Vào những năm 50 của thế kỷ trước, khi đang giảng dạy bộ môn tâm lý học tại trường Đại học Nebraska, ông tôi - Tiến sĩ Don Clifton - đã nhận thấy một điều bất cập trong lĩnh vực nghiên cứu tâm lý: Hầu hết các công trình nghiên cứu đều dựa trên nền tảng khảo sát những hành vi sai lầm của con người. Từ phát hiện này, ông bắt đầu tự hỏi: Phải chăng việc nghiên cứu về những hành vi chuẩn mực của con người có thể đem lại những kết quả thiết thực hơn? Để tìm câu trả lời, suốt hơn năm mươi năm qua, cùng với những đồng nghiệp tận tâm của mình, ông đã thực hiện hàng triệu cuộc phỏng vấn, tập trung vào những khía cạnh tích cực trong đời sống tinh thần của con người. Ngay khi bắt đầu cuộc khảo cứu này, ông đã phát hiện ra rằng, cuộc sống của con người được định hình qua những mối quan hệ tương tác trong xã hội. Cho dù đó là cuộc trò chuyện kéo dài với bạn bè hay đơn giản chỉ là việc đặt món ăn ở nhà hàng thì những mối quan hệ hai chiều này đều để lại những dấu ấn khác biệt đối với mỗi người. Kết quả của những lần giao tiếp này hiếm khi mang tính trung lập, mà chúng luôn cho kết quả tích cực hoặc tiêu cực rất rõ ràng. Và dù những mối quan hệ ấy diễn biến theo chiều hướng nào thì chúng cũng đều tác động sâu sắc đến cuộc sống của mỗi người chúng ta.

Đến thập niên 90, một lĩnh vực nghiên cứu tâm lý mới đã ra đời: Tâm lý học Tích cực, tập trung vào những hành vi chuẩn mực của con người. Ngày nay, nhiều nhà nghiên cứu hàng đầu thế giới vẫn tiếp tục đi theo con đường này để tìm hiểu về tác động của cảm xúc tích cực đối với con người. Năm 2002, những công trình tiên phong của ông tôi về Tâm lý học Tích cực đã được Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ công nhận. Ông được xem là cha đẻ của trường phái tâm lý học này, đồng thời là ông tổ của ngành Tâm lý học Nội lực. Nhưng nghiệt ngã thay, cũng trong năm này, căn bệnh ung thư của ông đã chuyển sang giai đoạn cuối. Không còn nhiều thời gian, ông tôi quyết định dành những tháng ngày cuối đời thực hiện dự định mà bấy lâu nay ông hằng ấp ủ: giúp con người biết cách hướng đến cuộc sống tích cực. Ông dồn hết tâm huyết cho cuốn sách cuối cùng này - cuốn sách dựa trên học thuyết tâm lý mà ông đã phát kiến từ những năm 60 và đã được hơn 5.000 tổ chức cùng hàng triệu người áp dụng cũng như giới thiệu cho bạn bè, đồng nghiệp và người thân. Cuốn sách này ra đời thật sự đã đáp ứng được sự trông đợi của nhiều người trong suốt những thập niên trước bởi tính thiết thực cũng như đại chúng của nó.

Dựa trên lối ẩn dụ đơn giản về “cái gáo” và “chiếc xô”, ông tôi chuyển tải những triết lý sâu xa mà gần như ông đã dành cả cuộc đời để nghiên cứu. Trong những ngày tháng cuối cùng của đời mình, ông đã nỗ lực không ngừng để tập hợp kết quả từ những công trình nghiên cứu mà ông đã tiến hành trong hơn nửa thế kỷ. Dù phải dành thời gian xạ trị nhưng mỗi khi ông khỏe lại, chúng tôi lại say mê làm việc để gấp rút hoàn thành tác phẩm.

Hai ông cháu ngồi hàng giờ liền trong phòng làm việc, mải mê tìm kiếm các kết quả nghiên cứu, thống kê số liệu cùng những câu chuyện minh họa thú vị. Càng lúc ông càng yếu dần, có khi tôi phải đọc tài liệu cho ông nghe và ghi lại ý kiến nhận xét của ông. Ông xem xét thật kỹ từng đoạn văn với mong muốn mỗi câu, mỗi ý đều được độc giả cảm nhận và khắc ghi.

Về phần mình, tôi thật sự lấy làm vinh dự khi được cùng ông tôi - một cố vấn dày dạn kinh nghiệm, một người thầy mẫu mực, một tấm gương sáng, đồng thời còn là một người bạn thân thiết của tôi - thực hiện cuốn sách này. Tôi luôn nâng niu những thời khắc được ở bên ông - những thời khắc đã giúp tôi cảm nhận sâu sắc tình yêu thương và sự vĩ đại trong con người ông. Sự dẫn dắt tận tình của ông không những đã giúp tôi cảm thấy hưng phấn và nỗ lực không ngừng trong quá trình làm việc mà còn tiếp thêm sức mạnh cho tôi trong cuộc chiến chống lại căn bệnh ung thư của chính mình. Học thuyết của ông thật sự đã khiến tôi rất xúc động và tôi nghĩ, nó sẽ còn ảnh hưởng đến tôi suốt cả cuộc đời.

Khi mọi chuyện đã đi qua, tôi mới nhận ra rằng, cuốn sách này đồng thời cũng là động lực để ông chống lại căn bệnh hiểm nghèo của mình. Cuộc đời ông là sự nỗ lực không mệt mỏi nhằm làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn thông qua những người ông đã tiếp xúc. Thật sự, ông tôi đã ảnh hưởng đến nhiều cuộc đời khác nhau chính bằng những cuốn sách, sự giảng dạy, chỉ bảo tận tình và công việc mang tính chất toàn cầu của mình. Ảnh hưởng rộng lớn này xuất phát từ niềm tin không thể lay chuyển của ông, niềm tin vào sức mạnh của những hành vi chuẩn mực của con người. Chúng tôi hoàn thành bản thảo đầu tiên chỉ vài tuần trước khi ông qua đời vào tháng Chín năm 2003.

Khi quý độc giả khép lại trang cuối của cuốn sách này, chúng tôi hy vọng bạn có thể nhận ra được sức mạnh tiềm ẩn bên trong con người mình và bắt đầu hành trình khám phá nó để làm giàu thêm cuộc sống bản thân.

- TOM RATH

Có thể nói, trong mỗi người chúng ta đều ẩn chứa một “chiếc xô” vô hình. Nó tràn đầy hay trống rỗng tùy thuộc vào cung cách ứng xử của ta với những người xung quanh và ngược lại. Khi “chiếc xô” đầy, cảm giác của ta lúc ấy thật thoải mái và dễ chịu nhưng khi nó trống rỗng, ta sẽ cảm thấy cuộc sống thật tồi tệ.

Mỗi người chúng ta ai cũng có một “cái gáo” vô hình. Khi dùng “cái gáo” ấy làm đầy “chiếc xô” của người khác - bằng lời lẽ hay hành vi khơi gợi cảm xúc tích cực trong họ - thì đồng thời, ta cũng đang làm đầy “chiếc xô” của mình. Nhưng khi ta dùng “cái gáo” đó làm cạn “chiếc xô” của người khác - bằng những lời lẽ và hành vi làm giảm cảm xúc tích cực của họ - thì ta cũng đang làm vơi đi “chiếc xô” hạnh phúc của chính mình.

Như niêu cơm thần trong những câu chuyện cổ, “chiếc xô” đầy đem đến cho ta cái nhìn tích cực và niềm vui sống mỗi ngày. Từng giọt nước trong “chiếc xô” ấy khiến ta sống mạnh mẽ và lạc quan hơn.

Ngược lại, “chiếc xô” rỗng khiến ta cảm thấy bi quan trước cuộc đời, mỏi mệt và không muốn phấn đấu cho tương lai. Đó là lý do tại sao mỗi khi ai đó làm vơi “chiếc xô” cảm xúc của ta, ta cảm thấy tổn thương và đau lòng.

Mỗi ngày, chúng ta luôn có hai sự chọn lựa: hoặc làm đầy hoặc khiến cho chiếc xô của người khác vơi đi. Mỗi sự chọn lựa đều ảnh hưởng sâu sắc đến các mối quan hệ, năng suất làm việc cũng như sức khỏe và hạnh phúc của chúng ta. Vì vậy, hãy làm cho cuộc sống của mình cũng như mọi người xung quanh tốt đẹp hơn bằng một lựa chọn sáng suốt, bạn nhé!