Một phòng khách rộng rãi, lịch sự và được bài trí có gu, trang hoàng bằng những gam màu trầm. Phía đáy phòng là một khung cửa lớn với những tấm rèm vén sang hai bên, dẫn vào một căn phòng nhỏ hơn được trang trí cùng phong cách với phòng khách. Trên bức tường bên phải của căn phòng lớn có một cánh cửa đôi dẫn ra hành lang. Ở bức tường đối diện bên trái là một cửa kính, cũng có rèm vén sang một bên. Qua những ô kính, có thể nhìn thấy một phần mái hiên bên ngoài và những hàng cây phủ đầy lá mùa thu. Một chiếc bàn ô-van có khăn trải, xung quanh kê vài chiếc ghế, được đặt nổi bật ở gian trước. Ngay phía trước, sát tường bên phải là một chiếc lò sưởi lớn bằng sứ sẫm màu, một chiếc bành tựa lưng cao, một chiếc đệm kê chân và hai chiếc ghế đẩu nhỏ. Một chiếc ghế dài có chiếc bàn tròn nhỏ đặt trước mặt chiếm góc trên bên phải. Phía trước bên bên trái, cách tường một khoảng là một chiếc ghế dài khác. Sâu hơn phía cửa kính là một chiếc đàn dương cầm. Hai bên khung cửa ở đáy phòng là hai chiếc tủ trưng bày nhỏ bày những đồ trang trí bằng đất nung và gốm majolica.—Sát bức tường phía sau của căn phòng nhỏ bên trong là một chiếc ghế dài, kèm theo một chiếc bàn và một hoặc hai chiếc ghế tựa. Phía trên ghế dài treo chân dung một quý ông lớn tuổi khôi ngô trong bộ quân phục tướng quân. Phía trên bàn là một ngọn đèn treo với chao đèn bằng thủy tinh mờ.—Nhiều bó hoa được cắm bài trí khắp phòng khách trong các bình và lọ. Số khác nằm rải rác trên các bàn. Sàn nhà ở cả hai phòng đều được trải thảm dày.—Ánh sáng buổi sớm. Nắng chiếu qua cửa kính.
CÔ JULIANA TESMAN, đội mũ cài ô, bước vào từ hành lang, theo sau là BERTA, tay xách một bó hoa gói trong giấy. CÔ TESMAN là một phụ nữ duyên dáng, ưa nhìn khoảng sáu mươi lăm tuổi. Bà ăn mặc lịch sự nhưng giản dị trong bộ trang phục đi dạo màu xám. BERTA là một phụ nữ trung niên có vẻ ngoài mộc mạc và mang đậm chất nhà quê.
CÔ TESMAN
[Dừng lại sát cửa, lắng nghe và nói khẽ:] Thật tình mà nói, tao chẳng tin là chúng nó đã dậy đâu!
BERTA
[Cũng nói khẽ.] Tôi đã thưa với cô rồi mà. Cứ nhớ lại tối qua tàu thủy cập bến muộn thế nào thì rõ. Rồi lúc chúng về đến nhà!—Lạy Chúa tôi, cô chủ trẻ có biết bao nhiêu thứ phải mở ra dọn dẹp trước khi được đi ngủ.
CÔ TESMAN
Thôi được rồi—cứ để chúng ngủ cho đẫy giấc. Nhưng lát nữa chúng dậy, chúng ta phải lo cho chúng hít thở bầu không khí buổi sáng trong lành nhé.
[Bà đi về phía cửa kính và đẩy tung nó ra.
BERTA
[Đứng cạnh bàn, lúng túng không biết phải làm gì với bó hoa trên tay.] Chịu đấy, chẳng còn một khoảng trống nào nữa rồi. Hay là tôi đặt nó ở đây vậy, thưa cô. [Bà đặt nó lên cây đàn dương cầm.
CÔ TESMAN
Thế là cháu đã có một cô chủ mới rồi đấy, Berta thân mến ạ. Chúa mới biết tao phải đứt ruột thế nào khi phải rời xa cháu.
BERTA
[Sắp khóc.] Thế cô lại tưởng đối với cháu là dễ dàng lắm chắc, thưa cô? Sau ngần ấy năm tháng phước đức cháu ở cạnh cô và cô Rina chứ bộ.((1))
CÔ TESMAN
Chúng ta phải cố gắng chịu đựng thôi, Berta ạ. Chẳng còn cách nào khác được. Cháu thấy đấy, George không thể thiếu cháu được—hoàn toàn không thể. Thằng bé có mình cháu chăm lo cho từ hồi còn bé tí.
BERTA
Vâng thưa cô Julia, nhưng cháu cứ nghĩ đến cô Rina nằm một chỗ ở nhà kìa, tội nghiệp làm sao. Lại chỉ có mỗi con bé mới tới kia nữa chứ! Nó đời nào học được cách chăm sóc người bệnh cho ra hồn.
CÔ TESMAN
Ồ, tao sẽ xoay sở huấn luyện nó. Và dĩ nhiên, cháu biết đấy, phần lớn tao sẽ tự gánh vác lấy. Berta thân mến của tao ạ, cháu không phải lo lắng gì cho chị tội nghiệp của tao đâu.
BERTA
Vâng, nhưng còn chuyện này nữa thưa cô. Cháu cứ sợ chết khiếp là mình không tài nào vừa lòng cô chủ trẻ nổi.
CÔ TESMAN
Ồ thôi nào—mới đầu thì có thể có một vài điều...
BERTA
Khéo mà cô ấy có cung cách đài các ghê gớm lắm ấy chứ.
CÔ TESMAN
À, cháu không thể trách điều đó được đâu—con gái của Tướng quân Gabler kia mà! Hãy nghĩ đến nếp sống mà nó quen thuộc hồi thời cha nó xem nào. Cháu có nhớ hồi xưa chúng ta thường thấy nó cưỡi ngựa dọc con đường cùng với Tướng quân không? Trong chiếc áo dài đen thướt tha ấy—và với những chiếc lông chim đính trên mũ?
BERTA
Vâng, quả có thế—cháu nhớ rõ lắm chứ!—Nhưng lạy Chúa tôi, hồi ấy cháu có nằm mơ cũng không dám nghĩ rằng cô ấy với thầy George lại nên duyên vợ chồng.
CÔ TESMAN
Tao cũng vậy.—Mà nhân đây, Berta—trong lúc tao còn đang nhớ: từ nay trở đi cháu không được gọi là thầy George nữa nhé. Cháu phải gọi là Tiến sĩ Tesman.
BERTA
Vâng, cô chủ trẻ cũng đã nhắc đến chuyện đó rồi—tối qua—ngay phút đặt chân đến nhà. Thế là thật hả cô?
CÔ TESMAN
Vâng, thật chứ sao không. Cháu thử nghĩ xem, Berta—một trường đại học nước ngoài nào đó đã phong học vị tiến sĩ cho nó đấy—khi nó ở nước ngoài, cháu hiểu chứ. Tao chẳng hề nghe mảy may gì về chuyện đó, cho đến khi chính nó bảo tao ở trên cầu tàu.
BERTA
Thôi thì sao cũng được, thầy ấy đủ tài giỏi để làm bất cứ việc gì. Chỉ là cháu không ngờ thầy ấy lại đi theo nghiệp chữa bệnh cho người ta.
CÔ TESMAN
Không không, không phải kiểu bác sĩ ấy đâu. [Gật đầu ra chiều ẩn ý.] Nhưng để tao nói cho cháu nghe, chẳng mấy chốc nữa chúng ta còn phải gọi nó bằng một chức danh to tát hơn thế cơ.
BERTA
Cô nói thật đấy chứ ạ? Chuyện gì thế hả cô?
CÔ TESMAN
[Mỉm cười.] Hừm—cháu chẳng muốn biết lắm sao! [Xúc động.] Ôi, trời ơi là trời—giá như người anh tội nghiệp của tôi giờ này có thể nhìn lên từ nấm mồ mà thấy đứa con trai bé bỏng của anh ấy đã trưởng thành ra sao! [Nhìn xung quanh.] Mà lạy Chúa tôi, Berta—tại sao cháu lại làm thế này? Gỡ cả vải bọc của tất cả đồ đạc ra thế kia.
BERTA
Cô chủ bảo cháu làm thế. Cô ấy bảo không thể chịu nổi việc bọc ghế.
CÔ TESMAN
Thế là chúng định biến nơi này thành phòng khách sinh hoạt hằng ngày đấy phỏng?
BERTA
Vâng, cháu hiểu từ cô chủ là như thế. Còn thầy George—ông tiến sĩ ấy—thì chẳng nói gì.
GEORGE TESMAN từ bên phải bước vào phòng trong, vừa đi vừa lẩm bẩm hát ruổi và xách một chiếc va-li trống chưa tháo dây đai. Anh là một người đàn ông tầm thước, trẻ trung ở tuổi ba mươi mốt, hơi mập mạp, với gương mặt tròn trịa, cởi mở, tươi tắn, tóc và râu màu vàng nhạt. Anh đeo kính, ăn mặc có phần hơi cẩu thả trong những bộ đồ ở nhà thoải mái.
CÔ TESMAN
Chào buổi sáng, chào buổi sáng, George.
TESMAN
[Ở khung cửa giữa hai phòng.] Dì Julia! Dì Julia thân yêu! [Tiến lại gần bà và bắt tay nồng nhiệt.] Dì cất công đến tận đây—lại sớm thế này cơ à? Hả?
CÔ TESMAN
Thì dĩ nhiên tao phải đến xem các cháu sinh hoạt thế nào chứ.
TESMAN
Mặc dù dì chẳng được ngủ một giấc cho ra hồn suốt đêm qua á?
CÔ TESMAN
Ồ, chuyện đó chẳng hề gì với tao.
TESMAN
Vâng, chắc là dì về nhà an toàn từ cầu tàu chứ ạ? Hả?
CÔ TESMAN
Ừ, khá an toàn, ơn Chúa. Thẩm phán Brack đã rất tử tế đưa tao về tận cửa nhà.
TESMAN
Bọn cháu tiếc quá vì không nhường được cho dì một chỗ trên xe ngựa. Nhưng dì cũng thấy Hedda mang theo một đống hòm rương to thế nào rồi đấy.
CÔ TESMAN
Ừ, nó mang theo nhiều hòm rương thật đấy.
BERTA
[Với TESMAN.] Cháu có nên vào trong xem có việc gì giúp được cô chủ không ạ?
TESMAN
Không, cảm ơn cháu, Berta—không cần đâu. Cô ấy bảo khi nào cần gì sẽ rung chuông.
BERTA
[Đi về phía bên phải.] Vâng ạ.
TESMAN
Nhưng này cháu—mang theo cái va-li này đi nhé.
BERTA
[Nhấc nó lên.] Cháu sẽ cất nó lên gác mái.
[Bata đi ra bằng cửa hành lang.
TESMAN
Dì ơi, thết chứ—toàn bộ cái va-li đấy chật cứng những bản sao tài liệu của cháu đấy. Dì không thể tưởng tượng được cháu đã thu lượm được bao nhiêu thứ từ tất cả các kho lưu trữ mà cháu đã nghiên cứu đâu—những chi tiết cổ kỳ thú mà chưa ai từng mường tượng đến...
CÔ TESMAN
Ừ, xem ra cháu không hề hoài phí thời gian trong chuyến trăng mật đâu nhỉ, George.
TESMAN
Vâng, cháu không hề đâu. Nhưng dì cởi mũ ra đi chứ, thưa dì! Nào! Để cháu cởi dây cho dì nhé—hả?
CÔ TESMAN
[Trong lúc anh làm việc đó.] Thôi nào—cảnh này cứ như thể con hãy còn đang sống ở nhà với chúng ta vậy.
TESMAN
[Cầm chiếc mũ trên tay, ngắm nghía đủ mọi góc độ.] Chà, dì vừa tậu được một chiếc mũ lộng lẫy làm sao chứ lại!
CÔ TESMAN
Tao mua nó vì Hedda đấy chứ.
TESMAN
Vì Hedda á? Hả?
CÔ TESMAN
Ừ, để Hedda không phải xấu hổ vì tao nếu vô tình chúng ta cùng ra ngoài.
TESMAN
[Vỗ nhẹ má bà.] Dì lúc nào cũng chu đáo mọi bề, dì Julia ạ. [Đặt chiếc mũ lên chiếc ghế cạnh bàn.] Và giờ thì, thưa dì—hay là chúng ta ngồi xuống ghế dài cho thoải mái rồi trò chuyện một lát, cho đến khi Hedda ra nhỉ.
[Hai người ngồi xuống. Bà đặt chiếc ô vào góc ghế dài.
CÔ TESMAN
[Nắm cả hai tay anh và ngắm nghía.] Thật là sướng biết bao khi lại được nhìn thấy con bằng xương bằng thịt ngay trước mắt thế này, George ạ! Con trai của George của tao—đứa con trai ruột thịt của người anh tội nghiệp xấu số!
TESMAN
Và cháu cũng hạnh phúc biết bao khi được gặp lại dì, dì Julia ạ! Người đã vừa làm cha vừa làm mẹ của cháu.
CÔ TESMAN
Ồ phải rồi, tao biết con sẽ luôn giữ một góc trong tim dành cho những người dì già này mà.
TESMAN
Còn tình hình của dì Rina thế nào rồi ạ? Vẫn không khá hơn chút nào chứ—hả?
CÔ TESMAN
Ồ, không—con tội nghiệp ấy thì chúng ta chẳng thể mong đợi khá lên được đâu. Nó cứ nằm đấy, liệt là liệt suốt ngần ấy năm trời. Nhưng xin Chúa hãy thương xót đừng cướp nó đi vội! Vì nếu có chuyện đó xảy ra, dì chẳng biết đời mình sẽ ra sao nữa, George ạ—nhất là bây giờ khi dì không còn con để chăm sóc nữa rồi.
TESMAN
[Vỗ nhẹ lưng bà.] Thôi nào, thôi nào, thôi nào...!
CÔ TESMAN
[Bỗng đổi giọng.] Thế mà nghĩ đến chuyện con nay đã là một người đàn ông có gia đình rồi đấy, George ạ!—Và con lại chính là kẻ đã cướp đi được Hedda Gabler—nàng Hedda Gabler xinh đẹp! Cứ nghĩ mà xem—một tiểu thư từng được bao nhiêu kẻ say mê săn đón!
TESMAN
[Hừm khẽ và mỉm cười tự mãn.] Vâng, cháu nghĩ quanh thành phố này cũng có vài anh bạn tốt đang thèm muốn được đứng vào chỗ của cháu đấy—hả?
CÔ TESMAN
Rồi cả chuyến trăng mật dài và đẹp đẽ vừa qua của các con nữa! Hơn năm tháng—gần sáu tháng trời...
TESMAN
Vâng, đối với cháu thì đó cũng đồng thời là một chuyến đi khảo cứu. Cháu phải lục lọi biết bao nhiêu là hồ sơ cũ—và đọc vô số sách vở nữa chứ, thưa dì.
CÔ TESMAN
À phải rồi, tao đoán thế. [Thân mật hơn và hạ thấp giọng một chút.] Nhưng nghe này George,—con không có—không có điều gì đặc biệt để kể cho tao nghe à?
TESMAN
Về chuyến đi của tụi cháu á?
CÔ TESMAN
Ừ.
TESMAN
Không, cháu chẳng biết có gì ngoài những điều cháu đã viết thư kể cho dì. Cháu được phong học vị tiến sĩ—nhưng chuyện đó cháu đã thưa với dì hôm qua rồi mà.
CÔ TESMAN
Ừ, đúng rồi, con có nói. Nhưng ý tao muốn hỏi là—con không có—không có niềm hy vọng nào—?
TESMAN
Hy vọng á?
CÔ TESMAN
Thì con biết đấy, George—tao là dì già của con mà!
TESMAN
Thì dĩ nhiên là cháu có hy vọng chứ ạ.
CÔ TESMAN
A!
TESMAN
Cháu hoàn toàn hy vọng sẽ được bổ nhiệm làm giáo sư một ngày không xa.
CÔ TESMAN
Ồ phải, giáo sư...
TESMAN
Thậm chí cháu có thể nói là chắc chắn ấy chứ. Nhưng dì thân yêu của cháu ơi—chuyện đó dì thừa biết rồi còn gì!
CÔ TESMAN
[Tự cười một mình.] Ừ, phải rồi. Con nói đúng đấy. [Đổi chủ đề.] Nhưng chúng ta đang nói dở về chuyến đi cơ mà. Chắc nó tốn kém lắm phải không con, George?
TESMAN
À, dì thấy đấy—học bổng du lịch hậu hĩnh của cháu cũng trang trải được kha khá.
CÔ TESMAN
Nhưng tao không sao hiểu nổi làm thế nào con lại có thể co kéo nó đủ cho cả hai người.
TESMAN
Vâng, điều đó không dễ hiểu chút nào phải không—hả?
CÔ TESMAN
Nhất là lại đi du lịch cùng với một phu nhân—người ta bảo thế thì tốn kém hơn nhiều lắm.
TESMAN
Vâng, dĩ nhiên rồi—nó tốn hơn một chút. Nhưng Hedda phải có chuyến đi này chứ dì! Cô ấy thực sự phải đi. Không có chuyến đi ấy thì không xong đâu.
CÔ TESMAN
Không không, tao hiểu mà. Thời buổi này đi trăng mật dường như là chuyện không thể thiếu được.—Nhưng nói tao nghe nào—các con đã đi xem xét kỹ lưỡng toàn bộ ngôi nhà này chưa?
TESMAN
Vâng, dì cứ yên tâm là rồi ạ. Cháu đã cất công đi bộ từ lúc hừng đông cơ mà.
CÔ TESMAN
Và con nghĩ thế nào về mọi thứ ở đây?
TESMAN
Cháu mê tơi! Mê tơi hoàn toàn! Chỉ là cháu không biết chúng ta phải làm gì với hai căn phòng trống nằm giữa phòng khách phụ này và phòng ngủ của Hedda.
CÔ TESMAN
[Cười.] Ôi George thân yêu của tao, tao dám chắc rồi con sẽ tìm được cách dùng đến chúng—khi thời gian trôi qua.
TESMAN
Thì dĩ nhiên là dì nói rất phải rồi, dì Julia! Ý dì là dùng khi thư viện của cháu ngày càng rộng ra chứ gì—hả?
CÔ TESMAN
Ừ, đúng vậy đấy, đứa cháu ngoan của tao. Dì đang nghĩ đến thư viện của con đấy.
TESMAN
Cháu đặc biệt vui mừng vì Hedda đấy. Trước lúc đính hôn, hết lần này đến lần khác cô ấy cứ nói rằng nàng chẳng thích sống ở đâu ngoài biệt thự của Thư ký Falk.((2))
CÔ TESMAN
Ừ, thật may mắn làm sao khi đúng ngay ngôi nhà này lại được đem bán, ngay sau khi các con vừa lên đường.
TESMAN
Vâng, dì Julia ạ, vận may đứng về phía chúng ta phải không dì—hả?
CÔ TESMAN
Nhưng còn chi phí nữa chứ, George thân mến! Con sẽ thấy tốn kém lắm đấy, toàn bộ cơ ngơi này này.
TESMAN
[Nhìn bà, hơi cụt hứng.] Vâng, chắc là thế rồi, thưa dì!
CÔ TESMAN
Ồ, khủng khiếp luôn ấy chứ!
TESMAN
Dì nghĩ khoảng bao nhiêu? Tính theo con số tròn chĩnh ấy?—Hả?
CÔ TESMAN
Ồ, tao không thể đoán nổi cho đến khi tất cả các hóa đơn được gửi đến.
TESMAN
Chà, may mắn là Thẩm phán Brack đã kiếm được những điều kiện thuận lợi nhất cho cháu, ông ấy viết thư bảo Hedda như thế.
CÔ TESMAN
Ừ, con đừng lo lắng gì nhé, đứa cháu ngoan của tao.—Ngoài ra, tao đã thế chấp bảo đảm cho đồ đạc và tất cả các tấm thảm rồi.
TESMAN
Thế chấp ư? Dì á? Dì Julia thân yêu của cháu—dì có thể lấy gì để thế chấp chứ?
CÔ TESMAN
Tao thế chấp khoản tiền trợ cấp hưu trí của chúng ta.
TESMAN
[Bật dậy.] Cái gì! Tiền trợ cấp của dì—và của cả dì Rina nữa á!
CÔ TESMAN
Ừ, con thấy đấy, tao chẳng còn cách nào khác.
TESMAN
[Chạy đến đứng trước mặt bà.] Dì quẫn trí rồi hay sao hả dì? Tiền trợ cấp của dì—đó là tất cả những gì dì và dì Rina có để sống qua ngày đấy.
CÔ TESMAN
Thôi nào thôi nào—đừng có xúc động lên thế chứ. Con biết đấy, đó chỉ là thủ tục hình thức thôi—Thẩm phán Brack đã đảm bảo với tao như thế. Chính ông ấy đã rất tử tế đứng ra dàn xếp toàn bộ mọi chuyện cho tao đấy. Ông ấy bảo chỉ là một thủ tục hình thức thuần túy thôi mà.
TESMAN
Vâng, nghe thế thì có thể hay thật. Nhưng dẫu sao đi nữa...
CÔ TESMAN
Bây giờ con đã có tiền lương của chính mình để trông vào rồi cơ mà. Và lạy Chúa, dẫu chúng ta có phải trả thêm chút ít đi nữa...! Để xoay sở cho qua được giai đoạn đầu...! Thì chà, đó chẳng phải là niềm vui lớn của chúng ta hay sao.
TESMAN
Ôi dì ơi—bao giờ dì mới thôi hy sinh vì cháu thế hả!
CÔ TESMAN
[Đứng lên và đặt tay lên vai anh.] Tao còn niềm hạnh phúc nào trên cõi đời này ngoài việc dọn đường cho con đi nữa hả con, đứa cháu thân yêu của tao. Con người mà từ thủa nhỏ đã chẳng có cha lẫn mẹ để nương tựa. Và giờ đây chúng ta đã chạm đến đích rồi, George ạ! Đã có lúc mọi chuyện trông tăm tối vô cùng; nhưng tạ ơn Chúa, bây giờ con chẳng còn gì phải sợ nữa.
TESMAN
Vâng, quả thật là kỳ diệu khi mọi chuyện đều xoay chuyển theo chiều hướng tốt đẹp nhất.
CÔ TESMAN
Và những kẻ từng chống đối con—những kẻ từng muốn chặn đứng con đường của con—giờ đây đều phải quy phục dưới chân con. Chúng đã gục ngã rồi, George ạ. Kẻ thù nguy hiểm nhất của con—sự sụp đổ của hắn là thảm hại nhất.—VAnd bây giờ hắn phải tự nằm trên chiếc giường do chính hắn chăn êm nệm ấm lấy—tên khốn kiếp lầm đường lạc lối tội nghiệp.
TESMAN
Dì có nghe tin tức gì về Eilert không? Ý cháu là từ khi cháu đi vắng ấy.
CÔ TESMAN
Chỉ nghe nói hình như hắn vừa xuất bản một cuốn sách mới.
TESMAN
Cái gì! Eilert Lovborg á! Mới đây ư—hả?
CÔ TESMAN
Ừ, người ta đồn thế. Chúa mới biết nó có đáng giá xu nào không! À mà, khi cuốn sách mới của con ra mắt—đó sẽ là một câu chuyện hoàn toàn khác đấy, George ạ! Nó viết về đề tài gì thế?
TESMAN
Nó sẽ bàn về các ngành thủ công nghiệp gia đình ở Brabant thời Trung Cổ ạ.
CÔ TESMAN
Chà chà—lại có thể viết về một chủ đề như thế cơ chứ!
TESMAN
Tuy nhiên, có lẽ còn lâu sách mới hoàn thành được. Dì thấy đấy, trước hết cháu phải sắp xếp lại toàn bộ đống tài liệu sưu tầm này đã.
CÔ TESMAN
Ừ, sưu tầm và sắp xếp—chẳng ai địch nổi con trong chuyện đó. Con đúng là đứa con trai đích thực của người anh tội nghiệp của tao.
TESMAN
Cháu đang háo hức chờ mong được bắt tay vào việc; nhất là bây giờ khi cháu đã có một tổ ấm tuyệt vời để làm việc.
CÔ TESMAN
Và nhất là khi con đã rước được người vợ như ý vào lòng, George thân yêu ạ.
TESMAN
[Ôm chầm lấy bà.] Ôi vâng, vâng, dì Julia! Hedda—cô ấy là phần tuyệt vời nhất trong tất cả! Cháu hình như nghe thấy tiếng cô ấy đến rồi kìa—hả?
HEDDA từ trái bước vào qua phòng trong. Gương mặt và vóc dáng toát lên vẻ tao nhã và cao quý. Nước da tái nhợt và không bắt sáng. Đôi mắt màu xám thép biểu lộ một sự điềm tĩnh lạnh lùng, phẳng lặng. Mái tóc màu nâu dễ chịu, nhưng không quá dày. Nàng mặc chiếc áo mặc ở nhà thướt tha, hơi rộng thùng thình.
CÔ TESMAN
[Đi về phía HEDDA.] Chào buổi sáng, Hedda thân mến của dì! Chào buổi sáng, và nhiệt liệt chào đón con!
HEDDA
[Đưa tay ra.] Chào buổi sáng, cô Tesman thân mến! Ghé thăm sớm quá nhỉ! Thật là chu đáo quá.
CÔ TESMAN
[Hơi bối rối.] À—cô dâu có ngủ ngon trong tổ ấm mới không hả cháu?
HEDDA
Ồ vâng, cảm ơn cô. Tạm ổn ạ.
TESMAN
[Cười.] Tạm ổn á! Nào, thế là tốt rồi, Hedda! Em ngủ say như chết lúc anh dậy ấy chứ.
HEDDA
May quá nhỉ. Dĩ nhiên là người ta luôn phải tập làm quen với môi trường xung quanh mới mẻ mà, cô Tesman—từng chút một. [Nhìn về phía bên trái.] Ồ, người hầu vừa mở tung cửa hiên ra kìa, để cho cả một dòng thác ánh nắng tràn vào phòng.
CÔ TESMAN
[Đi về phía cửa.] Thế thì để tao đóng lại nhé.
HEDDA
Không không, đừng! Tesman, anh kéo rèm lại đi. Làm thế ánh sáng sẽ dịu hơn.
TESMAN
[Ở cửa.] Được rồi—được rồi.—Rồi đấy, Hedda, bây giờ em vừa có bóng râm vừa có cả không khí trong lành nhé.
HEDDA
Vâng, không khí trong lành thì quả là chúng ta phải có rồi, với đống hoa chất cao như núi thế này đây.—Nhưng mà—cô Tesman không ngồi xuống à?
CÔ TESMAN
Không, cảm ơn cháu. Giờ thì tao đã thấy mọi thứ ở đây đều ổn thỏa cả rồi—tạ ơn Chúa!—tao phải quay về nhà thôi. Con bé tội nghiệp ở nhà đang nằm ngóng tao đấy.
TESMAN
Dì gửi lời hỏi thăm thật lòng của cháu tới dì ấy nhé; và bảo rằng lát nữa trong ngày cháu sẽ ghé sang thăm.
CÔ TESMAN
Ừ, ừ, tao nhất định sẽ nhắn lại. Mà nhân đây, George—[Lục túi áo]—tao suýt quên mất—tao có cái này cho con đây.
TESMAN
Gì thế hả dì? Hả?
CÔ TESMAN
[Lấy ra một gói dẹt bọc giấy báo và đưa cho anh.] Nhìn này con trai.
TESMAN
[Mở gói đồ.] Chà, chịu chết đấy!—Dì thực sự giữ lại chúng cho cháu cơ à, dì Julia! Hedda! anh thấy cảm động quá cơ—hả?
HEDDA
[Đứng cạnh tủ trưng bày bên phải.] Gì thế nhỉ?
TESMAN
Đôi giày đi trong nhà cũ của anh! Đôi dép của anh đây mà.
HEDDA
Thế á. Em nhớ anh hay nhắc đến chúng hồi chúng ta ở nước ngoài.
TESMAN
Đúng thế, anh nhớ chúng khủng khiếp. [Tiến lại gần nàng.] Lại đây em xem này, Hedda!
HEDDA
[Đi về phía lò sưởi.] Cảm ơn anh, em thực sự không có hứng thú lắm.
TESMAN
[Đi theo nàng.] Em thử nghĩ xem—dù ốm đau thế mà dì Rina vẫn thêu những chiếc này cho anh đấy. Ôi em không thể tưởng tượng nổi có biết bao nhiêu kỷ niệm gắn bó với chúng đâu.
HEDDA
[Đứng bên bàn.] Chắc chắn là đối với em thì không rồi.
CÔ TESMAN
Dĩ nhiên là Hedda thì không rồi, George.
TESMAN
Vâng, nhưng bây giờ cô ấy đã thuộc về gia đình rồi, anh cứ nghĩ là...
HEDDA
[Cắt ngang.] Chúng ta sẽ chẳng bao giờ sống yên ổn với con hầu này được đâu, Tesman ạ.
CÔ TESMAN
Không sống yên ổn với Berta á?
TESMAN
Ơ hay em yêu, điều gì làm em nghĩ thế cơ chứ? Hả?
HEDDA
[Chỉ tay.] Nhìn kìa! Nó vứt cái mũ cũ rích của nó nằm vắt vẻo trên ghế kìa.
TESMAN
[Hoảng hốt, đánh rơi đôi dép xuống sàn.] Ơ kìa, Hedda...
HEDDA
Thử nghĩ xem, nhỡ có ai bước vào và nhìn thấy nó thì sao!
TESMAN
Nhưng Hedda—đấy là mũ của dì Julia mà.
HEDDA
Thế á!
CÔ TESMAN
[Nhặt chiếc mũ lên.] Vâng, chính xác là của tao đấy. Hơn nữa, thưa phu nhân Hedda, nó không phải là đồ cũ đâu nhé.
HEDDA
Em thực sự không nhìn kỹ, cô Tesman ạ.
CÔ TESMAN
[Đội thử chiếc mũ lên.] Để tao nói cho cháu hay, đây là lần đầu tiên tao đội nó đấy—đúng là lần đầu tiên luôn.
TESMAN
Và đúng là một chiếc mũ rất đẹp ấy chứ—đẹp tuyệt trần!
CÔ TESMAN
Ồ, cũng chẳng có gì to tát đâu, George. [Nhìn xung quanh.] Cái ô của tao đâu nhỉ?—À, đây rồi. [Nhầm lấy nó.] Vì cái này cũng là của tao— [lầm bầm] —chứ không phải của Berta.
TESMAN
Một chiếc mũ mới và một chiếc ô mới! Em thấy thế nào, Hedda.
HEDDA
Quả thật rất đẹp ạ.
TESMAN
Vâng, đúng thế phải không em? Hả? Nào dì ơi, trước khi đi dì hãy nhìn kỹ Hedda một cái đi xem nào! Xem cô ấy đẹp đẽ rạng rỡ nhường nào kìa!
CÔ TESMAN
Ồ, cháu yêu quý ạ, có gì mới lạ đâu cơ chứ. Hedda lúc nào chẳng xinh đẹp.
[Bà gật đầu và đi về phía bên phải.
TESMAN
[Đi theo.] Vâng, nhưng dì có để ý thấy phong độ của cô ấy tuyệt vời thế nào không? Trông cô ấy đẫy đà lên hẳn trong chuyến đi đấy chứ!
HEDDA
[Đi qua phòng.] Ôi, thôi ngay đi—!
CÔ TESMAN
[Người đã dừng lại và quay người nửa chừng.] Đẫy đà lên á?
TESMAN
Dĩ nhiên là bây giờ mặc váy vào thì dì không nhận ra rõ lắm. Nhưng anh đây, người được ngắm...
HEDDA
[Đứng bên cửa kính, sốt ruột.] Ôi, anh có thấy cái gì đâu cơ chứ.
TESMAN
Chắc là nhờ không khí vùng núi Tyrol rồi—
HEDDA
[Cộc lốc, cắt ngang.] Em vẫn y như lúc xuất phát thôi.
TESMAN
Em cứ khăng khăng thế; nhưng anh dám chắc là không phải đâu. Dì có đồng ý với cháu không, thưa dì?
CÔ TESMAN
[Nãy giờ vẫn ngắm nhìn nàng với hai bàn tay đan vào nhau.] Hedda xinh đẹp quá—xinh đẹp—xinh đẹp tuyệt trần. [Tiến lại gần nàng, cầm lấy đầu nàng bằng cả hai tay, kéo cúi xuống và hôn lên mái tóc.] Xin Chúa phù hộ và gìn giữ Hedda Tesman—vì hạnh phúc của George.
HEDDA
[Nhẹ nhàng gỡ ra.] Ôi—! Để em đi.
CÔ TESMAN
[Xúc động nhẹ nhàng.] Tao sẽ không để ngày nào trôi qua mà không sang thăm các cháu đâu.
TESMAN
Dì nhớ thế nhé, phải không dì? Hả?
CÔ TESMAN
Chào các cháu—tạm biệt nhé!
[Bà đi ra bằng cửa hành lang. TESMAN đi tiễn. Cánh cửa hé mở. Người ta nghe thấy tiếng TESMAN nhắc lại lời nhắn gửi tới dì Rina và lời cảm ơn vì đôi dép.
[Trong lúc đó, HEDDA đi lại trong phòng, giơ hai tay lên và siết chặt các ngón tay như thể đang tuyệt vọng. Sau đó, nàng giật phắt những tấm rèm cửa kính sang hai bên, đứng đó nhìn ra ngoài.
[Chẳng mấy chốc, TESMAN quay lại và khép cửa phía sau.
TESMAN
[Nhặt đôi dép dưới sàn lên.] Em đang ngắm gì thế, Hedda?
HEDDA
[Lại điềm tĩnh và làm chủ bản thân.] Em chỉ đang ngắm mấy chiếc lá thôi. Chúng vàng quá—héo úa cả rồi.
TESMAN
[Gói đôi dép lại và đặt lên bàn.] Thì em thấy đấy, bây giờ chúng ta đang giữa tháng chín rồi còn gì.
HEDDA
[Lại bồn chồn.] Vâng, nghĩ lại xem nào!—đã sang—sang tháng chín rồi đấy.
TESMAN
Em yêu không thấy thái độ của dì Julia có gì lạ lắm sao? Gần như trang nghiêm ấy chứ? Em có hình dung ra điều gì đang xảy ra với dì ấy không? Hả?
HEDDA
Anh thấy đấy, em có quen biết gì dì đâu cơ chứ. Dạo này dì chẳng hay thế à?
TESMAN
Không, hôm nay thì không giống ngày thường.
HEDDA
[Rời khỏi cửa kính.] Anh nghĩ dì khó chịu về chuyện chiếc mũ à?
TESMAN
Ôi, hầu như không đâu. Chắc chỉ hơi bực một chút, ngay lúc ấy thôi...
HEDDA
Nhưng mà thật là một ý tưởng kỳ cục, đem vứt mũ của mình lăn lóc giữa phòng khách! Chẳng có ai làm thế cả.
TESMAN
Thì em yên tâm, dì Julia sẽ không bao giờ tái phạm đâu.
HEDDA
Dù sao đi nữa, em cũng sẽ tìm cách làm hòa với dì.
TESMAN
Vâng, Hedda hiền thảo của anh, nếu em chịu làm thế thì còn gì bằng.
HEDDA
Chiều nay lúc anh ghé qua đó, anh có thể mời dì tối nay sang đây ăn cơm.
TESMAN
Vâng, anh sẽ mời. Và có một điều nữa em có thể làm sẽ khiến trái tim dì sung sướng xiết bao.
HEDDA
Việc gì thế anh?
TESMAN
Nếu em có thể tự ép mình gọi dì là "thầy-u"((3)) một tiếng. Vì anh nhé, Hedda? Hả?
HEDDA
Không, không, Tesman—anh tuyệt đối không được đòi hỏi ở em chuyện đó. Em đã nói với anh từ trước rồi cơ mà. Em sẽ cố gọi là "Dì"; và anh phải thỏa mãn với điều đó đi.
TESMAN
Thì thôi vậy. Chỉ là anh nghĩ bây giờ em đã thuộc về gia đình rồi, thì em...
HEDDA
Hừm—em hoàn toàn không hiểu tại sao lại phải thế...
[Nàng tiến về phía khung cửa giữa phòng.
TESMAN
[Sau một thoáng im lặng.] Em đang có chuyện gì khó chịu trong lòng phải không, Hedda? Hả?
HEDDA
Em chỉ đang nhìn chiếc đàn dương piano cũ của mình thôi. Trông nó chẳng ăn nhập gì với tất cả mọi thứ ở đây cả.
TESMAN
Lần tới lĩnh lương, chúng ta sẽ tính chuyện đổi cái khác nhé.
HEDDA
Không, không—không đổi gì cả. Em không muốn rời xa nó đâu. Hay là chúng ta cứ đẩy nó vào phòng trong kia, rồi mua một chiếc khác đặt vào chỗ này. Ý em là khi nào thuận tiện ấy.
TESMAN
[Hơi bất ngờ.] Vâng—dĩ nhiên chúng ta có thể làm thế.
HEDDA
[Nhấc bó hoa từ trên đàn dương cầm lên.] Mấy bông hoa này tối qua lúc chúng ta về đâu có ở đây nhỉ.
TESMAN
Chắc là dì Julia mang đến cho em đấy.
HEDDA
[Ngắm nghía bó hoa.] Có thiệp thăm. [Rút thiếp ra đọc:] "Sẽ ghé lại vào chiều nay." Anh đoán xem thiếp của ai đây?
TESMAN
Không. Của ai thế? Hả?
HEDDA
Tên là "Bà Elvsted."
TESMAN
Thật thế á? Vợ của ngài Biện lý Elvsted hả? Nhũ danh là Rysing chứ gì.
HEDDA
Chính xác. Cái con nhỏ có mái tóc khó chịu cứ thích khoe khoang ấy. Người tình cũ của anh đấy, em nghe người ta đồn thế.
TESMAN
[Cười.] Ôi, chuyện đó kéo dài bao lâu đâu; mà lại là từ trước lúc anh gặp em cơ, Hedda. Nhưng nghĩ đến việc cô ấy đang ở thị trấn này xem!
HEDDA
Lạ thật đấy, sao cô ấy lại đến thăm chúng ta nhỉ. Từ hồi rời ghế nhà trường đến nay em hầu như chẳng gặp lại cô ta.
TESMAN
Anh cũng chẳng gặp cô ấy từ—chúa mới biết là bao lâu rồi. Tự hỏi sao cô ấy lại có thể chịu đựng được cảnh sống ở cái nơi khỉ ho cò gáy như thế nhỉ—hả?
HEDDA
[Sau một thoáng suy nghĩ, bỗng nói:] Này Tesman—không phải là ở vùng đâu đó quanh đấy có người đó—Eilert Lovborg đang sống hay sao?
TESMAN
Đúng rồi, anh ta ở đâu đó trong vùng đất ấy.
BERTA bước vào từ cửa hành lang.
BERTA
Thưa phu nhân, cái cô mang hoa đến lúc nãy lại tới đây ạ. [Chỉ tay.] Bìa hoa phu nhân đang cầm trên tay ấy ạ.
HEDDA
À thế á? Vậy xin mời cô ấy vào.
BERTA mở cửa cho BÀ ELVSTED vào rồi tự lui ra.—BÀ ELVSTED là một phụ nữ có vóc dáng mảnh mai, nét mặt thanh tú, dịu dàng. Đôi mắt màu xanh nhạt, to, tròn và hơi lồi lên, mang vẻ hoảng hốt, dò hỏi. Mái tóc có màu sáng lạ thường, gần như màu lanh, cực kỳ dày và xoăn tự nhiên. Bà kém HEDDA vài tuổi. Bà mặc một bộ trang phục đi thăm nhà sẫm màu, có thẩm mỹ nhưng không hoàn toàn theo mốt mới nhất.
HEDDA
[Đón tiếp nồng nhiệt.] Chào chị, bà Elvsted thân mến! Thật vui mừng được gặp lại chị.
BÀ ELVSTED
[Nói ngập ngừng, đang cố gắng trấn tĩnh bản thân.] Vâng, chúng ta đã xa nhau lâu lắm rồi từ lần gặp trước.
TESMAN
[Đưa tay ra.] Cả chúng ta nữa chứ—hả?
HEDDA
Cảm ơn những bông hoa đẹp tuyệt vời của chị nhé...
BÀ ELVSTED
Ồ, có gì đâu ạ... Lẽ ra hôm qua tôi đã đến thẳng đây vào buổi chiều; nhưng tôi nghe nói các anh chị đi vắng...
TESMAN
Chị vừa đến thị trấn à? Hả?
BÀ ELVSTED
Tôi đến hôm qua, khoảng giữa trưa. Ồ, tôi đã tuyệt vọng làm sao khi nghe tin anh chị không có nhà.
HEDDA
Tuyệt vọng ư? Sao lại thế?
TESMAN
Ơ hay, bà Rysing thân mến—ý tôi là bà Elvsted...
HEDDA
Tôi hy vọng chị không gặp rắc rối gì chứ?
BÀ ELVSTED
Vâng, có đấy ạ. Và tôi chẳng biết bấu víu vào sinh linh nào khác ở đây ngoài anh chị cả.
HEDDA
[Đặt bó hoa lên bàn.] Nào—chúng ta ngồi xuống ghế dài đây nhé...
BÀ ELVSTED
Ôi, tôi bồn chồn quá không ngồi nổi đâu.
HEDDA
Ồ không, chị ngồi được mà. Lại đây nào.
[Nàng kéo BÀ ELVSTED ngồi xuống ghế dài và ngồi cạnh chị.
TESMAN
Nào? Có chuyện gì thế, thưa bà Elvsted...?
HEDDA
Ở nhà có chuyện gì đặc biệt xảy ra với chị à?
BÀ ELVSTED
Vâng—mà cũng không phải. Ồ—tôi rất sợ anh chị hiểu lầm tôi...
HEDDA
Thế thì cách tốt nhất là chị cứ kể toàn bộ câu chuyện cho chúng tôi nghe, bà Elvsted ạ.
TESMAN
Tôi đoán chắc đó là lý do chị đến đây phải không—hả?
BÀ ELVSTED
Vâng, vâng—đương nhiên rồi ạ. Thế thì tôi phải thưa—nếu anh chị chưa biết—rằng Eilert Lovborg cũng đang có mặt ở thị trấn này.
HEDDA
Lovborg—!
TESMAN
Cái gì! Eilert Lovborg đã về rồi ư? Chà, nghĩ mà xem, Hedda!
HEDDA
Rồi, rồi—tôi nghe thấy rồi.
BÀ ELVSTED
Anh ấy đã ở đây được một tuần rồi đấy. Chà tưởng tượng xem—cả một tuần lễ! Ở cái thành phố khủng khiếp này, một thân một mình! Với bao nhiêu cạm bẫy vây quanh bốn phía.
HEDDA
Nhưng thưa bà Elvsted—sao anh ta lại liên quan nhiều đến chị thế?
BÀ ELVSTED
[Nhìn nàng với vẻ hoảng hốt, nói nhanh.] Anh ấy là gia sư dạy học cho mấy đứa nhỏ.
HEDDA
Con của chị á?
BÀ ELVSTED
Con của chồng tôi. Tôi nào có con.
HEDDA
Con riêng của chồng chị à?
BÀ ELVSTED
Vâng.
TESMAN
[Hơi ngập ngừng.] Thế thì—tôi không biết phải diễn tả thế nào—hành vi sinh hoạt của anh ta có đủ mực thước để đảm nhận vị trí đó không—hả?
BÀ ELVSTED
Hai năm trở lại đây, tư cách của anh ấy không có điểm gì chê trách được.
TESMAN
Thế cơ à? Chà, nghĩ mà xem, Hedda!
HEDDA
Tôi nghe thấy rồi.
BÀ ELVSTED
Hoàn toàn không có gì để chê trách, tôi xin đảm bảo với anh chị! Về mọi mặt luôn. Nhưng dẫu vậy—bây giờ khi biết chắc rằng anh ấy đang ở đây—ở cái thành phố lớn này—lại đang cầm trong tay một số tiền lớn—tôi không sao kìm được nỗi sợ hãi chết khiếp cho anh ấy.
TESMAN
Sao anh ta không ở lại chỗ cũ? Ở cùng chị và chồng chị ấy? Hả?
BÀ ELVSTED
Sau khi cuốn sách được xuất bản, anh ấy quá bồn chồn và đứng ngồi không yên nên không thể ở lại chỗ chúng tôi được nữa.
TESMAN
Vâng, nhân tiện đây, dì Julia cũng vừa bảo tôi là anh ta mới xuất bản một cuốn sách mới.
BÀ ELVSTED
Vâng, một cuốn sách dày, bàn về tiến trình văn minh nhân loại—đại loại là dưới góc nhìn tổng quan. Nó vừa ra mắt cách đây tầm nửa tháng. Và từ khi nó bán rất chạy, được người ta đọc nhiều như thế—và gây được tiếng vang lớn đến vậy...
TESMAN
Thế cơ à? Chắc hẳn đó là bản thảo anh ta đã ấp ủ từ thời kỳ phong độ của mình.
BÀ ELVSTED
Ý anh là từ lâu lắm rồi á?
TESMAN
Vâng.
BÀ ELVSTED
Không đâu, anh ấy viết toàn bộ trong thời gian sống với chúng tôi—suốt năm qua đấy ạ.
TESMAN
Tin tuyệt vời phải không em, Hedda? Em nghĩ xem.
BÀ ELVSTED
Ôi vâng, giá mà điều đó kéo dài được mãi!
HEDDA
Chị đã gặp anh ta ở thị trấn này chưa?
BÀ ELVSTED
Dạ chưa, chưa đâu ạ. Tôi đã phải chật vật lắm mới dò ra được địa chỉ của anh ấy đấy. Nhưng sáng nay cuối cùng tôi cũng tìm ra rồi.
HEDDA
[Nhìn chăm chú dò xét.] Chị có thấy, tôi cứ thấy có chút gì đó hơi kỳ lạ ở chồng chị—hừm...
BÀ ELVSTED
[Giật mình hoảng hốt.] Chồng tôi á? Gì cơ?
HEDDA
Là việc anh ấy lại sai chị đến thị trấn này với một sứ mệnh như thế—rằng chính anh ấy không tự thân đến mà trông nom người bạn của mình.
BÀ ELVSTED
Ồ không, không—chồng tôi bận lắm có đi được đâu. Với lại, bản thân tôi—tôi cũng có việc phải mua sắm nữa.
HEDDA
[Mỉm cười nhẹ.] À, thế thì lại là chuyện khác rồi.
BÀ ELVSTED
[Đứng phắt dậy đầy bồn chồn.] Và bây giờ tôi nài nỉ, khẩn khoản xin anh Tesman—hãy tiếp đón Eilert Lovborg thật tử tế nếu anh ấy đến tìm anh nhé! Chắc chắn anh ấy sẽ tới đấy. Anh chị thấy đấy, ngày xưa hai anh từng là bạn thân vô cùng mà. Hơn nữa anh chị lại cùng quan tâm đến những lĩnh vực nghiên cứu—những phân ngành khoa học giống nhau—theo như tôi được biết.
TESMAN
Ít ra thì trước kia chúng tôi vẫn thế.
BÀ ELVSTED
Đó là lý do tôi khẩn thiết xin anh—cả anh nữa nhé—hãy để mắt thật kỹ đến anh ấy. Ồ, anh hứa với tôi điều đó đi, anh Tesman—nhé?
TESMAN
Vân vân, sẵn lòng thôi, bà Rysing...
HEDDA
Elvsted.
TESMAN
Tôi xin đảm bảo sẽ làm tất cả những gì có thể vì Eilert. Chị cứ tin tưởng ở tôi.
BÀ ELVSTED
Ôi, anh tốt quá, tốt quá đi mất thôi! [Nắm chặt tay anh.] Cảm ơn, cảm ơn, cảm ơn anh! [Lo sợ.] Anh thấy đấy, chồng tôi quý anh ấy lắm!
HEDDA
[Đứng lên.] Anh nên viết thư cho anh ta đi, Tesman. Biết đâu anh ta lại không chủ động đến tìm anh thì sao.
TESMAN
Ừ nhỉ, có lẽ làm thế là phải phép đấy chứ, Hedda nhỉ? Hả?
HEDDA
Và càng sớm càng tốt chứ lại. Sao không làm ngay bây giờ đi?
BÀ ELVSTED
[Nài nỉ.] Ồ, giá anh chịu làm thế ngay thì tốt biết mấy!
TESMAN
Tôi viết ngay đây. Bà—bà Elvsted có giữ địa chỉ của anh ấy không?
BÀ ELVSTED
Có ạ. [Lấy một mẩu giấy nhỏ từ túi áo ra đưa cho anh.] Đây ạ.
TESMAN
Tốt lắm, tốt lắm. Thế thì tôi vào trong này— [Nhìn quanh.] Nhân tiện... đôi dép của tôi đâu nhỉ? À, đây rồi. [Nhận lấy bưu kiện và chuẩn bị đi.
HEDDA
Nhớ viết thư cho thật nồng hậu, thân thiết vào nhé anh. Lại còn phải viết thật dài nữa đấy.
TESMAN
Vâng, anh biết rồi.
BÀ ELVSTED
Nhưng xin anh, xin anh đừng để lộ một lời nào cho thấy là do tôi gợi ý đấy nhé.
TESMAN
Không chứ, sao chị lại nghĩ tôi lại làm thế cơ chứ? Hả?
[Anh đi ra hướng bên phải, xuyên qua phòng trong.
HEDDA
[Tiến lại gần BÀ ELVSTED, mỉm cười và nói nhỏ.] Xong nhé! Chúng ta nhất tiễn hạ song điêu rồi đấy.
BÀ ELVSTED
Ý chị là gì cơ?
HEDDA
Chị không nhận ra là tôi muốn đuổi khéo anh ấy đi à?
BÀ ELVSTED
Vâng, để viết thư...
HEDDA
Và để tôi có thể được nói chuyện riêng với một mình chị.
BÀ ELVSTED
[Bối rối.] Về cùng chuyện đó á?
HEDDA
Chính xác.
BÀ ELVSTED
[Lo ngại.] Nhưng chẳng còn gì nữa đâu, thưa bà Tesman! Tuyệt đối không còn gì nữa!
HEDDA
Ồ có chứ, còn khối ra ấy chứ. Tôi nhìn là biết thừa còn gì. Ngồi xuống đây nào—chúng ta sẽ cùng trò chuyện tâm tình thật thoải mái nhé.
[Nàng ấn BÀ ELVSTED ngồi xuống chiếc ghế bành cạnh lò sưởi, còn mình thì ngồi lên một chiếc ghế đẩu nhỏ.
BÀ ELVSTED
[Lo lắng nhìn đồng hồ.] Nhưng mà, thưa bà Tesman thân mến—thực ra tôi đang định phải về đây.
HEDDA
Ôi, chị đâu có việc gì mà phải vội thế. Nào! Giờ thì kể cho tôi nghe đôi chút về cuộc sống ở nhà của chị đi.
BÀ ELVSTED
Ôi, đó lại là điều tôi ít muốn nhắc đến nhất đấy.
HEDDA
Nhưng với tôi cơ mà, chị yêu?—Ơ hay, chúng ta chẳng từng là bạn học cùng trường với nhau sao?
BÀ ELVSTED
Vâng, nhưng chị học lớp trên tôi. Ôi, hồi đó tôi sợ chị chết khiếp đi được ấy chứ!
HEDDA
Sợ tôi cơ á?
BÀ ELVSTED
Vâng, sợ khủng khiếp luôn. Cứ mỗi lần gặp nhau trên cầu thang là thế nào chị cũng giật tóc tôi.
HEDDA
Tôi làm thế thật á?
BÀ ELVSTED
Vâng, thế nên có lần chị còn dọa sẽ đốt trụi tóc trên đầu tôi cơ mà.
HEDDA
Ồ, lúc đấy nói đùa vớ vẩn ấy mà, đương nhiên rồi.
BÀ ELVSTED
Vâng, nhưng hồi đó tôi ngốc nghếch thế cơ chứ.—Và từ dạo đó đến nay—chúng ta cũng trôi dạt ra xa nhau biết bao nhiêu. Vòng các mối quan hệ của chúng ta khác nhau một trời một vực.
HEDDA
Thế thì bây giờ chúng ta phải tìm cách xích lại gần nhau thôi. Nghe này. Hồi đi học chúng ta đã xưng mày tao với nhau rồi cơ mà; và toàn gọi tên cúng cơm của nhau...
BÀ ELVSTED
Không, tôi dám chắc là chị nhầm rồi đấy.
HEDDA
Không, không hề nhé! Tôi nhớ rành mạch lắm cơ mà. Thế nên bây giờ chúng ta sẽ khôi phục lại tình bạn cũ thôi. [Kéo chiếc ghế đẩu xích lại gần BÀ ELVSTED hơn.] Thế nhé! [Hôn lên má chị.] Chị phải xưng mày tao với em và gọi em là Hedda đấy.
BÀ ELVSTED
[Nắm chặt và vỗ nhẹ đôi tay nàng.] Ôi, sao chị tốt và tử tế quá vậy! Tôi đâu có quen được ai đối xử tử tế với mình thế này.
HEDDA
Nào nào nào! Và em sẽ xưng hô với chị như ngày xưa, gọi chị là Thora thân yêu của em nhé.
BÀ ELVSTED
Tên tôi là Thea cơ mà.((5))
HEDDA
À phải rồi chứ lị! Ý em là Thea cơ. [Nhìn chị đầy thương cảm.] Thế ra chị không quen được đối xử tốt bụng và tử tế bao giờ à, Thea? Ngay tại nhà mình cũng thế sao?
BÀ ELVSTED
Ôi, giá mà tôi có một mái nhà! Đằng này tôi làm gì có; tôi chưa bao giờ có lấy một mái ấm đúng nghĩa cả.
HEDDA
[Nhìn chị một thoáng.] Tôi láng mang đoán thế mà.
BÀ ELVSTED
[Thẫn thờ nhìn vô định phía trước.] Vâng—vâng—vâng đúng thế.
HEDDA
Tôi nhớ không lầm thì—có phải lúc đầu chị đến làm quản gia cho ông Elvsted không nhỉ?
BÀ ELVSTED
Thực ra tôi đến làm gia sư. Nhưng vợ anh ấy—người vợ quá cố ấy—bị ốm liệt giường,—và hiếm khi rời khỏi phòng. Thế nên tôi đành phải cáng đáng luôn cả việc quản lý gia đình.
HEDDA
Và rồi—cuối cùng—chị trở thành bà chủ của ngôi nhà ấy.
BÀ ELVSTED
[Buồn bã.] Vâng, đúng thế.
HEDDA
Để tôi nhớ xem nào—chuyện đó xảy ra cách đây khoảng bao lâu rồi nhỉ?
BÀ ELVSTED
Ý chị là đám cưới của tôi á?
HEDDA
Ừ.
BÀ ELVSTED
Cách đây năm năm.
HEDDA
Thảo nào; chắc chắn là khoảng thời gian đó rồi.
BÀ ELVSTED
Ôi năm năm trời ấy—! Hoặc ít ra là hai ba năm cuối cùng trong số đó! Ôi, nếu như chị((6)) có thể tưởng tượng nổi...
HEDDA
[Vỗ nhẹ vào tay chị một cái.] Dùng từ xưng hô mày tao chứ, Thea hư quá!
BÀ ELVSTED
Vâng, vâng, tôi sẽ cố gắng... Này, nếu—nếu cậu có thể hình dung và thấu hiểu...
HEDDA
[Bâng quơ.] Eilert Lovborg đã sống ở vùng quanh nhà chị khoảng ba năm nay rồi phải không?
BÀ ELVSTED
[Nhìn nàng đầy ngờ vực.] Eilert Lovborg á? Vâng—đúng vậy.
HEDDA
Trước đó chị đã quen anh ta ở thị trấn này chưa?
BÀ ELVSTED
Hầu như không. Ý tôi là—dĩ nhiên là tôi có biết tiếng anh ấy.
HEDDA
Nhưng dưới quê chị gặp anh ta nhiều chứ?
BÀ ELVSTED
Vâng, ngày nào anh ấy cũng đến chỗ chúng tôi. Chị biết đấy, anh ấy dạy học cho mấy đứa trẻ; vì về lâu về dài một mình tôi không thể kham nổi hết.
HEDDA
À vâng, điều đó thì rõ rồi.—Còn chồng chị thì sao?—Chắc là hay vắng nhà lắm nhỉ?
BÀ ELVSTED
Vâng. Vì giữ chức biện lý nên anh ấy phải đi công tác khắp các địa hạt trong vùng nhiều lắm.
HEDDA
[Tựa người vào tay ghế bành.] Thea—cô Thea ngọt ngào tội nghiệp của tôi—bây giờ cô phải kể hết cho tôi nghe mọi chuyện—đúng như thực tế đi nào.
BÀ ELVSTED
Thế thì cậu cứ hỏi đi vậy.
HEDDA
Chồng cô là người thế nào hả Thea? Ý tôi là—cậu biết đấy—trong sinh hoạt đời thường ấy. Anh ta có đối xử tử tế với cô không?
BÀ ELVSTED
[Nói tránh đi.] Tôi tin là trong mọi chuyện anh ấy đều có ý tốt cả.
HEDDA
Tôi cứ nghĩ là anh ta quá già so với cô chứ. Giữa hai người cách nhau ít nhất phải đến hai mươi tuổi phải không?
BÀ ELVSTED
[Bực dọc.] Vâng, đúng thế thật. Mọi thứ ở anh ấy đều khiến tôi thấy ghê tởm! Chúng tôi chẳng có nổi một suy nghĩ chung nào. Chẳng có lấy một điểm đồng điệu nào giữa anh ta và tôi cả.
HEDDA
Nhưng dẫu sao anh ta có quý cô không? Theo cách riêng của anh ta ấy chứ?
BÀ ELVSTED
Ôi thực sự tôi cũng chẳng rõ nữa. Tôi nghĩ anh ấy chỉ coi tôi như một thứ tài sản hữu dụng thôi. Hơn nữa nuôi tôi cũng chẳng tốn kém gì mấy. Tôi có ăn diện tốn kém đâu cơ chứ.
HEDDA
Cậu thật ngốc khi nghĩ thế đấy.
BÀ ELVSTED
[Lắc đầu.] Không thể khác được đâu—với con người ấy. Tôi không nghĩ anh ấy thực sự quan tâm đến ai ngoài bản thân mình—và có lẽ hơi quan tâm một chút đến mấy đứa nhỏ.
HEDDA
Và quan tâm đến cả Eilert Lovborg nữa phải không, Thea?
BÀ ELVSTED
[Nhìn nàng.] Eilert Lovborg á? Sao cậu lại nghĩ đến chuyện đó?
HEDDA
Thì đấy, cậu xem—khi anh ta sai cậu lặn lội đuổi theo anh ta tận ra thành phố này— [Cười mỉm gần như không nhận ra được.] Với lại, chính cậu cũng nói thế với Tesman còn gì.
BÀ ELVSTED
[Hơi giật mình căng thẳng.] Tôi nói thế á? Ừ, có lẽ tôi đã nói. [Nói quyết liệt nhưng không lớn tiếng.] Thôi được—tôi cứ khai tuốt tuồn tuột ra cho rồi! Dằn vặt mãi rồi đằng nào mọi chuyện cũng lòi ra hết thôi.
HEDDA
Ơ hay, Thea thân mến của tôi—?
BÀ ELVSTED
Nói tóm lại thế này: Chồng tôi hoàn toàn không biết việc tôi bỏ đi.
HEDDA
Cái gì! Chồng cô không biết á!
BÀ ELVSTED
Vâng, dĩ nhiên rồi. Hơn nữa bản thân anh ấy lúc đó cũng đang đi vắng—đi công tác. Ôi, tôi không thể chịu đựng thêm được nữa đâu, Hedda! Thật sự là không thể—nếu cứ tiếp tục sống cô độc tột cùng như thế trong tương lai.
HEDDA
Rồi sao nữa? Thế rồi thế nào?
BÀ ELVSTED
Thế là tôi thu xếp vài món đồ của mình—những thứ thực sự cần thiết—càng kín đáo càng tốt. Rồi tôi rời khỏi nhà.
HEDDA
Không nói một lời nào á?
BÀ ELVSTED
Vâng—rồi bắt tàu hỏa ra thành phố này luôn.
HEDDA
Ôi trời ơi, Thea thân yêu của tớ—không ngờ cậu lại dám làm thế đấy!
BÀ ELVSTED
[Đứng lên đi lại trong phòng.] Chứ tớ còn biết làm thế nào được nữa cơ chứ?
HEDDA
Nhưng cậu nghĩ chồng cậu sẽ nói gì khi cậu quay về nhà?
BÀ ELVSTED
[Dừng bên bàn, nhìn nàng.] Quay về với anh ta á?
HEDDA
Thì đương nhiên rồi.
BÀ ELVSTED
Tôi sẽ không bao giờ quay về đó nữa đâu.
HEDDA
[Đứng lên tiến lại phía chị.] Thế nghĩa là—cậu đã từ bỏ gia đình—vĩnh viễn ư?
BÀ ELVSTED
Vâng. Chẳng còn cách nào khác được nữa.
HEDDA
Nhưng mà—lại bỏ đi công khai thế này...
BÀ ELVSTED
Ôi, những chuyện kiểu này làm sao mà giấu kín mãi được.
HEDDA
Nhưng cậu nghĩ người đời sẽ bàn tán thế nào về cậu hả Thea?
BÀ ELVSTED
Họ muốn nói gì thì mặc thây họ, tớ chẳng màng. [Ngồi phịch xuống ghế dài với vẻ mệt mỏi và buồn bã.] Tớ chẳng làm gì sai trái ngoài những việc bắt buộc phải làm.
HEDDA
[Sau một thoáng im lặng.] Thế bây giờ kế hoạch của cậu thế nào? Cậu định làm gì tiếp đây?
BÀ ELVSTED
Tớ chưa biết nữa. Tớ chỉ biết chắc một điều là tớ phải sống ở đây, nơi có Eilert Lovborg—nếu tớ còn muốn tiếp tục sống.
HEDDA
[Kéo chiếc ghế từ bàn lại gần, ngồi xuống bên cạnh và vuốt ve đôi tay chị.] Thea thân mến của tớ—mối quan hệ—tình bạn giữa cậu và Eilert Lovborg đã chớm nở thế nào vậy?
BÀ ELVSTED
À, nó cứ lớn dần lên theo năm tháng. Tớ đã tạo được một thứ ảnh hưởng nhất định đối với anh ấy.
HEDDA
Thế á?
BÀ ELVSTED
Anh ấy đã từ bỏ những thói hư tật xấu cũ. Không phải vì tớ van xin anh ấy đâu, vì tớ nào dám làm thế. Nhưng dĩ nhiên là anh ấy thấy chúng đáng ghê tởm thế nào đối với tớ; thế là anh ấy tự bỏ hẳn.
HEDDA
[Giấu nụ cười khinh bỉ bật ra vô thức.] Thế ra cậu đã cảm hóa được anh ta rồi—theo như người ta hay nói ấy—Thea bé bỏng của tớ ạ.
BÀ ELVSTED
Ít ra thì chính anh ấy cũng bảo thế. Và đổi lại, anh ấy đã nhào nặn tớ thành một con người thực thụ—dạy tớ biết tư duy, và thấu hiểu biết bao nhiêu điều.
HEDDA
Thế hóa ra anh ta cũng dạy học cho cả cậu nữa à?
BÀ ELVSTED
Không, không hẳn là dạy học. Nhưng anh ấy trò chuyện với tớ—nói chuyện về vô vàn thứ trên đời. Và rồi khoảng thời gian hạnh phúc tuyệt vời đã đến khi tớ được tham gia vào công việc của anh ấy—khi anh ấy cho phép tớ được phụ giúp anh ấy!
HEDDA
Ô thế cơ à?
BÀ ELVSTED
Vâng! Chẳng có bài viết nào của anh ấy mà không có sự trợ giúp của tớ cả.
HEDDA
Nói tóm lại hai người là đôi bạn đồng hành ăn ý nhỉ?
BÀ ELVSTED
[Háo hức.] Đồng hành ư! Vâng, cậu tưởng tượng xem, Hedda—đấy chính xác là từ mà anh ấy đã dùng đấy!—Ôi, lẽ ra tớ phải cảm thấy hoàn toàn hạnh phúc mới đúng; vậy mà tớ lại không thể; vì tớ chẳng biết nó sẽ kéo dài được bao lâu.
HEDDA
Cậu không chắc chắn về anh ta đến thế cơ à?
BÀ ELVSTED
[U ám.] Cái bóng của một người đàn bà đang đứng giữa Eilert Lovborg và tớ.
HEDDA
[Lo lắng nhìn chị.] Là ai thế nhỉ?
BÀ ELVSTED
Tớ không biết. Một người phụ nữ nào đó trong quá khứ của anh ấy. Một người mà anh ấy chưa bao giờ có thể quên hẳn.
HEDDA
Anh ta đã kể gì với cậu—về chuyện này chưa?
BÀ ELVSTED
Anh ấy chỉ nhắc đến đúng một lần—một cách rất mơ hồ.
HEDDA
Nào! Thế anh ta nói sao?
BÀ ELVSTED
Anh ấy bảo khi hai người chia tay, ả ta đã dọa bắn anh ấy bằng một phát súng.
HEDDA
[Với vẻ điềm tĩnh lạnh lùng.] Ôi vớ vẩn! Chẳng có ai làm thế ở đây cả.
BÀ ELVSTED
Đúng thế. Và đó là lý do tớ nghĩ chắc chắn đó phải là ả ca sĩ tóc đỏ nào đó mà hồi xưa anh ấy từng...
HEDDA
Ừ, rất có thể lắm chứ.
BÀ ELVSTED
Vì tớ nhớ người ta hay đồn rằng ả ta toàn giắt súng đạn đầy người.
HEDDA
À—thế thì đích thị là ả ta rồi còn gì.
BÀ ELVSTED
[Vắt tay xoắn xuýt.] Và cậu thử nghĩ xem, Hedda—tớ nghe nói ả ca sĩ này—rằng ả lại đang có mặt ở thị trấn này rồi! Ôi, tớ chẳng biết phải làm thế nào nữa...
HEDDA
[Liếc nhìn về phía phòng trong.] Suỵt! Tesman tới kìa. [Đứng lên thì thầm.] Thea—mọi chuyện này chỉ có cậu và tớ biết với nhau thôi đấy nhé.
BÀ ELVSTED
[Bật dậy.] Ồ vâng—vâng! Lạy Chúa tôi—!
GEORGE TESMAN tay cầm bức thư bước ra từ bên phải xuyên qua phòng trong.
TESMAN
Xong xuôi nhé—bức thư đã hoàn tất.
HEDDA
Tốt lắm. Và bây giờ bà Elvsted cũng sắp về rồi. Đợi một chút—em ra cổng vườn tiễn chị ấy cùng.
TESMAN
Hedda yêu quý, em có thể nhờ Berta mang bức thư ra bưu điện giùm được không?
HEDDA
[Nhận lấy.] Để tôi bảo con bé.
BERTA bước vào từ hành lang.
BERTA
Thẩm phán Brack muốn hỏi xem phu nhân có tiếp ngài ấy không ạ.
HEDDA
Vâng, mời Thẩm phán Brack vào đây. Này—nhớ bỏ bức thư này vào thùng thư nhé.
BERTA. [Cầm bức thư.] Dạ vâng, thưa phu nhân.
[Con bé mở cửa cho THẨM PHÁN BRACK rồi tự lui ra.—Brack là một người đàn ông tầm bốn mươi lăm tuổi; vóc người đậm đà nhưng cân đối và cử động rất linh hoạt. Gương mặt hơi tròn với những đường nét quý phái. Tóc cắt ngắn, vẫn còn đen nhánh và được chải chuốt cẩn thận. Lông mày rậm. Râu mép cũng rậm, được tỉa gọn gàng hai đầu. Ông mặc bộ đồ đi dạo cắt may khéo léo, có phần hơi trẻ trung so với tuổi. Ông dùng một chiếc kính một mắt, thỉnh thoảng lại để rơi xuống.
THẨM PHÁN BRACK
[Cầm mũ trên tay, cúi đầu chào.] Liệu có mạo muội quá không khi đến thăm vào lúc sáng thế này?
HEDDA
Đương nhiên là được chứ ạ.
TESMAN
[Bắt tay ông.] Lúc nào ngài đến chúng tôi cũng hoan nghênh hết. [Giới thiệu.] Thẩm phán Brack—cô Rysing...
HEDDA
Ôi—!
BRACK
[Cúi chào.] À—rất hân hạnh...
HEDDA
[Nhìn ông và cười.] Thấy ngài dưới ánh ban ngày thế này thật thú vị làm sao, thưa Thẩm phán!
BRACK
Thế ra cô thấy tôi—đã khác xưa à?
HEDDA
Tôi nghĩ là trẻ ra một chút.
BRACK
Cảm ơn cô quá nhiều.
TESMAN
Thế ngài thấy Hedda thế nào—hả? Trông cô ấy có phơi phới không cơ chứ? Cô ấy thực sự đã...
HEDDA
Ôi, thôi ngay đi anh. Anh vẫn chưa cảm ơn Thẩm phán Brack vì tất cả những phiền toái mà ngài ấy đã gánh vác giúp chúng ta kìa...
BRACK
Ồ, có gì đâu—đó là niềm vinh hạnh của tôi mà...
HEDDA
Vâng, ngài đúng là một người bạn chí cốt. Nhưng ở đây Thea đang sốt ruột muốn về quá rồi—nên xin phép Thẩm phán nhé. Em sẽ quay lại ngay đây thôi.
[Chào hỏi lẫn nhau. BÀ ELVSTED và HEDDA đi ra qua cửa hành lang.
BRACK
Nào,—vợ anh có vẻ hài lòng kha khá chứ...
TESMAN
Vâng, chúng tôi không biết phải cảm ơn ngài thế nào cho đủ. Đương nhiên là cô ấy vẫn nói đến chuyện bố trí lại đôi chút chỗ nọ chỗ kia; và vẫn thiếu một vài thứ nhỏ nhặt. Chắc chúng tôi sẽ phải mua thêm dăm ba món linh tinh nữa.
BRACK
Thế cơ à!
TESMAN
Nhưng chúng tôi sẽ không làm phiền ngài mấy chuyện đó đâu. Hedda bảo chính cô ấy sẽ tự lo liệu những thứ còn thiếu.—Chúng ta ngồi xuống chứ nhỉ? Hả?
BRACK
Cảm ơn, ngồi một lát vậy. [Ngồi xuống cạnh bàn.] Có chuyện này tôi muốn bàn với anh đây, Tesman thân mến.
TESMAN
Thế cơ à? À, tôi hiểu rồi! [Ngồi xuống.] Chắc là đến phần nghiêm túc của cuộc vui chơi rồi đây phải không? Hả?
BRACK
Ồ, vấn đề tiền bạc thì cũng không đến nỗi quá cấp bách đâu; dù rằng xét cho cùng, tôi vẫn ước gì chúng ta chi tiêu tiết kiệm hơn chút nữa.
TESMAN
Nhưng làm thế thì sao được chứ ngài! Cứ nghĩ đến Hedda mà xem, bạn tôi ơi! Cậu là người hiểu cô ấy rõ nhất cơ mà—! Tôi đời nào dám mở lời bảo cô ấy chịu đựng một lối sống tằn tiện nghèo nàn được chứ!
BRACK
Không, không—đấy mới chính là cái khó.
TESMAN
Và rồi—may mắn là—chắc chẳng bao lâu nữa tôi sẽ nhận được quyết định bổ nhiệm thôi.
BRACK
Ừ thì anh thấy đấy—những chuyện kiểu đó thường hay dây dưa kéo dài lắm.
TESMAN
Ngài có nghe ngóng được thông tin chính xác nào chưa? Hả?
BRACK
Cũng chưa có gì gọi là chính xác hoàn toàn... [Ngắt lời.] Mà nhân đây—tôi có một tin tức muốn báo cho anh đây.
TESMAN
Gì thế ngài?
BRACK
Người bạn cũ của anh, Eilert Lovborg, đã quay về thị trấn rồi đấy.
TESMAN
Tôi biết chuyện đó rồi.
BRACK
Thế cơ à! Sao anh biết hay vậy?
TESMAN
Từ vị phu nhân vừa đi ra cùng Hedda đấy.
BRACK
Thật á? Tên cô ấy là gì nhỉ? Tôi nghe không rõ lắm.
TESMAN
Bà Elvsted.
BRACK
Aha—vợ của ngài Biện lý Elvsted á? Thảo nào—anh ta vẫn tá túc tít trên vùng của họ mà.
TESMAN
Và tưởng tượng xem—tôi mừng lắm khi nghe tin anh ta đã hoàn toàn cải hóa thành người lương thiện rồi đấy.
BRACK
Thiên hạ đồn thế.
TESMAN
Rồi anh ta còn mới xuất bản một cuốn sách nữa chứ—hả?
BRACK
Vâng, đúng là thế thật.
TESMAN
Và tôi nghe nói nó đã gây được tiếng vang lớn!
BRACK
Tiếng vang phải gọi là bất thường ấy chứ.
TESMAN
Chà—đó chẳng phải là tin tuyệt vời hay sao! Một con người có tài năng xuất chúng nhường ấy... Tôi từng đau xót khôn nguôi khi nghĩ rằng anh ta đã trượt dài không thể cứu vãn được nữa.
BRACK
Đấy cũng là suy nghĩ chung của tất cả mọi người mà.
TESMAN
Nhưng tôi không tài nào tưởng tượng nổi giờ này anh ta sẽ làm gì để kiếm sống nữa! Bằng cách nào trên đời này anh ta có thể mưu sinh đây? Hả?
[Trong lúc những câu nói cuối cùng vang lên, HEDDA đã bước vào từ cửa hành lang.
HEDDA
[Nói với BRACK, cười với một thoáng khinh miệt.] Tesman lúc nào cũng lo lắng chuyện thiên hạ kiếm sống bằng cách nào.
TESMAN
Thì em thấy đấy, em yêu—bọn anh đang bàn về tội nghiệp Eilert Lovborg mà.
HEDDA
[Liếc nhanh sang anh.] Ồ, thế á? [Ngồi phịch xuống chiếc ghế bành cạnh lò sưởi và hỏi với giọng dửng dưng:] Anh ta bị làm sao thế?
TESMAN
Thì—chắc chắn là anh ta đã nướng sạch cơ nghiệp từ lâu rồi; mà đâu phải năm nào cũng viết được một cuốn sách mới đâu cơ chứ—hả? Thế nên anh thực sự chẳng hiểu rồi số phận anh ta sẽ ra sao nữa.
BRACK
Có lẽ tôi có thể cung cấp cho anh chút thông tin về vấn đề đó đấy.
TESMAN
Thế cơ à!
BRACK
Anh phải nhớ là họ hàng gia tộc của anh ta có thế lực khá lớn đấy.
TESMAN
Ôi, ngài ơi, ngài họ hàng của anh ta thì không may đã hoàn toàn phủi tay rũ bỏ anh ta rồi.
BRACK
Có lúc họ từng gọi anh ta là niềm hy vọng của dòng họ cơ mà.
TESMAN
Đã có lúc thì có, đúng thế! Nhưng chính anh ta đã tự tay dập tắt tất cả rồi.
HEDDA
Ai mà biết được cơ chứ? [Mỉm cười nhẹ.] Tôi nghe nói người ta đã cảm hóa được anh ta ở chỗ ngài Biện lý Elvsted rồi mà...
BRACK
Và rồi còn cuốn sách mà anh ta mới xuất bản nữa chứ...
TESMAN
Thôi thì thôi, tôi cầu trời khấn Phật họ sẽ tìm được việc gì đó cho anh ta làm. Tôi vừa mới viết thư cho anh ấy xong. Hedda yêu quý của anh ơi, anh đã mời anh ấy tối nay sang chơi rồi đấy.
BRACK
Nhưng anh bạn thân mến ơi, tối nay anh đã hứa tham gia bữa tiệc độc thân của tôi rồi còn gì. Anh đã hứa trên cầu tàu tối qua rồi mà.
HEDDA
Anh quên béng mất rồi à, Tesman?
TESMAN
Ừ nhỉ, anh quên tịt đi mất.
BRACK
Nhưng cũng chẳng sao đâu, vì anh có thể chắc chắn là cậu ta sẽ không đến đâu.
TESMAN
Sao ngài lại nghĩ thế? Hả?
BRACK
[Hơi ngập ngừng, đứng lên chống tay lên lưng ghế bành.] Tesman thân mến—và cả cô Tesman nữa—tôi nghĩ mình không nên giấu diếm anh chị một chuyện thế này—rằng...
TESMAN
Chuyện liên quan đến Eilert á...?
BRACK
Liên quan đến cả anh và cậu ta.
TESMAN
Thế thì thưa Thẩm phán, xin ngài cứ nói thẳng ra đi.
BRACK
Anh phải chuẩn bị tâm lý là việc bổ nhiệm của mình có thể sẽ bị trì hoãn lâu hơn so với mong muốn hoặc kỳ vọng đấy.
TESMAN
[Bật dậy lo lắng.] Lại có trục trặc gì nữa à? Hả?
BRACK
Quyết định đề cử có lẽ sẽ bị đặt điều kiện tùy thuộc vào kết quả của một cuộc thi tuyển cạnh tranh...
TESMAN
Thi tuyển cạnh tranh! Em nghe thấy gì chưa Hedda!
HEDDA
[Ngả người sâu hơn ra phía sau ghế.] Aha—aha!
TESMAN
Nhưng đối thủ cạnh tranh của tôi có thể là ai chứ? Chắc chắn không phải là...?
BRACK
Vâng, chính xác là cậu ta—Eilert Lovborg.
TESMAN
[Đan chặt hai tay vào nhau.] Không, không—điều đó hoàn toàn không thể nào! Hả?
BRACK
Hừm—rồi mọi chuyện có khi sẽ diễn ra đúng như thế đấy.
TESMAN
Chà nhưng mà, Thẩm phán Brack—làm thế thì thiếu sự cân nhắc một cách khó tin đối với tôi rồi còn gì. [Vung tay múa chân.] Vì—anh thử nghĩ xem—tôi là một người đàn ông đã có vợ! Vợ chồng chúng tôi cưới nhau dựa trên những viễn cảnh tương lai chắc chắn này đấy, Hedda và tôi; lại còn ngập ngụa trong nợ nần; rồi còn vay cả tiền của dì Julia nữa chứ. Lạy Chúa, họ coi như đã hứa suف ban chức vụ đó cho tôi rồi còn gì. Hả?
BRACK
Thôi nào thôi nào—rồi thế nào anh cũng giành được nó thôi; chỉ là phải qua một trận tranh tài đã.
HEDDA
[Điềm nhiên bất động trên ghế bành.] Anh thử nghĩ xem Tesman, thế mới có cái thú vui mang tính thể thao chứ nhở.
TESMAN
Ơ hay Hedda yêu quý của anh, sao em lại có thể thờ ơ với chuyện đó thế cơ chứ?
HEDDA
[Như trước.] Tôi có thờ ơ tẹo nào đâu. Tôi đang cực kỳ háo hức muốn xem ai là kẻ chiến thắng đây.
BRACK
Dù sao đi nữa, thưa bà Tesman, biết trước tình hình thế nào vẫn hơn. Ý tôi là—trước khi cô tiến hành những vụ mua sắm nhỏ nhặt mà tôi nghe đồn cô đang đe dọa thực hiện ấy.
HEDDA
Chuyện này chẳng thay đổi được gì sất.
BRACK
Thế á? Vậy thì tôi không còn gì để nói nữa. Chào hai người! [Nói với TESMAN.] Lúc đi bộ buổi chiều về tôi sẽ ghé qua đón anh đi cùng nhé.
TESMAN
Ồ vâng, vâng—tin tức của ngài làm tôi rối bời cả ruột gan rồi đây này.
HEDDA
[Ngả người, đưa tay ra.] Tạm biệt Thẩm phán; nhớ ghé qua vào buổi chiều đấy nhé.
BRACK
Cảm ơn cô rất nhiều. Chào cô, chào anh!
TESMAN
[Tiễn ông ra cửa.] Tạm biệt thưa Thẩm phán thân mến! Xin ngài lượng thứ cho tôi thực sự là... [THẨM PHÁN BRACK đi ra qua cửa hành lang.
TESMAN
[Đi lại trong phòng.] Ôi Hedda—người ta không bao giờ nên lao đầu vào những chặng phiêu lưu mạo hiểm cả. Phải không em?
HEDDA
[Nhìn anh, mỉm cười.] Anh đang nói anh đấy phỏng?
TESMAN
Vâng, em yêu—không thể chối cãi được—liều lĩnh thật đấy khi dám cưới vợ rồi lập gia đình chỉ dựa trên những viễn cảnh mông lung.
HEDDA
Có lẽ anh nói đúng đấy.
TESMAN
Thì—dù sao đi nữa, chúng ta cũng có một tổ ấm tuyệt vời rồi còn gì Hedda! Tưởng tượng xem, ngôi nhà mà cả hai chúng ta từng mơ ước—ngôi nhà mà anh có thể nói là chúng ta đã đắm say yêu thích nó. Hả?
HEDDA
[Chậm rãi đứng lên với vẻ mệt mỏi.] Chúng ta từng có thỏa thuận là sẽ tham gia các buổi tiệc tùng xã giao—sẽ mở rộng cửa đón khách mà.
TESMAN
Đúng thế, giá mà em biết anh đã mong mỏi điều đó biết nhường nào! Thử nghĩ xem—được nhìn thấy em trong vai trò nữ chủ nhân—giữa một vòng tròn tao nhã lựa chọn! Hả? Thôi nào thôi nào—trước mắt chúng ta đành phải sống thiếu các mối quan hệ xã hội vậy Hedda—thỉnh thoảng chỉ mời dì Julia sang chơi thôi.—Ôi, anh đã từng mong muốn em có được một cuộc đời hoàn toàn khác cơ em ạ...!
HEDDA
Dĩ nhiên là bây giờ em chưa thể có người hầu mặc áo chầu chực sẵn rồi.
TESMAN
Ôi, không, thật tiếc quá. Đương nhiên chúng ta không thể nào kham nổi việc thuê một tên gia nhân rồi em.
HEDDA
Và cả con ngựa cưỡi mà lẽ ra em phải có...
TESMAN
[Hốt hoảng.] Ngựa cưỡi á!
HEDDA
—Chắc bây giờ em phải dẹp ngay ý định đó đi rồi nhỉ.
TESMAN
Lạy Chúa tôi, không đời nào!—Chuyện đó rõ mười mươi rồi còn gì!
HEDDA
[Đi ngược lên phòng.] Thôi được, ít ra trong lúc này em cũng còn một thứ để giết thời gian vậy.
TESMAN
[Rạng rỡ.] Ôi tạ ơn Chúa vì điều đó! Thứ gì thế hả Hedda? Hả?
HEDDA
[Đứng ở khung cửa giữa phòng, nhìn anh với nụ cười khinh bỉ ẩn giấu.] Đôi súng lục của em đấy, George.
TESMAN
[Hoảng hốt.] Súng lục của em á!
HEDDA
[Đôi mắt lạnh băng.] Súng lục của Tướng quân Gabler.
[Nàng đi ra hướng bên trái xuyên qua phòng trong.
TESMAN
[Lao bổ tới khung cửa giữa phòng và gọi với theo:] Không, lạy Chúa tôi, Hedda yêu quý—đừng động vào những thứ nguy hiểm ấy chứ! Vì anh nhé Hedda! Hả?
