Câu chuyện rượu vang tai tiếng này khá lâu sau dân làng Lönneberga vẫn còn nhớ. Nhưng mẹ Emil thì chỉ muốn quên càng nhanh càng tốt. Trong cuốn vở màu xanh bà không đả động một chữ tới những gì đã xảy ra xung quanh Emil trong cái ngày mồng 10 tháng Tám bất hạnh đó. Hẳn chúng quá khủng khiếp, nên bà chẳng nỡ lòng ghi lại. Nhưng ngày 11 tháng Tám bà có ghi vào sổ một dòng, mà nếu chưa được nghe trước câu chuyện vừa kể ban nãy, thì khi đọc nó người ta không tránh khỏi giật mình.

“Chúa che chở cho con và thằng bé này, nhưng ít nhất hôm nay nó cũng không say rượu”. Mẹ Emil viết như thế đấy. Không thêm một từ nào nữa. Vì vậy người ta sẽ nghĩ gì đây? Hẳn người ta sẽ nghĩ ngay rằng Emil rất hiếm khi tỉnh rượu. Tôi thật sự cho rằng lẽ ra mẹ Emil phải kể lại đầu đuôi câu chuyện. Nhưng, như đã nói, bà không nỡ lòng nào làm thế.

Ngày 15 tháng Tám cũng có một đoạn ghi chép. Mẹ Emil viết như sau:

“Đêm qua Emil và Alfred ra ngoài bắt tôm. Hai chú cháu bắt được ba mươi bá tá tôm càng. Nhưng sau đó thì, ôi, khốn khổ chồng tôi….”

Ba mươi ba tá – bạn đã nghe thấy thế bao giờ chưa? Đó là vô số những con tôm. Hãy tự tính đi, bạn sẽ biết có bao nhiêu con tất cả. Emil đã có một đêm vui vẻ, tôi có thể nói với bạn như vậy. Và nếu bạn đã từng bắt tôm dưới một cái hồ nhỏ ở vùng Smăland trong một đêm tháng Tám tối tăm, thì bạn sẽ hiểu vì sao. Thì bạn sẽ biết bắt tôm vui như thế nào, bạn sẽ bị ướt sũng cả người ra sao, và có cảm giác kỳ lạ thế nào. Úi, trời tối om, rừng thì đen sì bao quanh hồ, tất cả im ắng, chỉ nghe tiếng chân bì bõm lội nước ven hồ.

Nếu có một ngọn đuốc như của chú Alfred và Emil, người ta sẽ trông thấy những con tôm càng to màu đen bò lổm ngổm quanh những viên đá dưới lòng hồ. Thế là chỉ cần lấy tay tóm lưng từng con bỏ vào giỏ.

Khi Emil và chú Alfred đi về nhà vào lúc rạng sáng, hai chú cháu đã bắt được nhiều tôm đến mức vác lặc lè tưởng chừng vác không nổi, nhưng Emil vẫn huýt sáo vào hát vang đường.

Bố sẽ tha hồ ngạc nhiên đây, nó nghĩ. Emil muốn cho bố thấy mình giỏi thế nào, mặc dù nó hay bị thất bại. Bây giờ nó muốn bố sẽ trông thấy tất cả số tôm càng này khi bố vừa tỉnh giấc. Vì thế mà Emil đã lấy cái chậu đồng to tướng mà bé Ida và nó thường ngồi vào tắm mỗi tối thứ Bảy và trút hết tôm vào đấy. Sau đó nó đặt cái chậu trong buồng ngủ, ngay cạnh bố.

Sẽ có tiếng reo hò to sung sướng khi tất cả mọi người thức dậy và trông thấy những con tôm của mình đây, Emil khấp khởi nghĩ. Rồi mệt mỏi nhưng sung sướng, nó trèo lên giường và ngủ thiếp đi.

Trong buồng ngủ rất im ắng. Chỉ nghe tiếng ngáy khe khẽ của bố Emil. Ngoài ra là tiếng rộp roạp của đám tôm càng đang lổm nhổm bò trên lưng nhau, như vẫn thường thấy ở giống này.

Sáng nào bố Emil cũng dậy rất sớm, hôm nay cũng vậy. Chuông đồng hồ treo trên tường buồng ngủ vừa điểm năm tiếng là ông lập tức tốc chăn ngồi dậy, thả hai chân xuống đất, và ngồi như thế một lúc cho tỉnh hẳn. Ông vươn vai, ngáp dài, thò tay gãi đầu và ngọ nguậy một chút các ngón chân. Ngón chân cái bên phải của ông hơi bị cứng kể từ ngày bị kẹp trong cái bẫy chuột mà Emil cài, nên sáng nào ông cũng phải luyện cho nó mềm. Nhưng đang ngọ ngoạy ngón chân thì bố Emil bỗng rống lên một tiếng, khiến mẹ Emil và bé Ida hoảng hốt giật mình thức dậy. Họ cứ tưởng chí ít bố cũng đã bị sát hại. Nhưng đó chỉ là một con tôm càng đã cắp trúng ngón cái đã từng bị kẹp trong bẫy chuột của bố. Nếu ngón chân cái của bạn đã từng bị tôm càng cắp, thì bạn cũng sẽ biết nó dễ chịu ngang như khi bị kẹp bẫy chuột, mà mới chỉ bị đau ít hơn thế thì khối người đã rú lên rồi. Tôm càng là loài dã thú ương bướng, đã cắp ai thì cứ cố sống cố chết mà cắp, mỗi lúc càng chặt hơn. Cho nên không có gì lạ khi bố rống lên! Ngoài ra ngay mẹ và bé Ida cũng hét toáng lên khi trông thấy hàng trăm con tôm càng bò lổm nhổm trên sàn nhà. Phải, phải, tiếng hò reo sung sướng như thế đã là quá đủ.

– Emil! – Bố hét tưởng đến rách cả phổi. Thứ nhất, bố đang điên tiết, và thứ hai, bố cần một cái kìm để rứt con tôm ra, nên muốn sai Emil chạy đi lấy kìm. Nhưng Emil ngủ say đến nỗi không có tiếng reo hò nào đánh thức được nó. Thế là bố Emil đành tự nhảy lò cò xuống bếp để lấy cái kìm trong thùng đồ nghề ra. Nhìn bố nhảy lò cò với con tôm càng vẫn ngoan cố đeo lủng lẳng trên ngón chân cái, bé Ida đau lòng – nó tiếc cho anh Emil không được chứng kiến cảnh đó.

– Dậy mau, anh Emil! – Bé Ida gọi to. – Dậy đi! Rồi anh sẽ thấy cái này vui cực!

Nhưng nó lập tức im bặt vì bố vừa ném cho nó cái nhìn rầu rĩ, và có thể thấy bố không có cái gì vui ở đây.

Trong khi đó mẹ bò loanh quanh dưới sàn nhà nhặt tôm. Sau hai tiếng đồng hồ mẹ mới bắt được hết. Mãi đến gần trưa Emil mới tỉnh giấc, liền ngửi thấy mùi tôm luộc thơm ngào ngạt từ bếp bay vào, thế là nó vui sướng nhảy ngay dậy.

Trang trại Katthult được ăn tôm liền ba ngày, – thật là hạnh phúc! Ngoài ra Emil moi được bao nhiêu thịt đuôi tôm từ trong vỏ cứng, và đem bán cho bà vợ ông mục sư với giá hai mươi lăm xu một cân. Số tiền thu về Emil chia đều cho chú Alfred. Vốn lúc nào cũng cháy túi, chú Alfred cho rằng Emil luôn có những ý tưởng đáng nể.

– Emil, cháu rất nhanh nhạy trong làm ăn đấy, – chú nhận xét, và chú nói chí lý. Emil đã bỏ vào con lợn đất của nó năm mươi đồng, số tiền mà nó kiếm ra bằng nhiều cách khác nhau.

Suốt một thời gian dài Emil suy nghĩ nát óc về một vụ làm ăn lớn thực sự. Nó định bán tất cả các hình nhân bằng gỗ cho bà Petrell, vì bà ta đã tỏ ra vô cùng thích thú khi nhìn thấy chúng. May mà vụ bán chác đó không thành. Thế là các hình nhân gỗ tiếp tục được đứng trên cái giá trong xưởng mộc và đến nay vẫn còn đứng đó. Bà Petrell thực sự muốn mua khẩu súng gỗ của Emil để tặng cho một thằng bé hư đốn mà bà ta quen, nhưng rồi vụ này cũng chẳng thành.

Chắc chắn rồi, tự Emil cũng biết nó quá lớn để tiếp tục chơi với khẩu súng gỗ, nhưng bán khẩu “sún” đi thì nó lại không muốn. Thay vì bán, nó đóng đinh khẩu súng gỗ lên tường xưởng mộc và viết lên đấy dòng chữ bằng chì đỏ:

“KỶ VẬT CỦA CHÚ ALFRED”

Chú Alfred cười khi trông thấy thế, nhưng rõ ràng chú hài lòng.

Cái “mú” thì Emil giữ dùng thường xuyên, nó không thể thiếu “mú” được. Lần đầu tiên cắp sách đến trường nó cũng đội “mú” lên đầu. Phải, đã đến lúc Emil đi học và cả làng Lönneberga nín thở.

Cô Lina không mấy tin tưởng về việc đi học của Emil.

Chắc chắn nó sẽ đạp đổ cả trường học và đốt cả cô giáo nữa ấy chứ, – cô nói, nhưng mẹ Emil đã nghiêm khắc nhìn cô.

– Emil là một thằng bé tốt bụng, – bà nói. – Mới đây nó đã suýt đốt cháy vợ ôn mục sư thật, nhưng vì thế nó đã phải chịu phạt trong xưởng mộc rồi. Có gì đâu mà cô cứ phải đay đi đay lại như thế.

Đó là ngày 17 tháng Tám, ngày Emil vì bà vợ ông mục sư mà phải ngồi trong xưởng mộc. Chẳng là hôm đó bà này đến trang trại Katthult để lấy một mẫu dệt mới của mẹ Emil. Bà được mời dùng cà phê ngoài vườn, giữa những bụi tử đinh hương, cũng là chỗ bà muốn xem mẫu dệt đó. Vì mắt kém, nên bà lấy trong xắc tay một cái kính lúp. Emil chưa bao giờ trông thấy kính lúp cả, nên rất háo hức muốn xem.

– Cháu cứ cầm lấy mà chơi, – bà vợ ông mục sư nói, tính tình bà vốn đơn giản.

Hẳn bà không biết rằng với bất kỳ vật gì Emil cũng có thể bày trò nghịch dại, và với một cái kính lúp thì càng không khó. Chỉ lát sau Emil đã biết có thể dùng kính lúp làm “kính đốt”. Khi mặt trời rọi vào kính lúp, mọi tia nắng tụ vào một điểm và hun nóng lên. Emil nhìn quanh vật gì dễ cháy, vật gì có thể bùng lên thành lửa. Bà vợ ông mục sư đang ngồi yên chỗ và cứ luôn mồm nói chuyện với mẹ Emil. Khi nói, đầu bà vẫn chẳng hề động đậy. Những cái lông đà điểu bông xù cắm trên cái mũ điệu đà của bà trông khá dễ bén lửa. Thế là Emil thử liền – thì phải thử mới biết được chứ, nếu không làm sao học được cái gì trên đời này, nó nghĩ vậy.

Kết quả cuộc thử nghiệm của Emil được mô tả trong cuốn vở màu xanh như sau:

“Bỗng khói bắt đầu mù mịt quẩn quanh bà mục sư, phải, nhưng lửa không bén vào những chiếc lông đà điểu mà chỉ bốc khói. Thế mà mình cứ tưởng giờ Emil sẽ ngoan hơn sau khi nó đã gia nhập hội cầu thiện. Ôi, giá được thế thì tốt biết bao! Vậy là ông hội viên cầu thiện phải ngồi nốt ngày hôm ấy trong xưởng mộc. Phải, phải, chuyện là thế.”

Ngày 25 tháng Tám Emil đến trường. Nếu dân làng Lönneberga tưởng rằng ở trường Emil sẽ còn mỗi nước chui đầu xuốn đất mà trốn, thì họ lầm to. Hẳn cô giáo là người đầu tiên đã linh cảm thấy cậu học trò ngồi trên cái ghế ngay sát cửa sổ lớp kia chính là vị chủ tịch hội đồng xã tương lai. Và ngạc nhiên chưa: Emil trở thành trò giỏi nhất lớp! Đọc thì Emil biết sẵn từ khi mới đến trường, viết cũng biết chút ít, còn làm tính thì nó nhanh hơn tất cả những đứa bạn khác. Tất nhiên Emil vẫn bày trò nghịch ngợm, nhưng không quá sức chịu đựng của cô giáo. Ồ phải, có lần nó đã hôn vào đúng môi cô. Về việc này dân làng Lönneberga còn kháo nhau mãi.

Chuyện xảy ra như sau: Emil lên bảng làm một phép tính cộng với những con số thật sự khó. Khi nó ra đáp số, cô giáo bèn bảo:

– Tốt rồi, Emil, em có thể về chỗ ngồi.

Emil làm theo. Khi đi ngang qua cô giáo đang ngồi trên bục giảng, nó liền hôn cô một cái chính giữa môi. Cô giáo chưa bao giờ gặp phải chuyện như thế, bèn đỏ mặt và ấp úng hỏi:

– Emil, tại sao…. tại sao…. em lại làm thế?

– Chắc em làm thế vì lòng tốt của em ạ, – Emil đáp, và câu trả lời này sau đó đã gần như trở thành một câu thành ngữ ở làng Lönneberga.

– Em làm thế vì lòng tốt của em, cái thằng bé ở trang trại Katthult lại nói thế khi nó hôn cô giáo cơ đấy, – dân làng thời ấy thường kháo nhau, và biết đâu bây giờ họ vẫn nhắc chuyện đó, tôi đoán thế.

Trong giờ giải lao sau đó, có một cậu trong đám trò lớn đi đến và muốn chọc tức Emil.

– Mày đã hôn cô giáo cơ đấy, – hắn nói và cười mỉa mai.

– Vâng, anh muốn em làm lại không? – Emil hỏi.

Nhưng nó nói vậy thôi. Chuyện chỉ xảy ra duy nhất một lần, và không khi nào lặp lại nữa. Và cô giáo cũng không hề giận Emil về cái hôn đó, không giận tý nào.

Emil còn làm nhiều việc khác vì lòng tốt của mình. Trong giờ giải lao nó chạy đến trại tế bần, đọc cho cụ Stolle–Jocke và các cụ nghe tờ “Bưu điện Smăland”. Vậy nên đừng nghĩ rằng Emil không có lòng tốt.

Ít nhất thì các cụ ở trại tế bần cũng cho rằng thời khắc đẹp nhất trong ngày là lúc Emil đến và tất cả bọn họ – cụ Stolle–Jocke, cụ Johann– Một Xu, cụ Kalle–Carô và cụ Ulla– Tiên Đoán Tai Ương cùng cả thảy các cụ khác – đều vui sướng khi Emil xuất hiện. Có thể cụ Stolle–Jocke không nghe rõ tất cả những gì Emil đọc, vì khi Emil đọc tin ngày thứ Bảy tới ở khách sạn thành phố sẽ có một vũ hội lớn, thì cụ Stolle–Jocke lại chắp hai bàn tay vào nhau mà nói đầy ái ngại:

– Amen, amen, phải phải điều, đó ắt sẽ xảy ra!

Nhưng cái chính là cụ Stolle–Jocke và các cụ già nghèo thích được ngồi nghe Emil đọc. Mỗi mụ Maduskan là không thích. Hễ Emil tới là mụ lên ngay căn phòng áp mái và khóa trái cửa buồng lại, ở tịt trong đó, bởi mụ đã từng sa xuống cái bẫy sói mà Emil đào và không sao quên được vụ đó.

Có thể bây giờ bạn sẽ không yên tâm và nghĩ rằng đi học rồi Emil sẽ chẳng còn thời gian mà bày trò nghịch ngợm nữa. Bạn đừng lo! Vào cái thời Emil còn nhỏ, trẻ con cứ cách một ngày mới phải đi học một lần, bạn thấy chúng sướng chưa!

– Dạo này cháu thế nào? – Một ngày nọ cụ Stolle–Jocke hỏi khi nó đến đọc báo cho các cụ nghe.

Emil nghĩ ngợi giây lát, rồi nó trả lời trung thành với sự thật:

– Cháu cứ nghịch một hôm, lại đến trường một hôm ạ.