Ross Johnson vươn lên nắm quyền lãnh đạo ở RJR Nabisco với tốc độ chóng mặt: Tổng Giám đốc Điều hành Nabisco năm 1984, sáp nhập Reynolds-Nabisco năm 1985, Tổng Giám đốc Điều hành RJR Nabisco năm 1986. Nếu lão dừng ở đó, thực hiện đúng chức trách, tận hưởng cuộc sống cao sang ở Bắc Carolina, thì lịch sử có thể đã có cái nhìn rất khác về sự nghiệp của lão. Nhưng Johnson, người sinh ra để cả đời tạo ra biến động, không có ý định thay đổi con đường mình đang đi. Thuốc lá Reynolds một năm kiếm được 1 tỷ đô-la tiền mặt, đủ để tài trợ cho các kế hoạch mạo hiểm nhất và trang trải cho những sai lầm tồi tệ nhất.

“Một tỷ đô-la,” đôi khi, Johnson nói một cách tôn kính. “Anh không thể tiêu hết từng ấy tiền trong một năm.”

Tuy nhiên, ở trong một Winston-Salem im lìm, Johnson như một chiếc Ferrari đang rồ máy trong một bãi đậu xe bị tắc nghẽn. Dưới trướng Wilson, lão giữ mình không mấy nổi bật và tránh khuấy động người dân địa phương. Sau khi nắm quyền kiểm soát RJR Nabisco vào mùa thu năm 1986, tuần trăng mật của Johnson tỏ ra thật ngắn ngủi. Một trong những hành động đầu tiên của lão là xử lý Ed Horrigan.

Chỉ vài ngày sau khi Johnson nắm được vị trí cao nhất, Horrigan bước vào văn phòng của lão xin từ chức. Sau một năm đấu đá nội bộ, ông cho rằng mình nên bỏ cuộc trước khi bị Johnson sa thải. Johnson làm Horrigan bất ngờ khi từ chối đơn từ chức. Lão nói: “Không được, tôi cần anh.”

Bởi lão vẫn hầu như chẳng biết gì về thuốc lá, phải có một người làm công việc đó cho lão, và tất cả những bất đồng trong quá khứ giữa họ, chắc chắn chỉ xuất phát từ phía Horrigan. Horrigan đã nổi giận vì những căn hộ sang trọng ở New York mà phe Nabisco của Johnson được hưởng. Bây giờ, Johnson sẽ đảm bảo để Horrigan có được tất cả những thứ sang trọng nhất, trong Museum Tower, trên Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại. Wilson bắt Horrigan chi trả cho chuyến du ngoạn cuối tuần của ông đến Palm Springs. RJR Nabisco không chỉ thanh toán hóa đơn cho các chuyến đi đó, mà Johnson còn dành cho Horrigan một chiếc máy bay phản lực riêng, Gulfstream G-3, loại tốt nhất trong số các máy bay của công ty, để sử dụng bất cứ khi nào ông muốn. Johnson thậm chí còn khuyến khích Horrigan thuê một chiếc xe công ty ở Palm Springs và Horrigan buộc phải vui vẻ nhận lời, chọn một chiếc Rolls Royce. Horrigan được giao toàn quyền điều hành Thuốc lá Reynolds, và trước sự kinh ngạc của những người buôn chuyện địa phương, rõ ràng ông ta đã nhanh chóng trở thành bạn của Johnson.

Tiếp theo, Johnson bắt đầu gạt bỏ các chức vụ của Đội cận vệ cũ ở Reynolds. Gwain Gillespie, Giám đốc Tài chính, bị Ed Robinson của Nabisco thay thế. John Dowdle, thủ quỹ, đã chấp nhận một gói hưu trí sớm và được thay thế bởi Mack Baines cũng của Nabisco. Rodney Austin, Giám đốc Nhân sự được thay thế bởi Andrew Barrett đến từ Nabisco. Giám đốc Quan hệ Công chúng Ron Sustana nghĩ ông sẽ sống sót khi Johnson nói sẽ chuyển ông ta đến New York để giám sát tốt hơn toàn bộ công ty. Nhưng Horrigan không coi trọng Sustana, và khi Johnson phát hiện ra điều đó, lão sa thải Sustana. Mike Masterpool của Nabisco thay thế ông ta. Từng người của Reynolds bị ném ra đường, nhường chỗ cho bè đảng của Johnson ở Nabisco.

Rắc rối bắt đầu với Johnson khi Winston-Salem bắt đầu nhận thấy những diễn biến lạ. Giờ đây, những điều người dân địa phương không chú ý khi lão chỉ là nhân vật số hai sau Wilson lại đang là tâm điểm chống lại lão. Chưa từng có giám đốc điều hành nào của Reynolds thuê vệ sĩ, nhưng ở Old Town và Bermuda Run, họ thì thầm rằng Johnson đã thuê một người. Đúng vậy. Tên anh ta là Frank Mancini, một cựu cảnh sát có dáng người thấp khỏe đến từ New York. Dân ở đó gọi anh ta là “Lurch”.

Mancini chỉ là nhân vật đầu tiên trong nỗ lực của Johnson nhằm tăng cường an ninh cho Reynolds. Một ngày nọ, Tylee Wilson hoảng hốt khi thấy một người đàn ông đeo súng trên hông đang lảng vảng trước nhà mình. Khi Wilson yêu cầu một lời giải thích, người đàn ông nói anh ta là một cảnh sát đã nghỉ việc đang làm nhiệm vụ bảo vệ an ninh trong khu vực. Paul Sticht cũng sống ở đó. “Được thôi, nhưng tôi không thích anh cứ quanh quẩn trước nhà tôi.” Wilson nói. “Tôi chẳng có gì cần bảo vệ.” Những người biết về vụ việc này đã rất thất vọng. Winston-Salem đâu có lộn xộn đến mức cần đến vệ sĩ.

Khi đã củng cố vững chắc quyền kiểm soát công ty, Johnson rũ bỏ vỏ ngoài tỉnh lẻ và trở lại nguyên hình của mình trước đây. Cứ đến cuối tuần, lão lại bay đến một câu lạc bộ golf ở nơi xa xôi nào đó, chăm sóc làn da rám nắng ở Florida, hoặc đến Manhattan với Frank Gifford và những người bạn khác. Sticht đã khởi xướng quá trình này, nhưng dưới thời Johnson RJR Nabisco, hệ thống các giá trị xưa của Reynolds bị xé tan tành. Các giá trị của người Moravia cũng không còn. Thay vào đó là lối sống bù khú say sưa.

Trong những năm qua, sự hào phóng đến từ các giám đốc điều hành cấp cao của Reynolds khiêm nhường đã tạo ra các tổ chức như Đại học Y khoa Bowman Grey. Ý tưởng của Johnson về những công việc từ thiện là giải đấu bán chuyên nghiệp Pro-Am Golf Tournament mà lão tổ chức vì lợi ích của đội golf Wake Forest. Lão tổ chức giải Dinah Shore và Don Meredith để khởi động hoạt động của United Way (một tổ chức phi chính phủ) ở đây. Lão tham gia hội đồng quản trị của Hiệp hội Động vật học Bắc Carolina và đứng đầu một chiến dịch quyên góp quỹ. Nhưng lão lại gây sốc khi đi làm bằng máy bay trực thăng, ở thành phố miền Nam nhỏ bé này, xe Cadillac đã được coi là phô trương. Trong một cộng đồng gồm đa số cư dân mặc vải lanh kẻ sọc, Johnson vênh váo với một chiếc khăn quàng thò ra từ túi áo khoác, trông khá vui nhộn.

Vợ lão còn khác người hơn. Ở Old Town, các quý bà kéo bàn lại gần nhau khi ăn trưa rồi hỏi: Bà đã nghe tin gì mới nhất chưa? Họ gọi vợ của Johnson là Cupcake (Bánh nướng nhỏ). Laurie Johnson là một phụ nữ tóc vàng quyến rũ mới bước vào tuổi 30. Những bà vợ phù hợp với Reynolds mặc quần áo giản dị, trang điểm đậm; Laurie thì chạy quanh trong bộ đồ chạy bộ, trông cô giống với xuất thân của mình, một quý cô California. Những bà vợ phù hợp với Reynolds thích chơi bài bridge. Laurie là một tay golf cừ khôi, cô đánh bóng chẳng kém gì nam giới.

Laurie cố gắng hòa nhập. Cô thành lập một số hội từ thiện về thú cưng và trở thành ủy viên quản trị tại trường Nghệ thuật Bắc Carolina. Khi Hội đồng tư vấn quốc tế họp tại Winston-Salem, Laurie dẫn đầu một đội quân mua sắm đến các trung tâm ở Burlington gần đó. Vợ của các tổng giám đốc từ khắp nơi trên thế giới, gồm cả công chúa Na Uy, trở về với những túi xách nặng. Đó không phải là Tháp Trump, nhưng nếu có một việc mà Laurie Johnson giỏi làm, thì đó là mua sắm.

Thật đáng thất vọng, và Johnson không làm tình hình tốt hơn chút nào khi ngày càng coi thường người dân địa phương. Có một chuyện lan truyền sau khi Johnson tuyển một tay golf hàng đầu Wake Forest do lão tài trợ vào làm trong nhà mình. Khi tay golf trẻ chuyển vào ở trong tầng hầm nhà Johnsons, tin đồn lan truyền rằng anh ta và Cupcake bị bắt gặp trong tình trạng khỏa thân. Người ta đồn rằng mỗi khi Johnson đi công tác, Cupcake sẽ ngủ với chuyên gia golf của Old Town. Khi những tin đồn đó đến tai Johnsons, Laurie đã gọi cho những người bạn của cô ở New York trong nước mắt. Rất ít người trong số họ có thể hiểu được sự tàn khốc mà thành phố nhỏ này có thể gây ra cho ai đó. Vợ của Jim Robinson, Linda, hiểu điều đó. Hai nhà Robinson và Johnson đã đi nghỉ cùng nhau ở Roaring Gap. Ở đó, họ có thể hiểu cặn kẽ về lối sống ở Winston-Salem. “Nếu không thích một người nào đó ở Winston-Salem, chúng tôi sẽ làm họ toát mồ hôi hột,” họ tình cờ nghe một quý bà ở Roaming Gap nói như vậy.

Căng thẳng bùng nổ công khai vào tháng Mười một năm đó, khi một bài xã luận của tạp chí Winston-Salem Journal tỏ thái độ giận giữ về việc thay đổi tên công ty, và những biến động lớn trong ban giám đốc công ty. Bài báo đặt ra câu hỏi: Ai đã thu mua ai trong vụ sáp nhập đình đám đó. “Có vẻ như ai đó đã đánh giá thấp những tên quỷ Nabisco háu đói,” bài xã luận viết. Đối với Johnson, đó là cọng rơm cuối cùng. Lão nói: “Tôi đâu cần chiếm đoạt đống thối tha này.” Mặc dù đã cố hết sức để che giấu suy nghĩ thật sự, nhưng lão ghét cuộc sống ở thành phố nhỏ bé này. Johnson không dành cả sự nghiệp tranh đấu của mình mà chẳng thể thoát khỏi cuộc sống tỉnh lẻ như hồi lão còn ở Canada. Lão ghê tởm bọn chính trị gia nhỏ nhen nổi lên như nấm từ sau khi sáp nhập. Nhân viên công ty ở Glass Menagerie liên tục xung khắc với người của công ty thuốc lá ở trung tâm thành phố: Johnson nhanh chóng mệt mỏi vì phải giải quyết các tranh chấp của họ.

Nhưng điều tồi tệ nhất chỉ đơn giản là: Lão phải sống ở Winston-Salem. “Tôi cứ phải gặp những con người đó ngày qua ngày,” lão nói với những người bạn ở New York. Và chỉ có vài người ở đây khiến lão thấy thích thú khi gặp. Lão mong được cùng châm xì gà với Jim Robinson, Marty Davis hay Rand Araskog ở ITT. Họ ngang hàng với lão. Horrigan cũng tạm được để có thể vui một chút; ít nhất ông ta cũng hay có rượu scotch. Và John Medlin ở Wachovia nữa. Nhưng chỉ có vậy. Không có ai trong Hội anh em vui vẻ, người miền Bắc và người nước ngoài muốn chuyển đến miền Nam. Lòng trung thành của họ chỉ đến đó thôi.

“Anh ở thành phố có 140.000 dân, trong đó có 17.000 người làm việc cho các công ty, 10.000 người về hưu và anh không thể thở được,” Johnson nhớ lại.

Đối với Johnson, dường như chỉ có một kết luận cho tình cảnh hiện tại: di dời. Việc di dời trụ sở của RJR Nabisco sẽ giết chết Winston-Salem, giống như một nhát dao xuyên qua niềm tự hào của họ, trái tim của vùng đất này. Johnson biết điều đó và bắt đầu chuẩn bị cơ sở vững chắc cho việc di dời một cách cẩn thận. Đầu tiên, một cố vấn thân cận của lão bắt đầu kín đáo đánh giá các địa điểm mới. New York rõ ràng là một ứng cử viên sáng giá, dù việc đi xa đến vậy sẽ gây chia rẽ không tránh khỏi trong hội đồng quản trị với những người vẫn nghĩ Johnson đang cố gắng hòa hợp. Các cựu binh của Reynolds sẽ không bao giờ chuyển đến đó, và lão phải giữ một số người ở lại, nếu không sẽ gây hoang mang trong hội đồng quản trị. Dallas là một thị trấn đúng kiểu của Johnson, bùng nổ với lớp người mới nổi có tiền và không có gốc gác rõ ràng. Vị trí này nằm ở giữa Palm Beach và Vail, nơi Johnson hay về đó khi cần tĩnh tâm. Nhưng lão cảm thấy thành phố này đang trên đà suy tàn. Các dấu hiệu đáng chú ý là ngành dầu mỏ thất thu và đội bóng đá Dallas Cowboys bắt đầu thua nhiều trận.

Atlanta cũng hấp dẫn Johnson. Giống như Dallas, ở đó có giới nhà giàu mới phất lên và họ cũng không có gốc gác rõ ràng, đồng thời người ta cũng xây rất nhiều tòa nhà tuyệt vời ở đó. Không gian văn phòng thuộc top đầu như đang mời gọi, sẵn sàng để người ta chuyển đến. Ở đó cũng gần Winston-Salem, đủ để có sự ủng hộ của giới chính trị gia thành phố. Sau đó, khi đang ở London vào một đêm mùa thu, Johnson tình cờ gặp một người quen cũ, Don Keough, Chủ tịch của Coca-Cola. Hôm đó, Đại sứ Charles Price tổ chức tiệc tối dành tặng Nữ hoàng. Khi vợ Keough bảo họ hãy lắng nghe lời Nữ hoàng, Keough đã chân thành tiến cử Atlanta.

Vậy sẽ là Atlanta. Địa điểm di dời đã được chọn, Johnson bắt đầu thuyết phục hội đồng quản trị. “Công ty và thuốc lá cùng ở đây, gần nhau quá,” lão nói với Albert Butler. “Như thế không tốt.” Và Johnson thuyết phục được Albert Butler, rồi đến John Medlin. Wachovia vừa mua một ngân hàng lớn ở Atlanta và đang cố gắng duy trì một thể chế hai trụ sở chính; Medlin hiểu rõ những thế mạnh và điểm bất lợi của từng thành phố.

Nhân vật khó nhằn nhất sẽ là Sticht. Glass Menagerie là niềm tự hào và niềm vui của ông. Johnson nghi ngờ đó là hy vọng bí mật của Sticht, rằng ông ta muốn một ngày nào đó tòa nhà sẽ mang tên mình. Tiền có thể làm dịu nỗi đau; Johnson đã tăng hợp đồng tư vấn của Sticht từ 185.000 đô-la lên 250.000 đô-la/năm. Danh tiếng có thể giải quyết trọn vẹn vấn đề. Johnson cho Sticht làm Chủ tịch Hội đồng tư vấn quốc tế và hứa sẽ khôi phục niềm vinh quang của Salem trước đây. Khoản quyên góp 6 triệu đô-la cho Trung tâm J. Paul Sticht về Lão khoa ở trường Y khoa Bowman Grey đã phát huy tác dụng. Chẳng tốn nhiều thời gian, Sticht đã chấp thuận. Được ba giám đốc địa phương ủng hộ, có vẻ như Johnson đã chắc chắn dành được sự ủng hộ của các vị còn lại.

Nhưng trước khi hội đồng quản trị có thể đưa ra quyết định chính thức về việc di dời, tờ Atlanta Constitution đã tiết lộ thông tin, kích hoạt cơn bão lửa đã được dự đoán trước bùng lên dữ dội ở Winston-Salem. Tờ Winston-Salem Journal kêu gọi hội đồng quản trị ở lại, nhắc họ nhớ rằng các công nhân địa phương đã xây dựng công ty và những người đàn ông địa phương đã đưa nó lên tầm vĩ đại. “Linh hồn và lý trí của công ty chỉ có thể thăng hoa ở nơi có trái tim, cội nguồn và và di sản chúng ta,” trang nhất tạp chí đã đăng tải. “Để linh hồn sống sót, lý trí phải thuộc về trái tim.”

Qua một đêm, Johnson trở thành một kẻ hạ đẳng với người dân nơi đây. Một người đàn ông chân chính đã đưa Reynolds đến Winston-Salem trên lưng ngựa; một người khác sẽ mang nó đi trên máy bay phản lực Gulfstream. Một ban nhạc đồng quê đã sáng tác một hit địa phương với bản ballad chửi thẳng mặt Johnson. Hobert Johnson, một công nhân nhà máy kiêm cổ đông lớn, đã hành quân đến văn phòng của Johnson để tìm khán giả; người lính già 80 tuổi trong cơn giận đã kiên nhẫn đợi nửa ngày trước khi về nhà và soạn một lá thư viết tay đầy tức giận: “Chúng tôi đã xây dựng nền móng cho công ty này,” ông viết cho Johnson, “từ khi anh còn là một thằng nhóc.”

Johnson cố gắng tự bảo vệ mình trong một bài phát biểu trước câu lạc bộ Winston-Salem Rotary, nhưng những người tham dự không nhớ nhiều đến lời lão nói, họ chỉ nhớ đến hậu quả của nó. Một đội vệ sĩ vây quanh Johnson và đẩy lão lên thang máy vận chuyển hàng hóa. Chỉ có một từ làm người ta nhớ là bucolic (mục đồng), đó là từ mà Johnson dùng để mô tả Winston-Salem trong một cuộc phỏng vấn với tờ Atlanta Constitution. Những câu khẩu hiệu bắt đầu xuất hiện khắp thành phố: “Hãy kêu to lên nếu bạn là mục đồng.” Một áp phích khác là RJR ở bên trái với ngón tay cái chỉ lên, bên phải là Nabisco với ngón tay trái chỉ xuống

Một chuyện ngồi lê đôi mách mới đầy ác ý về nhà Johnson lan truyền khắp thành phố. Các tin đồn từ những kẻ thô bạo tại địa phương đã hủy hoại Johnson. Cupcake đã chạy trốn với một tay quần vợt chuyên nghiệp. Trong lúc hỗn loạn, Johnson đã cố gắng làm điều gì đó tốt đẹp cho người vợ đang trở thành tội đồ cùng với lão. Vợ một người bạn của Johnson, Dwayne Andreas, là Chủ tịch của Archer Daniels Midland kiêm ủy viên quản trị ở Đại học Barry, một trường đại học nhỏ ở Florida. Johnson đã sắp xếp để quỹ RJR Nabisco quyên góp một khoản tiền cho Barry nhằm xây một phòng tập thể dục mới; đổi lại, trường này sẽ tặng Johnson một tấm bằng tiến sĩ danh dự. Khi Johnson khăng khăng đòi vợ mình cũng phải được như vậy, Barry đã đồng ý. Giờ đây, những người chỉ trích dùng nó để gọi Laurie là “Tiến sĩ Cupcake”.

Hàng trăm công nhân không chuyển đến Atlanta sẽ bị đuổi việc. Các cựu binh của Reynolds, những người trước đây chưa bao giờ lo sợ sẽ mất đi sự che chở của người chủ mà họ coi như cha mình, thì nay đang sống trong nỗi sợ hãi hằng ngày về việc sẽ nhìn thấy quyết định sa thải trên bàn làm việc. Trong một số phòng ban, nhân viên bị cho thôi việc hàng loạt. Sự căng thẳng lên đến đỉnh điểm. Một ngày nọ, một người ở bộ phận thuế đã khóc thét lên: Hãy bắn vào giữa hai mắt tôi, chứ đừng tra tấn tôi thế này. Nhưng cho dù vậy, các giá trị đạo đức nghề nghiệp ở Reynolds thật khó mà mất đi. Một nhóm bốn thư ký bị sa thải vào một buổi chiều vẫn ở lại đến quá nửa đêm để hoàn thành một dự án.

Những lời nói hài hước đầy ác ý xuất hiện khắp nơi. Bob Carbonell, kẻ hay gây sự người Mỹ Latinh của Johnson, được cho là đến từ biệt đội tử thần người Salvador. Máy photocopy đã làm việc liên tục để sản xuất phim hoạt hình dành cho người lớn. Trong một bộ phim, Johnson được miêu tả đang trèo lên tòa nhà Tiểu Empire State, giống như King Kong. Trong một tác phẩm khác, lão được miêu tả là một đứa trẻ mất tích. Dòng chú thích ghi: Hạnh phúc là khi bạn thức dậy và nhìn thấy ảnh của Ross trên thông báo tìm người mất tích. Một trong số những câu chuyện sâu cay nhất nói về một con chuột, người ta dễ dàng nhận ra đó là F. Ross Johnson, đang cuống quýt vác trên lưng một con chuột khác được dán nhãn Thuốc lá RJR khi nó đang nằm bất lực trong một cái bẫy. Cái bẫy được dán nhãn Bucolic Traps Inc. (Công ty bẫy chuột mục đồng) với mồi nhử là Oreo. Một nhóm chuột khác háo hức chạy ra khỏi phòng họp của hội đồng quản trị để xem. Một con hỏi: “Này Ross, ‘F’ nghĩa là gì?”

Johnson, một người gần như không có gốc gác gì, sẽ khó mà hiểu được những cảm xúc do lão gây ra. “Chúa ơi,” lão nói, “Exxon sa thải 7.000 nhân công ở New York và không ai có một chút phản ứng gì. Tôi chỉ sa thải có vài trăm người mà đã trở thành Attila Rợ Hung[1].”

Phản ứng của Johnson nói lên rất nhiều điều về con người lão, lão cho rằng các phụ tá không có nghề nghiệp gì cụ thể mà chỉ là tay sai. Lão cảm thấy ngay khi lão thành lập công ty này cũng là lúc công ty bắt đầu tan rã, và cho rằng không vận động nghĩa là ngu ngốc. Tại sao vậy, lão tự hỏi, người Winston-Salem không nhận thấy thời lao động cật lực đã qua lâu rồi sao? Thế giới đã thay đổi; phải tiếp tục tiến lên, hoặc sẽ bị bỏ lại phía sau. “Ross là kẻ nghiện hành động, nghiện lý thuyết chuyển động không ngừng,” O. C. Adams, một nhà tâm lý học ở Connecticut nói. Đây là người tư vấn cho Johnson về các vấn đề nhân sự. “Ông ấy không có khả năng nhận biết một hành động sẽ ảnh hưởng đến người khác thế nào.”

Phản ứng dữ dội cũng không thay đổi được cục diện. Các cuộc họp với thị trưởng của Winston-Salem và thống đốc Bắc Carolina không có tác dụng, không làm thay đổi được quyết tâm của Johnson. Trước khi việc di dời được thông báo chính thức, lão và Laurie đã mua một ngôi nhà mới trị giá hàng triệu đô-la ở Atlanta. Dấu hiệu duy nhất của một rắc rối thực sự là khi Sticht thay đổi suy nghĩ về việc di dời. Rất ít người ở Winston-Salem biết Johnson đã đến đây thế nào, thay thế Wilson thế nào, nhưng hầu hết mọi người đều nghi ngờ Sticht bằng cách nào đó đã dàn dựng vụ này. Khi tin tức về việc di dời đến Atlanta công khai trên mặt báo, Sticht bất ngờ được gọi đến để giải thích và buộc phải trả lời những câu hỏi hóc búa về người đàn ông mà ông đã chọn để điều hành Reynolds. Sticht đã đồng ý sẽ ủng hộ việc di dời, nhưng trước áp lực ngày càng gia tăng, ông đã cùng Albert Butler đến phòng làm việc của Johnson để cố gắng ngăn chặn nó.

Johnson vẫn giữ vững lập trường của mình, nhưng sự việc diễn biến quá bất ngờ khiến lão phải tạm dừng lại để xem xét quyền lực của Sticht, đặc biệt là quyền lực của đám bạn bè ông ta trong hội đồng quản trị. Lão đã thấy những gì Sticht và đồng bọn làm với Wilson và quyết tâm tránh kết cục tương tự. Không, Johnson tự nhủ, Sticht phải trở thành đồng minh của lão. Sau tất cả các đặc quyền và lương thưởng mà lão đã dành cho Sticht, Johnson quyết định làm điều gì đó hơn thế. Lão sẽ bầu ông ta là chủ tịch của RJR Nabisco. Vị trí này thực chất chỉ có tính tượng trưng, Johnson sẽ nắm quyền lực thực sự với tư cách là Tổng Giám đốc kiêm Tổng Giám đốc Điều hành. Nhưng lão chắc chắn động thái này sẽ khiến Sticht hài lòng.

“Đừng làm như vậy. Ông ta sẽ chỉ gây rắc rối cho ông thôi,” Ed Horrigan nói.

“Đừng làm điều đó. Ông đâu có cần ông ta,” Charlie Hugel nói.

“Ông đang đùa với tôi đấy à,” Wilson nói, khi Johnson để Sticht thay thế ông ta, “đây là công ty của ông, ông có thể làm mọi thứ ông thích. Nhưng ông ta là kẻ giả tạo, và ông sẽ hối hận.” Vài tuần sau đó, Sticht được bổ nhiệm làm chủ tịch và Wilson đã đúng: Johnson rất hối hận vì điều đó.

Khi việc chuyển đến Atlanta được thông báo chính thức vào giữa tháng Một năm 1987, Johnson cho rời đi bất chấp những phản đối. Chỉ có trụ sở công ty được đi rời. Một số ít trong số hàng nghìn nhân viên trong biên chế sẽ đến làm việc ở Atlanta. Một số sẽ chuyển sang bộ phận thuốc lá. Hơn 12.000 nhân viên ở Thuốc lá RJ Reynolds sẽ ở nguyên vị trí, và chỉ cắt giảm vài trăm việc làm ở Winston-Salem. (Trên thực tế, việc này chỉ làm được đến thế.) Johnson đã có động thái cuối cùng để xoa dịu nỗi đau của Winston-Salem: tặng Glass Menagerie cho Đại học Wake Forest.

Atlanta đang chờ đợi, đông đảo các doanh nhân hân hoan ủng hộ chào đón một công ty lớn thuộc Fortune 500 gia nhập địa phương của họ. Nhưng nếu thành phố này nghĩ rằng nó đang chào đón một tập đoàn lớn, một nhà hảo tâm có tầm lòng ấm áp rộng mở mong muốn tạo dựng tương lai tươi sáng ở đây thì nó sẽ sớm phát hiện ra sự thật về một Ross Johnson không bao giờ biết dừng lại. Johnson tiếp quản 11 tầng trong một tòa tháp thủy tinh không mấy nổi bật tại một trung tâm mua sắm ở ngoại ô có tên The Galleria. Trong bài phát biểu đầu tiên trước công ty, ông đề nghị nhân viên ở trụ sở này không nên coi mình là người làm việc một cách máy móc cho một công ty làm phúc. “Tôi đã nói với họ rằng tôi không thể hỗ trợ cho tất cả các tổ chức, từ tổ chức vì cộng đồng United Way đến cuộc thi ở câu lạc bộ thể thao Seven Jolly Girls,” Johnson nói với một phóng viên. “Nếu điều đó làm họ khó chịu, tôi cũng không thể làm gì khác được.”

Đây không phải là thái độ mà các quan chức thành phố này mong đợi. “Đừng buồn, Winston-Salem,” đó là tiêu đề bài viết trên tờ Atlanta Constitution đăng ngày hôm sau. “RJR chuyển đến đây đâu phải là tổn thất quá lớn.”

-

Chỉ vài tuần sau khi chuyển đến Atlanta, Johnson một lần nữa gây sốc với những người ủng hộ RJR Nabisco. Trong một cuộc họp với các nhà phân tích chứng khoán, lão có thông báo không chính thức rằng mình đang nghĩ đến việc chuyển Thuốc lá Reynolds từ một công ty thành một hợp doanh hữu hạn[2]. Ở Winston-Salem, các cổ đông hoang mang: “hợp doanh hữu hạn” là gì? Và nó sẽ ảnh hưởng đến cổ phiếu yêu quý của họ như thế nào? Bên trong công ty, mọi người tròn mắt kinh ngạc. Không ai có thể nói điều đó là chắc chắn hay chỉ là một ý tưởng nửa vời khác nảy sinh từ những suy tính không thể đoán trước của Johnson.

Trên thực tế, thông báo này báo hiệu một sự thay đổi hướng đi của Johnson đối với công ty. Khi các vụ sáp nhập càn quét những công ty Mỹ trong những năm 1980, các nhân viên ngân hàng đầu tư ở Phố Wall đã rất thèm muốn dòng tiền mặt khổng lồ của Reynolds, nó nên được đưa vào sử dụng cho các vụ thu mua. Nhưng họ chưa bao giờ tiến được bước nào với Wilson. Wilson đã nhờ đến lời khuyên tài chính từ Dillon Read, một người chắc chắn và bảo thủ. Khi các nhân viên ngân hàng ở Merrill Lynch đề nghị xem xét một vụ LBO, Giám đốc Tài chính của Wilson, Gwain Gillespie, đã thẳng thừng từ chối.

Nhưng Johnson lại là một vấn đề khác, lão là người mà Phố Wall có thể tiếp cận để thương thảo về các thỏa thuận lớn và thỏa thuận kỳ lạ. Các công ty mà Johnson từng điều hành luôn trong tình trạng vận động, mua, bán và định hình lại các bộ phận theo phong cách thử và chứng minh của các Pesketteer. Cánh cửa nhà lão luôn rộng mở để thảo luận về các khả năng dù người gọi đến là Tylee Wilson, Bob Schaeberle hay người của Phố Wall với đầy những ý tưởng. Việc di dời đến Atlanta đã mang đến cho các nhân viên ngân hàng đầu tư dòng tiền phương Nam mà họ ví như những con bọ nhảy ra ánh sáng vào một đêm nóng nực ở Georgia. Đối với Horrigan, làn sóng ngày càng tăng của những người từ Phố Wall gọi đến giống như “một dòng người bán hàng kiên nhẫn cầu xin ông chủ. Đó là bởi Ross rất cởi mở với vấn đề đó. Nó thật sự truyền cảm hứng sáng tạo cho ông ấy”.

Đôi khi họ gọi hơi nhiều: Trung bình cứ mỗi ngày Johnson nhận được 40 tin nhắn điện thoại, trong đó hơn một nửa là tới từ các nhân viên ngân hàng đầu tư. Johnson luôn có đủ các kế hoạch bất chợt, nhưng giờ bạn bè lão nói đùa rằng lão và nhân viên ngân hàng đầu tư đã thành lập câu lạc bộ “ý tưởng của Tuần”. Đội giải cứu tàu đắm đêm thứ hai của lão đã tan vỡ từ lâu. Giờ đây, Johnson rất thích tán gẫu với các nhân viên ngân hàng. Lão coi dòng chảy các ý tưởng liên tục của họ là những lời khuyên miễn phí. Lão hỏi: “Tại sao phải nhọc công tìm hiểu khi có người tự nguyện nói cho mình biết?”

Ý tưởng hợp doanh hữu hạn đến từ một trong những người quyết tâm theo đuổi Johnson nhất, một người môi giới chứng khoán ở Phố Wall có đôi mắt hoang dã tên là Jeffrey Beck. Beck làm việc cho Drexel Burnham Lambert, một ngân hàng đầu tư đầy tham vọng. Trưởng bộ phận trái phiếu rác của ngân hàng đặt trụ sở ở đồi Beverly Hills là Michael Milken, người gần như tự thân làm thay đổi hoạt động sáp nhập giữa những năm 1980[3]. Ở Phố Wall, người ta gọi Beck là “Mad Dog” (Chó điên). Mặc dù chưng diện với cà vạt, đeo kính râm, nhưng Beck trông gần giống đứa con lai của một diễn viên hài và một sát thủ.

Là người có cá tính, Beck tự phong mình là kẻ bất lương có tấm lòng, người có khả năng khuấy đảo, điều hành đằng sau hậu trường, là một trong bảy nhà kiến tạo thỏa thuận hàng đầu Phố Wall - ông ta có thể kể tên sáu người khác - với một chút ngạo mạn, nhưng cũng không quá khác xa sự thật. Ông ta luôn kêu to để đón tin vui: “Rock and Roll!” (Bắt đầu rồi!), và “Lock and Load” (Hãy chuẩn bị sẵn sàng) trước khi bước vào một cuộc họp căng thẳng. Beck từng là cố vấn không chính thức cho bộ phim Wall Street (Phố Wall). Ông thậm chí còn đảm nhận vai diễn khách mời, có một bài phát biểu đầy ngẫu hứng và giận dữ khi một nhân viên ngân hàng đầu tư chuẩn bị cho đội của ông một vụ thâu tóm thù địch.

Trong khi các nhân viên ngân hàng đầu tư khác chuyên về phân tích hoặc chiến thuật chiến đấu, Beck lại tạo dựng sự nghiệp bằng tài ăn nói và diễn kịch. Khi một trong những thỏa thuận lớn nhất của ông ta, LBO một công ty thực phẩm ở Chicago tên là Esmark, được một nhà thầu khác trả giá cao hơn, Beck đã cầu xin Chủ tịch của Esmark, Donald Kelly, trả tiền cho ông ta vì đã kiến tạo thỏa thuận này.

“Ông phải làm gì đó cho tôi; ông phải làm gì đó cho tôi,” Beck rên rỉ, nằm sõng xoài trên sàn nhà ở phòng làm việc của Esmark. Kelly đã có ý định cho Beck một khoản phí, nhưng muốn trêu ông ta bằng cách giả vờ phớt lờ lời cầu xin. “Ông ta sẽ phát điên cho mà xem,” Kelly nói với một trợ lý. “Sẽ có trò vui để xem.” Beck được gọi vào văn phòng của Kelly và nghe tin xấu. “Ôi chúa ơi; ôi chúa ơi; ông không thể làm điều này với tôi,” Mad Dog rên rỉ, tiếp theo ông ta tiến tới mở cửa sổ phòng làm việc của Kelly. “Nếu thế! Tôi sẽ nhảy ra khỏi cửa sổ! Tôi sẽ tự tử.” Kelly phá lên cười, hét lên: “Đừng nhảy!” Nhờ việc đã làm và tài đóng kịch, Beck đã nhận được một khoản phí 7,5 triệu đô-la.

Beck tán tỉnh Johnson với tần suất như ông ta thường làm. Chỉ ít lâu sau cuộc gặp ban đầu của họ, khi Johnsons đang đi nghỉ ở miền Nam nước Pháp, Beck đã gửi cho hai vợ chồng lão một chai Roederer Cristal và cả hoa nữa. “Chúc ông bà có một kỳ nghỉ vui vẻ,” tấm thiếp viết, “từ Mad Dog.” Ngay lập tức, Johnson hiểu được ý định đen tối của Beck. Trong lần gặp thứ hai, ông ta mang theo một hộp bánh quy cho chó Milk Bone, một trò đùa về biệt danh của Beck. Sau đó, trong khi thảo luận về kế hoạch tái cấu trúc với Tổng Giám đốc Điều hành tập đoàn công nghiệp lớn thứ 19 của Mỹ, Mad Dog đã ăn hết hộp bánh.

Cuối năm 1986, Beck đề xuất quan điểm về chủ trương hợp doanh hữu hạn cho Thuốc lá Reynolds. Từ lâu, Johnson đã lo rằng giá cổ phiếu của RJR Nabisco sẽ rơi vào tình thế bất lợi, không công bằng vì các hoạt động của công ty thuốc lá. Ông tin rằng các nhà đầu tư chưa bao giờ tính đến Nabisco, họ chỉ chọn tập trung vào tương lai ảm đạm của thuốc lá. Ý tưởng hợp doanh hữu hạn của Beck, mang tên Dự án Alpha, nhằm mục đích chống lại quan niệm sai lầm đó. Những người nắm giữ cổ phiếu phổ thông thường nhận được số tiền cổ tức rất nhỏ. Nhưng bằng cách thay thế phần lớn cổ phiếu của RJR Nabisco bằng các cổ phiếu hợp doanh, một phần tiền trong dòng tiền mặt khổng lồ của Reynolds có thể chảy trực tiếp vào tài khoản của các chủ sở hữu cổ phiếu hợp doanh, khi đó họ sẽ vui mừng vì vừa nhận được khoản tiền lớn vừa trốn được thuế doanh nghiệp đánh vào cổ phiếu phổ thông.

Beck hy vọng giá trị giao dịch cao ngất trời của các cổ phiếu hợp doanh sẽ khiến mọi người chuyển đổi hết số cổ phiếu phổ thông còn lại của RJR Nabisco, và khiến họ trở nên giàu có hơn. Johnson nghĩ rằng ý tưởng này rất phức tạp không thể thực hiện, nhưng lão vẫn tiến hành khi Beck đề nghị làm công việc này miễn phí. Mad Dog biết rằng việc làm ơn này của ông ta sẽ được đền đáp trong nhiều phi vụ tiếp theo.

Johnson là con người của các ý tưởng, không quá quan tâm đến chi tiết. Khi những ý tưởng kiểu như của Beck bắt đầu chồng chất, lão giao chúng cho một nhóm cố vấn không chính thức mà lão yêu quý gọi là “Bộ phận nghiên cứu và phát triển tài chính”. Johnson mong rằng nhóm người do Andy Sage, một người bạn cũ, đứng đầu có thể đãi cát tìm vàng, đưa ra các mánh lới tài chính của riêng họ.

Sage, người có chân trong hội đồng quản trị của Johnson từ sau cuộc đảo chính lật đổ Weigl, là con trai của một chuyên gia chứng khoán ở Phố Wall. Ông từng bị đuổi khỏi trường dự bị dành cho giới nhà giàu St. Paul, và bậc giáo dục tiếp theo của ông là một trường thương mại. Nhưng Sage có tài năng lỗi lạc trong nhiều lĩnh vực, ông có thể lái máy bay, chơi piano rất hay và vươn lên vị trí chóp bu ở ngân hàng Lehman Brothers. Ông đã trở thành đối tác quản lý và sau đó là Tổng giám đốc. Nhưng đã nhiều năm trôi qua kể từ khi ông hoạt động tích cực trên Phố Wall, và nay ở tuổi 60, trên thực tế, ông được coi là lớp người lạc hậu so với thời cuộc. Ông chỉ tình cờ đến đây, như một giáo sư đãng trí, khoác trên mình bộ comple nhàu nhĩ.

Nhưng Sage là người hiếm thấy nhất ở Phố Wall. Ông ít quan tâm đến việc bán một công ty mà chú tâm vào tìm hiểu cách người ta điều hành công ty đó. Trong những năm qua, ông đã tích cực tham gia tái cấu trúc International Crawester. Sage là kiến trúc sư tài chính cho hệ thống đường ống Alaska. Và với tư cách là Chủ tịch ủy ban điều hành của American Motors, ông đã giúp công ty vượt qua thời kỳ khó khăn. Ông là người thích di chuyển, qua lại như con thoi giữa nhà ở New York, khu nghỉ Jackson Hole và Palm Beach, nơi ông mua lại một ngôi nhà từ Johnson nhiều năm trước. Khi Reynolds mua Nabisco, Sage đã thêm Winston-Salem vào danh sách những nơi ông thường cư trú. Ở những nơi đó, ông ta sẽ mượn một văn phòng và dành hàng giờ để xem xét thật kỹ các bảng cân đối kế toán cũng như báo cáo thu nhập.

Để nghiên cứu kỹ ý tưởng của Johnson, Sage đã thuê một chuyên gia tư vấn ở Washington tên là Frank Benevento. Johnson trân trọng gọi anh này là Quý Ngài Paul Benevento. Benevento là một lựa chọn kỳ quặc, ở tuổi 39, anh này có rất ít kinh nghiệm với Phố Wall: chỉ vỏn vẹn bốn năm ở Lehman Brothers. Trước đó, anh là một luật sư ở Washington, đầu tư vào ngành năng lượng và điều hành công việc đó cho đến nay. Sage là cố vấn dày dạn kinh nghiệm của Benevento và là nhà đầu tư đặc biệt trong công ty của anh. Hai người thường nói chuyện hàng giờ về thứ mà họ gọi là “kiến trúc tài chính”. Johonson cho rằng bộ đôi này là các chuyên gia hàng đầu. Khi công việc của họ được biết đến rộng rãi hơn trong nhiều tháng sau đó, những người bạn ở Phố Wall của lão đã hỏi nhau về lý do lão có sự lựa chọn này.

Benevento chỉ mong gỡ được các nút thắt tài chính. Và theo sự hướng dẫn của Sage, anh ta lao vào Dự án Alpha của Drexel với sự thích thú. Hợp doanh hữu hạn đã chứng minh phần nào thành công trong ngành dầu khí. Trong các cuộc họp với Johnson và Sage, Benevento dành hàng giờ thao thao về những phương pháp mới để định hình lại cấu trúc công ty. Anh ta khiến Johnson nhớ đến một nhà khoa học điên.

Tuy nhiên, Dự án Alpha cuối cùng cũng chết yểu. Ý tưởng này không thuyết phục được Benevento rằng nó sẽ giúp được gì đó cho cổ phiếu của công ty, và Johnson, người luôn cảnh giác với tệ quan liêu, buộc phải bỏ ngang giữa chừng vì việc này đòi hỏi rất nhiều thủ tục giấy tờ. “Chúa ơi, Thánh Thần ơi,” lão nói khi họ khai tử dự án. “Ta phải thuê thêm một tòa tháp nữa với hàng đống người trong đó để thực hiện kê khai thuế cho tất cả mọi người. Phải chi 200 đô-la tiền công chỉ để tiết kiệm 1 đô-la nguyên liệu.” Hai tháng sau khi làm náo loạn Winston-Salem và Phố Wall bằng việc đề cập đến hợp doanh hữu hạn, Johnson tuyên bố lão không còn quan tâm vấn đề đó nữa.

Beck không nản lòng. Ông nhanh chóng quay lại tìm Johnson với hàng tập bản in từ máy tính và một ý tưởng khác. Tại sao không tách công ty, tách Reynolds cho các cổ đông và cho phép ban lãnh đạo mua lại Nabisco trong một giao dịch LBO? Johnson đã chuyển ý tưởng đó cho Sage, Sage đưa ra kiến nghị có một chút thay đổi. Đó là mua lại toàn bộ cổ phiếu của RJR Nabisco để được một gói tiền mặt và cổ phiếu; sau đó, ban lãnh đạo có thể mua Nabisco trong một vụ LBO trị giá khoảng 6 tỷ đô-la. Sage thích ý tưởng này đến mức ông gán cho nó cái tên Dự án Sadim, tức là Midas[4] viết ngược. Benevento cũng rất phấn khích nên đã nói suy nghĩ của mình cho Johnson.

Johnson vô cùng kinh ngạc. Trong phòng làm việc của ban giám đốc, nơi nổi tiếng với “các ý tưởng của tuần” có những dòng chữ viết vội vàng, nguệch ngoạc của Benevento về những tin tức hằng ngày, ngay khi anh nắm bắt được chúng. Bản thân Johnson đã có một kế hoạch mới. Đó là xây dựng chân thứ ba cho RJR Nabisco trong ngành kinh doanh truyền thông, niềm đam mê từ khi lão bắt đầu tình bạn với Gifford. Mục tiêu ngay lập tức thu hút sự chú ý của lão là ESPN, mạng lưới truyền hình cáp thể thao mà RJR Nabisco đã sở hữu 20% cổ phần; Johnson thích thú với ý tưởng mua lại 80% cổ phần ESPN thuộc sở hữu của Capital Cities/ABC. Don Ohlmeyer được mời đến để đánh giá công ty và nhân dịp này, Johnson liền đề nghị mua lại Capital Cities với giá 720 triệu đô-la. Nhưng lão đã bị từ chối.

Benevento cũng bị từ chối. Anh đã hy vọng Johnson sẽ đề cập ý tưởng LBO của họ tại một cuộc họp hội đồng quản trị ở Palm Springs vào cuối tháng Ba. Nhưng khi Benevento phát mệt vì chờ đợi thì thay vào đó, Johnson tập trung vào ESPN, không đả động gì tới các kế hoạch nghiên cứu và phát triển tài chính. Sau này, Johnson nói với Benevento rằng anh hãy tạm thời hãy quên LBO đi. Cho dù chi tiêu rất tự do, nhưng trên thực tế, Johnson vẫn là một người khá lo về nợ doanh nghiệp, điểm cốt lõi của bất kỳ vụ LBO nào. Lão nhớ đến những chuyến đi mệt mỏi đến gặp các nhân viên của GSW 20 năm trước mà như muốn co rúm lại. Các ngân hàng không thể hiểu sự cần thiết phải có các giải đấu golf và máy bay phản lực công ty. Họ thật gò bó không hợp với phong cách của lão. Không, lão nói với Benevento, ta sẽ không thực hiện LBO.

Jeff Beck vẫn bám dai như đỉa. Ông biết điều gì đã khiến Johnson thấy vui vẻ; ở Drexel, một trong những biệt danh của Johnson là “Starfucker”, ý chỉ người thích giao du với người nổi tiếng. Nghe ngóng thấy RJR Nabisco có thể quan tâm đến một công ty truyền thông, Beck sắp xếp bữa trưa tại một nhà hàng sang trọng ở New York, nhà hàng La Côte Basque, để Johnson gặp diễn viên Michael Douglas, bạn của Beck. Ông này đang tìm cách để thành lập công ty sản xuất của riêng mình. Cuộc gặp không mang lại kết quả gì, mặc dù như mọi khi, Johnson đã có một bữa tối tuyệt vời

-

Quyền lực đã được củng cố vững chắc, Johnson cảm thấy thoải mái và bắt đầu tận hưởng cuộc sống. Thoát khỏi những căng thẳng ở Winston-Salem, RJR Nabisco giờ như tấm vải trống mà Johnson sắp sửa tô vẽ lên đó. Ưu tiên bây giờ là vui vẻ, và đối với Johnson điều đó có nghĩa là vận động và đặc quyền.

Ở vị trí mới của mình trên tòa tháp The Galleria, Johnson đóng vai trò người điều khiển chính các con rối, khiến các nhân viên của lão luôn ở trạng thái liên tục tái cơ cấu. Một số thay đổi có vẻ là trò tinh nghịch. Johnson có thể ra lệnh cho hai đơn vị kinh doanh thay đổi tòa nhà cho nhau khi thấy một bên rất đông, trong khi bên kia lại quá thưa thớt phải tìm cách để phát triển. Trò đùa ở văn phòng của Nabisco New Jersey là Johnson sở hữu một phần của công ty có tên Quirk Move Systems, chuyên thực hiện tất cả các vụ di dời. Trong chớp mắt, lão ra lệnh đảo ngược các mối quan hệ báo cáo, cấp dưới trở thành sếp. “Nếu sếp của tôi gọi,” lão nói đùa, “hãy hỏi tên và số điện thoại của ông ta.”

Trong khi Johnson cười thầm về sự tráo đổi này, các giám đốc điều hành ở công ty bị thu mua lại thấy sự tráo đổi liên tục này chẳng phải trò đùa. Trường hợp điển hình là vụ di chuyển vào tháng Bảy của một công ty thuộc Nabisco có tên Planters/Life Savers đến Winston-Salem. Điều này được báo cáo cho Horrigan. Lý do chính thức cho việc di chuyển là hệ thống phân phối các loại hạt và kẹo trùng với hệ thống phân phối thuốc lá. Chúng đều là các mặt hàng được bày bán ở mặt trước cửa hàng, trên các kệ hàng gần máy tính tiền. Lý do thực sự dường như là để tăng thêm lực lượng cho đế chế của Horrigan, làm dịu nỗi đau của Winston-Salem, và tạo thêm việc làm mới cho nhân viên thất nghiệp của Reynolds. Chủ tịch của Planters, Martin Mitchowsky, đã phản đối hành động này kịch liệt đến mức ông đã bị Horrigan thay thế bằng người ủng hộ ông ta. Hàng chục giám đốc điều hành khác của Planters thà rời đi còn hơn là chuyển đến Winston-Salem và làm việc với những kẻ buôn bán tử thần ở Reynolds.

John Greeniaus, một Tổng Giám đốc tương lai của Nabisco, 42 tuổi, cũng chiến đấu với động thái này một cách cay đắng cho đến khi Johnson bảo anh ta hãy dừng lại. Lão nói: “Thôi nào Johnny, đừng làm mọi thứ trầm trọng thế. Có thể việc đó đúng; có thể sai. Vậy thì sao? Chúng ta sẽ tìm hiểu.” Cuộc trao đổi đó thể hiện cả tính cẩu thả nhất thời và thái độ của Johnson khi tiếp tục phớt lờ những nỗi đau do ý thích nhất thời của lão gây ra. Nhưng việc di chuyển Planters cũng cho thấy những mối nguy hiểm từ bản chất bốc đồng của Johnson. Sau khi tặng Glass Menagerie cho Wake Forest, Winston-Salem không còn nơi nào khác để đưa nhân viên đến làm việc. RJR Nabisco đã buộc phải thuê lại tòa nhà đó từ trường đại học.

Về phần mình, Johnson tránh Winston-Salem càng xa càng tốt. Lão vẫn là người gây ra nỗi đau cho Bắc Carolina. Mùa hè năm đó, Reynolds công bố chương trình nghỉ hưu sớm để cố gắng cắt giảm thêm 2.800 người khỏi biên chế. Như mọi khi, Johnson lại bị chỉ trích. Có một câu chuyện mà nhiều người tin là có thật lan truyền ở Winston-Salem rằng Johnson có cuộc ẩu đả với Jerry Long, Giám đốc mảng thuốc lá trong nước. Long đã đứng ra bảo vệ lợi ích của các công nhân Reynolds. Câu chuyện lan truyền như một cú đánh vào Johnson. Cả hai người đều phủ nhận, giải thích rằng tin đồn bắt đầu từ một hôm Johnson tự làm xước mặt khi cạo râu và Long đến làm việc với một mắt bị sưng sau cuộc tiểu phẫu. Nhưng câu chuyện đó khó có thể khiến người ta quên, bởi mọi người ở Winston-Salem rất muốn tin vào điều đó. Sau khi Long bị gạt ra khỏi Reynolds, ông chạy đua vào ủy ban hạt. Khi ông được bầu, một số nhà quan sát chính trị đã tán dương câu chuyện vẫn còn âm ỉ về trận đấu tay bo với Johnson.

Khi Johnson trở lại chơi trong giải đấu golf Vantage Pro-Am do Reynolds tài trợ, lão đã nhận được những lời chửi rủa từ phòng trưng bày. Lão đã mời một số kẻ lạm dụng đến sân golf trong một chiếc trực thăng và đi quanh trên chiếc xe golf có tên lão trên đó. “Hãy quay trở lại Atlanta đi, đồ khốn,” một người nào đó hét lên. Ngay cả người chơi cùng Johnson, Arnold Palmer, cũng không thoát khỏi bị lăng mạ. “Giỏi lắm, đi đi, Arnie,” một người nào đó hét lên. “Thật tệ khi ông phải chơi với kẻ khó chịu đó.” Tuy nhiên, phản đối đau đớn nhất đến khi Johnson đang cẩn thận đánh bóng vào lỗ golf. Đột nhiên, một giọng nói vang lên từ phòng trưng bày: “Hắn chia rẽ miền Nam, đồ khốn, cút về Atlanta đi.”

Sự ghẻ lạnh của Winston-Salem với lão có thể đã khiến Johnson tiếp tục nuông chiều Horrigan. Quên đi những thù hận cũ, hai người thực sự trở nên thân thiết, có thể là vì vợ của họ: Betty Horrigan là người Canada, và cô ta có thể chơi golf với Laurie Johnson. Johnson tiếp tục cho Horrigan mọi thứ ông ta muốn và một số thứ ông ta không yêu cầu, bao gồm cả việc sử dụng độc quyền ngôi nhà mới xa hoa mà công ty đã mua gần câu lạc bộ đồng quê Loxahatchee ở ngoại ô Palm Beach.

Lão thậm chí còn nuông chiều theo sở thích của Horrigan với xe hạng sang. Và không chỉ có vài chiếc. Khi di chuyển, Horrigan còn đòi có một đội dài. Ông ta sẽ cáu nếu không có chiếc nào đi theo, hoặc nếu không có tài xế luôn túc trực. Horrigan thậm chí còn đòi tài xế đưa đón quãng đường dài vài trăm mét giữa trụ sở Atlanta và khách sạn Waverly. Vào những năm 1980, xe hạng sang đã xuất hiện ở Winston-Salem, và với sự chấp thuận của Johnson, Horrigan đã chuyển đội xe Reynolds từ những chiếc Lincoln Town Cars màu đen sang đội xe Cadillac màu hạt dẻ, đồng thời trang bị đồng phục cho các tài xế. Màu hạt dẻ là màu yêu thích của Horrigan.

Johnson sẽ cười ầm lên với những lỗi nhỏ của Horrigan và sự khao khát của ông ta về các đặc quyền, nhưng lão chấp nhận tất cả. “Tôi không quan tâm đến khoản tiền 50.000 đô-la trả cho một tài xế”, Johnson nói nhiều năm sau đó. “Điều tôi quan tâm là 1,2 tỷ đô-la (lưu lượng tiền mặt của thuốc lá)”. Khi bị phần tâm vào các vấn đề khác, Johnson ngày càng phụ thuộc vào Horrigan để điều hành thuốc lá. Đó vẫn là nguồn lợi nhuận lớn nhất của RJR Nabisco. “Câu hỏi duy nhất là sự bòn rút đó có đáng giá với số tiền tôi kiếm được từ thuốc lá không?” Johnson nói.

Một buổi tối, Horrigans mời Johnsons đến ăn tối. Câu chuyện chuyển sang hiện tượng LBO đang ngày càng phổ biến. “Trời, chúng ta sẽ không bao giờ thực hiện LBO,” Johnson nói, “hãy nghĩ đến những người sẽ bị ảnh hưởng; chúng ta không thể làm điều đó. Chúng ta có muốn phải sai thải hàng nghìn nhân viên không? Chúng ta có thể sống nếu làm như vậy không?” Lão còn nói thêm: “Chúng ta có những công việc tốt nhất ở Mỹ”.

Lão chẳng hề nói dối. Các giám đốc điều hành của RJR sống sung sướng như vua. 31 giám đốc điều hành hàng đầu được trả tổng cộng 14,2 triệu đô-la, nghĩa là trung bình 45.000 đô-la/người. Một vài người trong số họ đã trở thành huyền thoại ở Waverly vì đã trả 100 đô-la tiền boa cho cô bé đánh giày. Hai người giúp việc của Johnson có tên trong bảng lương của công ty. Các cấp phó của Johnson một tay làm náo loạn thị trường nhà ở cấp cao ở Atlanta.

Đã có một lượng tiền không hạn chế chi tiêu cho việc trang trí trụ sở mới, nổi bật với những đồ khảo cổ ở tầng thượng, nơi làm việc của các giám đốc điều hành hàng đầu. Bức tường phía sau khu vực lễ tân treo tấm khảm sơn mài thế kỷ XI của Trung Quốc trị giá 100.000 đô-la, cùng một lọ hoa mặt ngoài lấm tấm màu xanh lá cây của Trung Quốc trị giá 16.000 đô-la từ một triều đại tương đối gần đây. Khách khứa có thể ngồi chờ trên một bộ ghế gỗ gụ của Đế chế Pháp (30.000 đô-la), từ đó liếc nhìn hai chiếc tủ rất tương xứng (30.000 đô-la) có cùng niên đại. Bên trong tủ là bộ đồ sứ để phục vụ bữa tráng miệng có hình lá thuốc lá (20.000 đô-la). Khách có thể được dẫn vào để gặp Bob Carbonell và rảo bước trên tấm thảm Ba Tư màu lông lạc đà trị giá 50.000 đô-la. Hoặc nếu khách có đủ may mắn được gặp Ross Johnson, họ sẽ cùng lão chiêm ngưỡng những món đồ sứ từ thế kỷ XII có màu xanh và trắng rất giá trị, bày rải rác khắp văn phòng của lão.

Nếu có ai thực sự may mắn, thì đó chính là người buôn đồ cổ trong thị trấn, vì đã nhận được thêm đơn đặt hàng. RJR là khách quen của các đại lý đồ cổ ở London, Paris và New York. Laurie Johnson quản lý giao dịch mua trong những chuyến đi ngắn tới châu Âu với nhân viên trang trí của cô. Mặc dù đã chi 50 triệu đô-la để chuyển trụ sở, song các dự án trang trí tiêu tốn hàng triệu đô-la vẫn được tiến hành tại trụ sở thuốc lá cũ và văn phòng mới ở Washington. “Đây là công ty duy nhất tôi từng có giao dịch mà không lập ngân sách,” một tay buôn đồ cổ nhận được ân huệ này há hốc mồm vì kinh ngạc.

Theo nghĩa đen, đó là một cuộc sống ngọt ngào. Một chiếc xe chở kẹo xuất hiện hai lần một ngày, thả những bát kẹo bon bon ở khu vực lễ tân của mỗi tầng. Không phải kẹo Baby Ruths của Mỹ, mà là bánh kẹo Pháp cao cấp. Đặc quyền tối thiểu nhất cho các quản lý cấp thấp nhất là một thẻ thành viên câu lạc bộ và một chiếc xe công ty trị giá lên tới 28.000 đô-la. (Để được sử dụng những chiếc xe đặc biệt sang trọng, các giám đốc điều hành phải tự bỏ tiền riêng.) Đặc quyền tối đa, gần như ai cũng có thể nói ra, là Johnson với thẻ thành viên của 12 câu lạc bộ và John Martin với chiếc Mercedes trị giá 75.000 đô-la.

Vẻ bề ngoài ngọt ngào là thế, nhưng bên trong trụ sở mới là xã hội phân biệt đẳng cấp rõ ràng. Khoảng 1/3 trong số 400 người làm việc ở đây đến từ New Jersey. Nhiều người là cựu nhân viên của Standard Brands. 1/3 nữa là người của Reynolds, đến từ Winston-Salem. 1/3 còn lại, chủ yếu là thư ký và nhân viên hỗ trợ, những người tuyển mới ở Atlanta. Các cựu nhân viên của Reynolds cảm thấy họ đang phải gánh vác phần lớn công việc dành cho người hầu. Một số người bắt đầu tự gọi mình là nông dân trồng nấm vì họ làm việc trong bóng tối và cứ thế tiếp tục xúc phân.

Bầu không khí phù du tràn ngập trụ sở mới. Thay vì ở trong tòa nhà cổ kính trang nghiêm ở Winston-Salem, hay thậm chí là trong tòa nhà Glass Menagerie ngay bên kia đường, đối diện nhà máy thuốc lá, Johnson chuyển RJR Nabisco đến tòa nhà đặc biệt trong một khu phức hợp gồm có công viên - văn phòng - khách sạn - siêu thị, từ đây có thể nhìn thấy vòng xoáy giao lộ của đường cao tốc. Một số phó tướng của Johnson, như Ed Robinson và Andy Hines, những người đứng đầu ở đây - thậm chí còn chẳng nghĩ đến việc bán nhà của họ ở phía bắc. Ward Miller, thư ký công ty, cũng chẳng chuyển đến Atlanta. Mọi thứ diễn ra ở RJR Nabisco đang nói lên tất cả: “Chúng tôi chỉ ghé qua thôi.”

Nhưng chính ở khu vực sân bay Charlie Brown gần đó, nơi công ty ở Atlanta gửi máy bay phản lực, thì không khí của dòng tiền mới và sự hoạt động không ngừng nghỉ của nó mới thể hiện ở mức độ cao nhất. Ở đó, Johnson ra lệnh xây một nhà chứa máy bay mới phục vụ phi đội bay ngày càng đông đúc của RJR Nabisco. Reynolds có khoảng nửa tá chiếc máy bay phản lực. Nabisco có vài chiếc Falcon 50 và một chiếc Lear, những chiếc máy bay nhỏ bé mà một giám đốc điều hành như Johnson sẽ chẳng muốn sử dụng. Sau khi mua hai chiếc Gulfstream, Johnson ra lệnh mua một đôi thuộc dòng sản phẩm mới nhất G4 với mức giá 21 triệu đô-la/chiếc. Về nhà chứa máy bay, Johnson cho phép Linda Galvin, người phụ trách đội bay, sử dụng ngân sách không giới hạn, ngầm chỉ thị có thể vượt chi.

Khi hoàn thành, nhà chứa máy bay của RJR Nabisco giống như một kiệt tác ngang với lăng mộ Taj Mahal, và khiến nhà chứa máy bay của Coca-Cola bên cạnh trở nên nhỏ nhoi. Chi phí xây dựng không chỉ chảy vào nhà chứa máy bay, mà còn chảy vào một tòa nhà ba tầng ngay bên cạnh, bao quanh toàn là kính với nhiều màu sắc khác nhau. Chi phí cho cảnh quan xung quanh là 250.000 đô-la cộng với một khu vườn kiểu Nhật. Khách khứa đến đây sẽ bước vào khu nhà ba tầng tuyệt đẹp. Sàn nhà lát đá cẩm thạch của Ý, các bức tường và cửa dát gỗ gụ khảm. Khắp nơi bày biện đồ nội thất trị giá hơn 600.000 đô-la. Ấn tượng nhất là các tác phẩm nghệ thuật trị giá 100.000 đô-la, gồm một chiếc áo choàng nghi lễ thời cổ của Trung Quốc đặt trong một chiếc hộp kính và một bộ đĩa kèm cốc cực kỳ cao cấp của Trung Quốc. Ở phòng tắm được trang trí công phu là một chiếc ghế nhồi bông, như thể ai đó có thể thấy mệt khi đi bộ từ đầu này sang đầu kia. Ngoài ra, còn có một số các tính năng khác của tòa nhà như một máy làm lạnh rượu vang lớn cỡ một người có thể đi vào; một phòng cho khách đến thăm các phi công, có tivi và và dàn âm thanh nổi. Một phòng lập kế hoạch bay, trang bị các máy tính hiện đại nhất. Có rất nhiều máy tính hiện đại chọn để theo dõi việc di chuyển của các giám đốc điều hành, xem họ đang ở đâu và sắp tới họ muốn bay đi đâu. Tất cả những thứ này là cần thiết để cung cấp thông tin về 36 phi công của RJR Nabisco và 10 máy bay, nổi tiếng với tên gọi Không quân RJR.

Nhân viên phụ trách bay trình bày tất cả kế hoạch đó cho Johnson với một chút bối rối. Ông này nói tất cả đều rất hiện đại, nhưng chi phí lên đến 12 triệu đô-la. Ông ta muốn trang bị tất cả những thứ mà một nhà chứa máy bay phản lực có thể có, nhưng con số ông ta đưa ra là hơn 1.800m2. Johnson nhìn nhanh các bản vẽ, lắng nghe ý kiến của các kiến trúc sư, và đưa ra ý kiến của mình: tăng thêm hơn 650m2.

Không quân RJR thể hiện rõ hình tượng con người Johnson: luôn vận động và bồn chồn không yên. Nó cũng thể hiện sự phô trương ban phát các đặc ân. Frank Gifford bay về nhà sau các chương trình “Bóng đá Đêm thứ Hai”. Gifford và cô dâu của anh ta, người dẫn chương trình Kathie Lee, lên một chiếc máy bay phản lực của RJR Nabisco đi hưởng tuần trăng mật. (Johnson là phù rể trong đám cưới.) Khi Roone Arledge muốn quá giang từ Los Angeles đến San Francisco, một máy bay phản lực RJR đã được phái đi từ Atlanta. Bạn cũ thân thiết của Johnson, Martin Emmett, đã rời công ty từ lâu, có số dặm bay một năm trên máy bay phản lực của Johnson lớn hơn bất kỳ ai đang tại nhiệm.

Các máy bay phản lực cũng là biểu tượng của ranh giới ngày càng mờ nhạt giữa cái gọi là việc sử dụng hợp lý tài sản của công ty và những gì cấu thành tội lạm dụng. Một số người nghĩ rằng trường hợp của Rocco, một con chó giống Đức của Johnson, thuộc loại thứ hai. Ở giải Dinah Shore năm đó, Rocco cắn một nhân viên bảo vệ, làm dấy lên xôn xao lo ngại trong nhà của Johnson.

Liệu nó có bị nhà chức trách bắt và cách ly không, hay tệ hơn? Đã có quyết định cho Rocco rằng nó sẽ chạy trốn. Nó được đưa lên một chiếc máy bay phản lực của công ty và bí mật rời khỏi Palm Springs đến Winston-Salem. Một sự trốn tránh pháp luật hoàn hảo. Được một phó chủ tịch cấp cao tên là Dennis Durden hộ tống, Rocco có tên trong danh sách hành khách với tên “G. Shepherd”. Đó không phải là hành động nguy hiểm duy nhất của Rocco. Sau đó, công ty chi trả một hợp đồng bảo hiểm cho một vết cắn trên người làm vườn của nhà Johnsons.[5]

Không quân RJR là tấm vé thông hành để Johnson đến với cuộc sống giàu sang. Cứ đến cuối tuần, các máy bay lao đi đón Don Meredith ở Santa Fe, hoặc Bobby Orr ở Boston, hoặc Mulroneys ở Canada. Các vận động viên trong Đội Nabisco là khách thường xuyên trên các chuyến bay của Johnson. Giáo hoàng chăm sóc họ rất chu đáo, trả nhiều tiền cho những dịp họ xuất hiện trước công chúng, cao hơn mức trung bình mà một phó tổng giám đốc cấp cao kiếm được: Meredith kiếm được 500.000 đô-la một năm, Gifford kiếm được 413.000 đô-la (cộng với một văn phòng và căn hộ ở New York), tay golf Ben Crenshaw kiếm được 400.000 đô-la, Zoeller 300.000 đô-la. Jack Nicklaus kiếm đậm nhất, bỏ túi 1 triệu đô-la mỗi năm.

Johnson tuyên bố các vận động viên của lão mang lại lợi ích lớn trong việc lôi kéo mọi người đến siêu thị, nhưng ranh giới giữa việc phục vụ công ty và nhu cầu cá nhân rất mơ hồ ở RJR Nabisco. Judy Dickenson, tay golf nữ nổi tiếng trong giải LPGA dạy Laurie Johnson chơi golf. Người dẫn chương trình Gifford tiếp tục làm lợi cho các tổ chức từ thiện yêu thích của Johnson như câu lạc bộ nam sinh New York. Bộ đôi hậu vệ đã nghỉ thi đấu của đội New York Giants, Alex Webster và Tucker Frederickson, có phòng riêng ở văn phòng của đội Nabisco ở Jupiter, Florida; Frederickson điều hành một công ty tư vấn đầu tư hình ảnh của chính mình.

Cho dù Johnson đã phân bổ số tiền lớn cho đội Nabisco, nhưng một số vận động viên vẫn không dễ bị sai khiến. Nicklaus là người nổi tiếng khó tính. Một trong nhiều lý do là anh ta không thích chơi golf với những khách hàng tốt nhất của Johnson, dù đó là mục đích chính để thuê anh ta. Nicklaus tự coi mình có thể làm nhiều việc hơn là chỉ làm những công việc buồn tẻ ở Nabisco. Kiếm được nhiều tiền hơn bất cứ ai tại RJR Nabisco, trừ Johnson và Horrigan, nhưng “Golden Bear[6]” (Gấu Vàng) cứ lẩm bẩm về việc xuất hiện khoảng dăm lần một năm. Sau vài lần cãi lộn với cấp dưới ở công ty, đã có một sự giàn xếp khi chỉ có Johnson và Horrigan có thể đích thân cắt hợp đồng cho Nicklaus.

Sau đó là vấn đề của O. J. Simpson. Simpson là ngôi sao bóng đá và thỉnh thoảng anh làm công việc của một phát thanh viên thể thao. Anh ta được trả 250.000 đô-la một năm, nhưng cả năm chẳng hề xuất hiện trong các sự kiện của Nabisco. Don Mattingly của đội New York Yankees cũng vậy. Anh này cũng bòn rút được một phần tư triệu đô-la. Johnson không quan tâm những việc đó. Thuộc hạ của lão chăm lo những việc này và nhiều việc khác nữa. Lão có rất nhiều thời gian. Lão luôn nói “Vài triệu đô-la có thể sẽ trở thành quá khứ xa vời…”

-

Là chủ tịch danh dự của RJR Nabisco, Paul Sticht thật sự kinh hoàng trước cung cách chi tiêu tự do phóng khoáng của Johnson. Bản thân ông cũng yêu thích những thứ xa hoa, nhưng bây giờ, ngay cả Sticht cho rằng mọi thứ đã đi quá xa. Việc RJR Nabisco ở trong trụ sở Atlanta sáng bóng đã cho thấy rõ sự sung túc, lãng phí và thừa thãi. Johnson rất bận rộn, di chuyển giữa các địa điểm thi đấu của giải đấu golf và những chuyến đi đến Manhattan. Bận đến mức Sticht, chủ tịch của lão, không thể gặp được lão.

Trong chuyến nghỉ hè thường niên ở Bohemian Grove vào tháng Tám năm 1987, Sticht đã công khai chỉ trích Johnson. Có rất nhiều nhân vật chóp bu ở đó đều nghe thấy những gì ông nói. Ông liên tục sử dụng từ “Hipshooter” (Ăn nói bậy bạ). Ông cũng cằn nhằn với các giám đốc đồng nghiệp và cư dân của Grove là John Macomber và Vernon Jordan. Ông nói có lẽ đã đến lúc nên thay đổi người chỉ huy. Macomber chăm chú lắng nghe. Ông ta vừa bán Celan cho công ty Hoechst của Đức và đang có nhiều thời gian rảnh. Macomber luôn phủ nhận khi được hỏi, nhưng dường như ông ta luôn mưu mô ý tưởng sẽ điều hành RJR.

Johnson hành động rất nhanh để dập tắt khả năng đảo chính. Ngày 31 tháng Tám năm đó, lão đến gặp Sticht. “Này Paul, ông sẽ bước sang tuổi 70 vào tháng Mười; không phải sắp đến lúc rồi sao,” lão nói. “Tôi sẽ có một số thay đổi.” Luôn cảnh giác với sự thay đổi bè cánh quyền lực, Johnson cảm nhận được sức mạnh của Sticht cuối cùng đã suy yếu dần. Chỉ mới trước đây lão còn nài xin ân huệ từ ông ta, nay lão đã có thể sai bảo ông. Sau khi ông bị cách chức Chủ tịch, bộ phận bay được thông báo rằng nếu Sticht yêu cầu máy bay phản lực, thì đích thân Johnson sẽ phản hồi chấp thuận hay không. Khi phát hiện ra điều đó, Sticht không yêu cầu đi máy bay nữa.

Đúng như linh tính của Johnson, không có bất kỳ phản đối dữ dội nào từ các đồng minh của Sticht trong hội đồng quản trị. Trái ngược với cách cư xử của họ dưới thời Wilson, các giám đốc nhận thấy tất cả các nhu cầu của họ hiện đang được chăm sóc đến từng chi tiết. Bill Anderson của NCR bất ngờ ngồi vào vị trí Chủ tịch Ban cố vấn quốc tế thay Sticht và nhận hợp đồng trị giá 80.000 đô-la cho các dịch vụ của mình. Johnson đã giải tán bộ phận phục vụ cổ đông của RJR Nabisco, và ký hợp đồng làm công việc đó với John Medlin của ngân hàng Wachovia. Juanita Kreps đã được trao 2 triệu đô-la để cấp tiền thường xuyên cho hai chiếc ghế ở Duke, một chiếc mang tên bà ta. Trường Kinh doanh Duke còn nhận được 2 triệu đô-la khác, và họ đặt tên cho một tòa nhà mới là “Hội trường Horrigan” (Johnson là ủy viên quản trị ở Duke). Ron Grierson cũng bị quấy rầy theo một cách rất đáng yêu. Trong các chuyến thăm tới Atlanta, Grierson đã dành rất nhiều thời gian điện thoại cho Johnson và ông nhận được một góc nhỏ có ghi là “Văn phòng của Ronnie Grierson”.

Những người đã hết nhiệm kỳ nhưng vẫn ở trong hội đồng quản trị của Johnson ở Nabisco cũng được đối xử đặc biệt. Bob Schaeberle nhận được một hợp đồng tư vấn sáu năm, trị giá 180.000 đô-la/năm cho các nhiệm vụ khó có thể gọi tên. Andy Sage nhận được 250.000 đô-la/năm cho những cố gắng của ông trong nghiên cứu và phát triển tài chính. Trong một động thái bất thường, Charlie Hugel được bầu vào vị trí chủ tịch danh dự thay Sticht, không tham gia điều hành RJR Nabisco và nhận được hợp đồng trị giá 150.000 đô-la cho vị trí này. Bằng cách đôn ông lên làm chủ tịch, Johnson hy vọng Hugel sẽ củng cố mối quan hệ, để lão ngày càng gần gũi với hội đồng quản trị.

Đồng thời, số lượng các cuộc họp của hội đồng quản trị được cắt giảm và chi tiêu cho các giám đốc tăng lên tới 50.000 đô-la. Wilson chỉ cho phép các thành viên hội đồng quản trị sử dụng máy bay phản lực trong các nhiệm vụ chính thức của công ty còn Johnson khuyến khích họ sử dụng Không quân RJR mọi lúc mọi nơi, miễn phí. “Đôi khi tôi cảm thấy mình là giám đốc giao thông,” lão từng thở dài sau khi sắp xếp chuyến bay cho một giám đốc khác, “nhưng tôi biết khi mình ở đó vì họ thì họ sẽ ở đó vì tôi.”

Có lúc, Johnson rất muốn bán Heublein, chủ yếu là vì tập đoàn Grand Metropolitan PLC của Anh đã đề nghị mua nó với giá 1,2 tỷ đô-la. Vấn đề là Stuart Watson, Chủ tịch đã nghỉ hưu của Heublein, vẫn còn trong hội đồng quản trị của RJR Nabisco, người đã gây trở ngại khi lão bán KFC và chắc chắn sẽ gây náo loạn khi biết lão có ý tưởng bán công ty cũ của mình cho người Anh. Khi Jack Powers, Tổng Giám đốc Điều hành của Heublein, đến Winston-Salem một tuần để họp, Johnson đưa anh ta đi ăn tối ở câu lạc bộ Old Town.

“Này Jack,” lão hỏi, “Stuart Watson muốn điều gì nhất trên đời này?”

Powers nghĩ một lát. Watson sẽ nghỉ hưu, rời khỏi hội đồng quản trị trong vài tháng nữa và ông ghét phải từ bỏ vinh dự của người có quyền lực trong công ty. “Thích nhất à?” Powers hỏi lại. “Một văn phòng và một thư ký.”

“Hãy nói với ông ta rằng sẽ có một văn phòng và một thư ký ở bất cứ nơi nào ông ta muốn,” Johnson nói. “Ông sắp xếp vụ này đi.” Và việc bán Heublein diễn ra êm xuôi mà không có bất kỳ cản trở nào.

Johnson nghĩ rằng lão đã hoàn toàn khống chế được hội đồng quản trị, nhưng với Horrigan thì lão không chắc lắm. Ông ta biết thế nào và khi nào Johnson sẽ đổi giọng, đôi khi đầu của họ giật mạnh trở lại như thể họ vừa tát vào mặt nhau. Ông ta ước Johnson sẽ bỏ đeo dây chuyền vàng và không mặc áo hở khuy cổ trong các dịp xã giao của hội đồng quản trị. Horrigan cuối cùng cũng đã cảnh báo lão. Có lẽ đó chỉ là “sự nghi ngờ theo bản tính của người Ireland,” Horrigan nói. “Đây không phải là hội đồng quản trị của ông đâu, Ross. Họ chỉ đang chờ ông mắc sai lầm thôi.”

-

Hầu hết mọi người đang chờ đợi Johnson có động thái tiếp theo. Dường như mỗi năm, lão đều nghĩ ra một điều gì đó mới mẻ. Đó là sáp nhập Reynolds-Nabisco, di dời đến Atlanta, hay ý tưởng hợp doanh hữu hạn chưa thành hình đã chết yểu. Chiếc Ferrari của Johnson có một trong những động cơ khỏe nhất nước Mỹ - 1,2 tỷ đô-la lưu lượng tiền mặt của thuốc lá - và một con đường cao tốc rõ ràng đang rất rộng mở trước mắt lão. Vấn đề chỉ là lão muốn đi đâu?

Một năm sau khi di dời đến Atlanta, Johnson đã tỉa tót dần RJR Nabisco. Lão bán Heublein và một loạt công ty nhỏ. Dừng sản xuất thuốc lá hút tẩu Prince Albert đáng kính, sản phẩm quốc gia đầu tiên của RJ cùng tất cả các thương hiệu thuốc lá hút tẩu khác của Reynolds: Carter Hall, Apple và Royal Comfort. Xì gà Winchester vẫn đang được bán. Tại Canada, Emmett đã bán các doanh nghiệp với tốc độ nhanh nhất có thể: nửa tá các bộ phận với giá 350 triệu đô-la.

Khi tiền bán các công ty và cơ sở kinh doanh cùng những khoản thoái vốn khác đổ vào kho bạc của RJR Nabisco, Johnson chỉ sử dụng nó để trả nợ ngân hàng. Các nhân viên ngân hàng đầu tư liên tục làm phiền lão, sao cho số tiền đó được sử dụng tốt hơn. Hãy mua cái gì đó, họ hối thúc. Hãy ghi dấu ấn của mình với công ty này. Nhưng Johnson không quan tâm đến việc xây dựng bất cứ thứ gì.

Có một tin đồn cứ mãi tái diễn là lão sẽ mua một phần Beatrice, gã khổng lồ thực phẩm ở Chicago, được tư nhân hóa vào năm 1986 bởi một công ty hàng đầu về LBO, Kohlberg Kravis Roberts & Co. Trên thực tế, Johnson cũng có phần bị Hunt Wesson của Beatrice hấp dẫn, bởi một số mảng kinh doanh của nó sẽ hòa hợp tốt với Del Monte. Và món ăn Trung Quốc La Choy của Beatrice có thể hợp với Chun King của Nabisco. Nhưng sự quan tâm của lão không thực sự rõ ràng.

Johnson biết tổng giám đốc của Beatrice, một người Ireland vui tính dí dỏm đến từ miền Nam Chicago tên là Don Kelly. Kelly đã chuyển đổi công ty đóng gói thịt cũ Swift thành một tập đoàn lớn nhiều tham vọng có tên là Esmark. Ông ta bán toàn bộ công ty cho Beatrice, sau đó tái xuất trở lại làm giám đốc điều hành của công ty sau khi Kohlberg Kravis tư nhân hóa nó. Khoản lợi nhuận trị giá 3 tỷ đô-la mà họ dự kiến thu về làm choáng váng thế giới tài chính. Johnson phát mệt vì cứ phải nghe Kelly khoe khoang về việc ông ta và tất cả bọn họ trở nên giàu có như thế nào.

Eric Gleacher, một nhân viên ngân hàng đầu tư, người đứng đầu bộ phận sáp nhập của Morgan Stanley & Co, cứ làm phiền Johnson hàng tháng trời để lão đi gặp Kelly và đối tác chính ở Kohlberg Kravis, Henry Kravis. Cuối cùng, Johnson đồng ý. Nhưng khi Gleacher đến văn phòng của RJR Nabisco ở New York, số 9 khu Tây, phố 57 vào một buổi sáng như đã hẹn, ông thấy Johnson đã đổi ý.

“Eric, chúng tôi sẽ không mua nữa,” Johnson nói. “Chuyện tầm phào đó chúng tôi thậm chí không quan tâm. Chúng tôi không muốn làm Henry bối rối, nhưng vụ này sẽ chẳng lời lãi gì. Tại sao lại lãng phí thời gian của họ và của chúng ta?”

“Vậy thì tại sao ông lại tỏ ra quan tâm?” Gleacher băn khoăn.

Johnson cho biết lão chỉ đang cố tỏ ra lịch sự với Kelly. “Bất cứ ai mua thứ này từ Kelly sẽ trở thành một kẻ ngốc thực sự,” lão nói với Gleacher. “Tôi sẽ không trở thành kẻ khờ của Don Kelly.”

Sau đó, Ira Harris xuất hiện. Harris là lão làng trong số các nhân viên ngân hàng đầu tư ở Chicago. Ông ta biết cả Johnson và Kelly đã nhiều năm. Xuất thân là một đứa trẻ nghèo đến từ Bronx, Harris đã vươn lên trở thành nhà môi giới chứng khoán và cuối cùng là một trong những nhà kiến tạo giao dịch hàng đầu nước Mỹ. Ông ta béo tròn, luôn phải đấu tranh với vấn đề cần nặng và thích chơi golf. Trong nhiều năm, với tư cách là người của Salomon Brothers ở Chicago, ông đóng vai trò mai mối cho các công ty lớn nhất thành phố Windy (tên khác của Chicago). Sau một cuộc cãi vã với Chủ tịch Salomon John Gutfreund, ông từ chức và nghỉ ngơi một thời gian, sau đó đến cuối năm 1987, ông lại tham gia vào một công ty khác ở phố Wall có tên Lazard Freres & Co.

Giờ thì khi mùa hè sắp kết thúc, Harris gọi cho Johnson gợi ý muốn chơi một trận golf ở một trong những câu lạc bộ yêu thích của Johnson, Deepdale, trên đảo Long. Harris nói Kelly chưa bao giờ chơi ở đó và muốn tham quan. Johnson đồng ý. Họ bắt đầu trận golf lúc 12 giờ 15 phút trong một ngày của tuần đầu tiên tháng Chín. Ba ông lớn lắm tiền chơi trận golf kiểu Nassau với mức tiền cá 3 đô-la. Johnson có số điểm chấp là 10 nên là tay golf giỏi nhất của nhóm. Nhưng Kelly với số điểm chấp là 14 đã tận dụng tốt số gậy được thêm và giành chiến thắng với toàn bộ số tiền cá cược 9 đô-la.

Sau đó, họ ngồi trên sân thượng của câu lạc bộ, uống một lượt, trong khi Kelly nói về lợi nhuận đáng kinh ngạc của LBO, đặc biệt là khi làm ăn với Henry Kravis. Ông nói: “Ross, ông sẽ làm chính xác những gì mình đang làm với tư cách là một tổng giám đốc điều hành, nhưng ông sẽ kiếm được số tiền lớn hơn rất nhiều.”

Johnson biết điều đó. Trước đây, khi tham gia các nghiên cứu về LBO, lão đã nhờ Frank Benevento tính toán xem Kelly được bao nhiêu từ lợi nhuận của Beatrice. Con số tính toán được lên đến 400 triệu đô-la. Tuy nhiên, Johnson phản ứng rất lạnh lùng với ý tưởng LBO ở RJR Nabisco. “Tôi rất vui với những gì mình đang làm,” lão nói, “và kiếm tiền với tôi không phải là vấn đề lớn.”

Ngoài ra, Johnson nói, hãy nhìn vào quy mô của RJR Nabisco. Với mức giá 6,2 tỷ đô-la, Beatrice là vụ LBO lớn nhất từ trước đến nay. Gần đây, cổ phiếu của RJR Nabisco giao dịch ở mức thấp nhất là 70 đô-la/ cổ phiếu. “Chúa ơi, nếu muốn mua được nó, ông có thể ra giá 80 hay 90 đô-la,” Johnson nói. “Để mua được thứ gì với mức giá cao như thế, ông sẽ phải chi ra số tiền lớn khủng khiếp.” Dùng phép tính số học, họ tính ra ngay số tiền: Với mức giá 90 đô-la/cổ phiếu, để mua 230 triệu cổ phiếu còn lại của RJR Nabisco thì con số cần chi là 20 tỷ đô-la!

“Ông nên gặp Henry,” Kelly vẫn kiên trì thuyết phục. “Anh ấy rất muốn gặp ông. Tôi có thể sắp xếp một bữa tối với anh ta.” Johnson thấy tò mò. Trên thực tế, Kravis, cái tên đồng nghĩa với LBO, là một huyền thoại trên Phố Wall. Kohlberg Kravis kiểm soát hơn 20 công ty mà nó đã mua trong khi chỉ sử dụng tiền vay kể từ khi thành lập năm 1976. Không giống như mọi ngày, Johnson trở nên đăm chiêu, lão sẽ có cơ hội gặp một huyền thoại.

Mười ngày sau, Johnson đến căn hộ của Kravis ở đại lộ Park Avenue, Kelly đang đợi lão. Johnson tròn mắt nhìn nơi ở của Kravis. Lão nghĩ rằng mình đã nhìn thấy tranh của Renoir hoặc Monet trên tường. Chết tiệt, Johnson tự nhủ, chỉ cần thanh lý phòng khách là gã này đã có thể sống tốt rồi. Họ ăn tối trong một căn phòng nhỏ ngoài phòng ăn. Ba người họ ngồi lọt thỏm bên bức chân dung khổng lồ của John Singer Sargent vẽ hầu tước đời thứ 6 của vùng Londonderry.

Kravis là một người đàn ông nhỏ bé, mạnh mẽ, tóc lấp lánh bạc, chỉ mới khoảng 43 tuổi. Anh dành phần lớn thời gian ăn tối để bàn về LBO: việc dành tiền để thanh toán các khoản nợ sẽ khiến một công ty thắt chặt hoạt động, làm thế nào các giám đốc điều hành có thể gặt hái hàng triệu đô-la từ những nỗ lực nhỏ nhất.

“Nếu ông có hứng thú với chuyện này, chúng ta có thể cùng nhau bàn bạc và hành động” Kravis nói. “Nếu ông đồng ý, chúng tôi sẽ cử người đến xem xét toàn bộ hoạt động của công ty.”

“Ai sẽ là người thực hiện việc đó?” Johnson băn khoăn “Họ sẽ làm những gì?”

“Hỏi Don đi,” Kravis ra hiệu cho Kelly.

Như bắt được tín hiệu, Kelly khoa trương về mối quan hệ làm ăn tuyệt vời của ông ta với Kohlberg Kravis, mà kết quả là việc dành được quyền kiểm soát phần lớn Beatrice. Johnson hoài nghi, mặc dù lão lịch sự không nói ra. “Tôi không ngây thơ đến vậy,” lão nhớ lại, “anh biết cái lũ mắc dịch ấy mà, nếu chúng chịu bỏ tiền ra, chúng sẽ phớt lờ khi anh nói anh muốn làm cái này, cái kia.” Johnson không muốn làm việc cho ai ngoài làm việc cho chính lão.

Khi câu chuyện đến lúc nói về trường hợp cụ thể của Johnson, lão liền chuyển chủ đề, dành phần lớn thời gian còn lại để nói về việc sẽ sớm đưa thuốc lá không khói Premier ra thị trường. Kravis lắng nghe một cách lịch sự, nhưng rõ ràng trong đầu anh ta đã có những mưu tính khác. Bữa tối sớm kết thúc, và Johnson đứng dậy chỉ sau 90 phút. Lão ra về với cảm nhận về Kravis là một người trẻ, thông minh và chín chắn. Lão cũng cảm thấy chắc chắn họ không bao giờ có thể hợp tác cùng nhau.

Sáng thứ hai tuần sau đó, Johnson ngồi cùng Benevento và Sage tại số 9 khu Tây và xem xét lại khả năng thực hiện LBO. Benevento xem xét kỹ Dự án Sadim trước khi chắc chắn từ bỏ nó. Anh dùng máy tính, tính toán lại một lần nữa. Ba người bọn họ đã hiểu rất rõ và quá quen với các số liệu cơ bản cần xem xét cho một vụ LBO. Một công ty như Kohlberg Kravis sẽ đến làm việc với ban giám đốc công ty, mua công ty bằng cách sử dụng tiền huy động từ ngân hàng và bán cổ phiếu ra công chúng. Các khoản nợ được trả bằng tiền mặt từ các hoạt động của công ty và thường là bằng cách chia nhỏ công ty để bán dần.

Họ ngồi một góc trong phòng làm việc của Johnson, và Benevento chỉ cho Johnson cách để có thể mua lại RJR Nabisco. Giả sử mức giá mua là 90 đô-la/cổ phiếu, Benevento ước tính số tiền mặt công ty có từ hoạt động kinh doanh trong vòng năm năm tới, sau đó so sánh với khoản nợ cần thiết để mua công ty. Để thực hiện được điều đó, Benevento cảnh báo, sẽ phải bán hết mọi thứ trừ Thuốc lá Reynolds.

Johnson cẩn thận kiểm tra phương án của Benevento, chú ý đến tỷ suất năng lực trả nợ, chênh lệch giữa lượng tiền mặt thu về và các khoản nợ phải trả. Đơn giản là chúng quá mỏng. Các công ty hậu LBO hoạt động theo cách thức khổ hạnh nổi tiếng của người Spartan để bảo toàn tiền mặt. Dù có cố gắng bao nhiêu, đơn giản là Johnson sẽ không chịu nổi việc cắt giảm mạnh tay các chi phí, chưa kể đến việc cắt giảm các đặc quyền xa hoa của lão. “Tôi không thích,” lão nói. “Tôi thấy không yên tâm vì ta không thể có đủ tiền để trang trải. Chúa ơi, không thể để công ty hoạt động kiểu như vậy được.”

Sức hấp dẫn của sự giàu có cho bản thân rõ ràng rất mạnh, nhưng Johnson không thể mạo hiểm hy sinh cuộc sống bù khú hiện tại để kiếm nhiều tiền hơn. “Tôi tự coi mình là một người rất may mắn,” lão nói. “Thực tế là tôi bắt đầu khi chẳng có gì trong tay. Tôi có nhiều tiền hơn con số mình từng mơ ước. Tôi sẽ được hưởng mức lương 700.000 đô-la khi nghỉ hưu. Sao phải nhọc lòng làm gì?” Sage cũng đồng ý như vậy

Johnson quay sang Benevento. “Frank, hãy quên vụ LBO chết tiệt này, anh sẽ thua đấy. Giờ thì hãy xem xét các ý tưởng mới theo cách của Drexel, nhưng chỉ tập trung vào công việc kinh doanh hiện nay thôi.”

Trong 90 phút còn lại, ba người bọn họ chỉ thảo luận các ý tưởng khác, trong đó có việc bán phần hùn ở ESPN và mua một công ty bánh kẹo của Anh. Khi hai người kia đứng dậy và rời đi, Johnson bước tới cửa sổ và nhìn về phía nam, qua khu trung tâm Manhattan. Vì quá xa nên lão hầu như không thể nhìn thấy Phố Wall. Giờ đây, sự hấp dẫn của các kế hoạch ngông cuồng không thể đánh bại lão. “Anh biết đấy,” lão nói, mắt nhìn ngang ra bên ngoài. “Tôi hy vọng trong năm năm tới nay, bộ ba chúng tôi vẫn ở đây, vẫn là bộ não chiến lược, là niềm tin của công ty này.”

[1] Attila the Hun: Người đã tạo nên đế chế của người Hung, nhưng mang hình ảnh của một kẻ cướp phá các thành phố và tàn sát trẻ em. (BTV)

[2] Hợp doanh hữu hạn (limited partnership): Doanh nghiệp có sự liên kết giữa các cá nhân góp vốn để huy động dưới hình thức công ty. Trong đó, các thành viên trong hội đồng quản trị sẽ có quyền điều hành công ty và chịu trách nhiệm với các khoản nợ, còn các thành viên trách nhiệm hữu hạn sẽ không phải chịu trách nhiệm với khoản nợ của công ty. (BTV)

[3] Đầu năm 1987, Drexel Burnham và Michael Milken bị điều tra theo Luật liên bang vì vi phạm luật chứng khoán trong cuộc điều tra về giao dịch nội gián của Ivan Boesky. Drexel cuối cùng cũng giải quyết xong các cáo buộc về hành vi sai trái với các công tố viên vào tháng Mười hai năm 1988; Milken chính thức bị truy tố vào mùa xuân năm sau. (TG)

[4] Tên một vị vua trong thần thoại Hy Lạp. (BTV)

[5] Johnson phủ nhận chuyến bay chỉ dành cho chú chó. (TG)

[6] Biệt danh của Nicklaus. (BTV)