Mỗi năm, đến ngày mồng chín tháng chín là ngày trùng cửu, thì ta trông thấy nhơn dân ở làng Tường-Khánh tổng Hưng-Long thuộc về tỉnh Tanan, đam hương đăng trà quả đến miễu quan Tiền-quân mà vái lạy, mình còn niên thiếu chưa biết miễu quan Tiền-quân là miễu ai, sau hỏi ra mới hay là miễu quan Tiền-quân Nguyễn-huỳnh-Đức. Bởi khi quan Tiền-quân qui-vị thì an táng ngài tại làng Tường-Khánh ; lâu lâu ngài anh linh bảo-hộ trong xóm làng, nên nơi đó ai ai cũng sùng bái ngài, đến ngày tế ngài thì những viên quan hương chức trong làng đều tới đủ mặt, hết lòng kỉnh phục. Ấy cũng là một gương tốt.
Truy nguyên ngài tên là Huỳnh-Đức, vua cho thêm họ Nguyễn nên gọi là Nguyễn-huỳnh-Đức. Ngài quê ở Trấn-Định, tánh nết khí khái, cử chỉ ôn-hòa, lúc giặc Tây-Sơn nổi lên, ngài theo phò đức Gia-Long, gian nan khổ cực kể không xiết. Đức Gia-Long thấy ngài có tài đánh giặc, lại trí dõng mưu mô, thì hết lòng yêu chuộng, phong cho ngài đến chức Khâm-sai bình-tây đại-tướng-quân. Có một ngày kia, vua bị giặc Tây-Sơn theo đuổi rất gấp, ngựa vua chạy sa xuống bưng, bùn lút tới bụng ngựa, lúc ấy có quan Tiền-quân Nguyễn-huỳnh-Đức theo bảo giá, ngài lập tức chạy vô xóm, kiếm cây ván làm thế thân nhảy xuống cõng vua lên, rồi lại xuống đam con ngựa lên, ngựa mệt chạy không nổi, ngài tay nắm đầu ngựa chạy trước, cho nó nương sức chạy theo. Lại có một khi giặc Tây-Sơn theo vua, đức vua hoảng hốt, dạy sáu tên quân chèo, chèo chiếc ghe củi lén đi vô trong rạch nhỏ mà tị nạn, đương nửa đêm đi tới lối kinh Bà-Bèo, trời mưa nhỏ lai rai, mòng muỗi vô số, vua mệt lắm ngủ không đặng, vua bèn gối đầu lên vế ngài, nằm nghỉ đỡ cho khỏe ; ngài cứ lo đuổi muỗi, chẳng cho cắn đến vua, ngài bổn thân chịu cho muỗi cắn. Khi vua tỉnh giấc, mới hay ngài chịu muỗi cắn suốt đêm đặng an giấc cho mình, vua ngẫm nghĩ giây lâu rưng rưng nước mắt và than rằng : « Chúa tôi ta khổ cực thế nầy, trời đâu nỡ phụ ». (Đoạn sau nầy, chép ở tập Điểu-Cổ hạ-kim)
Lời phê bình. – Chịu muỗi cắn, để an giấc ngủ vua, thật là một người trung quân ái-quốc, xưa nay ít có vậy.
