Mình biết gã họ Phùng từ ngày gã đang làm nghiên cứu sinh. Cảm giác chung gã này rất lễ phép, lễ phép quá mức. Thưa gửi, xin lỗi, xin phép, xin hỏi, xin chiếu cố, xin thông cảm, xin đại xá. Nghĩa là rất đúng thân phận của gã học trò.
Lại có một cảm giác khác. Gã này cũng là loại mọt sách. Hỏi quyển nào gã cũng biết. Nhiều quyển gã biết mà mình không biết. Động đến chuyên môn là gã như lên đồng. Các ý tưởng cứ luôn chực nhảy ra khỏi miệng. Xem chừng khá!
Rồi thì gã cũng xong cái… đốc tờ. Nhớ lại một hai cái truyện ngắn gì đó của gã đã từng đăng trên Văn nghệ. Ô thế ra cái đất Sư phạm Hà Nội 2 này trước đó nảy nòi một Phạm Duy Nghĩa nhà văn nổi tiếng, nay lại nảy nòi thêm một gã này ư? Thế thì cũng mừng cho cái văn mạch ở đất này. Mà cả hai đều không chịu bó mình trong sáng tác. Cả hai đá sang nghiên cứu, đá sang học thuật. Cả hai dốc sức lấy cái bằng Tiến sĩ. Sao chúng cứ như “song kiếm hợp bích” ấy nhỉ? Mình mới lân la ngỏ ý hay chú về với anh cùng trông coi cái khoa Viết văn này. Chứ ở Xuân Hoà xa xôi trung tâm, rồi có ra nghiên cứu nghiên cò gì không, rồi lại phí một đời đi. Về đây với anh thích nghiên gì thì nghiên, thích sáng gì thì sáng. Đất rộng lắm, tha hồ. Mà nói cho chú biết nhé, ở các Trường các Viện này nọ thì cái món Hậu hiện đại của chú là khó xơi lắm, bởi nó xa xỉ, nó nguy hiểm, bởi nó không an toàn cho những người muốn an toàn…Cái chỗ của anh đầy tinh thần khai phóng. Các vụ hội thảo, toạ đàm, ra sách nào khó xơi nhất là chỗ anh “cân” được tất!... Mình ngọt nhạt y như ngọt nhạt với Phạm Duy Nghĩa năm nào (cũng thế, mời về ăn ở với Khoa). Gã bảo vâng vâng để cho em một thời gian suy nghĩ chút đã. Thế rồi bặt vô tăm tích.
Sau khi bảo vệ mấy tháng, thấy bảo gã lên Tổ trưởng tổ chuyên môn. Mấy tháng sau nữa, nghe thấy bảo lên Phó Chủ nhiệm khoa. Thôi thế là “giấc mơ Phùng tiến sĩ” về Khoa Viết văn đã tan thành mây thành khói. Nhưng chưa hết. Ba năm sau gã đã một nhát lên Phó Giáo sư. Chuyến này tha hồ bay bổng cánh hồng con đường hoạn lộ. Quả nhiên, chỉ sau đấy ít tháng, gã bị/được điều động lên làm Trưởng PĐT, một cái ghế trọng yếu của bất cứ cơ sở Đại học nào…
Bây giờ thì gã tạm yên ở đó.
Tuy chức sắc như thế, nhưng do cái máu chữ nghĩa đã chảy sẵn trong gã, nên gã vẫn đọc đều đều, viết đều đều.
Cái hôm rồi, nhân tổ chức buổi Toạ đàm giao lưu của Khoa Ngữ văn Xuân Hoà (một cách gọi tắt như thế) với cánh nhà văn từ Hà Nội lên, gã nhận lấy cái phần MC. Khiếp, gã giới thiệu toàn những lời có cánh. Ai được gã giới thiệu cũng cứ râm ran cả người. Tuy những lời có cánh bay lên, nhưng gã cũng đủ chất vào đôi cánh MC ấy những nhận định không hẳn là dễ dãi, nhất là gã đưa ra tên các đầu sách, tên NXB, tên nhân vật trong sách, những chi tiết này nọ, những cắt nghĩa này kia. Thế thì người nghe phải tin gã rằng gã có đọc tử tế, chứ không phải gã nói lấy được/lấy lòng.
Nhà gã ở chót vót trên tầng 3 của một khu chung cư đã già nua cũ kỹ. Trong nhà gã, bốn bề tứ phía chỉ toàn những sách là sách. Ừ, nhòm qua giá sách nhà gã, cũng đủ tin là gã có cái chuyện đọc thật, nghĩ thật, viết thật, dạy thật. Quý xiết bao.
Gã có một cô vợ nghe đâu được dân Xuân Hoà phong cho là một trong những Tứ đại mỹ nhân của Khoa Ngữ văn (tính trong giới cán bộ giảng dạy). Thuận vợ thuận chồng biển Đông tát cạn. Có lẽ trong nhiều cái thuận, có một thứ mà đôi nhà này rất thuận, rằng thì là… thích mời mọc tụ bạ bạn bè. Ôi giời đất ạ, khách của chồng mà lần nào gã cũng tha lôi vợ đi cho bằng được. Với những chỗ thân tình, gã còn lôi cả hai đứa con đi cùng. Những bà vợ tiếp khách cùng chồng, thường là phải chịu đựng. Ăn thì chả ăn được. Thỉnh thoảng lại bị sai vặt lấy cái này giúp cái kia. Lắm khi lại còn bị cánh đàn ông mời ép uống rượu. Nhất là phải chịu trận những câu chuyện vớ vẩn tầm phào lắm khi hung hăng vô bổ của những gã đàn ông cuồng tửu. Khổ lắm chứ sướng nỗi gì. Nhưng lạ thay, cô vợ của gã mặt lúc nào cũng tươi như hoa, chả thấy chút khó nhọc nào. Sao mà gã sướng thế!!!
Thấy bảo có lần nghe ai xui dại, gã bán cái nhà tập thể trên Xuân Hoà, lại vay thêm họ hàng bạn bè chuyển cư về Hà Nội. Mua nhà tận Ba La Bông Đỏ gì đó trong phía Hà Đông, nằm trên con đường thiên lý ngược rừng Tây Bắc. Ban đầu hăm hở lắm. Ngày ngày đôi cư dân Hà Đông mưa cũng như nắng, rét cũng như nực, đèo nhau xe máy vượt ngót 50 cây số trực chỉ Xuân Hoà. Con cái đi học mấy cái trường gần nhà thì chất lượng cấp làng. Học được vài ba tháng, trình độ như lao xuống dốc. Mà nghe đâu lại còn lây nói “nờ cao lờ thấp” nữa chứ. Bản thân gã thì mặt bạc như vôi, nhất là vợ gã ngày một héo hon dần. Một đêm, gã vùng dậy, gã bảo em ơi hình như có điều gì không ổn trong những tính toán của chúng mình, rằng em có biết không, các con về đây nó cứ ngơ ngác thế nào ý, rằng em gầy đi nhiều lắm. Nói đến đây gã nghẹn lời. Vợ gã hình như thút thít.
Thế là mấy hôm sau gã rao bán nhà. Gã đưa con về Xuân Hoà bình yên thân thuộc. Cầm một ba-lô tiền, gã lại mua một căn nhà tập thể trên một chung cư tuổi đã già nua cũ kỹ.
Hỏi thăm, gã khoe rằng trước kia mỗi lần lên trường chúng em đi hết hơn 3 tiếng đồng hồ, vượt chừng 43 cây số, nhưng bây giờ em sang trường chỉ cần 3 phút.
Xuân Hoà dễ sống lắm ai ơi…
Bây giờ thì gã không nghe ai xui dại nữa. Có thể gã sẽ gắn chặt đời mình ở nơi này. Nơi này cần gã. Gã thấy dễ sống và sống dễ.
Nếu lấy độ ham chơi, độ đàn đúm khách khứa liên hồi kỳ trận của “Gã đầu bạc” họ Phạm nổi danh trong văn giới làm 1 đơn vị, không biết gã họ Phùng này đã 0, 6 chưa. Chỉ cần 0, 7 là vợ nó viết sẵn đơn; đến 0,8 là nó bắt ký đấy. Liệu chừng gã nhé!
Lắm lúc muốn lên chơi Xuân Hoà, muốn gặp gã chuyện trò tào lao chút, nhưng lại có phần ngần ngại. Gặp rồi thể nào gã cũng lại chèo kéo ra quán, rồi gã lại gọi vợ con ra chào “Ông giáo”, rồi gã lại gọi bừa phứa thức ăn thức uống một cách hoang toàng, rồi gã lại đòi trả tiền một cách hách dịch… Thế đấy.
Giờ vẫn còn người nồng bạn đến thế, chỉ có thể tìm thấy ở Xuân Hoà.
Hà Nội ngày 11/5/2017
