Câu chuyện sau đây được tìm thấy trong số di cảo của cố ông Diedrich Knickerbocker, một cụ già ở New York, người rất ham hiểu biết về lịch sử thời Hà Lan của xứ sở này cùng phong tục của hậu duệ những lưu dân thuở ban đầu. Tuy nhiên, những nghiên cứu lịch sử của cụ không chìm đắm trong sách vở mà hướng về con người; bởi sách vở thiếu thốn một cách đáng thương về những đề tài cụ ưa thích, trong khi cụ thấy những bô lão thị dân, và nhất là các bà vợ của họ, lại là kho tàng phong phú chứa đựng thứ tri thức truyền thuyết vô giá đối với sử gia chân chính. Do đó, bất cứ khi nào tình cờ gặp một gia đình thuần gốc Hà Lan, ẩn mình ấm cúng trong ngôi nhà tranh mái thấp dưới bóng cây sung dâu xum xuếm, cụ coi đó như một cuốn sách nhỏ bìa cài chữ Gothic và nghiền ngẫm nó với niềm nhiệt thành của một mọt sách.
Kết quả của toàn bộ những cuộc nghiên cứu ấy là một bộ sử về xứ sở này dưới thời trị vì của các vị tổng đốc Hà Lan, được cụ xuất bản cách đây vài năm. Đã có nhiều ý kiến khác nhau về giá trị văn học của tác phẩm, và thú thật là nó chẳng khá hơn là mấy so với mức cần thiết. Giá trị lớn nhất của nó nằm ở tính chuẩn xác chu đáo, vốn từng bị hoài nghi đôi chút khi mới ra mắt, nhưng nay đã được minh chứng hoàn toàn; và tác phẩm hiện được thu nhận vào tất cả các thư viện lịch sử như một cuốn sách có độ tin cậy không phải bàn cãi.
Cụ già đã qua đời chẳng bao lâu sau khi tác phẩm được ấn hành; và nay khi cụ đã khuất núi, việc nói rằng lẽ ra thời gian của cụ có thể được dùng vào những công việc nặng ký hơn chắc cũng chẳng tổn hại gì nhiều đến tiếng thơm của cụ. Dù sao đi nữa, cụ vẫn quen theo đuổi sở thích kỳ quặc của mình theo cách riêng; và dẫu đôi khi nó cũng làm bay chút bụi vào mắt xóm giềng, làm phiền lòng dăm ba người bạn mà cụ vô cùng kính trọng và quý mến, thì những lầm lỗi vàng khờ dại của cụ vẫn được nhớ đến “với nỗi buồn nhiều hơn là sự giận hờn”, và người ta bắt đầu hoài nghi rằng chưa bao giờ cụ có ý định gây tổn thương hay xúc phạm ai. Nhưng dẫu tiếng tăm của cụ có bị giới phê bình đánh giá thế nào đi nữa, cụ vẫn được lưu giữ trong lòng nhiều người vốn sở hữu sự kính trọng rất đáng quý; đặc biệt là một số thợ làm bánh quy, những người đã đi xa đến mức khắc cả chân dung cụ lên những chiếc bánh năm mới của họ; và qua đó trao cho cụ một cơ hội bất tử hóa, gần như tương đương với việc được dập nổi trên một tấm huy chương Waterloo hay đồng xu một xu thời Nữ hoàng Anne.
“Certain biscuit-bakers have gone so far as to imprint his likeness on their New-Year Cakes.”
See larger view
“These mountains are regarded by all good wives, far and near, as perfect barometers.”
See larger view
These fairy mountains.
“Some of the houses of the original settlers.”
See larger view
“A curtain-lecture is worth all the sermons in the world for teaching the virtues of patience and long-suffering.”
See larger view
“Taught them to fly kites.”
See larger view
3
