Lịch sử chiến tranh cũng cổ xưa như lịch sử loài người.

Lịch sử tiến bộ của loài người đồng thời cũng là một lịch sử chiến tranh.

Triển vọng của loài người đối với thế kỷ mới là: Hòa bình và phát triển.

Thế nhưng, dù nguyện vọng hòa bình có tốt đẹp đến đâu, nguyện vọng phát triển có sâu sắc đến nhường nào, chiến tranh vẫn diễn ra trên trái đất này từng ngày.

Thì hiện tại của lịch sử tại một khoảnh khắc nào đó chính là: Chiến tranh đã trở thành lựa chọn duy nhất của một quốc gia, nếu quốc gia đó trân trọng nền độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ cũng như cuộc sống hòa bình của nhân dân mình.

Mà lựa chọn chiến tranh đồng nghĩa với việc một câu hỏi mang tính lịch sử phải xuất hiện: Liệu có thể giành chiến thắng trong chiến tranh không?

Liệu có đánh thắng được không? Làm thế nào mới có thể đánh thắng?

Đây là một vấn đề xưa cũ nhưng mỗi lần xuất hiện lại vượt trước thời đại.

Cuộc chiến tranh quy mô lớn nhất vì hòa bình gần nhất với ngày nay chính là Chiến tranh thế giới thứ hai. Cuộc chiến tranh lôi kéo hơn một nửa dân số thế giới cuốn vào khói lửa này đã kết thúc sau khi phải trả giá bằng thương vong sinh mạng của 100 triệu người. Trong số các quốc gia giành chiến thắng trong chiến tranh bao gồm cả Trung Quốc và Mỹ.

Khi tất cả các quốc gia tham chiến trên thế giới đều bị tàn phá bởi khói lửa chiến tranh đến mức trăm lỗ ngàn thương, nước Mỹ vốn không phải chịu đựng khói lửa chiến tranh trên lãnh thổ của mình sau Thế chiến thứ hai đã sở hữu năng lực kinh tế dẫn đầu thế giới.

Khi đó, tổng giá trị sản lượng công nghiệp của Mỹ chiếm hơn một nửa tổng giá trị sản lượng công nghiệp của toàn bộ thế giới tư bản, năm 1950 sản lượng thép của Mỹ đạt 87,72 triệu tấn, sản lượng lúa mì chiếm hơn 30% tổng sản lượng của thế giới tư bản, tổng giá trị sản lượng công nông nghiệp đạt 150,7 tỷ đô la Mỹ. Năm 1949, dự trữ vàng của Mỹ có giá trị hơn 24,7 tỷ đô la Mỹ, chiếm 70% tổng lượng dự trữ vàng của toàn bộ thế giới tư bản. Mỹ cũng là quốc gia có khoa học kỹ thuật phát triển nhất thế giới lúc bấy giờ, sở hữu nguồn dự trữ nhân lực khoa học kỹ thuật có quy mô lớn nhất và trình độ cao nhất thế giới.

Thế là, nước Mỹ đương nhiên cũng trở thành cường quốc quân sự của thế giới, họ sở hữu vũ khí sát thương quy mô lớn là bom nguyên tử, sở hữu số lượng máy bay chiến đấu có tính năng tiên tiến nhiều nhất thế giới, sở hữu hạm đội hải quân có quy mô lớn nhất thế giới, khi Thế chiến thứ hai kết thúc, Mỹ vẫn có 18 tàu sân bay đang được đóng, số lượng và tổng trọng tải tàu sân bay của nước này chiếm 80% tàu sân bay thế giới. Một sư đoàn bộ binh của quân đội Mỹ được trang bị hơn 140 xe tăng, 330 khẩu pháo 70 mm, trang bị hỏa lực của lục quân đứng đầu thế giới. Chiến thắng trong Chiến tranh thế giới thứ hai đã giúp nước Mỹ thiết lập hơn 200 căn cứ quân sự trên vành đai hình cung bao quanh châu Âu và châu Á từ Nhật Bản đến Philippines, từ Italy đến Guam, triển khai 1/3 lực lượng lục quân, hơn 100 tàu chiến, hơn 1100 máy bay chiến đấu của nước này.

Hầu như không ai hoài nghi năng lực chiến tranh của quốc gia này và quân đội này.

Hầu như không ai hoài nghi quốc gia này và quân đội này sẽ tất thắng trong chiến tranh.

Thế nhưng, quốc gia này và quân đội này lại thất bại trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên năm năm sau đó.

Quân đội Mỹ hùng mạnh gọi thất bại của họ ở Triều Tiên là "một cái kết nợn dở cười". Nghĩ đến chiến thắng trong Chiến tranh thế giới thứ hai từng rầm rộ khắp nơi, thế là cái kết thất bại trong Chiến tranh Triều Tiên khiến cả nước cường quốc quân sự này không thể hiểu nổi, tham mưu trưởng lục quân Mỹ tướng Collins đã cảm thán với tư lệnh trú đóng Viễn Đông của Mỹ tướng Ridgway rằng: "Anh bạn... giành chiến thắng một lần quá ư là quan trọng."

Đối thủ của quân đội Mỹ trong Chiến tranh Triều Tiên là Trung Quốc.

Trung Quốc, một quốc gia vừa được thiết lập từ đống đổ nát của chiến tranh, vào ngày quốc gia đó tuyên bố thành lập, thậm chí nó vẫn chưa hoàn toàn giải phóng toàn bộ lãnh thổ của mình, đại quân của Quân giải phóng nhân dân vẫn đang tiến về phía Tây Nam và Tây Bắc. Mà ở những vùng rộng lớn đã được giải phóng, lực lượng tàn dư của quân đội Quốc dân đảng đối địch với chính quyền nhân dân non trẻ vẫn là vấn đề trọng đại về mặt quân sự. Chiến tranh liênền không dứt khiến nền công nghiệp dân tộc vốn mỏng manh của Trung Quốc chịu sự tàn phá triệt để, nông nghiệp vốn đang ở trạng thái canh tác nguyên thủy của Trung Quốc lại càng thêm điêu tàn xơ xác.

Đến năm 1950, tổng giá trị sản lượng công nông nghiệp của Trung Quốc mới chỉ có 57,4 tỷ nhân dân tệ, quy đổi thành đô la Mỹ, còn không đủ phần lẻ của tổng giá trị sản lượng công nông nghiệp Mỹ. Quân giải phóng nhân dân có nguồn gốc vũ khí quân sự chủ yếu nhất là từ chiến lợi phẩm, được phát triển từ Hồng quân sử dụng dao găm giáo mác để chiến đấu, dẫu cho trang bị được cải thiện đáng kể nhờ chiến thắng trong chiến tranh, mỗi quân đoàn của quân đội Trung Quốc cũng chỉ có hơn 190 khẩu pháo 70 mm, bằng một nửa trang bị của một sư đoàn quân Mỹ, hơn nữa phần lớn vẫn là pháo cũ thu được trong Chiến tranh kháng chiến chống Nhật và Chiến tranh giải phóng.

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc vẫn chưa có lực lượng không quân chính quy, vũ khí phòng không cũng rất ít. Quân đội của tân Trung Quốc vẫn là một quân đội được trang bị bởi "gạo ăn liền cộng với súng trường", hơn nữa nguồn cung cấp "gạo" không phải rất đầy đủ, "súng trường" cũng do các loại súng trường khác nhau của các thời đại khác nhau hợp thành. Tân Trung Quốc đang trăm công nghìn việc phải làm.

Vậy thì, trên chiến trường Triều Tiên nơi quân đội Trung Quốc giao chiến với quân đội Mỹ, nguyên nhân thực sự giúp quân đội Trung Quốc giành chiến thắng trong chiến tranh rốt cuộc là gì?

Nhiều nhân tố quyết định thắng bại của chiến tranh đã trở thành triết học chiến tranh và nghệ thuật chiến tranh trong lịch sử phát triển văn minh cổ đại mấy nghìn năm của Trung Quốc.

Quân sự Trung Quốc sùng bái "được đạo giúp đỡ nhiều" cũng đồng nhất với việc triết học sùng bái "sức mạnh tinh thần". Khi các thầy cúng trong quân đội thời Chiến Quốc đốt mai rùa bói toán "thiên thời", tư tưởng "thiên nhân hợp nhất" trong triết học chiến tranh của Trung Quốc đã nhú mầm manh hứa hẹn. Người Trung Quốc cho rằng trong ba yếu tố quyết định thắng bại của chiến tranh "thiên thời, địa lợi, nhân hòa", "nhân hòa" là nhân tố quan trọng nhất. Mặc dù người Trung Quốc vận dụng phát minh thuốc súng nhiều hơn vào pháo hoa xua đuổi ma quỷ và pháo hoa chúc mừng vui vẻ, nhưng người Trung Quốc sử dụng vũ khí nóng trong chiến tranh vẫn sớm hơn người phương Tây gần nghìn năm. Trong lịch sử đằng đẵng sau đó, muôn vàn sự tiến triển của vật chất chiến tranh chưa từng lay chuyển nền tảng tinh thần cổ đại và vững chắc của người Trung Quốc, cho dù phải đối mặt dưới sự bao vây nhiều tầng lớp của vật chất chiến tranh chất lượng cao.

Mà nói về mặt quân sự, ngọn giáo của nông dân Trung Quốc có thể đoạt lấy chính quyền của đất nước, đây đã là sự thật rành rành mà cả thế giới không thể chối cãi. Trong giai đoạn từ năm 1947 đến năm 1948, thậm chí đến cả các cố vấn Mỹ cũng nghi ngờ tại sao số lượng lớn vũ khí trang bị mà họ viện trợ lại cứ không thể chống đỡ nổi chính quyền Quốc dân đảng đang lung lay sắp đổ đó, tại sao "quân quốc gia" sở hữu vũ khí kiểu Mỹ tiên tiến lại gần như sụp đổ tan tành chỉ sau một đêm dưới sự tấn công của quân đội cộng sản có trang bị thô sơ, tại sao hàng triệu "quân quốc gia" lại buộc phải vứt bỏ ô tô, đại bác và xe tăng để cho các binh sĩ và nhân dân cộng sản dùng xe bò kéo đi.

Mọi việc trên đời, "nhân tố con người là trên hết", đây là tư tưởng triết học cốt lõi của Mao Trạch Đông – người lãnh đạo một quân đội nông dân xây dựng nên tân Trung Quốc, đây cũng là tư tưởng triết học quan trọng nhất trong nghệ thuật chiến tranh của Trung Quốc.

Mùa đông năm 1950, triết học chiến tranh và nghệ thuật chiến tranh của Trung Quốc đã được Quân chí nguyện nhân dân Trung Quốc thực tiễn hóa trong Chiến tranh Triều Tiên.

Không có ai tranh luận về vấn đề có cần thiết phải tăng cường hàm lượng khoa học kỹ thuật của chiến tranh hay không.

Không có ai phủ nhận một quốc gia có chủ quyền cần dùng những vũ khí tinh xảo nhất để trang bị cho quân đội nước nhà. Không có ai phớt lờ vai trò quan trọng của vũ khí tiên tiến và trang bị đỉnh cao trong chiến tranh. Đặc biệt là khi Chiến tranh thế giới thứ hai đã kết thúc được 55 năm, mà Chiến tranh Triều Tiên cũng đã kết thúc tròn 47 năm. Trong khoảng thời gian gần nửa thế kỷ qua, khoa học kỹ thuật của loài người mỗi ngày đều đang phát triển và tiến bộ, mà chiến tranh Vùng Vịnh và chiến tranh Kosovo sau đó đã cho thấy từng chút phát triển và tiến bộ của khoa học kỹ thuật loài người đều đã được ứng dụng vào chiến tranh.

Đến đây, người ta không khỏi liên tiếp đặt câu hỏi: Nhân tố đóng vai trò quyết định trong chiến tranh rốt cuộc là gì?

Chừng nào trên thế giới vẫn còn tồn tại chiến tranh, vấn đề này sẽ liên tục xuất hiện trước mặt chúng ta.

Cho nên, việc nhìn lại và phân tích cuộc Chiến tranh Triều Tiên giữa Trung Quốc và Mỹ bùng nổ từ 50 năm trước không phải là không có ý nghĩa.