng bệnh tương lân. Nhưng hắn đã làm thế nào? Kể cho tôi nghe toàn bộ câu chuyện đi.

Sir Robert Chiltern. [Ném mình xuống chiếc ghế bành cạnh bàn làm việc.] Một tối nọ sau bữa tối tại nhà Lord Radley, vị Nam tước bắt đầu bàn về thành công trong đời sống hiện đại như một thứ mà người ta có thể đúc kết thành một khoa học hoàn toàn chuẩn xác. Bằng chất giọng trầm ấm vô cùng quyến rũ ấy, ông đã giảng giải cho chúng tôi nghe triết lý kinh hoàng nhất trong mọi triết lý, triết lý về quyền lực, truyền bá cho chúng tôi thứ phúc âm kỳ diệu nhất trong mọi phúc âm, phúc âm của vàng bạc. Tôi nghĩ ông ấy nhận ra tác động mà mình vừa tạo ra lên tôi, bởi vài ngày sau đó ông đã viết thư mời tôi đến gặp. Lúc bấy giờ ông đang sống ở Park Lane, tại căn nhà mà Lord Woolcomb đang ở hiện nay. Tôi nhớ rất rõ cách ông ấy, với một nụ cười kỳ lạ trên đôi môi tái nhợt và hơi cong lên, dẫn tôi đi qua phòng tranh tuyệt mỹ của mình, cho tôi xem những bức thảm thêu, đồ men sứ, trang sức, ngà voi chạm trổ, khiến tôi phải trầm trồ trước vẻ đẹp kỳ lạ của sự xa hoa mà ông đang tận hưởng; và rồi ông bảo rằng sự xa hoa ấy chẳng qua chỉ là một tấm phông nền, một cảnh trí được vẽ trong một vở kịch, rằng quyền lực, quyền lực trên những kẻ khác, quyền lực trên thế gian này, mới là điều duy nhất đáng giá để có được, là niềm hoan lạc tối cao duy nhất đáng để trải nghiệm, là niềm vui duy nhất chẳng bao giờ biết chán, và rằng trong thế kỷ của chúng ta, chỉ có kẻ giàu mới sở hữu được nó.

Lord Goring. [Hết sức thong thả.] Quả là một tín điều nông cạn tận gốc rễ.

Sir Robert Chiltern. [Đứng dậy.] Lúc đó tôi không nghĩ thế. Và bây giờ tôi vẫn không nghĩ thế. Sự giàu có đã ban cho tôi quyền lực vô biên. Ngay từ điểm xuất phát của cuộc đời, nó đã mang lại cho tôi sự tự do, mà tự do chính là tất cả. Anh chưa từng nghèo khó, và chưa bao giờ biết khát vọng là gì. Anh không thể hiểu được cơ hội tuyệt vời nhường nào mà vị Nam tước đã trao cho tôi. Một cơ hội mà rất ít người đàn ông có được.

Lord Goring. Thật may mắn cho họ làm sao, nếu cứ nhìn vào kết quả để phán xét. Nhưng nói cụ thể đi, cuối cùng vị Nam tước đã thuyết phục anh như thế nào để... ừm, để làm cái việc mà anh đã làm?

Sir Robert Chiltern. Khi tôi sắp sửa ra về, ông ấy bảo rằng nếu có lúc nào tôi cung cấp được cho ông bất kỳ thông tin mật nào có giá trị thực sự, ông sẽ biến tôi thành một người cực kỳ giàu có. Tôi đã choáng váng trước viễn cảnh mà ông bày ra trước mắt, và lòng tham vọng cùng khát khao quyền lực của tôi lúc bấy giờ là vô hạn. Sáu tuần sau, một số tài liệu mật đã lọt qua tay tôi.

Lord Goring. [Dán chặt mắt xuống tấm thảm nhà.] Tài liệu nhà nước ư?

Sir Robert Chiltern. Đúng vậy. [Lord Goring thở dài, đoạn đưa tay vuốt trán và ngước nhìn lên.]

Lord Goring. Tôi không thể ngờ rằng giữa cõi đời này, một người như anh, Robert, lại có thể yếu đuối đến mức cúi đầu trước một cám dỗ mà Nam tước Arnheim bày ra cho anh.

Sir Robert Chiltern. Yếu đuối ư? Ồ, tôi phát ngấy lên khi nghe cụm từ đó rồi. Phát ngấy khi phải dùng nó để nói về người khác. Yếu đuối ư? Anh có thực sự nghĩ rằng, hỡi Arthur, sự yếu đuối mới là thứ chịu khuất phục trước cám dỗ không? Tôi nói cho anh hay, có những sự cám dỗ khủng khiếp đòi hỏi phải có sức mạnh, phải có cả sức mạnh lẫn lòng dũng cảm thì mới cúi đầu trước chúng được. Đánh cược cả cuộc đời vào một khoảnh khắc duy nhất, liều lĩnh tất cả vào một lần vứt xúc xắc, dẫu canh bạc ấy là quyền lực hay hoan lạc, tôi chẳng màng — chẳng có chút yếu đuối nào trong đó cả. Đó là một thứ dũng khí kinh hoàng, khủng khiếp. Tôi đã có thứ dũng khí đó. Chiều hôm đó tôi ngồi xuống và viết cho Nam tước Arnheim bức thư mà người phụ nữ kia đang giữ trong tay. Hắn đã kiếm được ba phần tư triệu bảng từ thương vụ ấy.

Lord Goring. Còn anh?

Sir Robert Chiltern. Tôi nhận được từ vị Nam tước 110.000 bảng Anh.

Lord Goring. Anh đáng giá hơn thế nhiều, Robert.

Sir Robert Chiltern. Không; số tiền đó mang lại cho tôi chính xác những gì tôi hằng khao khát, quyền lực trên những kẻ khác. Tôi bước chân vào Nghị viện ngay lập tức. Vị Nam tước thỉnh thoảng vẫn cố vấn cho tôi về tài chính. Chưa đầy năm năm, tôi đã nhân gần gấp ba khối tài sản của mình. Kể từ đó, bất cứ thứ gì tôi chạm tay vào đều trở thành thành công. Trong mọi chuyện dính đến tiền bạc, tôi gặp được thứ vận son kỳ lạ đến mức đôi khi làm tôi gần như phát sợ. Tôi nhớ mình từng đọc được ở đâu đó, trong một cuốn sách kỳ lạ nào đó, rằng khi các vị thần muốn trừng phạt chúng ta, họ sẽ ban cho chúng ta điều ước.

Lord Goring. Nhưng nói tôi nghe đi, Robert, chưa bao giờ anh cảm thấy hối hận vì những gì mình đã làm sao?

Sir Robert Chiltern. Không. Tôi cảm thấy mình đã chiến đấu với thế kỷ bằng chính thứ vũ khí của nó, và đã thắng.

Lord Goring. [Buồn bã.] Anh tưởng là mình đã thắng.

Sir Robert Chiltern. Tôi đã tưởng thế. [Sau một khoảng lặng dài.] Arthur, anh có khinh bỉ tôi vì những điều tôi vừa thổ lộ không?

Lord Goring. [Với cảm xúc sâu lắng trong giọng nói.] Tôi rất lấy làm tiếc cho anh, Robert, thực sự rất tiếc.

Sir Robert Chiltern. Tôi không dám nói là mình không hề cắn rứt. Tôi có chứ. Nhưng không phải sự cắn rứt theo cái nghĩa thông thường, có phần ngớ ngẩn của từ đó. Mà tôi đã phải trả tiền chuộc cho lương tâm rất nhiều lần. Tôi từng nuôi một hy vọng điên cuồng rằng mình có thể tước vũ khí của định mệnh. Số tiền Nam tước Arnheim cho tôi, tôi đã đem phân phát gấp đôi vào các quỹ từ thiện công cộng kể từ dạo đó.

Lord Goring. [Ngước nhìn lên.] Cho các quỹ từ thiện công cộng ư? Trời ạ! Hẳn anh đã gây ra biết bao nhiêu là tai họa rồi đấy, Robert!

Sir Robert Chiltern. Ồ, đừng nói thế chứ Arthur; đừng nói năng kiểu đó!

Lord Goring. Mặc tôi nói gì đi, Robert! Tôi lúc nào cũng nói những điều đáng lẽ không nên nói. Thực ra, tôi thường chỉ nói những gì mình thực sự nghĩ. Một sai lầm lớn trong thời đại này. Nó khiến người ta rất dễ bị hiểu lầm. Còn về vụ việc khủng khiếp này, tôi sẽ giúp anh bằng bất cứ cách nào có thể. Dĩ nhiên là anh biết điều đó mà.

Sir Robert Chiltern. Cảm ơn anh, Arthur, cảm ơn anh. Nhưng phải làm sao đây? Có thể làm gì được chứ?

Lord Goring. [Ngả người ra sau với hai tay đút túi.] Chà, người Anh không thể chịu nổi một kẻ cứ mở miệng ra là nói mình đúng, nhưng họ lại rất mến những ai dám thừa nhận mình sai. Đó là một trong những đức tính tốt đẹp nhất ở họ. Tuy nhiên, trong trường hợp của anh, Robert, một lời thú tội sẽ chẳng giải quyết được gì. Số tiền đó, nếu anh cho phép tôi nói thẳng, thì quả là... oái oăm. Hơn nữa, nếu anh thực sự thành khẩn khai sạch sành sanh toàn bộ câu chuyện, anh sẽ chẳng bao giờ còn có thể mở miệng bàn chuyện đạo đức được nữa. Và ở nước Anh, một kẻ không thể ra rả bàn chuyện đạo đức tuần hai lần trước một đám đông thính giả đông đảo, vô đạo đức thì coi như tiêu đời với tư cách là một chính trị gia nghiêm túc rồi. Chẳng còn nghề nào khác cho anh ta lựa chọn ngoài làm nhà Thực vật học hoặc theo đạo Chúa. Thú tội sẽ chẳng mang lại ích lợi gì cả. Nó sẽ hủy hoại anh đấy.

Sir Robert Chiltern. Nó sẽ hủy hoại tôi. Arthur, con đường duy nhất dành cho tôi lúc này là chiến đấu đến cùng.

Lord Goring. [Đứng dậy khỏi ghế.] Tôi đang chờ anh thốt ra câu đó đấy, Robert. Đó là con đường duy nhất phải đi lúc này. Và anh phải bắt đầu bằng việc kể toàn bộ câu chuyện cho vợ anh nghe.

Sir Robert Chiltern. Điều đó thì tôi kiên quyết không làm.

Lord Goring. Robert, tin tôi đi, anh đã sai lầm rồi.

Sir Robert Chiltern. Tôi không thể làm thế được. Nó sẽ bóp chết tình yêu mà cô ấy dành cho tôi. Và bây giờ, về người phụ nữ này, mụ Mrs. Cheveley ấy. Làm thế nào tôi có thể tự vệ trước mụ đây? Rõ ràng là anh từng quen biết mụ ta từ trước, Arthur.

Lord Goring. Đúng vậy.

Sir Robert Chiltern. Anh có tường tận về mụ ta không?

Lord Goring. [Chỉnh lại cà vạt.] Quen ít đến mức tôi suýt đính hôn với mụ ta một lần, khi đang trọ ở nhà Tenbys. Mối tình kéo dài được ba ngày... suýt soát là thế.

Sir Robert Chiltern. Sao lại hủy hôn?

Lord Goring. [Thờ thẫn.] Ồ, tôi quên mất tiêu rồi. Ít ra thì điều đó cũng chẳng quan trọng. Nhân tiện đây, anh đã thử dùng tiền để mua chuộc mụ ta chưa? Mụ ta từng là kẻ cuồng tiền đến phát rồ.

Sir Robert Chiltern. Tôi đã đề nghị dâng bất cứ số tiền nào mụ muốn. Mụ từ chối.

Lord Goring. Thế thì thứ phúc âm kỳ diệu của vàng bạc thỉnh thoảng cũng có lúc phá sản. Kẻ giàu rốt cuộc đâu thể làm được vạn sự.

Sir Robert Chiltern. Không thể làm được tất cả. Chắc anh nói đúng. Arthur, tôi có linh cảm rằng tai họa ô nhục nơi công cộng đang chờ sẵn tôi. Tôi chắc chắn về điều đó. Trước đây tôi chưa từng biết sợ hãi là gì. Giờ thì tôi nếm trải nó rồi. Cảm giác như có một bàn tay băng giá đang bóp nghẹt lấy trái tim mình. Cảm giác như trái tim đang đập đến kiệt quệ trong một hố sâu hoắm lạnh lẽo.

Lord Goring. [Đập tay xuống bàn.] Robert, anh phải chiến đấu với mụ ta. Anh bắt buộc phải đấu lại mụ.

Sir Robert Chiltern. Nhưng bằng cách nào?

Lord Goring. Hiện tại thì tôi chưa thể nói cho anh biết bằng cách nào được. Tôi hoàn toàn chẳng có lấy một ý tưởng nào cả. Nhưng ai mà chẳng có điểm yếu. Mỗi chúng ta đều tồn tại ít nhiều tì vết. [Đi dạo đến lò sưởi và ngắm mình trong gương.] Cha tôi bảo rằng ngay cả tôi cũng có khuyết điểm cơ mà. Có lẽ tôi có thật. Tôi chịu.

Sir Robert Chiltern. Trong cuộc chiến tự vệ trước Mrs. Cheveley, tôi có quyền sử dụng bất kỳ thứ vũ khí nào tìm được, đúng không nào?

Lord Goring. [Vẫn ngắm mình trong gương.] Đặt mình vào vị trí của anh, tôi nghĩ tôi sẽ chẳng mảy may bận tâm đến đạo đức hay sự kiêng dè nào khi làm thế đâu. Mụ ta hoàn toàn đủ khả năng tự lo cho thân mình.

Sir Robert Chiltern. [Ngồi xuống bàn và cầm bút trên tay.] Được rồi, tôi sẽ gửi một bức điện tín mã hóa tới Đại sứ quán ở Vienna, để dò hỏi xem có bất kỳ hồ sơ đen nào chống lại mụ ta không. Biết đâu lại có một vết nhơ bí mật nào đó khiến mụ phải e sợ.

Lord Goring. [Chỉnh lại khuy áo.] Ồ, tôi cứ tưởng Mrs. Cheveley là mẫu phụ nữ rất ư hiện đại của thời đại chúng ta, những kẻ coi một vụ bê bối mới cũng hợp mốt y như một chiếc mũ mới, rồi diện cả hai ra dạo Công viên vào mỗi buổi chiều lúc năm giờ rưỡi. Tôi chắc chắn là mụ ta mê mẩn những vụ tai tiếng, và nỗi buồn trong đời mụ ta lúc này chính là việc chẳng tài nào vơ vét cho đủ số tai tiếng ấy.

Sir Robert Chiltern. [Đang viết.] Sao anh lại nói thế?

Lord Goring. [Quay người lại.] Chà, tối qua mụ ta đánh phấn hồng quá đà, mà mặc váy thì lại hơi thiếu vải một chút. Đó luôn là dấu hiệu của sự tuyệt vọng ở một người phụ nữ.

Sir Robert Chiltern. [Bấm chuông.] Nhưng việc tôi đánh điện sang Vienna vẫn đáng giá chứ, đúng không?

Lord Goring. Đặt câu hỏi thì lúc nào cũng đáng giá cả, dẫu cho việc đáp lời thì chưa chắc đã đáng.

[Mason bước vào.]

Sir Robert Chiltern. Mr. Trafford có đang ở phòng mình không?

Mason. Thưa có, thưa Sir Robert.

Sir Robert Chiltern. [Cho những gì vừa viết vào phong bì rồi cẩn thận dán kín lại.] Nhắn cậu ấy cho gửi bức điện mã hóa này đi ngay lập tức. Không được phép chậm trễ dù chỉ một giây.

Mason. Thưa vâng, thưa Sir Robert.

Sir Robert Chiltern. Ồ! Đưa lại cho tôi cái đó một lát.

[Viết gì đó lên phong bì. Mason liền bước ra cùng bức thư.]

Sir Robert Chiltern. Mụ ta hẳn phải nắm được thóp gì đó rất kỳ lạ về Nam tước Arnheim. Tôi tự hỏi đó là gì.

Lord Goring. [Mỉm cười.] Tôi cũng tự hỏi đấy.

Sir Robert Chiltern. Tôi sẽ chiến đấu với mụ cho đến chết, miễn là vợ tôi không hay biết gì.

Lord Goring. [Kiên quyết.] Ồ, hãy chiến đấu trong bất kỳ hoàn cảnh nào đi — trong mọi hoàn cảnh.

Sir Robert Chiltern. [Với cử chỉ tuyệt vọng.] Nếu vợ tôi phát hiện ra, sẽ chẳng còn lại mấy thứ để mà chiến đấu nữa. Thôi được, ngay khi nhận được hồi âm từ Vienna, tôi sẽ báo kết quả cho anh hay. Đó là một cơ hội, dẫu chỉ là một tia hy vọng mong manh, nhưng tôi tin vào nó. Và hòng khi tôi đã chiến đấu với thời đại bằng chính vũ khí của nó, tôi cũng sẽ chiến đấu với mụ ta bằng vũ khí của mụ. Thế mới là công bằng chứ, mà trông mụ ta cứ như một phụ nữ từng trải qua một quá khứ bất hảo nào đó, phải không nào?

Lord Goring. Hầu hết phụ nữ xinh đẹp đều thế cả. Nhưng quá khứ cũng có mốt của nó, y như váy vóc vậy. Có lẽ quá khứ của Mrs. Cheveley chỉ đơn thuần là loại hở ngực hơi sâu một chút, và kiểu đó đang cực kỳ được ưa chuộng thời nay. Hơn nữa, Robert thân mến, tôi khuyên anh không nên đặt quá nhiều hy vọng vào việc dọa dẫm Mrs. Cheveley. Tôi không nghĩ Mrs. Cheveley là mẫu phụ nữ dễ dàng bị hù dọa đâu. Mụ ta đã sống sót qua tay tất cả các chủ nợ của mình, và còn cho thấy một sự bình tĩnh đến kỳ lạ.

Sir Robert Chiltern. Ôi! Giờ thì tôi đang sống bằng hy vọng đấy. Tôi bám víu vào từng tia hy vọng mỏng manh. Tôi cảm thấy mình giống như kẻ đang đứng trên một con tàu sắp chìm. Nước đã ngập ngang chân, và ngay cả bầu không khí cũng đượm vị cay đắng của giông bão. Suỵt! Tôi nghe thấy tiếng vợ mình rồi.

[Lady Chiltern bước vào trong trang phục đi dạo.]

Lady Chiltern. Chào buổi chiều, Lord Goring!

Lord Goring. Chào buổi chiều, Lady Chiltern! Chị vừa ở Công viên về à?

Lady Chiltern. Không; tôi vừa từ Hiệp hội Tự do của Phụ nữ về đấy, nhân tiện xin thưa là ở đó, Robert, tên tuổi của anh đã được đón nhận bằng những tràng pháo tay vang dội, và giờ tôi ghé vào để thưởng thức chút trà. [Nói với Lord Goring.] Anh sẽ ở lại uống trà cùng chứ?

Lord Goring. Tôi sẽ ở lại một lát, cảm ơn chị.

Lady Chiltern. Tôi sẽ quay lại ngay. Tôi chỉ vào cởi chiếc mũ ra thôi.

Lord Goring. [Với cung cách nồng nhiệt nhất.] Ồ! Xin chị đừng cởi ra. Nó đẹp lắm. Một trong những chiếc mũ đẹp nhất mà tôi từng thấy. Tôi hy vọng Hiệp hội Tự do của Phụ nữ đã đón nhận nó bằng những tràng pháo tay giòn giã.

Lady Chiltern. [Mỉm cười.] Chúng tôi còn nhiều việc quan trọng hơn phải làm chứ đâu có ngắm nghía mũ mão của nhau, Lord Goring.

Lord Goring. Thật á? Công việc kiểu gì thế?

Lady Chiltern. Ồ! Những việc tẻ nhạt, hữu ích và tuyệt vời, Đạo luật Nhà máy, Thanh tra Nữ giới, Dự luật Tám Giờ, Quyền bầu cử Nghị viện... Tóm lại là mọi thứ mà anh sẽ thấy hoàn toàn nhạt nhẽo chán ngắt.

Lord Goring. Và chưa bao giờ có mũ mão ư?

Lady Chiltern. [Với vẻ bất bình giả vờ.] Không bao giờ có mũ mão, không bao giờ!

[Lady Chiltern bước ra qua cánh cửa dẫn vào phòng riêng của cô ấy.]

Sir Robert Chiltern. [Nắm lấy tay Lord Goring.] Anh vẫn luôn là một người bạn tốt của tôi, Arthur, một người bạn thực sự tuyệt vời.

Lord Goring. Tôi chưa biết liệu mình đã làm được gì nhiều cho anh chưa, Robert, tính đến lúc này. Thực ra, ngó lại thì tôi chẳng giúp được quái gì cho anh cả. Tôi thấy vô cùng thất vọng về bản thân mình.

Sir Robert Chiltern. Anh đã tạo điều kiện để tôi được giãi bày sự thật. Thế cũng là một sự giúp đỡ rồi. Sự thật lúc nào cũng bóp nghẹt tôi.

Lord Goring. À! Sự thật là thứ mà tôi luôn tống khứ đi càng nhanh càng tốt! Nhân tiện thì đó là một thói quen xấu. Nó khiến người ta bị ghét cay ghét đắng ở câu lạc bộ... bởi các hội viên lớn tuổi. Họ gọi đó là tính kiêu ngạo. Có lẽ đúng là thế thật.

Sir Robert Chiltern. Ước gì tôi có thể nói ra sự thật... để sống với sự thật. À, đó mới là điều vĩ đại nhất trong cuộc đời, được sống với sự thật. [Thở dài, rồi bước về phía cửa.] Sớm gặp lại anh nhé Arthur, phải không nào?

Lord Goring. Chắc chắn rồi. Bất cứ lúc nào anh muốn. Tối nay tôi định tạt qua Dạ hội Bachelors, trừ phi tìm được việc gì hay ho hơn để làm. Nhưng sáng mai tôi sẽ ghé qua. Nhỡ có bề nào tối nay anh cần đến tôi, cứ gửi mộth bức thư ngắn đến phố Curzon nhé.

Sir Robert Chiltern. Cảm ơn anh.

[Khi anh vừa đến cửa, Lady Chiltern từ phòng riêng bước ra.]

Lady Chiltern. Anh không định đi đấy chứ, Robert?

Sir Robert Chiltern. Anh còn vài lá thư phải viết, mình ạ.

Lady Chiltern. [Tiến lại gần anh.] Anh làm việc quá sức rồi đấy, Robert. Dường như anh chẳng bao giờ màng đến bản thân, mà trông anh mệt mỏi quá.

Sir Robert Chiltern. Không sao đâu em, không có gì đâu.

[Anh hôn cô rồi bước ra ngoài.]

Lady Chiltern. [Nói với Lord Goring.] Xin mời anh ngồi xuống đi. Tôi rất vui vì anh đã ghé chơi. Tôi muốn nói chuyện với anh về... ừm, không phải về mũ mão, hay Hiệp hội Tự do của Phụ nữ đâu. Anh tỏ ra quá hứng thú với đề tài thứ nhất, mà lại chẳng mảy mò bận tâm đến đề tài thứ hai.

Lord Goring. Chị muốn nói chuyện với tôi về Mrs. Cheveley chứ gì?

Lady Chiltern. Vâng. Anh đoán trúng phóc rồi. Sau khi anh rời đi tối qua, tôi phát hiện ra những gì mụ ta nói hoàn toàn là sự thật. Dĩ nhiên là tôi bắt Robert phải viết ngay cho mụ một bức thư, rút lại lời hứa trước.

Lord Goring. Thảo nào anh ấy đã cho tôi hiểu là như vậy.

Lady Chiltern. Nếu giữ lời hứa đó thì nó sẽ trở thành vết nhơ đầu tiên trong một sự nghiệp vốn dĩ luôn tinh tuyết từ trước đến nay. Robert phải là người không thể để ai chê trách được. Anh ấy không giống những người đàn ông khác. Anh ấy không cho phép mình làm những điều mà những kẻ khác làm. [Cô nhìn Lord Goring, người vẫn đang im lặng.] Chẳng lẽ anh không đồng tình với tôi sao? Anh là bạn thân nhất của Robert. Anh là người bạn lớn nhất của chúng tôi, Lord Goring. Chẳng ai, ngoài tôi ra, hiểu rõ Robert hơn anh. Anh ấy chẳng có điều gì giấu giếm tôi, và tôi nghĩ anh ấy cũng chẳng có bí mật nào với anh cả.

Lord Goring. Quả thực anh ấy chẳng có bí mật gì với tôi. Ít nhất là tôi nghĩ thế.

Lady Chiltern. Thế thì tôi đánh giá về anh ấy không có gì sai chứ? Tôi biết mình đúng mà. Nhưng hãy nói chuyện với tôi một cách thành khẩn đi.

Lord Goring. [Nhìn thẳng vào cô.] Hoàn toàn thành khẩn ư?

Lady Chiltern. Chắc chắn rồi. Anh có điều gì phải giấu giếm đâu cơ chứ?

Lord Goring. Không có gì cả. Nhưng thưa Lady Chiltern thân mến, nếu chị cho phép tôi được nói thế, tôi nghĩ rằng trong đời sống thực tế —

Lady Chiltern. [Mỉm cười.] — Thứ mà anh biết quá ít ỏi, Lord Goring —

Lord Goring. — Thứ mà tôi chẳng biết chút gì qua trải nghiệm thực tế, dẫu tôi có đôi chút hiểu biết qua quan sát. Tôi nghĩ rằng trong đời sống thực tế, có điều gì đó xoay quanh sự thành công, sự thành công thực sự, lại mang chút ít sự bất chấp thủ đoạn, có điều gì đó về lòng tham vọng lúc nào cũng bất chấp thủ đoạn. Một khi một người đã hạ quyết tâm tột cùng để đạt được một mục tiêu nào đó, nếu phải trèo đèo lội suối, anh ta sẽ trèo; nếu phải lội bùn lầy —

Lady Chiltern. Thế thì sao?

Lord Goring. Anh ta sẽ lội bùn. Dĩ nhiên tôi chỉ đang bàn luận chung chung về cuộc đời thôi.

Lady Chiltern. [Nghiêm nghị.] Tôi hy vọng là thế. Sao anh lại nhìn tôi bằng ánh mắt kỳ lạ thế, Lord Goring?

Lord Goring. Lady Chiltern, đôi khi tôi vẫn nghĩ rằng... có lẽ chị hơi khắt khe trong một số quan điểm về cuộc đời. Tôi nghĩ rằng... thường thì chị không chừa ra đủ sự dung thứ. Trong bản tính của mỗi con người đều tồn tại những yếu tố yếu đuối, hoặc thậm chí tồi tệ hơn cả sự yếu đuối. Giả sử như, chẳng hạn — bất kỳ một chính trị gia nào, cha tôi, hay Lord Merton, hay Robert đi chẳng hạn, đã từng viết vài bức thư ngớ ngẩn nào đó cho ai đó từ nhiều năm trước —

Lady Chiltern. Ý anh thế nào là một bức thư ngớ ngẩn?

Lord Goring. Một bức thư làm tổn hại nghiêm trọng đến vị thế của một người. Tôi chỉ đang đưa ra một trường hợp tưởng tượng thôi.

Lady Chiltern. Robert không đời nào làm một chuyện ngớ ngẩn cũng như không bao giờ làm một điều trái đạo lý.

Lord Goring. [Sau một khoảng lặng dài.] Chẳng có ai là không thể làm một chuyện ngớ ngẩn cả. Chẳng có ai là không thể làm một điều trái đạo lý.

Lady Chiltern. Anh là một kẻ bi quan đấy phỏng? Thế thì mấy tay công tử bột khác sẽ nói sao đây? Cả bọn sẽ phải mặc đồ tang để để tang mất thôi.

Lord Goring. [Đứng dậy.] Không, Lady Chiltern, tôi không phải là kẻ bi quan. Thậm chí tôi còn chẳng chắc mình có thực sự hiểu bi quan là gì nữa. Tất cả những gì tôi biết là cuộc đời không thể thấu hiểu nếu thiếu đi lòng bao dung sâu sắc, không thể sống trọn vẹn nếu thiếu đi lòng bao dung ấy. Chính tình yêu, chứ không phải triết học Đức, mới là lời giải thích chân chính cho thế giới này, dẫu cho lời giải thích cho thế giới mai sau có ra sao đi nữa. Và nếu chị có bất kỳ rắc rối nào, Lady Chiltern, hãy tuyệt đối tin tưởng tôi, tôi sẽ giúp đỡ chị bằng mọi cách có thể. Nếu bao giờ cần đến tôi, hãy tìm tôi để nhờ cậy sự giúp đỡ, và chị sẽ nhận được điều đó. Hãy đến tìm tôi ngay lập tức.

Lady Chiltern. [Nhìn anh đầy kinh ngạc.] Lord Goring, anh đang nói chuyện một cách hết sức nghiêm túc đấy. Tôi nghĩ là chưa bao giờ mình nghe anh nói chuyện nghiêm túc như thế trước đây.

Lord Goring. [Cười lớn.] Chị phải thứ lỗi cho tôi nhé, Lady Chiltern. Chuyện này sẽ không tái diễn đâu, nếu tôi có thể ngăn được nó.

Lady Chiltern. Nhưng tôi lại thích anh nghiêm túc cơ.

[Mabel Chiltern bước vào trong chiếc váy quyến rũ tuyệt trần.]

Mabel Chiltern. Gertrude thân mến, đừng thốt ra những lời khủng khiếp thế với Lord Goring chứ. Sự nghiêm túc chẳng hợp với anh ấy chút nào đâu. Chào buổi chiều Lord Goring! Xin anh hãy cứ vô duyên tẻ nhạt hết mức có thể đi nào.

Lord Goring. Tôi rất muốn thế đấy, tiểu thư Mabel, nhưng ngài e rằng tôi... hơi bị lụt nghề vào sáng nay rồi; hơn nữa, giờ tôi phải đi đây.

Mabel Chiltern. Đúng lúc tôi vừa bước chân vào! Phép tắc của anh tệ thật đấy! Chắc chắn là anh đã được giáo dục rất tồi rồi.

Lord Goring. Chuẩn xác thế đấy.

Mabel Chiltern. Ước gì hồi nhỏ tôi là người uốn nắn anh!

Lord Goring. Tôi tiếc vì chị đã không làm thế.

Mabel Chiltern. Chắc bây giờ thì muộn mất rồi nhỉ?

Lord Goring. [Mỉm cười.] Tôi không chắc lắm đâu.

Mabel Chiltern. Sáng mai anh có đi cưỡi ngựa không?

Lord Goring. Có, lúc mười giờ.

Mabel Chiltern. Đừng có quên đấy.

Lord Goring. Dĩ nhiên là tôi không quên rồi. Nhân tiện đây, Lady Chiltern, số khách mời của chị không có tên trên tờ The Morning Post ngày hôm nay. Hình như nó bị chèn ép bởi Hội đồng Hạt, hay Hội nghị Lambeth, hay một sự kiện tẻ nhạt tương tự nào đó rồi. Chị có thể cho tôi xin một bản danh sách được không? Tôi có một lý do đặc biệt để hỏi xin nó.

Lady Chiltern. Tôi chắc là Mr. Trafford sẽ kiếm cho anh được một bản đấy.

Lord Goring. Cảm ơn chị nhiều lắm.

Mabel Chiltern. Tommy là nhân vật hữu dụng nhất ở Luân Đôn này.

Lord Goring. [Quay sang cô.] Thế còn nhân vật mang tính trưng bày đẹp mắt nhất là ai?

Mabel Chiltern. [Đắc thắng.] Là tôi chứ ai.

Lord Goring. Anh khôn khéo làm sao khi đoán ra được điều đó! [Cầm lấy mũ và gậy.] Tạm biệt Lady Chiltern nhé! Chị sẽ ghi nhớ những điều tôi vừa nói chứ?

Lady Chiltern. Vâng; nhưng tôi chẳng hiểu sao anh lại nói những điều ấy với tôi nữa.

Lord Goring. Chính bản thân tôi cũng suýt chẳng hiểu nổi cơ mà. Tạm biệt tiểu thư Mabel!

Mabel Chiltern. [Bĩu môi thất vọng.] Ước gì anh chưa phải đi. Sáng nay tôi vừa trải qua bốn cuộc phiêu lưu tuyệt vời; chính xác là bốn cuộc rưỡi cơ đấy. Anh hoàn toàn có thể ở lại và lắng nghe vài câu chuyện trong số đó mà.

Lord Goring. Ích kỷ làm sao khi vớ được tận bốn cuộc phiêu lưu rưỡi thế hở cô bé! Chẳng còn thừa chút nào cho tôi nữa.

Mabel Chiltern. Tôi có muốn anh phần chút nào đâu. Chúng chẳng tốt lành gì cho anh đâu.

Lord Goring. Đó là câu nói tàn nhẫn đầu tiên mà chị từng dành cho tôi đấy. Cách chị nói sao mà duyên dáng thế! Mười giờ sáng mai nhé.

Mabel Chiltern. Đúng giờ đấy.

Lord Goring. Hoàn toàn đúng giờ. Nhưng đừng dắt theo Mr. Trafford nhé.

Mabel Chiltern. [Hất cằm nhẹ.] Dĩ nhiên là tôi đời nào thèm dẫn Tommy Trafford theo. Tommy Trafford đang bị thất sủng nặng nề.

Lord Goring. Tôi nghe thấy thế thì mừng quá. [Cúi đầu chào rồi bước đi.]

Mabel Chiltern. Gertrude, ước gì cậu chịu nói chuyện phải quấy với Tommy Trafford.

Lady Chiltern. Tội nghiệp Mr. Trafford lại làm gì nữa thế? Robert bảo cậu ấy là thư ký xuất sắc nhất mà anh ấy từng có cơ mà.

Mabel Chiltern. Thì đấy, Tommy lại vừa cầu hôn tớ lần nữa. Tommy thực ra chẳng làm gì ngoài việc cầu hôn tớ cả. Cậu ấy cầu hôn tớ tối qua ở phòng âm nhạc, lúc tớ hoàn toàn không có ai bảo vệ, vì lúc ấy đang có một màn tam tấu rất hoành tráng diễn ra. Tớ chẳng dám đáp lại dù chỉ một câu bỡn cợt nhỏ nhất, khỏi phải nói thì cậu cũng biết rồi đấy. Nếu tớ làm thế, âm nhạc sẽ phải ngưng bặt ngay lập tức. Mấy kẻ làm nghệ thuật mới vô lý ngớ ngẩn làm sao. Lúc nào họ cũng muốn người ta phải câm như hến đúng vào thời điểm mà người ta thèm khát được điếc đặc tai đi. Thế rồi sáng nay giữa ban ngày ban mặt, cậu ta lại cầu hôn tớ ngay trước bức tượng Achilles khủng khiếp đó. Thật sự, những chuyện diễn ra trước tác phẩm nghệ thuật ấy cứ phải gọi là kinh hãi. Cảnh sát nên can thiệp mới phải. Đến bữa trưa, nhìn cái vẻ long lanh trong đôi mắt cậu ấy là tớ biết cậu ta sắp sửa cầu hôn nữa rồi, và tớ vừa vặn chặn đứng kịp thời bằng cách quả quyết với cậu ta rằng tớ theo chủ nghĩa lưỡng kim bản vị. May mắn là tớ chẳng biết cái quái gì gọi là lưỡng kim bản vị cả. Và tớ cũng chẳng tin là có ai khác biết điều đó. Nhưng phát ngôn ấy đã nghiền nát Tommy trong mười phút liền. Cậu ta trông ngơ ngác sốc tận óc. Rồi cái cách Tommy cầu hôn mới phiền phức làm sao. Nếu cậu ấy cứ hét toáng lên bằng cái giọng cao vút thì tớ đã chẳng bận tâm đến thế. Kiểu ấy có khi lại tạo được chút hiệu ứng trước công chúng. Đằng này cậu ta cứ lén lút bằng một cái giọng thì thầm đáng sợ. Mỗi khi Tommy muốn lãng mạn thì cậu ta nói chuyện với người ta cứ như bác sĩ khám bệnh ấy. Tớ rất mến Tommy, nhưng phương thức cầu hôn của cậu ta thì lỗi thời hết thuốc chữa. Tớ ước gì, Gertrude, cậu chịu nói chuyện với cậu ta, bảo rằng một tuần cầu hôn một lần là quá đủ rồi, và rằng việc ấy luôn phải được thực hiện theo cách thức nào thu hút được chút sự chú ý của thiên hạ ấy.

Lady Chiltern. Mabel thân mến, đừng nói năng kiểu đó chứ. Hơn nữa, Robert đánh giá rất cao Mr. Trafford. Anh ấy tin rằng cậu ta có một tương lai vô cùng sáng lạn đang chờ phía trước.

Mabel Chiltern. Ồ! Tớ đời nào thèm lấy một gã đàn ông có tương lai sáng lạn ở phía trước, đánh đổi cái gì tớ cũng không thèm.

Lady Chiltern. Mabel!

Mabel Chiltern. Tớ biết chứ, cậu bạn quý. Cậu đã lấy một gã đàn ông có tương lai mà, phải không nào? Nhưng ngặt nỗi Robert là một thiên tài, còn cậu lại sở hữu một nhân cách cao thượng, biết hy sinh vì người khác. Cậu thì gánh được thiên tài chứ tớ thì chẳng có chút nhân cách nào sất, và Robert là thiên tài duy nhất mà tớ có thể chịu đựng nổi. Thông thường thì tớ thấy bọn họ cứ gọi là bất khả kháng. Mấy gã thiên tài nói lắm thế không biết? Thói quen xấu tệ hại! Lúc nào họ cũng chỉ nghĩ đến bản thân, trong khi tớ lại muốn họ phải nghĩ đến tớ cơ. Giờ tớ phải tạt qua nhà Lady Basildon để tổng duyệt đây. Cậu còn nhớ chúng ta sắp tổ chức màn kịch câm tableaux chứ? Màn Khải hoàn của cái gì đó, tớ chịu chẳng nhớ nổi! Tớ chỉ mong đó là màn khải hoàn của bản thân tớ. Duy nhất sự khải hoàn đó mới là thứ tớ thực sự quan tâm lúc này. [Hôn Lady Chiltern rồi chạy vụt đi; đoạn hớt hải chạy quay lại.] Ồ Gertrude, cậu có biết ai đang đến thăm cậu không? Mụ Mrs. Cheveley đáng sợ ấy, mặc một chiếc váy đẹp không chê vào đâu được. Cậu có mời mụ ta không thế?

Lady Chiltern. [Đứng bật dậy.] Mrs. Cheveley! Đến thăm tôi ư? Không thể nào!

Mabel Chiltern. Tớ đảm bảo là mụ ta đang bước lên lầu, hoành tráng y như người thật nhưng mà độ tự nhiên thì kém xa.

Lady Chiltern. Em không cần phải đợi đâu, Mabel. Nhớ là Lady Basildon đang đợi em đấy.

Mabel Chiltern. Ồ! Tớ phải chào hỏi Lady Markby cái đã. Bà ấy dễ mến lắm. Tớ thích thú biết bao khi bị bà ấy mắng mỏ.

[Mason bước vào.]

Mason. Lady Markby. Mrs. Cheveley.

[Lady Markby và Mrs. Cheveley bước vào.]

Lady Chiltern. [Bước lên đón tiếp.] Thưa Lady Markby thân mến, thật chu đáo làm sao khi bà ghé thăm tôi! [Bắt tay bà, đoạn cúi đầu chào có phần xa cách với Mrs. Cheveley.] Xin mời hai vị ngồi xuống, Mrs. Cheveley?

Mrs. Cheveley. Cảm ơn chị. Kia chẳng phải là tiểu thư Chiltern đó sao? Tôi rất mong có dịp được làm quen với cô ấy.

Lady Chiltern. Mabel ơi, Mrs. Cheveley muốn làm quen với em kìa.

[Mabel Chiltern khẽ gật đầu.]

Mrs. Cheveley. [Ngồi xuống.] Tôi thấy chiếc váy của cô tối qua thật mê hồn làm sao, tiểu thư Chiltern ạ. Vừa giản dị lại vừa... rất đúng mực.

Mabel Chiltern. Thế á? Tôi phải mách thợ may của mình mới được. Chắc cô ấy ngạc nhiên lắm đây. Tạm biệt Lady Markby!

Lady Markby. Đi ngay bây giờ ư?

Mabel Chiltern. Tớ rất tiếc nhưng tớ buộc phải đi. Tớ đang vội chạy đi tổng duyệt. Tớ phải diễn cảnh trồng cây chuối trong mấy màn kịch câm tableaux cơ.

Lady Markby. Trồng cây chuối á, đứa bé này? Ồ! Ta hy vọng là không phải thế. Bà tin là việc ấy hại sức khỏe lắm đấy. [Kéo ghế ngồi xuống chiếc ghế sô-pha cạnh Lady Chiltern.]

Mabel Chiltern. Nhưng đó là vì một quỹ từ thiện xuất sắc: quyên góp cho hội Kẻ Xấu Không Có Phước, những kẻ duy nhất mà tớ thực sự quan tâm. Tớ làm thư ký, còn Tommy Trafford giữ quỹ.

Mrs. Cheveley. Thế còn Lord Goring giữ chức gì?

Mabel Chiltern. Ồ! Lord Goring làm chủ tịch.

Mrs. Cheveley. Chiếc ghế đó hẳn phải hợp với anh ta lắm, trừ phi anh ta đã sa sút đi nhiều kể từ lần đầu tôi biết anh ta.

Lady Markby. [Trầm ngâm.] Cháu hiện đại đáng nể đấy, Mabel. Có lẽ hơi quá hiện đại một chút. Chẳng có gì nguy hiểm bằng việc tỏ ra quá hiện đại cả. Người ta rất dễ trở nên lỗi thời một cách chớp nhoáng. Ta từng chứng kiến bao nhiêu trường hợp như thế rồi.

Mabel Chiltern. Quả là một viễn cảnh hãi hùng!

Lady Markby. Ồ, cô bé thân mến của ta, cháu chẳng cần phải lo lắng đâu. Cháu sẽ luôn xinh đẹp hết mức có thể. Đó là mốt tuyệt vời nhất tồn tại, và cũng là mốt duy nhất mà nước Anh thành công trong việc tạo dựng.

Mabel Chiltern. [Nhún người chào.] Cháu vô cùng cảm ơn Lady Markby, thay cho nước Anh... và cho chính cháu. [Bước ra ngoài.]

Lady Markby. [Quay sang Lady Chiltern.] Gertrude thân mến, chúng ta ghé qua chỉ để muốn biết chiếc trâm cài áo bằng kim cương của Mrs. Cheveley đã được tìm thấy chưa.

Lady Chiltern. Ở đây á?

Mrs. Cheveley. Đúng vậy. Tôi nhận ra mình bị mất nó lúc về đến khách sạn Claridge’s, và nghĩ rằng có lẽ tôi đã đánh rơi nó ở đây.

Lady Chiltern. Tôi chưa nghe thấy ai nói gì về chuyện đó cả. Nhưng tôi sẽ gọi quản gia tới để gặng hỏi. [Chạm tay vào chuông.]

Mrs. Cheveley. Ồ, xin đừng bận tâm làm gì, Lady Chiltern. Tôi dám cá là mình đã làm mất nó ở Nhà hát lớn Opera, trước khi chúng tôi đến đây.

Lady Markby. À đúng rồi, ta đoán chắc là phải ở Nhà hát Opera rồi. Thực tế là ngày nay tất cả chúng ta đều chen lấn xô đẩy nhau đến mức ta cứ tự hỏi không hiểu mình còn xót lại món gì trên người sau mỗi tối đi chơi về nữa không. Bản thân ta đây, mỗi khi từ buổi Triều kiến Trưng diện trở về, ta luôn có cảm giác như thể trên người mình chẳng còn lấy một mảnh vải che thân, ngoại trừ một mảnh danh dự nhỏ nhoi vừa đủ để ngăn đám dân hạ lưu không thốt ra những lời nhận xét khó nghe qua cửa kính xe ngựa. Thực tiễn là Xã hội của chúng ta đang bị quá tải dân số một cách trầm trọng. Thật đấy, ai đó nên sắp xếp một chương trình di cư có trợ cấp đàng hoàng đi. Thế thì sẽ làm được khối việc tốt đấy.

Mrs. Cheveley. Tôi hoàn toàn đồng tình với bà, Lady Markby. Đã gần sáu năm nay tôi chưa quay lại Luân Đôn vào Mùa hội xã giao, và phải thú thực là Giới thượng lưu nay đã bị pha tạp một cách khủng khiếp. Đi đâu cũng thấy những kẻ kỳ cục nhất xuất hiện.

Lady Markby. Điều đó hoàn toàn đúng đấy, em yêu ạ. Nhưng người ta có bắt buộc phải quen biết bọn chúng đâu. Ta dám cá là một nửa số người đến nhà ta ta còn chẳng biết mặt. Quả thật, nghe qua những gì người ta đồn thổi, ta cũng chẳng thèm muốn quen.

[Mason bước vào.]

Lady Chiltern. Trâm cài áo của chị là loại thế nào hỡi Mrs. Cheveley?

Mrs. Cheveley. Một chiếc trâm hình rắn bằng kim cương đính hồng ngọc, một viên hồng ngọc khá to.

Lady Markby. Ta tưởng em bảo trên đầu con rắn có đính một viên saphia cơ mà, cưng?

Mrs. Cheveley. [Mỉm cười.] Không thưa Lady Markby — là hồng ngọc cơ.

Lady Markby. [Gật gật đầu.] Và chắc chắn là trông rất hợp rồi.

Lady Chiltern. Sáng nay có ai tìm thấy chiếc trâm cài áo đính hồng ngọc và kim cương nào trong các phòng không hả Mason?

Mason. Thưa không, thưa phu nhân.

Mrs. Cheveley. Quả thực chẳng có gì quan trọng đâu, Lady Chiltern. Tôi rất lấy làm tiếc vì đã làm phiền chị.

Lady Chiltern. [Lạnh lùng.] Ồ, có phiền hà gì đâu. Thế được rồi, Mason. Cậu có thể dọn trà lên.

[Mason đi ra.]

Lady Markby. Chà, ta phải công nhận là mất mát bất cứ thứ gì cũng đều bực bội hết chỗ nói. Ta nhớ có lần ở Bath, cách đây nhiều năm, ta đã đánh mất tại sảnh Pump Room một chiếc vòng tay cẩm thạch cực kỳ lộng lẫy mà Sir John đã tặng ta. Từ dạo đó tới nay ta rất tiếc phải nói rằng ông ấy chẳng buồn tặng ta thêm món quà nào nữa. Ông ấy đã sa sút trầm trọng đi nhiều. Thật đấy, cái Nghị viện khỉ gió này hoàn toàn hủy hoại những đức lang quân của chúng ta. Ta cho rằng Hạ viện chính là đòn giáng mạnh mẽ nhất giáng vào một cuộc hôn nhân hạnh phúc kể từ sau cái thứ khủng khiếp mang tên Nâng cao Trình độ Học vấn cho Phụ nữ được phát minh ra.

Lady Chiltern. Ồ! Thật là dị giáo khi dám thốt ra điều đó trong ngôi nhà này đấy, Lady Markby ạ. Robert là một người nhiệt thành bảo vệ phong trào Nâng cao Trình độ Học vấn cho Phụ nữ, và ngặt nỗi tôi e rằng mình cũng thế.

Mrs. Cheveley. Nâng cao trình độ học vấn cho đàn ông mới là điều tôi muốn thấy. Đàn ông rất cần điều đó một cách đáng thương hại.

Lady Markby. Đúng thế thật đấy, em yêu. Nhưng ta e rằng một kế hoạch như thế sẽ hoàn toàn phi thực tế. Ta không nghĩ đàn ông có nhiều năng lực để phát triển. Họ đã tiến xa hết mức có thể rồi, mà quãng đường đó có xa xôi gì cho cam, phải không nào? Còn về phụ nữ, chà Gertrude thân mến, cháu thuộc thế hệ trẻ hơn, và ta tin là mọi chuyện đều ổn nếu cháu tán thành nó. Hồi thời của ta, dĩ nhiên là chúng ta được dạy bảo là không được hiểu bất cứ thứ gì. Đó là hệ thống cũ, và quả thực nó vô cùng thú vị. Ta bảo đảm với cháu là lượng thứ mà ta và người chị gái tội nghiệp thân yêu của ta được dạy là không được hiểu nhiều đến mức kinh ngạc. Nhưng phụ nữ hiện đại thì ta nghe nói họ thấu hiểu tất thảy mọi thứ.

Mrs. Cheveley. Trừ chồng của họ. Đó là điều duy nhất mà phụ nữ hiện đại không bao giờ tài nào hiểu nổi.

Lady Markby. Và ta dám cá đó cũng là một điều tốt đẹp lắm đấy, em ạ. Nếu họ hiểu thì khéo mà làm tan vỡ bao nhiêu tổ ấm hạnh phúc ấy chứ. Dĩ nhiên là trừ nhà cháu ra nhé, Gertrude. Cháu đã vớ được một người chồng mẫu mực. Ước gì ta cũng có thể tự hào như thế về bản thân. Nhưng kể từ khi Sir John đâm ra chăm chỉ tham gia các phiên tranh luận đều đặn — điều mà anh ấy chẳng bao giờ thèm làm trong những ngày tươi đẹp thuở trước — ngôn từ của anh ấy trở nên hoàn toàn không thể chấp nhận nổi. Lúc nào anh ấy cũng tưởng mình đang diễn thuyết trước Hạ viện, và hệ quả là bất cứ khi nào anh bàn về tình trạng của giới lao động nông nghiệp, hay Giáo hội xứ Wales, hoặc những đề tài bất lịch sự tương tự thế, ta đều phải tống tất cả đám gia nhân ra khỏi phòng. Chẳng lấy gì làm dễ chịu cho cam khi chứng kiến viên quản gia nhà mình — kẻ đã gắn bó với gia đình tận hai mươi ba năm trời — lại đứng đỏ mặt tía tai ngay cạnh bàn phụ, còn mấy tên gia nhân thì cứ uốn éo vặn vẹo trong góc phòng y như mấy gã hề trong gánh xiếc. Ta đoan chắc cuộc đời ta sẽ tiêu tỏi hoàn toàn trừ phi họ tống cổ John lên Thượng viện ngay lập tức. Lúc ấy thì anh ta sẽ chẳng còn mảy may hứng thú với chính trị nữa, phải không nào? Viện Quý tộc mới khôn ngoan làm sao. Một hội đồng gồm toàn những bậc tao nhân mặc khách. Nhưng trong tình trạng hiện tại của Sir John, anh ấy thực sự là một cơn ác mộng lớn đấy. Chẳng hạn như sáng nay, khi bữa điểm tâm còn chưa qua nửa, anh ấy đã đứng băng lên tấm thảm trước lò sưởi, đút tay vào túi quần và cất cao giọng kêu gọi đất nước. Khỏi cần nói thì ta cũng đã rời khỏi bàn ăn ngay sau chén trà thứ hai. Nhưng những lời lẽ bạo lực của anh ấy thì cả nhà đều nghe thấy! Ta hy vọng là Sir Robert không phải tuýp người như thế chứ, Gertrude?

Lady Chiltern. Nhưng cháu lại rất hứng thú với chính trị, Lady Markby ạ. Cháu rất thích nghe Robert bàn luận về những chuyện đó.

Lady Markby. Chà, ta hy vọng anh ấy không đến mức nghiện mảng Sách Xanh như Sir John. Ta không nghĩ những thứ đó là thứ tài liệu đọc bổ ích cho bất kỳ ai.

Mrs. Cheveley. [Phờ phạc.] Tôi chưa bao giờ đọc Sách Xanh bao giờ. Tôi thích đọc sách... bìa vàng hơn.

Lady Markby. [Vô tư một cách hồn nhiên.] Sách bìa vàng trông vui mắt hơn phải không em? Hồi trẻ ta rất hay mặc trang phục màu vàng, và bây giờ có lẽ ta vẫn sẽ mặc thế nếu Sir John không quá soi mói một cách cay nghiệt vào các vấn đề ăn mặc, mà đàn ông hễ cứ xía vào chuyện y phục thì lúc nào cũng lố bịch cả, đúng không nào?

Mrs. Cheveley. Ồ, không đâu ạ! Tôi nghĩ đàn ông mới là những thẩm quyền duy nhất về chuyện ăn mặc.

Lady Markby. Thế á? Nhìn vào mấy kiểu mũ mà họ đội thì người ta có nghĩ thế được đâu nhỉ?

[Viên quản gia bước vào, theo sau là người hầu nam. Trà được dọn lên chiếc bàn nhỏ gần sát Lady Chiltern.]

Lady Chiltern. Em xin phép rót trà cho chị nhé, Mrs. Cheveley?

Mrs. Cheveley. Cảm ơn chị. [Viên quản gia dâng một tách trà lên chiếc khay bạc cho Mrs. Cheveley.]

Lady Chiltern. Chị dùng chút trà nhé, Lady Markby?

Lady Markby. Không cảm ơn em nhé. [Đám gia nhân bước ra ngoài.] Sự thể là ta đã hứa tạt qua thăm tội nghiệp Lady Brancaster mười phút, bà ấy đang gặp rắc rối lớn lắm. Con gái bà ấy, rõ ràng là một cô bé được giáo dục vô cùng quy củ nề nếp thế mà lại đâm đầu đi đính hôn với một gã mục sư ở Shropshire. Thật là bi đát, thực sự vô cùng bi đát. Ta không tài nào hiểu nổi cơn cuồng mục sư hiện đại này. Thời của chúng ta, dĩ nhiên là bọn ta vẫn thấy đám họ nhong nhỏng chạy đầy đường như thỏ ấy chứ. Nhưng khỏi cần nói thì ta cũng chẳng thèm liếc mắt nhìn họ lấy một bận. Thế mà người ta bảo ngày nay xã hội nông thôn nhan nhản bọn họ. Ta thấy việc đó thật vô đạo đức hết sức. Rồi đứa con trai trưởng thì lại cãi cọ với bố, và nghe đồn là cứ hễ chạm mặt nhau ở câu lạc bộ là Lord Brancaster lại chui ngay sau chuyên mục tài chính của tờ The Times để trốn. Tuy nhiên ta tin là chuyện đó thời nay phổ biến lắm, và các câu lạc bộ ở phố St. James’s đều phải đặt mua thêm các bản The Times; có quá nhiều đứa con trai cự tuyệt cha mình, và quá nhiều người cha từ mặt con cái. Bản thân ta thấy việc đó thật đáng tiếc biết bao.

Mrs. Cheveley. Tôi cũng nghĩ thế. Đang có rất nhiều thứ để các ông bố phải học hỏi từ đám con trai của họ vào thời buổi này.

Lady Markby. Thật thế hả em? Học cái gì cơ chứ?

Mrs. Cheveley. Nghệ thuật sống. Thứ Nghệ thuật Thuần túy duy nhất mà chúng ta sản sinh ra được trong thời đại hiện đại này.

Lady Markby. [Lắc đầu.] Ồ, ta e là Lord Brancaster rành rẽ mấy chuyện đó lắm. Hơn cả bà vợ tội nghiệp của ông ấy nhiều. [Quay sang Lady Chiltern.] Cháu biết Lady Brancaster chứ, em yêu?

Lady Chiltern. Sơ sơ thôi ạ. Bà ấy từng trọ ở Langton vào mùa thu năm ngoái, lúc chúng ta cũng ở đó.

Lady Markby. Chà, hệt như những người phụ nữ đẫy đà khác, bà ấy trông hệt như bức tranh minh họa của hạnh phúc, chắc chắn là cháu đã nhận ra điều đó. Nhưng gia đình bà ấy lắm bi kịch lắm, ngoài vụ con cái lấy mục sư ra. Chính người em gái ruột của bà ấy, Mrs. Jekyll, đã có một cuộc đời bất hạnh ê chề; không phải do lỗi của cô ấy đâu, ta rất lấy làm tiếc phải nói thế. Rốt cuộc cô ấy suy sụp tinh thần đến mức phải vào tu viện, hay bước lên sân khấu ca nhạc kịch nhỉ, ta quên mất tiêu rồi. Không; ta nghĩ cô ấy đi theo đuổi nghề thêu thùa nghệ thuật trang trí thì phải. Ta biết là cô ấy đã mất sạch mọi cảm giác hứng thú với cuộc đời. [Đứng dậy.] Và bây giờ, thưa Gertrude, nếu cháu cho phép, ta sẽ gửi gắm Mrs. Cheveley lại cho cháu chăm sóc và sẽ quay lại đón mụ ấy sau mười lăm phút nữa. Hoặc có lẽ, Mrs. Cheveley thân mến, cô không phiền khi ngồi đợi trong xe ngựa trong lúc ta sang thăm Lady Brancaster chứ? Vì ta định đến thăm hỏi động viên là chính, nên ta sẽ không ở lại lâu đâu.

Mrs. Cheveley. [Đứng dậy.] Tôi chẳng phiền gì khi ngồi đợi trong xe đâu, miễn là có ai đó để ngắm nghía.

Lady Markby. Chà, ta nghe nói gã mục sư cứ lảng vảng quanh nhà suốt đấy.

Mrs. Cheveley. Tôi e là mình không có thiện cảm lắm với bạn bè là nữ giới.

Lady Chiltern. [Đứng dậy.] Ồ, tôi hy vọng Mrs. Cheveley sẽ ở lại đây thêm lát nữa. Tôi rất muốn có vài phút trò chuyện cùng chị ấy.

Mrs. Cheveley. Chị thật tốt bụng làm sao, Lady Chiltern! Tin tôi đi, chẳng có gì mang lại cho tôi niềm vui lớn lao hơn thế.

Lady Markby. À! Chắc chắn là cả hai em sẽ có rất nhiều kỷ niệm thú vị thời đi học để cùng nhau ôn lại rồi. Tạm biệt Gertrude nhé! Ta sẽ gặp lại cháu ở tiệc nhà Lady Bonar tối nay chứ? Bà ấy vừa phát hiện ra một thiên tài mới cực kỳ kỳ diệu. Cậu ta chẳng... làm cái quái gì sất, ta tin là thế. Thật là một sự an ủi lớn lao phải không nào?

Lady Chiltern. Robert và tôi tối nay ăn tối ở nhà với nhau thôi, và tôi nghĩ mình sẽ chẳng đi đâu sau đó nữa. Dĩ nhiên là Robert sẽ phải có mặt ở Nghị viện. Nhưng chẳng có vụ gì thú vị đang diễn ra cả.

Lady Markby. Tự ăn tối ở nhà với nhau á? Có khôn ngoan lắm không đấy? À, ta quên mất, chồng cháu là một ngoại lệ. Chồng ta mới là quy luật chung, và chẳng có gì khiến phụ nữ già đi nhanh chóng bằng việc kết hôn với quy luật chung cả. [Lady Markby bước ra.]

Mrs. Cheveley. Quả là một người phụ nữ tuyệt vời, Lady Markby phải không nào? Nói nhiều nhất mà lại chẳng truyền tải được mấy ý nghĩa so với bất kỳ ai tôi từng gặp. Bà ấy sinh ra để làm diễn giả trước công chúng thì đúng hơn. Hợp hơn nhiều so với chồng bà ấy, dẫu cho ông ta là một điển hình người Anh đặc trưng, lúc nào cũng tẻ nhạt và thường là cộc cằn thô bạo.

Lady Chiltern. [Không đáp lời, vẫn đứng im lặng. Một khoảng lặng trôi qua. Đoạn ánh mắt của hai người phụ nữ chạm vào nhau. Lady Chiltern trông nghiêm nghị và tái nhợt. Mrs. Cheveley có vẻ khá thích thú.] Mrs. Cheveley, tôi nghĩ mình cần phải nói thẳng với chị rằng, giá mà tôi biết thực sự chị là ai, thì tôi đã chẳng mời chị đến nhà tôi tối ngày hôm qua.

Mrs. Cheveley. [Với nụ cười xấc láo.] Thật á?

Lady Chiltern. Tôi không đời nào làm thế.

Mrs. Cheveley. Tôi thấy sau từng ấy năm mà cậu chẳng thay đổi chút nào cả, Gertrude.

Lady Chiltern. Tôi chưa bao giờ thay đổi cả.

Mrs. Cheveley. [Nhướng mày.] Thế hóa ra cuộc đời chẳng dạy cậu được bài học gì ư?

Lady Chiltern. Nó dạy tôi rằng một kẻ từng phạm tội bất lương và vô đạo đức thì hoàn toàn có thể tái phạm lần thứ hai, và loại người đó cần phải bị xa lánh.

Mrs. Cheveley. Cậu sẽ áp dụng quy tắc đó với tất cả mọi người chứ?

Lady Chiltern. Đúng vậy, với tất cả mọi người, không ngoại trừ một ai.

Mrs. Cheveley. Thế thì tôi lấy làm tiếc cho cậu, Gertrude, thực sự rất tiếc cho cậu.

Lady Chiltern. Bây giờ thì chị thấy đấy, tôi chắc chắn rằng vì nhiều lý do, bất kỳ mối quan hệ xã giao nào nữa giữa chúng ta trong thời gian chị ở Luân Đôn là hoàn toàn bất khả thi?

Mrs. Cheveley. [Ngả người ra sau ghế.] Cậu biết không Gertrude, tôi chẳng bận tâm chút nào khi nghe cậu thuyết giảng đạo đức đâu. Đạo đức đơn thuần chỉ là thái độ mà chúng ta áp dụng với những kẻ mà bản thân ta chán ghét. Cậu ghét cay ghét đắng tôi. Tôi thừa biết điều đó. Và tôi cũng luôn khinh bỉ cậu. Thế mà tôi vẫn cất công đến đây để làm ơn cho cậu đấy.

Lady Chiltern. [Đầy khinh miệt.] Hệt như cái ơn mà chị định ban phát cho chồng tôi tối qua phỏng, tôi đoán thế. Tạ ơn trời đất, tôi đã cứu anh ấy khỏi điều đó.

Mrs. Cheveley. [Chồm dậy.] Chính cậu là kẻ đã xúi anh ta viết bức thư xấc láo đó cho tôi? Chính cậu đã ép anh ta nuốt lời hứa?

Lady Chiltern. Đúng vậy.

Mrs. Cheveley. Thế thì cậu phải bắt anh ta giữ lời đi. Tôi cho cậu thời gian đến sáng mai — không hơn đâu. Nếu đến lúc đó mà chồng cậu vẫn chưa long trọng cam kết sẽ giúp tôi trong dự án vĩ đại này mà tôi đang quan tâm —

Lady Chiltern. Vụ đầu cơ lừa đảo này ấy hả —

Mrs. Cheveley. Cậu muốn gọi nó là gì tùy thích. Chồng cậu đang nằm gọn trong lòng bàn tay tôi, và nếu cậu khôn hồn thì hãy bắt anh ta làm theo những gì tôi bảo.

Lady Chiltern. [Đứng dậy tiến về phía mụ.] Chị thật hỗn xược. Chồng tôi thì can dự gì đến chị? Một kẻ đàn bà như chị thì dính dáng gì chứ?

Mrs. Cheveley. [Cười nhạt.] Trên đời này ngưu tầm ngưu mã tầm mã. Chính vì chồng cậu cũng là kẻ lừa đảo và bất lương nên chúng ta mới xứng đôi vừa lứa đến thế. Giữa cậu và anh ta tồn tại những vực thẳm. Còn anh ta và tôi lại gắn kết chặt chẽ hơn cả bạn bè. Chúng ta là kẻ thù bị trói buộc vào nhau. Tội lỗi chung gắn kết chúng ta lại.

Lady Chiltern. Sao chị dám đánh đồng chồng tôi với loại chị? Sao chị dám đe dọa anh ấy hay tôi? Cút khỏi nhà tôi ngay. Chị không xứng đáng để bước chân vào đây.

[Sir Robert Chiltern từ phía sau bước vào. Anh nghe thấy những lời cuối cùng của vợ, và nhìn thấy đối tượng mà chúng nhắm tới. Mặt anh cắt không còn giọt máu.]

Mrs. Cheveley. Nhà của cậu đấy ư! Một căn nhà được mua bằng đồng tiền nhơ búa của sự bất lương. Một căn nhà mà mọi thứ bên trong đều được trả giá bằng hành vi gian lận. [Quay ngoắt lại và nhìn thấy Sir Robert Chiltern.] Hãy hỏi anh ta xem nguồn gốc khối tài sản kia từ đâu mà có! Bắt anh ta khai cho cậu nghe cách anh ta bán một bí mật Nội các cho nhà môi giới chứng khoán đi. Học hỏi từ anh ta xem cậu đang mang ơn cái gì mà có được vị thế như ngày hôm nay.

Lady Chiltern. Không đời nào có chuyện đó! Robert! Không đúng thế đâu!

Mrs. Cheveley. [Chỉ tay thẳng vào anh với ngón tay duỗi dài.] Nhìn anh ta kìa! Anh ta có dám phủ nhận không? Anh ta có dám không hả?

Sir Robert Chiltern. Cút! Cút ngay lập tức. Chị đã giở hết những ngón nghề tồi tệ nhất ra rồi đấy.

Mrs. Cheveley. Tồi tệ nhất á? Tôi vẫn chưa kết thúc với anh đâu, với cả hai người cơ. Tôi cho cả hai thời gian đến trưa mai. Nếu lúc đó mà hai người không làm theo những điều tôi sai bảo, toàn thế giới sẽ phải tường tận nguồn gốc của Robert Chiltern là từ đâu.

[Sir Robert Chiltern bấm chuông. Mason bước vào.]

Sir Robert Chiltern. Tiễn Mrs. Cheveley ra ngoài.

[Mrs. Cheveley giật mình; đoạn cúi đầu chào có phần cố tình quá mức với Lady Chiltern, người đứng im không có chút phản ứng nào. Khi đi ngang qua Sir Robert Chiltern, người đang đứng sát ngay cửa, mụ khựng lại một lát và nhìn thẳng vào mặt anh. Mụ chậm rãi bước đi, theo sau là người hầu nam, người đã khép cửa lại ngay sau đó. Vợ chồng chỉ còn lại trơ trọi một mình. Lady Chiltern đứng sững như người đang chìm trong một cơn ác mộng khủng khiếp. Rồi cô quay người lại nhìn chồng. Cô nhìn anh bằng đôi ánh mắt kỳ lạ, cứ như thể đang lần đầu tiên trông thấy anh vậy.]

Lady Chiltern. Anh đã đem bán một bí mật Nội các để đổi lấy tiền tài! Anh khởi đầu cuộc đời bằng sự lừa lọc! Anh gầy dựng sự nghiệp trên sự bất lương! Ôi, hãy nói với em rằng điều đó không phải sự thật đi! Hãy nói dối em đi! Hãy lừa dối em đi! Nói với em rằng đó không phải sự thật đi!

Sir Robert Chiltern. Những gì người phụ nữ ấy vừa nói hoàn toàn là sự thật. Nhưng Gertrude, hãy lắng nghe anh. Em không thể thấu hiểu anh đã bị cám dỗ nhường nào đâu. Để anh kể cho em nghe toàn bộ sự việc. [Bước về phía cô.]

Lady Chiltern. Đừng đến gần tôi. Đừng chạm vào tôi. Tôi có cảm giác như anh đã vấy bẩn tôi vĩnh viễn rồi. Ôi! Cả mấy năm qua anh đã mang một chiếc mặt nạ gì thế này! Một chiếc mặt nạ tô son trét phấn gớm ghiếc! Anh đã bán rẻ chính mình vì tiền bạc. Ôi! Thà làm một tên trộm vặt còn hơn. Anh tự đem mình ra chào hàng cho kẻ trả giá cao nhất! Anh đã để mặc người ta mua bán trên thị trường. Anh đã lừa dối cả thế gian. Thế mà anh lại không chịu lừa dối tôi.

Sir Robert Chiltern. [Lao bổ về phía cô.] Gertrude! Gertrude!

Lady Chiltern. [Đẩy anh ra với đôi tay duỗi thẳng.] Không, đừng mở miệng! Đừng nói gì nữa! Giọng nói của anh đánh thức những ký ức kinh hoàng — ký ức về những điều từng khiến em yêu anh — ký ức về những lời từng khiến em yêu anh — những ký ức giờ đây đối với em thật kinh tởm. Và em đã từng sùng bái anh biết bao! Đối với em, anh là một điều gì đó tách biệt khỏi cuộc đời phàm tục, một thứ tinh tuyết, cao thượng, lương thiện, không một vết nhơ. Thế giới này bỗng trở nên tươi đẹp hơn vì có anh trong đó, và sự lương thiện trở nên chân thực hơn bởi vì anh đã sống. Thế mà giờ đây — ôi, khi nghĩ rằng em đã tôn một kẻ như anh làm thần tượng! Thần tượng của đời em!

Sir Robert Chiltern. Đó chính là lầm lỗi của em. Đó là sai lầm của em. Sai lầm mà mọi người phụ nữ đều mắc phải. Tại sao các người không thể yêu chúng tôi với cả những lỗi lầm cùng mọi thói hư tật xấu? Tại sao các người cứ đặt chúng tôi lên những bệ thờ quái ác thế? Tất cả chúng tôi đều có gót chân Achilles bằng đất sét, đàn bà cũng như đàn ông; nhưng khi đàn ông chúng tôi yêu phụ nữ, chúng tôi yêu họ khi đã tường tận những yếu đuối, những ngớ ngẩn, những bất toàn của họ, và có lẽ vì thế mà càng yêu họ nhiều hơn. Không phải những kẻ hoàn hảo, mà chính những kẻ khiếm khuyết mới là những người khao khát tình yêu. Chính là lúc chúng ta bị thương tổn bởi chính đôi tay mình, hoặc bởi tay người khác, tình yêu mới phải bước đến để chữa lành cho chúng ta — bằng không thì tình yêu còn có quái gì công dụng nữa? Mọi tội lỗi, trừ tội lỗi chống lại chính nó, Tình yêu đều phải tha thứ. Mọi kiếp người, ngoại trừ những cuộc đời vô cảm, Tình yêu đích thực đều nên xá tội. Tình yêu của đàn ông là thế đấy. Nó bao dung hơn, rộng lớn hơn, mang tính con người hơn của phụ nữ. Phụ nữ luôn tưởng rằng họ đang nhào nặn nên những thần tượng nam nhân. Những gì họ đang tạo ra ở chúng tôi kỳ thực chỉ là những bức tượng thần giả dối mà thôi. Em đã tạo ra bức tượng thần giả dối của đời em từ anh, và anh đã không đủ dũng khí để bước xuống, để vạch cho em xem những vết thương của mình, để thổ lộ với em những điểm yếu của anh. Anh đã sợ rằng mình sẽ đánh mất tình yêu của em, y như cách anh đã mất nó lúc này đây. Và vì thế, tối ngày hôm qua em đã hủy hoại cuộc đời anh — phải, hủy hoại nó rồi! Những gì người phụ nữ đó đòi hỏi ở anh chẳng thấm vào đâu so với những gì mụ ta ban ơn cho anh. Mụ ta mang lại sự an toàn, sự bình yên, sự vững chãi. Tội lỗi thời niên thiếu của anh, thứ mà anh tưởng đã được chôn vùi, bỗng trồi lên ngay trước mắt, ghê tởm, khủng khiếp, với đôi bàn tay siết chặt lấy cổ họng anh. Anh đã có thể giết chết nó vĩnh viễn, tống cổ nó trở lại mồ, tiêu hủy mọi hồ sơ, thiêu rụi nhân chứng duy nhất chống lại anh. Chính em đã ngăn cản anh. Chẳng ai khác ngoài em, chính em thừa biết điều đó. Và bây giờ trước mắt anh còn lại gì ngoài sự nhơ nhớp chốn công cộng, sự lụi bại, nỗi ô nhục khủng khiếp, tiếng cười chê giễu cợt của thiên hạ, một cuộc đời cô độc trong nỗi nhục nhã, một cái chết cô độc trong nỗi nhục nhã, biết đâu đấy, vào một ngày nào đó? Mong rằng phụ nữ đừng bao giờ dựng lên những tượng thần nam giới nữa! Đừng đặt họ lên bệ thờ rồi cúi đầu sùng bái, bằng không họ sẽ hủy hoại những cuộc đời khác hoàn toàn triệt để hệt như em — chính em, người mà anh từng cuồng nhiệt yêu thương — đã hủy hoại cuộc đời anh!

[Anh bước ra khỏi phòng. Lady Chiltern lao vụt theo, nhưng cánh cửa đã kịp đóng sập lại khi cô với tới nơi. Tái nhợt vì đớn đau, bàng hoàng, bất lực, cô lả đi như một nhành cây dưới làn nước. Đôi bàn tay giơ ra dường như run rẩy giữa không trung như những cánh hoa trước gió. Rồi cô quỵ sụp xuống cạnh chiếc ghế sô-pha và vùi mặt vào đó. Tiếng nức nở của cô vang lên hệt như tiếng khóc của một đứa trẻ.]

Hạ Màn.