[Bối cảnh]: Một hành lang trong thư viện của Cao đẳng Morton, tháng Mười năm 1920, nhân dịp kỷ niệm bốn mươi năm thành lập trường. Đây là một khoảng trống giữa các dãy kệ sách, có thể nhìn thấy sách ở cả hai bên. Có một bàn đọc sách đặt trước ô cửa sổ lớn ở phía sau. Cửa sổ này mở ra ngoài nhưng không kéo dài sát sàn; chỉ nhìn thấy một phần chiều cao của nó, cho thấy đây là một khung cửa sổ rất cao. Phía bên ngoài thấp thoáng ngọn cây. Bức tường bên ngoài của tòa nhà nằm theo đường chéo, khiến lối vào bên phải ở gần hơn còn bên trái ở phía trước. Phía trước bên bên phải là một phần của cây cột vuông lớn. Phía sau cột này, hướng ra cửa sổ, treo một bức chân dung của SILAS MORTON. Hai người đang đứng trước bức chân dung đó.

THƯỢNG NGHỊ SĨ LEWIS là một thượng nghị sĩ tiểu bang miền Trung Tây. Ông không đến từ thành phố nơi đặt Cao đẳng Morton, mà từ một cộng đồng nông thôn sâu hơn trong tiểu bang. FELIX FEJEVARY, nay đã xấp xỉ tuổi của người cha trong hồi đầu, là một người Mỹ thuộc tuýp tinh tế hơn—thành đạt, mang phong thái tự tin của sự thành công trong công việc và địa vị xã hội.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Và đây là chàng trai đã sáng lập ra nơi này, hả? Đó là ý tưởng của cậu ta sao?

FEJEVARY: Vâng, và cả ngọn đồi này nữa. Tôi có mặt ở đó vào buổi chiều anh ta nói với cha tôi rằng phải có một trường cao đẳng ở đây. Hồi đó tôi cũng chỉ bằng tuổi con trai tôi bây giờ.

(Như thể chính ông cũng thấy ngạc nhiên về điều này.)

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Chà, cậu ta đã chiêu mộ được một người tài khi kéo anh vào cuộc đấy chứ. Người ta nói với tôi rằng cao đẳng này sẽ không có được như ngày hôm nay nếu thiếu anh, ông Fejevary.

FEJEVARY: Tôi dành nhiều tình cảm cho nơi này, và tình cảm đặt ở đâu thì công sức của chúng ta cũng sẽ hướng về đó.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Đúng vậy. Chà, chính những động lực tình cảm đó đã mang lại chiến thắng trong chiến tranh.

(Ông tỏ ra hài lòng với điều này.)

FEJEVARY: (gật đầu) Cao đẳng Morton đã làm tròn phần việc của mình trong công cuộc giành chiến thắng.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi biết. Một thành tích thật xuất sắc.

FEJEVARY: Và chúng tôi vẫn đang tiếp tục phát huy truyền thống đó. Chiều nay ông sẽ thấy các sinh viên tập duyệt. Đây là một địa điểm tuyệt vời cho họ, ở ngay trên ngọn đồi này—có thể nhìn thấy từ tận những vùng xung quanh rất xa. Bọn trẻ đều là những thanh niên ưu tú. Chắc ông cũng biết là họ đã tham gia làm công nhân phá vỡ đình công trong vụ bạo động ở nhà máy thép dưới kia. Nhà máy chắc chắn đã phải đóng cửa nếu không có Cao đẳng Morton. Đó là một lý do khiến tôi mạo muội đề xuất việc xin ngân sách tiểu bang để mở rộng cơ sở. Sao chúng ta không ngồi xuống một lát nhỉ? Không có sự xung đột nào với trường đại học tiểu bang cả—họ có địa bàn của họ, chúng ta có địa bàn của chúng ta. Địa bàn của chúng ta rất quan trọng—xét về mặt công nghiệp. Tiểu bang sẽ chẳng mất gì khi có một trường cao đẳng vững mạnh ở đây—một trường cao đẳng thuần túy kiểu Mỹ.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi thừa nhận mình rất có thiện cảm.

FEJEVARY: Tôi hy vọng ông sẽ nói điều đó với ủy ban của mình—đồng thời cho tôi cơ hội được trình bày với họ.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Để xem nào, chẳng phải các anh đang có một giảng viên khá cấp tiến ở đây sao?

FEJEVARY: Tôi tự hỏi không biết có phải ý ông là Holden không?

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Đúng là Holden rồi. Tôi từng đọc được những điều khiến tôi phải hoài nghi về tinh thần Mỹ của hắn ta.

FEJEVARY: Ồ—(cử chỉ phớt lờ) Tôi không nghĩ hắn ta là kẻ cấp tiến đâu, mà chỉ là một con người vô cùng đậm chất người thôi.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Nhưng chúng ta không cần những con người đậm chất người theo kiểu cấp tiến đó.

FEJEVARY: Hắn ta có sự đồng cảm thực sự với giới trẻ. Ông biết đấy, điều đó vô giá đối với một nhà giáo. Và rồi—hắn ta là một học giả.

(Ông bộc lộ sự vượt trội hơn hẳn người đối thoại, nhưng tinh tế đến mức người kia không nhận ra.)

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Ồ—học giả á. Học giả thì chúng ta kiếm đâu chẳng được. Cái chúng ta cần là những người Mỹ.

FEJEVARY: Những người Mỹ là học giả.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Cần thì anh cứ hái đầy trên bụi—chỉ cần trả lương cao hơn một chút so với mấy trường cao đẳng tồi tàn nào đó. Xin lỗi anh—ý tôi không phải trường này là tồi tàn đâu.

FEJEVARY: Tất nhiên rồi. Không ai có thể nghĩ như vậy về Cao đẳng Morton cả. Nhưng ý anh vừa nói—trả lương cao hơn một chút ấy, lại làm tôi chú ý. Đó là một lý do nữa khiến tôi muốn nói chuyện với ủy ban ngân sách của các ông. Chúng ta luôn lớn tiếng đề cao giáo dục nhưng rồi lại để cho những trí thức tài năng, được đào tạo bài bản phải chịu thua kém cả thợ sửa ống nước.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Chà, đó là lỗi tại thợ sửa ống nước chứ. Cứ để các giáo viên đi mà tranh luận với thợ sửa ống nước.

FEJEVARY: (mỉm cười) Không. Tốt hơn là đừng để họ nói chuyện với thợ sửa ống nước. Hắn ta có thể sẽ chỉ cho họ phải làm gì với tình cảnh đó đấy. Thực ra, hắn đang chỉ cho họ rồi đấy chứ.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Thật nực cười. Họ không thể vừa phụng sự Thiên Chúa vừa phụng sự tiền tài được.

FEJEVARY: Vậy thì hãy để Thiên Chúa ban tiền tài cho họ. Ý tôi là, hãy để tiểu bang cấp ngân sách.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Dĩ nhiên tiểu bang này, thưa ông Fejevary, không cấp một xu nào cho bọn cấp tiến cả. Xin lỗi nhé, nhưng sao anh vẫn giữ gã Holden này lại làm gì?

FEJEVARY: Trong giới học thuật, chúng ta được biết đến chính nhờ hắn ta. Và thực ra, Holden không phải kẻ cấp tiến—theo nghĩa tệ hại nhất. Cái mà hắn không nhìn thấy chính là—sự thực dụng. Hắn không đủ nhạy bén trong công việc để nhận ra rằng chúng ta không phải lúc nào cũng có được trên thực tế những gì ta có trên lý thuyết. Hắn là một người theo chủ nghĩa lý tưởng. Hơi mang chất—của một nhà tư tưởng lớn.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Nếu có tầm nhìn đúng đắn, hắn sẽ thấy rằng chúng ta không thể lúc nào cũng có ngay những thứ trên lý thuyết, đơn giản vì chúng ta đang phải chiến đấu để giữ lấy những gì mình đang có. Ồ, đôi khi tôi nghĩ chỉ có người bôn ba thương trường mới có tầm nhìn thực sự. Lấy anh làm ví dụ nhé, ông Fejevary—một chủ ngân hàng. Mấy ông thầy giáo này—sách vở—sách vở! (đẩy lùi toàn bộ sách ra sau) Cha chả, nếu họ phải gánh vác dù chỉ một ngày cái trách nhiệm đang oằn trên vai anh—những quyết định lớn lao phải đưa ra—đứng giữa đời thường bươn chải—và lúc nào cũng lo lắng, bực bội, nhất là trong thời điểm hiện tại khi mà tầng lớp lao động đang làm mình làm mẩy như những kẻ ngốc! Tôi thừa hiểu mấy chuyện đó chứ. Tôi bước chân vào Tòa nhà Tiểu bang bởi vì cộng đồng thuyết phục rằng đó làn nhiệm vụ của tôi. Nhưng bản thân tôi mới chính là con người của thực tế.

FEJEVARY: Ồ vâng, tôi biết chứ. Công ty của các ông đã góp phần rất lớn vào việc phát triển toàn bộ khu vực phía bắc của tiểu bang.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi nghĩ mình có thể tự hào nói là có. Chà, đó là lý do vì sao, sau ba nhiệm kỳ, tôi nắm giữ chức chủ tịch ủy ban ngân sách. Tôi biết cách sử dụng tiền bạc để thúc đẩy sự phát triển của tiểu bang. Thế nên—làm thầy giáo ư? Với tôi thì đó sẽ là một kỳ nghỉ dưỡng kéo dài vô tận. Bây giờ, nếu anh muốn nghe lời khuyên của tôi, ông Fejevary—tôi nghĩ lập luận của anh trước hội đồng tiểu bang sẽ vững vàng hơn nhiều nếu anh sa thải gã Holden này đi.

FEJEVARY: Tôi chuẩn bị có một buổi nói chuyện với Giáo sư Holden.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Hãy bảo hắn rằng đó là vì lợi ích của chính hắn. Thật không thể tưởng tượng nổi một giáo sư đại học lại đi bênh vực những kẻ từ chối tòng quân vì lý do lương tâm!

FEJEVARY: Nói thế vẫn chưa hoàn toàn chính xác. Fred Jordan từng là sinh viên của Holden—một học trò mà hắn rất coi trọng. Hắn cảm thấy Jordan hoàn toàn chân thành với lập trường của mình.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Chân thành với lập trường ư! Thật trơ trẽn khi hắn nghĩ rằng việc tỏ ra chân thành là chuyện của hắn!

FEJEVARY: Cậu ta đã bị đuổi khỏi trường—chắc ông còn nhớ; thái độ của chúng tôi khi đó là như vậy.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi rất hy vọng là thế.

FEJEVARY: Holden đã phản đối chuyện đó, nhưng diễn ra trong nội bộ trường. Điều khiến hắn xuất hiện trên mặt báo là hành động phản đối cách đối xử với cậu thanh niên ấy trong tù.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Bị đối xử ra sao thì có khác gì nhau chứ? Anh có biết tôi sẽ đối xử với hắn thế nào không? (cử chỉ như đang bóp cò súng) Nếu tôi không biết anh là một người Mỹ chính hiệu, chắc tôi đã chẳng thể hiểu nổi vì sao anh có thể điềm tĩnh nói những lời đó.

FEJEVARY: Tôi chỉ đang cố gắng nhìn nhận vấn đề từ mọi phía.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Nghe tới đây là tôi thấy sôi máu lên rồi.

FEJEVARY: (mỉm cười) Nhưng chúng ta không thể dùng lửa để dập lửa được.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Holden đang bận cằn nhằn về chuyện gì thế—rằng họ không thèm dọn trứng cá muối ăn kèm bánh mì nướng cho hắn chắc?

FEJEVARY: Rằng họ không cho cậu ta đọc sách. Holden thấy đó là việc mà hắn cần phải lên tiếng.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Chà, trong khi chính con trai anh, thay vì kêu ca thảm thiết về lương tâm của mình, đã đứng lên và hiến dâng cả sinh mạng!

FEJEVARY: Vâng. Và cháu trai tôi cũng đã ngã xuống.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Thế á?

FEJEVARY: Cháu ngoại của Silas Morton đã hy sinh ở Pháp. Chị gái Madeline của tôi đã kết hôn với Ira Morton, con trai của Silas Morton.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi cứ thắc mắc không biết giữa anh và gia đình nhà Morton có họ hàng gì không.

FEJEVARY: (nói với vẻ kín đáo) Chúng lớn lên cùng nhau từ thủa nhỏ và cưới nhau ngay khi vừa trưởng thành.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Hóa ra đây là con trai của chị gái anh ư? (FEJEVARY gật đầu) Một trong những người mẹ đã dâng hiến đứa con trai ruột thịt!

FEJEVARY: (nói về chị mình với vẻ đầy khó nhọc) Chị tôi đã qua đời—từ rất lâu rồi. (bị kéo về với nỗi niềm xưa cũ; cố gắng nén lại) Nhưng Ira vẫn đang sống ở điền trang cũ—nơi mà gia đình Morton đã dừng chân khi họ đi đến tận cùng con đường di cư—như lời Bác Silas vẫn thường nói. Ôi chao, đã một trăm năm trôi qua kể từ khi Bà nội Morton bắt đầu—làm những chiếc bánh quy ở đây. Bà là người phụ nữ da trắng đầu tiên đặt chân đến vùng đất này.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Thật là một người phụ nữ kiêu hãnh! Đã đặt nền móng cho sự sống của tiểu bang này! Ồ, những bậc khai hoang của chúng ta! Ước gì họ có thể nhìn thấy chúng ta bây giờ, và biết được những gì họ đã làm! (FEJEVARY im lặng; trông ông có vẻ không được vui cho lắm) Tôi cho rằng con trai của Silas Morton vẫn đang tích cực tham gia quản lý nhà trường chứ?

FEJEVARY: Không, Ira không phải là người thích giao du xã hội. Cái chết của thằng Fred coi như đã đánh gục anh ấy. Anh ấy đã trở nên—lạ lùng suốt bao năm nay, kể từ khi chị tôi mất—lúc lũ trẻ hãy còn nhỏ. Đó là—(lại bị kéo về cảm giác cũ ấy) trong những hoàn cảnh vô cùng khủng khiếp.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi có thể thấy anh đã dành rất nhiều tình cảm cho chị gái mình, ông Fejevary.

FEJEVARY: Ồ, chị ấy rất xinh đẹp và—(cay đắng) lẽ ra mọi chuyện không nên kết thúc như thế.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Hình như tôi đã từng nghe qua điều gì đó về con trai của Silas Morton—dù có lẽ không phải người này.

FEJEVARY: Ira là người duy nhất còn sống ở đây lúc này; những người khác đã chuyển đi xa hơn về phía Tây.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Chẳng phải có chuyện gì liên quan đến bắp ngô sao?

FEJEVARY: Vâng. Ngô do anh ấy trồng đã mấy năm liền đoạt giải—ngon nhất tiểu bang. Anh ấy đã thử nghiệm rất nhiều—để tạo ra một giống mới. Người ta đã lấy tên anh ấy đặt cho nó—ngô Morton. Dường như việc lai tạo giống ngô mang lại cho anh ấy nhiều niềm say mê—đó là một thứ rất dễ biến đổi. Thật may là Ira có thứ để bấu víu, vì đó dường như là điều duy nhất anh ấy còn quan tâm lúc này. Ồ, ngoài con bé Madeline nữa chứ. Anh ấy có một cô con gái đang học ở đây—Madeline Morton, năm nay là sinh viên năm cuối—một trong những sinh viên xuất sắc nhất của chúng tôi. Tôi rất muốn giới thiệu để ông gặp Madeline—nó là một cô gái tuyệt vời, chỉ có điều—hơi khác thường.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Chà, điều đó chỉ làm cho một cô gái trở nên thú vị hơn, miễn là sự khác thường đó không đi lệch hướng. Nghe có vẻ như hoàn cảnh gia đình đã khiến con bé có đôi chút kỳ quặc.

FEJEVARY: Madeline ở lại thị trấn này cùng gia đình chúng tôi phần lớn thời gian. Vợ tôi rất mực yêu thương con bé—tất cả chúng tôi đều vậy. (một cậu thiếu niên bắt đầu đi qua từ phía bên phải) Kìa, xem ai tới kìa. Con trai tôi đấy. Horace, đây là Thượng nghị sĩ Lewis, người đang quan tâm đến nhà trường.

HORACE: (bắt tay) Cháu chào Thượng nghị sĩ Lewis ạ?

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Rất vui được gặp cháu, cậu nhóc.

HORACE: Cháu có làm phiền hai bác không ạ?

FEJEVARY: Không đến nỗi nào; nhưng sao con lại có mặt ở thư viện thế này? Bố cứ tưởng hôm nay con được nghỉ học cơ mà.

HORACE: Cháu đang tìm một cuốn sách.

FEJEVARY: (trêu chọc một cách trìu mến) Thế cơ à, Horace? Chuyện lạ nhỉ?

HORACE: Cháu muốn tìm các bài diễn văn của Abraham Lincoln.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Cháu không thể chọn gì tốt hơn thế đâu.

HORACE: Cháu sẽ cho lũ Mễ bẩn thỉu đó biết tay!

FEJEVARY: Con không thể dùng từ ngữ nào nhã nhặn hơn được sao?

HORACE: Cháu sẽ gọi hội Cựu chiến binh đến dẹp cổ bọn chúng.

FEJEVARY: Có phải con đang nói về những người Hindu không?

HORACE: Vâng, lũ Mễ bẩn thỉu ấy.

FEJEVARY: Người Hindu không phải là người gốc Mễ đâu con, Horace.

HORACE: Thì khác gì nhau chứ? Mấy thành phần ngoại kiều này cứ làm cháu phát ngấy lên được.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Con trai ta, cháu nói chuyện ra dáng một người Mỹ lắm. Nhưng ý cháu là sao—người Hindu cơ mà?

FEJEVARY: Có hai thanh niên người Hindu đang theo học ở đây. Và họ là những sinh viên giỏi.

HORACE: Mấy đứa dẻ rách.

FEJEVARY: Nhưng họ cứ ra rả tuyên truyền cho một Ấn Độ tự do—một Ấn Độ không thuộc quyền kiểm soát của Anh.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Ồ, thế thì không được rồi.

HORACE: Bọn chúng chẳng qua cũng chỉ là lũ Cộng sản, cháu nói thẳng thế cho nhanh. Mà một trong số chúng sắp phải cuốn gói về nước để nhận trừng phạt rồi đấy. (cười toe toét)

FEJEVARY: Năm ngoái có ba người. Một trong số họ đang bị truy nã ở quê nhà.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Giờ thì tôi nhớ ra rồi. Cậu ta sắp bị trục xuất.

HORACE: Và khi họ tóm được hắn ta—(cử chỉ như đang thắt cổ bằng thừng) Bọn chúng sẽ treo cổ lên cho xem.

FEJEVARY: Hai người kia phản đối việc chúng ta không lên tiếng vụ trục xuất đồng hương của họ. Họ khăng khăng rằng điều đó chẳng khác nào đẩy hắn vào chỗ chết. (phủi phui một chuyện khiến mình không khỏi bận lòng) Nhưng chúng ta không thể lo giùm việc của nước Ấn Độ được.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi cũng nghĩ thế!

HORACE: Chứ sao nữa, nước Anh là đồng minh của chúng ta cơ mà! Cháu đã nói thẳng vào mặt bọn chúng như thế đấy. Nhưng tranh cãi với mấy kẻ kiểu đó chỉ tổ mất thời gian. Cứ chờ xem cháu tìm được sách diễn văn của Abraham Lincoln đã nhé!

(Đi băng qua phía bên trái)

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Con trai anh được đấy chứ, ông Fejevary.

FEJEVARY: Nó năng nổ lắm. Ông phải chứng kiến nó lúc chơi bóng bầu dục cơ. Dù sao thì tôi cũng chẳng phiền lòng gì nếu nó chịu khó học hành hơn một chút, nhưng mà—

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Ồ, dĩ nhiên rồi, anh chắc chắn muốn thằng bé trở thành một nam nhi thực thụ, một người đàn ông giữa đời thường chứ gì?

FEJEVARY: Tôi nghĩ nó sẽ làm được. Chính nó là người đã đứng ra tập hợp bọn trẻ để đối phó với cuộc đình công ngành thép—nó xông thẳng vào trong và nhận làm công việc của một kẻ phá đình công. Có hôm nó về nhà với một bên mắt thâm tím, món quà do một tên đứng gót chướng mắt ban tặng vì dám gọi hắn là kẻ phản bội. Nhưng Horace chẳng thèm bận tâm đến con mắt của mình. Theo lời nó kể thì vết thương đó chẳng thấm vào đâu so với cái môi trên của tên đình công kia. 'Bố ạ,' nó nói, 'con cho hắn ăn đấm ngập mồm luôn. Máu cứ thế mà—' Thôi, tôi xin phép không kể chi tiết—nhưng cơ bắp của Horace hoàn toàn mang chất Mỹ một trăm phần trăm. (bước ra cửa sổ) Để tôi cho ông xem cái này. Ông có thể nhìn thấy điền trang Morton cũ ở ngay ngọn đồi thấp đằng kia kìa. (chỉ tay về bên trái) Khoảnh đất nhô lên đầu tiên ở phía bên kia thung lũng.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Ngôi nhà dài và thấp đó á?

FEJEVARY: Đúng thế đấy. Ông thấy đấy, thị trấn phần lớn phát triển vòng qua phía bên kia ngọn đồi, thế nên điền trang Morton vẫn giữ nguyên vẹn hình dáng của một nông trại.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Nhưng thị trấn cứ mở rộng mãi thế này. Sớm muộn gì thị trấn cũng nuốt gọn cả cánh đồng bắp thôi.

FEJEVARY: Vâng, khu nhà máy thép đang giúp chúng tôi biến nơi này thành một thành phố.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Và người xưa (quay sang bức chân dung của SILAS MORTON) có thể phóng tầm mắt ngắm nhìn ngôi nhà cũ của mình—và chứng kiến thung lũng ngày một phát triển.

FEJEVARY: Vâng—đó chính là ý tưởng của tôi. Đáng lẽ bức ảnh của ông ấy phải được treo trong Nhà tưởng niệm, nhưng tôi nghĩ Bác Silas hẳn sẽ thích ở lại đây giữa những trang sách, và hướng mặt về điền trang cũ. (cười) Tôi tự nhận mình hơi sướt mướt một chút.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Người Mỹ chúng ta ai chẳng giàu tình cảm, ông Fejevary. Chính điều đó làm nên—con người chúng ta ngày nay. (FEJEVARY im lặng; thỉnh thoảng vị thượng nghị sĩ lại khiến ông thấy phiền lòng) Chà, đây thực sự là một vị trí tuyệt vời cho một ngôi trường. Có thể nhìn thấy nó từ khắp mọi vùng xung quanh.

FEJEVARY: Vâng, đó là ý tưởng của Bác Silas. Ông ấy vô cùng tôn kính giáo dục. Một phần là do sự kính trọng ông ấy dành cho cha tôi. Thực ra Bác Silas là một nhà thơ—thực sự đấy. (nhìn vào bức tranh) Ông ấy đã hiến tặng ngọn đồi này cho nhà trường để chúng ta có thể trở thành một dân tộc sâu sắc hơn, tinh tế hơn—

(Hai nữ sinh, cười khúc khích nức nẻ, bước vào.)

DORIS: (bối rối) Ồ—ôi, xin lỗi hai bác nhé.

FUSSIE: (ng ngơ) Bọn cháu có biết có ai ở đây đâu.

(ÔNG FEJEVARY nhìn họ nghiêm khắc. Hai cô gái rút lui.)

THƯỢNG NGHỊ SĨ: (cười lớn) Thôi nào, con gái thì bao giờ chẳng thế. Tôi cũng có ba cô con gái ở nhà cơ mà.

(HORACE quay trở lại, tay cầm một cuốn sách mở sẵn.)

HORACE: Bố ơi, chắc có chỗ in nhầm rồi này.

FEJEVARY: (nhìn lướt qua bìa sách) Ồ, bố nghĩ là không đâu.

HORACE: Trích từ bài diễn văn nhậm chức trước Quốc hội, ngày 4 tháng 3 năm 1861. (đọc) 'Đất nước này cùng với các thể chế của nó thuộc về nhân dân những người sinh sống trên đó.' Chà, câu này ổn. 'Bất cứ khi nào họ cảm thấy mệt mỏi với chính quyền hiện tại, họ có thể thực hiện quyền hiến định của mình để sửa đổi nó'—(sau một thoáng suy ngẫm) Con cho là chỗ này cũng được đi—nhưng hãy nghe câu này nhé! 'hoặc quyền cách mạng của họ nhằm chia cắt hoặc lật đổ nó.'

FEJEVARY: Ông ấy phát biểu trong một thời đại khác. Một thời đại với những hệ giá trị khác.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Các thuật ngữ thay đổi ý nghĩa qua từng thế hệ.

HORACE: Chắc là thế rồi—nhưng câu đó làm con mất điểm trầm trọng với lũ rận rách này. Bọn chúng đã trích dẫn câu này và con bảo chúng là đồ dối trá.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Thế ý chúng là gì? Rằng chúng đã mệt mỏi với chính quyền hiện tại của chúng ta và chuẩn bị chia cắt hay lật đổ nó chắc?

HORACE: Chắc chắn là bài bản của chúng nó rồi.

FEJEVARY: Này Horace—nói năng cho cẩn thận nhé. Bọn chúng trích dẫn câu này trong mối liên hệ với nước Mỹ à?

HORACE: Thì, có lẽ lúc đó chúng đang bàn về Ấn Độ. Nhưng chúng cứ khăng khăng bảo vệ tư tưởng làm cách mạng. Chúng con đang mắng cho chúng một trận tơi bời, thì chúng lôi ngay câu của Lincoln ra để áp chế bọn con. Đúng là trơ trẽn hết chỗ nói—con thề đấy—lại dám đem Lincoln ra để nói lý với bọn con.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Việc chúng trích dẫn nó chứng tỏ nó đang bị áp dụng sai hoàn toàn.

HORACE: (tán thành) Cháu sẽ nói lại với bọn chúng như thế. Nhưng mà quái thật—lẽ ra Lincoln phải cẩn trọng hơn với những gì ông ấy phát biểu chứ. Lũ dân ngu khu phố rách làm sao biết cách tiếp nhận những thứ đó thế nào cho đúng.

(Quay lại với cuốn sách trên tay.)

FEJEVARY: Anh có muốn đi tham quan phần còn lại của thư viện không? Chúng ta vẫn chưa đi hướng này—(ra hiệu về bên trái) Chúng ta đang cần một thư viện khoa học khang trang hơn. (họ đang bước đi) Ồ, chúng ta nhất định phải xin thêm kinh phí thôi. Mọi thứ ở đây đang phát triển đến mức sắp chật chội rồi.

DORIS: (thận trọng bước vào từ hướng khác, ngoái nhìn lại rồi ra hiệu) Chúng đi rồi kìa.

FUSSIE: Chắc chắn chứ?

DORIS: Thì, chúng còn ở đây đâu? Mà tớ tận mắt thấy cơ mà—họ vừa đi lên khu khoa học rồi.

FUSSIE: (đẩy chiếc mũ của THƯỢNG NGHỊ SĨ trên bàn) Nhưng lỡ họ quay lại thì sao.

DORIS: Có quay lại thì đã sao? Mình chỉ đang xem sách thôi mà. (lướt tay dọc theo các kệ sách) Matthew Arnold.

(Lấy một mẩu giấy từ tay FUSSIE, kẹp vào trong sách. Cả hai cười khúc khích đến gập cả người khi HORACE quay lại.)

HORACE: Lạy chúa tôi, có gì mà buồn cười thế? (giật lấy cuốn sách từ tay cô gái đang đuối sức) Matthew Arnold. Sách gì mà chán ngắt chẳng có nổi một chỗ để cười. Tuần trước lúc viết bài luận về lão này, văn khô khan đến mức tớ phải chuồn ra ngoài làm ngay một ly kem Morton Sundee (hai cô gái lại được đùa một trận tơi bời, dù đều cố kìm nén vì sợ ảnh hưởng đến những người khác trong thư viện) Này, hai cậu bị làm sao thế hả?

DORIS: Này Horace, cậu đừng có mà mách lẻo đấy nhé.

HORACE: Tớ mách gì đâu, ngoài trừ—(nhìn thấy mẩu giấy) Ơ hay—cái gì thế này?

DORIS: (cố giật lại) Horace, đừng có mà (giằng co) Đồ to xác xấu tính! Fussie! Cản cậu ta lại mau.

(Cô giật được mẩu giấy bằng cách làm rách nó.)

HORACE: Bố tớ đang ở quanh đây—đang dẫn một lão chính trị đi tham quan trường đấy. Nếu cậu không giao nộp mảnh giấy bí mật này đây, tớ sẽ đuổi cả hai cậu ra ngoài kia (làm bộ đẩy họ đi) và—

DORIS: Horace! Cậu quá đáng lắm luôn ấy.

HORACE: Đúng thế đấy, tớ quá đáng đấy. Tớ thích thế đấy. (cầm tờ giấy lên và đọc)

'Gửi Eben

Anh là tượng đài trong giấc mộng em

Em mãi ngước nhìn từ phương xa.'

Cái gì thế này?

FUSSIE: Này, nghe đây Horace, cậu cấm được nói cho ai biết đấy nhé. Cậu biết Eben Weeks chứ. Gã đó là kẻ có ngoại hình chán đời nhất trường này luôn. Cậu có công nhận thế không?

HORACE: Nhìn nhà quê một cục. Muốn tống cổ mấy thằng nhà quê này ra khỏi đây ghê.

DORIS: Nhưng nghe đã. Dĩ nhiên là chẳng có cô nào thèm ngó ngàng đến hắn ta rồi. Thế nên tụi tớ mới nghĩ ra trò đùa cười bể bụng thế này (lại bị những tiếng cười khúc khích của chính mình và FUSSIE cắt ngang) Chậc, hắn ta vẫn chưa nộp bài luận về Matthew Arnold. Tớ nghe thấy lão Mac gọi hắn lên nhắc nhở—và cậu đoán xem hắn nói gì nào? Rằng hắn bận đi cày. Hắn bảo hắn vừa phải làm ruộng vừa đi học đại học cùng một lúc cơ đấy! Chẳng phải buồn cười muốn chết sao?

HORACE: Lẽ ra chúng ta nên—làm cho mấy tên nhà quê đó bớt ngông cuồng đi. Làm ảnh hưởng cả uy tín của trường.

FUSSIE: Nhưng nghe này Horace, thề có Chúa—cậu sẽ cười chết mất thôi. Hắn bảo chiều nay hắn sẽ lên lấy sách. Cậu biết mặt hắn rồi đấy, nhưng khi hắn giở ra—(cả hai cô gái lại cười rũ rượi)

DORIS: Phen này hắn sẽ ngượng chín mặt cho xem! Mà chẳng vì lý do gì cả!

HORACE: Chán thật, sao lại có mấy thể loại người như thế cứ chui rúc vào đây nhỉ. Chắc năm sau tớ sang học ở Harvard mất thôi. Tớ vẫn chưa dám mở lời với bố mẹ—nhưng tớ đã quyết định chắc chắn rồi.

DORIS: Cậu không nghĩ Morton là một ngôi trường tốt à, Horace?

HORACE: Morton cũng tạm được. Rất hợp với—(nhân từ) những người có xuất thân bình thường hay theo học ở đây. Nhưng học ở Harvard thì sẽ có những mối quan hệ rộng hơn. Mấy dòng thơ tình sướt mướt này vứt đi đâu đây?

(FUSSIE và DORIS lại được dịp cười nắc nẻ.)

HORACE: (ánh mắt dừng lại ở trang sách đang mở) Này, lão xương xẩu này cũng biết cách dùng từ phết nhỉ—phải không? Nghe đoạn cao trào này xem. 'Bởi vì khi chúng ta nói văn hóa là sự hiểu biết những điều hay chữ tốt nhất đã được suy ngẫm và phát biểu trên thế giới, điều đó đồng nghĩa với việc đối với văn hóa, một hệ thống trực tiếp hướng tới mục đích đó là vô cùng cần thiết trong việc đọc sách của chúng ta.' (cậu ta đọc với vẻ trang nghiêm giả trân, khiến FUSSIE và DORIS cười thích thú) 'Những điều hay chữ tốt nhất đã được suy ngẫm và phát biểu trên thế giới!'

(MADELINE MORTON bước vào từ bên phải; cô đang cầm một cây vợt tennis.)

MADELINE: (vừa mang tính châm biếm vừa vui vẻ) Cậu chẳng đóng góp mấy vào vốn kiến thức đó đâu nhỉ, Horace?

HORACE: Này Madeline, đừng có tập tính châm chọc người khác như thế chứ.

MADELINE: Cảm ơn vì lời khuyên nhé.

FUSSIE: Ôi—Madeline này, (giơ tay định lấy lại cuốn sách từ tay HORACE rồi đưa cho MADELINE) Cậu biết không—

DORIS: Suỵt—Đừng ngốc thế, (để che đỗ) Cậu đang đánh cặp với ai thế?

HORACE: Có muốn tớ đánh cùng không, Madeline?

MADELINE: (vui vẻ) Tớ thà chơi với cậu còn hơn là ngồi nói chuyện với cậu đấy.

HORACE: Tớ cũng thế.

FUSSIE: Anh em họ quý mến nhau thế cơ chứ lị?

MADELINE: (đi tiếp sang khu vực khác của thư viện) Nhưng trước tiên tớ phải tìm một cuốn sách đã.

HORACE: Chà, tớ có thể nói cho cậu biết ngay mà chẳng cần tìm, lão ấy có nói thật đấy. Nhưng đó là một thời đại với những hệ giá trị khác rồi. Dù sao đi nữa, việc họ trích dẫn nó cũng chứng tỏ nó đang bị áp dụng sai hoàn toàn.

MADELINE: (mỉm cười) Bố tớ vừa nói thế đấy.

HORACE: (ra vẻ ta đây) Ồ, dĩ nhiên rồi—nếu cậu không muốn nói chuyện nghiêm túc.

(MADELINE cười và đi khuất.)

DORIS: Hai người đang bàn chuyện gì thế?

HORACE: Tình cờ Madeline nghe được một cuộc tranh luận nhỏ dưới khuôn viên trường thôi.

FUSSIE: Này. Cậu có thấy thế không? Đôi khi tớ nghĩ Madeline Morton thực ra là một mọt sách ngầm chính hiệu đấy.

HORACE: Này, đừng có mà bịa đặt vớ vẩn kiểu đó nhé. Madeline bình thường mà. Tớ với cô ấy hay cãi cọ chí chóe—nhưng trong nhà cả với nhau mà.

FUSSIE: Thôi được, tớ nói cho cậu nghe cái này nhé. Tớ từng nghe Giáo sư Holden khen Madeline Morton có tư duy sâu sắc hơn nhiều so với những gì cậu ấy bộc lộ ra ngoài đấy.

HORACE: Ôi dào—lão Holden ấy thì dở hơi lắm. Cậu nhìn xem Madeline nổi tiếng thế cơ mà.

DORIS: Chứ còn gì nữa. Cậu bị làm sao thế hả Fussie?

FUSSIE: Ồ, tớ có ý làm tổn thương cậu ấy thật đâu.

HORACE: Chắc chắn là chẳng ảnh hưởng gì đến chuyện khiêu vũ của cậu ấy đâu. Này, điệu nhảy jazz mới nổi tối qua là thế nào ấy nhỉ?

DORIS: Tớ biết! Này Horace—để tớ chỉ cho. (cô biểu diễn một bước nhảy cho cậu xem)

HORACE: Tớ hiểu rồi. (Cậu bắt đầu nhảy cùng cô; cuốn sách trên tay trượt xuống sàn. Cậu liền đá nó xuống gầm bàn.)

FUSSIE: Cẩn thận đấy. Họ sắp quay lại đây bây giờ đấy, (liếc mắt nhìn về phía bên trái)

DORIS: Canh chừng đi Fussie.

FUSSIE: (từ vị trí gác chân) Họ đến kìa! Tớ bảo là họ đang đến cơ mà!

DORIS: Horace, chuồn mau.

(Cậu vừa trêu chọc vừa níu giữ cô lại, tiếp tục điệu nhảy. Khi nghe tiếng động, họ vội vã chuồn ra bên phải. FUSSIE định cúi xuống nhặt lại cuốn sách, nhưng rồi nghĩ không còn thời gian nữa.)

THƯỢNG NGHỊ SĨ: (nói vọng từ ngoài vào) Vẫn có thể làm được chứ. Khoản thặng dư đó vẫn còn, và chừng nào Cao đẳng Morton còn mang giá trị xã hội—ngay tại đây, phía trên khu nhà máy thép, duy trì tốt mô hình huấn luyện quân sự này—(ông nhặt chiếc mũ lên) Nhưng tinh thần Mỹ của các anh phải là thứ không thể chê trách được, ông Fejevary ạ. Gã Holden này đang ngáng đường đấy.

FEJEVARY: Chiều nay tôi sẽ có buổi nói chuyện với Giáo sư Holden. Nếu ở lại, hắn sẽ—(ông nói mà không mấy dễ chịu) không gây phiền phức gì nữa đâu. (MADELINE quay lại) Ồ, Madeline đây rồi—cháu gái của Silas Morton, Madeline Fejevary Morton. Giới thiệu với cháu, đây là Thượng nghị sĩ Lewis, Madeline ạ.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: (giơ tay ra) Cháu chào cô Morton. Chắc hôm nay là một ngày vô cùng ý nghĩa với cháu nhỉ.

MADELINE: Dạ—cháu cũng không biết nữa.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Kỷ niệm bốn mươi năm thành lập trường cao đẳng do ông nội cháu sáng lập cơ mà? Cháu hẳn phải rất tự hào về người ông lẫy lừng của mình chứ.

MADELINE: Cháu bắt đầu thấy hơi chán khi nghe về ông ấy rồi.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Chán ư? Ôi cô bé quý hóa của tôi!

MADELINE: Chắc tại cháu phải nghe quá nhiều bài diễn văn ca tụng ông ấy rồi—'Vị tiên phong thánh thiện'—'Cụ già vĩ đại của vùng đồng cỏ'—cháu hoàn toàn chẳng có chút hình dung nào về việc thực chất ông ấy là người thế nào.

FEJEVARY: Bác đã cố kể cho cháu nghe rồi mà, Madeline.

MADELINE: Vâng.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Lẽ ra cháu phải tự hào vì là cháu gái của một nhà tư tưởng lớn chứ.

MADELINE: (nụ cười vụt tắt) Chẳng lẽ bác không thấy chán ngấy khi làm cháu gái của những lời ca tụng sáo rỗng sao?

FEJEVARY: (cố cười xòa cho qua chuyện) Madeline! Thật là vô lý.

MADELINE: Thôi, cháu đi đánh tennis đây.

(Gật đầu chào tạm biệt và bước đi.)

FEJEVARY: (gọi với theo) Ồ, Madeline, nếu con gặp dì Isabel ở ngoài đó—nhớ nói cho dì biết chúng ta đang ở đâu nhé!

MADELINE: (vọng lại) Vâng ạ!

FEJEVARY: (sau khi nhìn theo người bạn đồng hành) Con bé Madeline kỳ cục thật. Hơi—tâm trạng một chút.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: (vẻ không hài lòng) Chà—vâng.

FEJEVARY: (lại cố cười trừ) Con bé nghe quá nhiều bài diễn văn viết về ông nội nó ấy mà.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Lẽ ra nó phải tự hào khi được nghe những điều đó chứ.

FEJEVARY: Dĩ nhiên là thế rồi. (nhìn theo hướng Madeline vừa rời đi) Tôi muốn giới thiệu để ông gặp vợ tôi, Thượng nghị sĩ Lewis ạ.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi rất hân hạnh được diện kiến phu nhân Fejevary. Tôi đã nghe kể nhiều về những đóng góp của bà ấy đối với nhà trường—về mặt xã hội.

FEJEVARY: Tôi nghĩ bà ấy đã mang lại cho trường những giá trị mà nếu không có bà ấy thì sẽ không bao giờ có được. Chắc chắn là một chỗ đứng trong thị trấn rất—có lợi cho nhà trường. Và ông vẫn chưa gặp hiệu trưởng của chúng tôi nhỉ.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi đoán là mình vừa diện kiến 'hiệu trưởng thực sự' rồi còn gì.

FEJEVARY: Ồ—không. Tôi chỉ là chủ tịch hội đồng quản trị thôi.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: 'Chỉ là' sao!

FEJEVARY: Tôi muốn ông gặp Hiệu trưởng Welling. Ông ấy đúng chuẩn là một quý ông tao nhã.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Quý ông tao nhã thì tốt thôi. Nhưng tôi thà chết chứ không muốn nhìn thấy thế giới do họ điều hành.

FEJEVARY: (cười lớn) Để tôi ngó lên đây một lát, rồi chúng ta sẽ đi xuống theo lối ngắn hơn nhé.

(Ông đi ra phía bên phải. THƯỢNG NGHỊ SĨ LEWIS quay người xem lại các cuốn sách. FUSSIE rón rén bước vào, nhìn ông, ngập ngừng, rồi cúi xuống gầm bàn để nhặt cuốn sách Matthew Arnold (cùng tập thơ của cô) mà Horace vừa đá vào đó. Ông quay người lại.)

FUSSIE: (vẫn chưa chui hẳn ra khỏi gầm bàn) Ồ, cháu chỉ đang tìm một cuốn sách thôi ạ.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Một chỗ tìm sách thật độc đáo nhỉ.

FUSSIE: (bò ra ngoài) Vâng, chẳng hiểu sao nó lại lọt vào đấy. Cháu định đặt nó về chỗ cũ. Lỡ ai đó—cần dùng đến thì sao.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Thưa cô bé, tôi thấy cô là người rất có ý thức giữ gìn sách vở đấy.

FUSSIE: Ồ vâng, cháu rất trân trọng sách vở ạ.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: (giơ tay ra) Thế cuốn sách của cô là gì vậy?

FUSSIE: Dạ—đó là—chẳng có gì đâu ạ.

(Thấy ông vẫn chìa tay ra, cô đành miễn cưỡng giao cuốn sách.)

THƯỢNG NGHỊ SĨ: (vẻ trang nghiêm) Matthew Arnold? Chẳng có gì ư?

FUSSIE: Ôi, cháu không có ý chê ông ấy đâu ạ.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Một bậc thầy văn chương Anh! Tôi rất vui, cô gái trẻ ạ, vì cô đánh giá cao cuốn sách này.

FUSSIE: Dạ vâng, cháu—vô cùng yêu thích nó ạ.

(Càng lúc càng trở nên căng thẳng khi những trang sách được lật qua và sắp đến trang thơ.)

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi rất quan tâm đến các bạn trẻ ở Cao đẳng Morton.

FUSSIE: Thật vinh dự cho chúng cháu quá.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Môn học yêu thích của cháu là gì?

FUSSIE: Dạ—(chợt lóe lên ý tưởng) Cháu thích tất cả các môn ạ.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi nghe nói Cao đẳng Morton đang tiến lên rất nhanh.

FUSSIE: Ồ vâng, trường ngày càng thu hút nhiều thành phần ưu tú theo học. Hồi trước trông hơi nhà quê một chút, ông biết đấy. Dĩ nhiên là gia đình anh chị Fejevary đã nâng tầm đẳng cấp cho trường rồi. Phu nhân Fejevary—bà ấy thật tuyệt vời phải không ạ?

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi chưa được gặp bà ấy. Đang đứng đợi ở đây để diện kiến đây.

FUSSIE: (nghe vậy thì vô cùng lo lắng) Ôi, cháu phải—phải đi ngay đây ạ. Cháu đặt sách lại chỗ cũ nhé ạ? (giơ tay ra)

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Không cần đâu, tôi muốn xem qua chút đã. (ngồi xuống)

FUSSIE: (không tài nào nghĩ ra cách gì để lấy lại) Đây đúng là chỗ của nó mà.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Cảm ơn cô.

(Miễn cưỡng bước ra ngoài. THƯỢNG NGHỊ SĨ LEWIS tiếp tục đọc cuốn sách của Matthew Arnold với cái vẻ ra điều ta đây của một kẻ dở chữ đang ngốn một 'kiệt tác'. VỢ CHỒNG FEJEVARY bước vào)

FEJEVARY: Tôi tìm thấy vợ tôi rồi đây, Thượng nghị sĩ Lewis.

DÌ ISABEL: (bà là một phụ nữ mang phong thái quý phái và đầy quyến rũ) Chào Thượng nghị sĩ Lewis ạ? (Hai người bắt tay nhau.)

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Thật là một vinh hạnh lớn khi được gặp bà, thưa phu nhân Fejevary.

DÌ ISABEL: Hay là chúng ta mời Thượng nghị sĩ Lewis về nhà dùng bữa trưa luôn nhé?

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Ôi, anh chị thật quá chu đáo.

DÌ ISABEL: Tôi chắc chắn là chúng ta có rất nhiều điều để trò chuyện, vậy sao không ngồi lại cho thoải mái để thực sự làm quen với nhau nhỉ? Và chúng tôi muốn kể cho ông nghe toàn bộ câu chuyện về Cao đẳng Morton—về tinh thần Mỹ tuyệt vời ẩn sau đó.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Tôi rất vui khi thấy bà cũng là một người mang đậm tinh thần Mỹ, thưa bà Fejevary.

DÌ ISABEL: Ồ, dĩ nhiên rồi. Cao đẳng Morton là ngôi trường thuần túy Mỹ một trăm phần trăm. Bọn trẻ nhà chúng tôi—

(Cậu con trai HORACE hớt hơ hớt hải lao vào.)

HORACE: (hốt hoảng) Bố ơi! Bố mau đi giải cứu Madeline đi! Cảnh sát bắt con bé rồi!

FEJEVARY: Cái gì cơ!

DÌ ISABEL: (khi cậu đang thở hổn hển) Con đang nói cái giọng điệu vô lý gì thế hả Horace?

HORACE: Xảy ra hỗn chiến to ở khuôn viên trường rồi. Mấy gã Hindu ấy. Con đã bảo tụi nó câm cái mồm lại khi nhắc đến Abraham Lincoln rồi cơ mà. Con đã bảo chúng nó rằng việc chúng trích dẫn câu đó—

FEJEVARY: Mấy chuyện con dặn dò chúng bỏ qua đi! Rốt cuộc chuyện gì đã xảy ra?

HORACE: Tụi con bắt đầu—dồn bọn chúng đi cho khuất mắt. Mẹ kiếp, bọn chúng mang theo cả truyền đơn (giơ một tờ lên như vật chứng tội phạm—thượng nghị sĩ giật lấy từ tay cậu) rêu rao dạy đời nước Mỹ phải giải quyết vụ trục xuất ra sao chứ! Đừng có giở trò đó ở cái khuôn viên trường này—con đã nói thế đấy. Thế là bọn con—bọn con đang ra tay ngăn chặn. Tụi nó chống cự—nhất là cái tên mập mạp ấy. Cảnh sát đứng ở góc đường thấy hỗn chiến nên chạy lại. Lão túm lấy Bakhshish, và khi cái tên vô chính phủ bẩn thỉu đó không chịu đi nhanh, lão liền tóm lấy hắn—chà, phải nói là hơi thô bạo một chút, thì đúng lúc đó Madeline lao tới hét vào mặt viên cảnh sát, 'Bỏ cái tay bẩn thỉu đó ra khỏi người cậu ta!' Chà—con cũng chẳng rõ chuyện gì xảy ra tiếp theo nữa—hỗn loạn kinh khủng. Việc tiếp theo con thấy là Madeline vung vợt tennis đập cho viên cảnh sát một cú trời giáng!

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Con bé dám hành hung nhân viên công lực ư?

HORACE: Con xin thề là có. Hai phát luôn. Đến phát thứ hai thì—

DÌ ISABEL: Horace. (nhìn sang chồng) Em—em không thể tin nổi.

HORACE: Lẽ ra mọi chuyện đã được dàn xếp ổn thỏa rồi, nếu không có chính cái sự ương bướng của Madeline. Con đã thanh minh với viên cảnh sát rằng con bé không hiểu chuyện—rằng con là anh họ nó, và thay mặt nó xin lỗi. Thế mà nó lại gào lên với con rằng: 'Tự lo mà xin lỗi lấy thân mình đi!' Nghe có lọt tai nổi không chứ—con bé lúc đó—trông chẳng khác gì một con hổ dữ. Thật đấy, ai nấy đều sợ chết khiếp. Con vẫn kiên trì cố gắng giảng hòa, bảo với cảnh sát rằng nó là cháu gái của người sáng lập ra trường—rằng bố là chú của nó—lão cảnh sát đáng lẽ đã tóm mỗi tên Hindu kia rồi xử lý sau, nhưng Madeline lại làm hỏng bét mọi chuyện—chẳng thèm quan tâm bố nó là ai—Ôi chúa ơi! (cậu vung tay mở tung cửa sổ) Kia kìa! Mọi người nhìn thấy chưa, ngay dưới chân đồi kìa. Một cảnh tượng thật đẹp mắt—thành viên trong gia đình chúng ta đang bị lôi cổ về đồn cảnh sát!

FEJEVARY: (nói với THƯỢNG NGHỊ SĨ) Xin phép ông cho tôi đi trước nhé?

DÌ ISABEL: (cố lấy lại vẻ điềm đạm xã giao) Thượng nghị sĩ Lewis sẽ về nhà cùng tôi, còn anh—(ông đang vội vã chạy đi) hãy cứ lo xong việc rồi tới sau nhé. (quay sang THƯỢNG NGHỊ SĨ) Con bé Madeline tính tình bộc trực quá đấy mà.

THƯỢNG NGHỊ SĨ: Nếu không màng đến người sống, thì chí ít—vào cái ngày trọng đại này—con bé cũng phải biết nghĩ đến vong linh của người ông quá cố chứ.

(Ngước nhìn lên bức chân dung của SILAS MORTON.)

HORACE: Cha chả! Ông nói quá chuẩn luôn!

(HẠ MÀN)