MỌI KHOẢNH KHẮC ĐỀU QUAN TRỌNG

Trong nhịp sống hối hả, dường như đa số chúng ta chẳng còn thời gian để suy ngẫm về tầm quan trọng của những lần gặp gỡ ngắn ngủi diễn ra trong cuộc sống thường ngày đối với bản thân mình. Có thể chúng ta không để ý nhưng những khoảnh khắc này thật sự có ảnh hưởng rất lớn đối với mỗi người. Chúng là những cột mốc quan trọng có khả năng biến đổi cuộc đời ta chỉ trong một thời gian ngắn ngủi. Câu chuyện của Tammy, một người mẹ đơn thân với ba con nhỏ là một minh chứng.

Hầu như mỗi ngày mới của tôi đều bắt đầu bằng sự vội vã. Hôm đó, tôi gặp vấn đề với bữa sáng của các con khi đang chuẩn bị đi làm. Trong khi hai đứa con lớn đã biết thông cảm với mẹ khi đồng ý ăn ngũ cốc, thì đứa út, mới lên sáu, nhất định đòi ăn bơ đậu phộng và chuối với bánh mì nướng. Cuối cùng, tôi cũng nướng một lát bánh cho bé rồi cả ba mẹ con vội vã ăn cho kịp giờ. Thế nhưng, do bất cẩn, bé chỉ mới ăn được một miếng thì làm rơi tất cả xuống sàn. Tôi đờ người ra nhìn bơ đậu phộng bắn tung tóe. Đứa anh lớn thốt lên:“Em lại quậy nữa rồi!” và cô chị cũng thêm vào:“Kìa, đó là thức ăn của em mà!”.

Tôi chán nản, chỉ còn biết bảo bé: “Lần sau con phải cẩn thận hơn”.

Bạn có hình dung được cảm giác của đứa bé nhỏ nhất lúc đó sẽ như thế nào không? Mọi chuyện sẽ ra sao nếu người mẹ biết cách điều chỉnh cảm xúc của bản thân và nói với con những lời động viên tích cực thay vì chỉ trích lỗi của bé? Chúng ta hãy theo dõi tiếp câu chuyện để xem điều gì sẽ xảy ra sau đó với Tammy.

Cuối cùng tôi cũng đưa ba đứa con đến trường kịp giờ. Khi vào bãi đậu xe của cơ quan, quan sát thấy dãy trước còn chỗ trống, thế là tôi nhấn ga để lái xe vào. Nhưng đúng lúc tôi tới gần thì có người cũng làm tương tự như vậy.

Dù biết mình đến trước, nhưng tôi vẫn vẫy tay lịch sự ra hiệu nhường chỗ cho người phụ nữ ấy. Phần mình, tôi tìm cách lùi lại dãy sau.

Và điều bất ngờ đã xảy ra khi tôi bước vào cơ quan. Người phụ nữ đó đã đứng đợi sẵn, giữ cánh cửa mời tôi bước vào. Chị giới thiệu về mình rồi cảm ơn tôi. Cả hai còn đứng lại chuyện trò với nhau trong giây lát.

Với cuộc chuyện trò này, “chiếc xô” cảm xúc tích cực của cả hai người phụ nữ đã được làm đầy. Tammy tiếp tục câu chuyện của cô:

Tôi vào cơ quan, ngồi xuống bàn làm việc của mình, rồi mở lịch xem những việc cần làm trong ngày. “10 giờ, xét duyệt thi đua với Bill”.

Tôi cảm thấy choáng váng khi đọc dòng chữ này và thật lòng chỉ muốn nghỉ việc hôm nay.

Tôi hiểu chuyện gì đã xảy ra. Có lẽ mấy ngày trước, sếp tôi, ông Bill, đã phỏng vấn những đồng nghiệp cùng phòng về biểu hiện của tôi trong thời gian gần đây. Và đó hẳn là lý do của cuộc gặp hôm nay. Bill tiếp chuyện tôi bằng danh sách với tám yêu cầu mà tôi cần thực hiện để cải thiện thành tích của mình trong quý sau. Thế nhưng, mặc dù thừa biết tuần vừa rồi, tôi đã làm hơn 70 tiếng để kịp hoàn thành một đề xuất quan trọng cho công ty, ông đã không hề nhắc đến những đóng góp và nỗ lực đó. Cảm giác thất vọng thường ngày lại vây lấy tôi. Tôi rời văn phòng của sếp trong tâm trạng chán nản và tự hỏi: “Tại sao mình vẫn còn làm việc ở đây nhỉ?”.

Chỉ trong một thời gian ngắn, Bill đã rút cạn “chiếc xô” cảm xúc tích cực của Tammy. Cô tiếp tục:

Sau đó, khi đi dọc hành lang trở về, tôi tình cờ gặp Karen, một thành viên của Ban giám đốc công ty. Tuần trước, hai chúng tôi đã có dịp làm việc cùng nhau và cùng hoàn tất đề xuất quan trọng mà tôi đã nói. Khi thấy tôi bước tới, Karen đi chậm lại và vui vẻ nói: “Chào Tammy, phần kết luận trong đề xuất chị em mình hoàn thành vừa rồi rất tuyệt đấy!”. Tôi ngạc nhiên khi thấy Karen vẫn còn nhớ tên mình. Ở công ty, mọi người thường gọi tôi là Tamara, trong khi tôi chẳng thích cái tên ấy chút nào.

Nếu Karen chỉ chào xã giao với câu nói ngắn gọn là: “Chào Tammy!”, có lẽ cũng không có vấn đề gì. Nhưng Karen đã dành cho Tammy lời khen rất ý nghĩa và kịp thời khiến cuộc đời bỗng trở nên tươi đẹp hơn trong mắt Tammy. “Chiếc xô” cảm xúc tích cực của Tammy nhanh chóng trở lại tràn đầy. Điều thú vị là Karen hầu như không hình dung hết được mức độ ảnh hưởng tích cực trong lời nhận xét của mình đối với cô bạn đồng nghiệp.

Môi trường văn hóa tiêu cực

Hầu hết chúng ta đều muốn đón nhận những cảm xúc tích cực trong cuộc sống. Ta luôn hy vọng được trải qua những giây phút tuyệt vời như điều mà Tammy có được trong cuộc chuyện trò ngắn ngủi với Karen - và hẳn cũng như cô ấy, chẳng ai chờ đợi những cuộc gặp gỡ theo kiểu bình xét thi đua vẫn thường diễn ra chút nào. Tham gia vào cuộc điều tra của chúng tôi, có đến 99 trong 100 người được phỏng vấn cho rằng họ muốn làm việc cùng những đồng nghiệp tích cực, và 9 trên 10 người khẳng định mình làm việc hiệu quả hơn khi xung quanh có những người tích cực như vậy.

Nhưng mơ ước được làm việc trong môi trường tích cực chưa phải là tất cả. Chúng ta sống trong một nền văn hóa mà việc chỉ trích sai lầm người khác thường dễ dàng hơn việc khen ngợi khi họ thành công. Dù không ai chủ tâm làm cho cuộc sống trở nên nặng nề nhưng những thói quen này đã xâm nhập vào mọi lĩnh vực của đời sống và khiến không ít người cảm thấy mỏi mệt.

Nếu để tâm quan sát, bạn sẽ nhận ra rằng, việc chú trọng vào lỗi lầm thể hiện rõ nhất là trong lĩnh vực giáo dục. Thay vì vui mừng đón nhận tố chất đặc biệt của con em mình, hầu hết các bậc phụ huynh chỉ lo hướng con họ vào những khuôn mẫu định sẵn. Dù cha mẹ nào cũng chỉ muốn đem đến cho con những điều tốt đẹp nhất nhưng thực chất, những khuôn mẫu vô hình này đã từng bước giết đi cá tính, sức sáng tạo ở mỗi trẻ em đồng thời khuyến khích sự phục tùng tuyệt đối ở các bé.

Để củng cố cho lối tư duy tiêu cực này, chương trình giáo dục của chúng ta hiện nay hầu như chỉ chú trọng vào những kiến thức “phần cứng” và buộc mọi học sinh phải học theo, bất kể sở thích hay năng khiếu của các em là gì. Khi một học sinh học xuất sắc riêng một môn và được điểm A môn đó, kết quả sẽ như thế nào? Thay vì nhìn nhận và hỗ trợ để em phát huy thế mạnh của mình, thầy cô và cha mẹ em lại bỏ qua điểm A đó mà tập trung vào những điểm số thấp hơn trong sổ liên lạc. Hiếm có lời khen tặng đặc biệt nào của thầy hiệu trưởng hay giáo viên phụ trách dành cho học sinh khi em đó đạt được điểm tốt.

Gần đây, một nhóm nghiên cứu đã tiến hành cuộc thăm dò về mức độ chú ý của các bậc phụ huynh về điểm số mà con em họ đạt được ở trường. Đáng chú ý là cuộc khảo sát được thực hiện ở nhiều quốc gia thuộc nhiều nền văn hóa khác nhau. Câu hỏi đặt ra cho các bậc phụ huynh là: “Con bạn đem về điểm số như sau: Anh văn - A; Xã hội học - A; Sinh học - C; Đại số - F. Bạn sẽ chú ý đến điểm nào nhất?”. Phần đông các bậc phụ huynh ở mọi quốc gia đều tập trung vào điểm F.

Thật đáng buồn khi thay vì cố gắng tìm kiếm biện pháp tối ưu cho sự phát triển của con em mình, hầu hết các bậc phụ huynh đều luẩn quẩn với câu hỏi: “Thế này thì làm sao con mình vào đại học được chứ?”. Tất nhiên, điều này không có nghĩa là chúng ta nên bỏ qua điểm F môn đại số. Vấn đề là tại sao ta không bắt đầu bằng cái nhìn tích cực với điểm A trước khi suy tính cách cải thiện điểm F? Nếu các bậc phụ huynh chịu khó nhìn nhận mọi chuyện với thái độ tích cực, thì hẳn giữa bố mẹ và con cái sẽ có những cuộc nói chuyện về học hành hiệu quả hơn.

Chúng ta thường cho rằng, khi ra trường, tất cả sinh viên đều có cơ hội làm những gì họ muốn. Nhưng có đúng đây là thời gian để họ theo đuổi những hoài bão vĩ đại? Thật đáng tiếc là điều này chỉ đúng với một số ít người mà thôi. Đa số giới trẻ ngày nay không được chọn lựa nghề nghiệp theo đúng nguyện vọng, năng khiếu hay sở trường của họ.

Hẳn bạn sẽ đồng tình với những nhận định này vì có thể, bạn cũng đã từng trải qua những điều tương tự như vậy. Ban đầu, bạn được tuyển dụng theo nhu cầu chung của công ty. Sau đó, bạn buộc phải thay đổi bản thân để thích hợp với nhiệm vụ được giao. Nếu tỏ ra không thích ứng tốt, có thể bạn sẽ phải trải qua một chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ nhằm “nâng cao năng lực”. Phương pháp lấy cái yếu làm gốc như thế này theo ta suốt cuộc đời, từ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường cho tới khi đi làm.

Một cuộc nghiên cứu bị bỏ qua

Những năm 20 của thế kỷ trước, lĩnh vực giáo dục và tâm lý học đã bỏ qua một cuộc nghiên cứu quan trọng - cuộc nghiên cứu mà kết quả và ý nghĩa của nó lẽ ra đã có thể thay đổi trọng tâm của việc tìm hiểu về con người sau này. Và ngày nay, dường như chúng ta đang phải gánh chịu hậu quả từ sơ suất tưởng chừng vô hại này.

Năm 1925, tiến sĩ Elizabeth Hurlock thực hiện một cuộc nghiên cứu nhằm tìm hiểu ảnh hưởng từ nhận xét của giáo viên đối với các em học sinh lớp bốn và lớp sáu, trong môn toán. Hurlock muốn biết khen ngợi, phê bình hay bỏ qua sai sót liệu sẽ ảnh hưởng như thế nào đến kết quả học tập của các em. Cuộc nghiên cứu tiến hành trong năm ngày và kết quả của nó được thể hiện ở số bài toán mỗi em giải đáp và được giáo viên nhận xét sau từng ngày.

Học sinh ở nhóm thứ nhất được giáo viên gọi tên và khen ngợi trước cả lớp vì làm bài tốt và đạt điểm cao. Nhóm tiếp theo, học sinh cũng được gọi tên trước tập thể, nhưng bị phê bình vì làm bài tệ. Nhóm thứ ba, các em không được nhắc tới dù vẫn ngồi nghe giáo viên khen ngợi hay trách mắng các bạn khác. Nhóm thứ tư (nhóm đối chứng) được chuyển sang một phòng học khác sau khi các em làm xong bài kiểm tra thứ nhất, cũng chung đề như các bạn nhóm khác, nhưng kết quả bài làm không được đánh giá.

Nhóm “khen ngợi” và “phê bình” làm bài tốt hơn sau ngày đầu tiên. Nhưng rồi thành tích học tập của các em thay đổi một cách đột ngột. Điểm kiểm tra của những em bị phê bình xuống thấp đáng kể, và đến ngày thứ ba, thứ tư, sức học các em chỉ còn bằng với những em không được giáo viên nhận xét.

Trái lại, sang ngày thứ hai, nhóm được khen ngợi cải thiện điểm số rất ấn tượng và các em tiếp tục duy trì thành tích này cho đến khi đợt nghiên cứu kết thúc. Qua năm ngày nghiên cứu, kết quả cho thấy: Nhóm được khen đã đạt được thành tích học tập vượt trội hẳn các nhóm còn lại. Điều đó thể hiện rất rõ qua số liệu sau:

Nhóm được khen - 71%

Nhóm bị phê bình - 19%

Nhóm không được nhận xét - 5%

Với kết quả này, có lẽ bạn nghĩ rằng cuộc nghiên cứu đã gây xôn xao giới tâm lý học và giáo dục? Thế nhưng, thật đáng buồn là thực tế lại không được như vậy. Chỉ trong thời gian gần đây, các nhà nghiên cứu mới bắt đầu quan tâm đến mức độ ảnh hưởng của những giây phút tích cực đối với cuộc sống con người. Vậy là cuối cùng, trọng tâm nghiên cứu tâm lý cũng bắt đầu được thay đổi.

Nghiên cứu Tâm lý Tích cực

Hiện nay, nhiều nhà nghiên cứu tâm lý hàng đầu thế giới đã và đang dành trọn sự nghiệp của mình để nghiên cứu về tác động của những cảm xúc tích cực đối với con người. Đây là kết quả của phong trào Nghiên cứu Tâm lý học Tích cực - nghiên cứu về những hành vi chuẩn mực của con người. Sau khi xem xét lại kết quả nghiên cứu của cả một thập kỷ về cảm xúc tiêu cực, nhiều nhà khoa học đã nhận thấy rằng phương pháp nghiên cứu này thực sự không ổn.

Những nghiên cứu gần đây cho thấy, cảm xúc tiêu cực không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của con người mà còn khiến tuổi thọ của chúng ta bị tổn hại đáng kể. Chúng ta đã biết một cá nhân tiêu cực có thể gây ảnh hưởng đến môi trường làm việc của cả một tập thể; ngoài ra, cảm xúc tiêu cực còn có thể hủy hoại các mối quan hệ xã hội, tình cảm gia đình và cả sự nghiệp của mỗi người.

Trong khi đó, nghiên cứu gần đây đưa ra kết luận: Cảm xúc tích cực là một nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày. Cảm xúc tích cực không chỉ giúp con người cải thiện sức khỏe, cả về mặt thể chất lẫn tinh thần, mà nó còn có tác dụng như một tấm đệm giúp ta giảm sốc khi gặp phải phiền não và bệnh tật.

Hàng ngàn khoảnh khắc quan trọng mỗi ngày

Theo Daniel Kahneman, một nhà khoa học người Mỹ từng đoạt giải Nobel năm 2002, trong một ngày hoạt động bình thường, chúng ta trải nghiệm khoảng 20.000 khoảnh khắc riêng tư và mỗi khoảnh khắc chỉ kéo dài khoảng vài giây.

Nếu chúng ta nhớ lại những điều gây ấn tượng mạnh với mình - tức là cảm xúc tích cực hoặc tiêu cực - ta sẽ thấy rằng hình ảnh ấy thực chất là ký ức về một thời điểm cụ thể nào đó trong ngày. Ta thường có ấn tượng mạnh với những thời khắc đặc biệt - hoặc tích cực, hoặc tiêu cực - và ít khi nghĩ đến những điều mang tính trung lập. Đôi khi, một khoảnh khắc cũng có thể khiến cuộc đời ta thay đổi mãi mãi.

Cách đây không lâu, trong một chương trình truyền hình của Mỹ có tên là Today, phóng viên Katie Couric đã phỏng vấn Brian Bennett - một chàng trai sớm chịu nhiều bất hạnh cả trong đời sống vật chất lẫn tinh thần. Khi còn đi học, Brian là một học sinh cá biệt và thường xuyên bị kỷ luật. Nhưng hiện nay, anh là người thành đạt và có một cuộc sống khá ổn định.

- Điều gì đã khiến anh thay đổi thái độ sống của mình vậy? - Couric hỏi.

- Giây phút quyết định đời tôi là lúc cô giáo tiểu học nói với tôi rằng, cô thật lòng quan tâm và rất tin tưởng vào khả năng của tôi. - Brian đáp, khuôn mặt anh lộ rõ vẻ cảm động khi nhắc đến hồi ức đặc biệt của mình.

Như vậy, có thể thấy chỉ với một câu nói ý nghĩa và đúng lúc, cô giáo của Bennett đã xoay chuyển hoàn toàn cuộc đời anh.

Trong quá trình điều tra, chúng tôi đã được tiếp xúc với Kristin, cố vấn quản lý của một công ty. Khi nghe chúng tôi hỏi:

- Sự công nhận lớn nhất chị đạt được là gì?

- Là ba chữ trong một bức e-mail. - Kristin trả lời nhanh chóng.

Sau đó, Kristin kể cho chúng tôi nghe câu chuyện cảm động của chị. Khi mẹ chị mất, một đồng nghiệp nhiều kinh nghiệm mà bấy lâu chị ngưỡng mộ đã viết cho chị một bức e-mail rất đặc biệt. Bức thư đó kết thúc như sau: “Lúc sinh thời, mẹ cháu đã rất tự hào về cháu, bây giờ bác cũng thế! ”. Ba chữ đơn giản ấy có ý nghĩa hơn bất cứ sự khen thưởng nào mà Kristin nhận được trong đời.

Tỷ lệ thần kỳ

Dĩ nhiên, cuộc sống của chúng ta thường có rất ít khoảnh khắc đặc biệt có thể đem lại những ảnh hưởng sâu sắc như vậy, nhưng những tương tác khác cũng không kém phần quan trọng. Các chuyên gia về Tâm lý học Tích cực cho rằng tần suất của những hành động tích cực, dù nhỏ đến đâu chăng nữa, cũng đều mang tính quyết định. Những nghiên cứu ban đầu của John Gottman về hôn nhân cho thấy, tỷ lệ thần kỳ trong đời sống của các cặp vợ chồng là 5/1 - tức là 5 tương tác tích cực so với 1 tương tác tiêu cực. Theo ông, những cuộc hôn nhân có tỷ lệ tương tác giữa các cặp vợ chồng đạt mức 5/1 này thường hạnh phúc và bền vững hơn những cặp chỉ đạt tỷ lệ 1/1.

Trong một nghiên cứu thú vị khác, Gottman đã hợp tác với hai nhà toán học nhằm kiểm tra số liệu này. Bắt đầu từ năm 1992, các nhà khoa học này chọn 700 cặp vợ chồng vừa đăng ký kết hôn và tiến hành quay phim cuộc trò chuyện của họ trong vòng 15 phút rồi đếm số lần tương tác tích cực và tiêu cực qua câu chuyện ấy. Sau đó, căn cứ vào tỷ lệ 5/1, họ dự đoán đôi vợ chồng ấy sẽ chung sống lâu dài hay nhanh chóng tan vỡ.

Mười năm sau, Gottman cùng những cộng sự tiến hành kiểm tra dự đoán ban đầu để xem chúng chính xác đến đâu. Kết quả thật kinh ngạc. Dự đoán về những đôi sẽ tan vỡ đạt mức chính xác đến 94% - chỉ căn cứ vào 15 phút chuyện trò giữa họ.

Tỷ lệ này cũng rất quan trọng tại các công sở. Một nghiên cứu gần đây cho thấy, tập thể nào có mức tương tác tích cực so với tiêu cực lớn hơn tỷ lệ 3/1 sẽ đạt năng suất lao động cao hơn so với những nhóm không đạt được mức này. Tuy nhiên, trong quá trình kiểm tra tỷ lệ tích cực so với tiêu cực, hai nhà nghiên cứu Fredrickson và Losada còn đưa ra kết luận về giới hạn trên của tỷ lệ này như sau: Nếu tỷ lệ cao hơn 13/1, mọi chuyện có thể sẽ diễn biến theo chiều hướng xấu hơn.

Dù đang đề cập đến tác dụng của cảm xúc tích cực nhưng chúng tôi không có ý khuyên bạn đọc bỏ qua xúc cảm tiêu cực cũng như những nhược điểm trong cuộc sống mỗi người. Cảm xúc tích cực phải căn cứ vào thực tế. Phương pháp “Pollyanna”[1] có thể dẫn đến tinh thần lạc quan giả tạo, không những không đem lại tác dụng gì mà đôi lúc, nó còn khiến chúng ta gặp nhiều phiền phức hơn. Thỉnh thoảng, trong một số tình huống, chúng ta cần nhận thức được nhược điểm và sai lầm bản thân để từ đó tìm cách khắc phục và học hỏi kinh nghiệm.

Tuy vậy, trên thực tế hầu như chúng ta không cần phải lo lắng về giới hạn trên của tỷ lệ này bởi cuộc sống của chúng ta nói riêng và ở mọi công sở nói chung, tỷ lệ tích cực so với tiêu cực hầu như chẳng bao giờ đạt được mức yêu cầu và nó luôn cần được cải thiện.

Kéo dài tuổi thọ

Sau thời gian dài nghiên cứu, các nhà khoa học đã đưa ra kết luận: Những cảm xúc tiêu cực như căng thẳng, giận dữ, thù địch… không chỉ gây tổn hại về mặt thể chất mà còn để lại những tổn thương nghiêm trọng trong đời sống tinh thần của con người. Trong khi đó, cảm xúc tích cực có thể được ví như tấm đệm giảm sốc cho con người trước tác động của tình trạng sức khỏe xấu cũng như những nỗi muộn phiền trong cuộc sống. Không chỉ giúp hồi phục những tổn thương về mặt tâm lý hay bệnh tật một cách nhanh chóng, nó còn có thể nâng cao tuổi thọ mỗi người.

Sau hơn 30 năm tiến hành khảo sát 839 bệnh nhân ở bệnh viện Mayo, các nhà nghiên cứu đã ghi nhận mối liên hệ giữa khả năng kéo dài tuổi thọ và tinh thần lạc quan của con người trước những biến cố cuộc đời. Đặc biệt, khi khảo sát 180 nữ tu cao tuổi dòng Thiên Chúa giáo, một nhóm nghiên cứu đã kết luận: Những người có cảm xúc tích cực sống thọ hơn hẳn người thường mang cảm xúc tiêu cực. Trong quá trình nghiên cứu, nhóm đã được xem nhật ký những nữ tu này khi họ ở tuổi đôi mươi, sau đó thống kê tần số xuất hiện của cảm xúc tích cực rồi đối chiếu với tỷ lệ tử vong của họ ở độ tuổi từ 75 đến 95.

Kết quả của cuộc khảo sát này gây bất ngờ cho toàn bộ giới nghiên cứu tâm lý. Trung bình, cuộc đời những nữ tu có cuộc sống lạc quan và trải nghiệm nhiều cảm xúc tích cực kéo dài thêm 10 năm. Ngạc nhiên hơn, trong thời gian tiến hành nghiên cứu, đã có 35 nữ tu qua đời mà trong đó có đến 25 trường hợp thuộc nhóm ít cảm xúc tích cực.

Hãy liên hệ đến tác hại của việc hút thuốc lá. Như chúng ta đã biết, hút thuốc lá làm giảm 5,5 năm tuổi thọ ở nam giới và 7 năm tuổi thọ ở phụ nữ. So sánh hai số liệu này, chúng ta có thể kết luận rằng: Cảm xúc tiêu cực gây tổn hại cho tuổi thọ con người nhiều hơn cả thuốc lá. Mặc dù y học chưa đưa ra khuyến cáo nào về tác hại của cảm xúc tiêu cực, nhưng từ kết quả trên đây, mỗi chúng ta nên tự biết cách bảo vệ bản thân bằng cách lựa chọn cho mình một thái độ sống tích cực và lạc quan hơn.

Ảnh hưởng đối với thể chất và tinh thần

Không những kéo dài tuổi thọ, cảm xúc tích cực còn có khả năng cải thiện cả trạng thái thể chất lẫn tinh thần của con người. Nghiên cứu ở những sinh viên trường Đại học Harvard cho thấy, tùy vào cách nhìn nhận về những sự kiện diễn ra trong đời sống thường ngày của những sinh viên này như thế nào - bi quan hay lạc quan - mà có thể dự đoán tình trạng sức khỏe thể chất của họ trong nhiều năm tiếp theo. Cụ thể là, nếu hiện tại bạn có một cuộc sống tinh thần lạc quan thì đó sẽ là nền tảng vững chắc cho sức khỏe thể chất của bạn trong tương lai.

Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu khác còn đưa ra kết luận: Tinh thần lạc quan có thể giúp ngăn ngừa những chứng cảm mạo thông thường và rút ngắn thời gian bị bệnh. Theo kết quả phân tích huyết cầu, người lạc quan có nhiều tế bào T4 - loại tế bào miễn dịch của cơ thể - hơn những người bình thường. Ngoài ra, trung bình hàng năm mỗi người bi quan phải đi khám bệnh 3,5 lần trong khi những người sống lạc quan ít phải đến gặp bác sĩ hơn. Rõ ràng, tăng cường cảm xúc tích cực trong cuộc sống còn giúp ta giảm chi phí cho các vấn đề về sức khỏe.

Như vậy, có thể thấy rằng cảm xúc tích cực ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thể chất của con người. Còn những tương tác tâm lý đối với sức khỏe tinh thần của con người thì sao?

Barbara Fredrickson, giám đốc Trung tâm thí nghiệm Cảm xúc tích cực và Tâm sinh lý trường Đại học Michigan, đã có một thời gian dài nghiên cứu về đề tài này. Bà cho rằng: “Cảm xúc tích cực không chỉ là dấu hiệu trạng thái tinh thần khỏe mạnh. Nó còn cải thiện cơ chế phản ứng và đem đến tình trạng ổn định về mặt thể chất cho con người. Và không chỉ tồn tại trong những phút giây vui vẻ của hiện tại, nó còn có tác dụng lâu dài về sau… Những cảm xúc tích cực thực sự là nhu cầu thiết yếu để mỗi cá nhân đạt được chất lượng sống cao nhất” .

Những kết luận của Fredrickson về tác dụng của cảm xúc tích cực:

Vô hiệu hóa tác động của cảm xúc tiêu cực và bảo vệ con người trước những tác động của nó.

Tăng cường khả năng thích nghi với cuộc sống và có thể thay đổi con người.

Mở rộng suy nghĩ, thúc đẩy khám phá phương pháp tư duy hoặc cách hành động mới.

Phá vỡ rào cản chủng tộc.

Dự trữ nguồn “tài nguyên” tâm lý, thể chất, trí tuệ bền vững cho xã hội trong những trường hợp xảy ra biến cố hay gặp khó khăn.

Mang lại hiệu quả tối ưu trong hoạt động của các tổ chức nói chung và cá nhân nói riêng.

Cải thiện thành tích tập thể (khi người lãnh đạo thể hiện được nhiều cảm xúc tích cực hơn).

Mặc dù hiện nay, nghiên cứu về tâm lý tích cực chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu bề mặt của vấn đề nhưng có thể nói, sau nhiều thế kỷ chỉ chú trọng vào bệnh thần kinh, các chuyên gia cuối cùng cũng đã có nhiều hoạt động tích cực nhằm tập trung nghiên cứu về tình trạng sức khỏe tinh thần của con người.

❀ ❀ ❀

[1] (1) Pollyanna: Tên một nhân vật nữ trong cuốn tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Eleanor H. Porter, chỉ những người lúc nào cũng lạc quan quá mức.