Một hòn đảo ngoài khơi bờ biển phía tây Ireland.
(Nhà bếp nhà tranh, có lưới, áo dầu, khung cửi, vài tấm ván mới dựng dựa vào tường, v.v. Cathleen, một thiếu nữ khoảng đôi mươi, nhào bột xong, đặt ổ bánh mì vào lò hũ cạnh bếp lửa; rồi lau tay, bắt đầu ngồi quay cửi. Nora, một cô bé, thò đầu qua cửa.)
NORA.
Nói nhỏ.—Bà đâu rồi hả chị?
CATHLEEN.
Bà đang nằm nghỉ, Chúa thương xót, chắc đang ngủ nếu được.
[Nora rón rén bước vào, lấy một bói quần áo từ dưới khăn choàng ra.]
CATHLEEN.
Quay cửi nhanh tay.—Em mang cái gì thế?
NORA.
Cha xứ trẻ vừa mang đến đấy. Đây là một chiếc áo sơ mi và một chiếc bít tất thường vớt được từ một xác chết trôi ở Donegal.
[Cathleen bất ngờ dừng quay cửi, rướn người lắng nghe.]
NORA.
Chúng ta phải xem xem có đúng là của Michael không, thể nào lát nữa bà cũng ra biển ngóng cho xem.
CATHLEEN.
Làm sao mà là của Michael được, Nora. Sao nó lại trôi dạt tận đẩu tận đâu ra tận miền bắc xa xôi ấy cơ chứ?
NORA.
Cha xứ trẻ bảo ngài đã từng thấy chuyện tương tự rồi. "Nếu đúng là của Michael," ngài bảo thế, "thì con có thể nói với bà ấy rằng nó đã được chôn cất đàng hoàng nhờ ơn Chúa, còn nếu không phải, thì đừng ai hé răng nửa lời, vì bà ấy sẽ chết mất," ngài bảo thế, "vì khóc lóc và thương cảm."
[Cánh cửa lúc nãy Nora khép hờ bị một cơn gió thổi tung mở toang.]
CATHLEEN.
Lo lắng nhìn ra ngoài.—Em có hỏi ngài ấy là có ngăn Bartley hôm nay mang ngựa ra hội chợ Galway không?
NORA.
"Ta sẽ không cản nó đâu," ngài bảo thế, "nhưng các con đừng sợ. Bà ấy vẫn thường cầu nguyện suốt nửa đêm, và Chúa Toàn Năng sẽ không để bà ấy rơi vào cảnh khốn cùng," ngài bảo vậy, "khi mà chẳng còn lấy một đứa con trai nào sống sót."
CATHLEEN.
Biển ngoài ghềnh đá trắng có động lắm không, hả Nora?
NORA.
Khá động đấy, Chúa phù hộ chúng ta. Ngoài tây kia sóng gầm dữ dội lắm, và sẽ còn dữ hơn nữa khi thủy triều đổi chiều xuôi theo hướng gió.
[Nó bước đến chiếc bàn mang theo gói đồ.]
Em mở ra luôn nhé?
CATHLEEN.
Lỡ bà tỉnh giấc rồi bước vào trước khi chúng ta làm xong thì sao.
[Bước đến bên bàn.]
Thế nào tụi mình cũng mất khối thời gian ngồi khóc cho mà xem.
NORA.
Đi đến cửa buồng trong và lắng nghe.—Bà đang cựa quậy trên giường đấy. Chịu khó một lát là bà vào ngay bây giờ thôi.
CATHLEEN.
Đưa cái thang cho chị, chị đem cất chúng lên gác xép đựng than bùn, để bà không hay biết gì hết, rồi may ra khi thủy triều đổi chiều, bà sẽ lại ra biển xem xác nó có trôi dạt từ phía đông về không.
[Họ dựng thang vào đầu hồi lò sưởi; Cathleen trèo lên vài bậc và giấu gói đồ lên gác xép than bùn. Maurya từ phòng trong bước ra.]
MAURYA.
Ngước nhìn Cathleen và cất giọng cằn nhằn.—Chừng đó than bùn cho cả ngày lẫn tối nay vẫn chưa đủ à?
CATHLEEN.
Có ổ bánh mì đang nướng trên bếp một lát thôi mà. [Quăng đống than bùn xuống] với lại Bartley sẽ cần đến nó khi thủy triều đổi hướng nếu nó đi Connemara.
[Nora nhặt đống than bùn xếp quanh lò hũ.]
MAURYA.
Ngồi xuống chiếc ghế đẩu bên bếp lửa.—Hôm nay nó sẽ chẳng đi đâu khi gió thổi ngược từ hướng nam và hướng tây thế này. Hôm nay nó đi thế nào được, chắc chắn cha xứ trẻ sẽ cản nó lại thôi.
NORA.
Ngài sẽ không cản anh ấy đâu, u ạ, với lại con nghe thấy Eamon Simon, Stephen Pheety và Colum Shawn bảo là anh ấy sẽ đi đấy.
MAURYA.
Thế bản thân nó đâu rồi?
NORA.
Anh ấy ra bến xem trong tuần này có thuyền nào cập bến nữa không, và con nghĩ chắc chẳng lâu nữa là anh ấy về đến đây thôi, vì nước đang đổi dòng ở mũi xanh rồi, và chiếc thuyền buồm đang tạt dần từ phía đông vào.
CATHLEEN.
Chị nghe tiếng ai đang đi ngang qua mấy hòn đá lớn kìa.
NORA.
Nhìn ra ngoài.—Anh ấy về đến nơi rồi kìa, lại còn đi vội vã nữa chứ.
BARTLEY.
Bước vào và đưa mắt nhìn quanh phòng. Nói bằng giọng buồn bã và điềm tĩnh.—Đoạn dây thừng mới mua ở Connemara đâu rồi, Cathleen?
CATHLEEN.
Đi xuống.—Đưa cho anh ấy đi, Nora; nó đang mắc ở cái đinh gần mấy tấm ván trắng đấy. Sáng nay chị vừa treo lên, kẻo con heo chân đen lại tha mất.
NORA.
Đưa dây thừng cho anh.—Phải cái này không, Bartley?
MAURYA.
Con làm ơn để yên sợi dây thừng ấy treo ở ván đi, Bartley [Bartley cầm lấy dây thừng]. Mẹ bảo rồi, nhà mình sẽ có lúc cần đến nó đấy, nếu sáng mai, hoặc sáng ngày kia, hay bất cứ buổi sáng nào trong tuần này mà Michael dạt vào bờ, vì ơn Chúa, chúng ta sẽ phải đào cho nó một cái huyệt thật sâu đấy.
BARTLEY.
Bắt đầu bận rộn với sợi dây.—Tôi chẳng có dây cương nào để mà cưỡi con ngựa cái đi được, nên bây giờ tôi phải đi cho nhanh đây. Đây là chuyến thuyền duy nhất trong hai tuần nay hoặc lâu hơn thế nữa, với lại nghe mọi người dưới kia bảo hội chợ lần này sẽ buôn bán ngựa rất được giá.
MAURYA.
Dưới kia họ sẽ cười chê cho nếu xác thây dạt vào bờ mà chẳng có nổi một người đàn ông ở nhà để đóng quan tài, trong khi mẹ vừa mới bỏ ra một số tiền lớn để mua những tấm ván trắng đẹp nhất ở vùng Connemara đấy thôi.
[Bà ngoảnh lại nhìn đống ván.]
BARTLEY.
Làm sao mà dạt vào bờ được cơ chứ, khi mà chúng ta đã mòn mỏi ngóng trông suốt chín ngày nay, lại thêm trận gió lớn thổi từ hướng tây và hướng nam từ hồi trước nữa chứ?
MAURYA.
Dù có không tìm thấy xác đi chăng nữa, thì ngọn gió ấy cũng đang làm biển động dữ dội, với lại đêm nay lúc trăng mọc lại có cả ngôi sao chiếu sát vầng trăng kìa. Cho dù con có trong tay một trăm hay một nghìn con ngựa đi nữa, thì cái giá của một nghìn con ngựa ấy có bõ bèn gì so với một đứa con trai khi người ta chỉ có độc một mụn con trai duy nhất?
BARTLEY.
Đang bận rộn với dây cương, quay sang nói với Cathleen.—Em cứ ra đấy mỗi ngày, coi chừng đám cừu đừng để chúng nhảy vào đám lúa mạch đen, rồi nếu tay buôn có đến thì em cứ bán con heo chân đen đi nếu được giá tốt.
MAURYA.
Cái thân nó thì bán heo sao được giá tốt cơ chứ?
BARTLEY.
Nói với Cathleen.—Nếu gió tây vẫn thổi giữ nguyên ngọn trăng non cuối tháng này thì em với Nora hãy tranh thủ vớt thêm rong biển để đắp thêm một luống bón ruộng nữa. Từ nay nhà mình sẽ khó khăn lắm đấy vì chẳng còn ai ngoài một sức đàn ông cáng đáng việc nhà.
MAURYA.
Đúng là khốn khổ cho chúng ta rồi, vào cái ngày con chết đuối cùng với những người khác. Mẹ và mấy đứa con gái sẽ sống ra sao đây, khi mẹ đã là một bà già lụm cụm chờ ngày xuống mồ rồi?
[Bartley đặt dây cương xuống, cởi chiếc áo khoác cũ ra và mặc vào một chiếc áo nỉ khác mới hơn.]
BARTLEY.
Nói với Nora.—Bà có ra cầu tàu không đấy?
NORA.
Nhìn ra ngoài.—Bà đang đi ngang qua mũi xanh và hạ buồm xuống rồi kìa.
BARTLEY.
Lấy ví tiền và thuốc lá.—Anh sẽ mất nửa tiếng để đi xuống đó, rồi em sẽ thấy anh quay về sau hai, ba ngày nữa, hoặc có thể bốn ngày nếu gió ngược.
MAURYA.
Quay phắt người lại phía bếp lửa, trùm khăn choàng lên đầu.—Đúng là một thằng con vô tình tàn nhẫn khi chẳng thèm nghe một lời nào từ bà mẹ già đang cố níu kéo nó khỏi biển khơi.
CATHLEEN.
Trai trẻ thì phải ra khơi lập nghiệp chứ, ai lại đi nghe lời một bà già lẩm cẩm cứ nhai đi nhai lại mãi một chuyện bao giờ?
BARTLEY.
Cầm lấy dây cương.—Bây giờ tôi phải đi cho nhanh đây. Tôi sẽ cưỡi con ngựa cái tía, còn con ngựa tơ xám sẽ chạy theo sau tôi... Cầu xin Chúa ban phước lành cho các cô.
[Nó bước ra ngoài.]
MAURYA.
Oà khóc khi nó vừa ra đến cửa.—Nó đi thật rồi, Chúa thương xót chúng con, và tụi mình sẽ chẳng bao giờ gặp lại nó nữa đâu. Nó đi rồi, và khi màn đêm đen buông xuống, ta sẽ chẳng còn lại mụt con trai nào trên cõi đời này nữa.
CATHLEEN.
Sao u lại không chúc lành cho anh ấy khi anh ấy còn ngoảnh đầu nhìn lại ở khung cửa kia cơ chứ? Mọi người trong cái nhà này đã đủ đau buồn lắm rồi, u còn thốt ra những lời xui xẻo đuổi theo sau, lại còn gieo vào tai nó những lời cay đắng làm gì?
[Maurya cầm lấy cái kẹp gắp than và bắt đầu bươi móc bếp lửa một cách vô định mà chẳng thèm ngoảnh đầu lại.]
NORA.
Quay người về phía bà.—U đang gạt hết than bùn ra khỏi ổ bánh mì kìa.
CATHLEEN.
Kêu lên.—Xin Con Chúa hãy tha thứ cho chúng con, Nora, tụi mình suýt quên mất phần bánh mì của anh ấy rồi.
[Con bé bước lại gần bếp lửa.]
NORA.
Và thế là anh ấy sẽ phải nhịn đói suốt cho đến tận tối mịt, khi mà từ lúc mặt trời mọc đến giờ anh ấy đã hột cơm nào vào bụng đâu.
CATHLEEN.
Đổ bánh mì ra khỏi lò.—Chắc chắn anh ấy sẽ đói lả đi mất thôi. Chẳng còn ai trong cái nhà này giữ được tỉnh táo nữa khi mà có một bà già cứ lải nhải mãi không thôi.
[Maurya ngả người qua lại trên chiếc ghế đẩu.]
CATHLEEN.
Cắt một phần bánh mì rồi gói vào trong một tấm vải; nói với Maurya.—Bây giờ u hãy ra giếng nước ở suối mang cái này đưa cho anh ấy lúc anh ấy đi ngang qua đi. U gặp anh ấy rồi thì những lời xui xẻo kia sẽ được hóa giải, và u có thể nói "Chúc con thượng lộ bình an," để lòng dạ anh ấy được thảnh thơi.
MAURYA.
Cầm lấy ổ bánh mì.—Ta ra đó kịp lúc gặp nó không?
CATHLEEN.
Nếu u mau chóng đi ngay bây giờ.
MAURYA.
Lảo đảo đứng dậy.—Chân tay ta cứng đờ thế này đi lại khó khăn lắm.
CATHLEEN.
Lo lắng nhìn bà.—Đưa gậy cho u đi Nora, kẻo u trượt chân ngã trên mấy hòn đá lớn bây giờ.
NORA.
Gậy nào cơ?
CATHLEEN.
Cây gậy Michael mang từ Connemara về ấy.
MAURYA.
Nhận lấy cây gậy Nora đưa cho.—Ở thế gian rộng lớn này, người già thường để lại của cải cho con cháu, nhưng ở cái xó này thì đám thanh niên trai tráng toàn để lại đồ đạc cho những kẻ già cả tụi ta.
[Bà chậm rãi bước ra ngoài. Nora đi về phía cái thang.]
CATHLEEN.
Đợi đã Nora, lỡ u quay lại nhanh thì sao. Bà thương xót anh ấy đến thế, Chúa phù hộ, chẳng biết chừng bà lại đổi ý ấy chứ.
NORA.
Bà đi vòng qua bụi cây chưa chị?
CATHLEEN.
Nhìn ra ngoài.—U đi rồi đấy. Ném nó xuống đây mau lên, vì Chúa mới biết khi nào u mới quay về lại.
NORA.
Lấy gói đồ trên gác xép xuống.—Cha xứ trẻ bảo ngày mai ngài sẽ đi ngang qua đây, rồi thể nào tụi mình cũng có thể ra đó gặp ngài để hỏi cho ra ngô ra khoai xem có đúng là đồ của Michael không.
CATHLEEN.
Cầm lấy gói đồ.—Ngài có nói người ta tìm thấy chúng thế nào không?
NORA.
Bước xuống.—"Có hai người đàn ông," ngài kể thế, "đang chèo thuyền đi buôn rượu lậu trước lúc gà gáy, rồi mái chèo của một trong số họ vướng phải xác chết khi họ đi ngang qua những vách đá đen ở phía bắc."
CATHLEEN.
Cố gỡ gói đồ.—Đưa chị con dao nào Nora, sợi dây thừng đã mủn đi vì nước muối rồi, lại thêm cái nút thắt đen sì thế này có đến tuần lễ cũng chẳng gỡ nổi.
NORA.
Đưa dao cho chị.—Em nghe người ta bảo từ đây sang Donegal xa lắm cơ mà.
CATHLEEN.
Cắt đứt sợi dây.—Xa chứ lại không. Lúc trước có một người đàn ông ghé qua đây—chính là người bán cho chúng ta con dao này đấy—ông ta bảo nếu cậu khởi hành đi bộ từ mỏm đá đằng kia, thì mất đến bảy ngày mới tới được Donegal cơ đấy.
NORA.
Thế còn một người trôi nổi trên biển thì mất bao lâu hả chị?
[Cathleen mở gói đồ ra và lấy ra một chiếc bít tất. Họ hồi hộp nhìn chằm chằm vào chúng.]
CATHLEEN.
Nói nhỏ.—Chúa phù hộ chúng ta, Nora! Thật là một điều kỳ lạ và nghiệt ngã khi phải đoán xem liệu đây có đúng là đồ của anh ấy hay không nhỉ?
NORA.
Em sẽ lấy chiếc áo sơ mi của anh ấy ở móc treo xuống để đặt hai tấm vải nỉ lên so sánh với nhau [con bé lục tìm trong đống quần áo treo ở góc phòng.] Không có ở đây rồi Cathleen ạ, thế nó nằm ở đâu được cơ chứ?
CATHLEEN.
Chị nghĩ sáng nay Bartley đã mặc nó rồi, vì chiếc áo sơ mi của chính anh ấy đã ngấm đẫm muối biển nặng trĩu rồi [chỉ tay về phía góc phòng.] Ở đó có một đoạn tay áo cũng bằng chất liệu vải y hệt thế đấy. Đưa cho chị cái đó là dùng được rồi.
[Nora mang lại cho chị và họ cùng đem mảnh vải nỉ ra so sánh.]
CATHLEEN.
Đúng là cùng một loại vải rồi Nora ạ; nhưng cho dù thế đi nữa thì chẳng phải trong các cửa hàng ở Galway có cả cuộn lớn bán đầy đấy thôi, và chẳng phải khối kẻ khác cũng có áo sơ mi may bằng loại vải này giống như Michael sao?
NORA.
Cầm chiếc bít tất lên và đếm các mũi đan, oà khóc.—Chính là Michael rồi Cathleen ơi, đích thị là của anh Michael rồi; Chúa thương xót linh hồn anh ấy, thế rồi u sẽ nói sao khi nghe câu chuyện này, trong khi Bartley thì đang ở ngoài khơi cơ chứ?
CATHLEEN.
Cầm lấy chiếc bít tất.—Đây chỉ là một chiếc bít tất thường thôi mà.
NORA.
Đây là chiếc thứ hai trong đôi thứ ba mà em đan đấy, em đã gầy sáu mươi mũi, và bỏ sót mất bốn mũi.
CATHLEEN.
Đếm các mũi đan.—Đúng y như số mũi này rồi [oà khóc.] Ôi Nora, thật là đắng cay biết bao khi nghĩ đến cảnh anh ấy cứ trôi dạt như thế đến tận miền bắc xa xôi, mà chẳng có lấy một ai khóc thương ngoài đám quạ đen cứ bay lượn trên mặt biển kia?
NORA.
Quay ngoắt người lại, buông thõng hai tay lên đống quần áo.—Và thật đáng thương biết bao khi chẳng còn lại gì trên đời từ một người đàn ông từng là tay chèo lừng danh và là một ngư phủ cừ khôi, ngoài một mảnh áo sơ mi cũ kỹ và một chiếc bít tất tầm thường?
CATHLEEN.
Chỉ một thoáng sau.—Nói chị nghe xem u có đang quay lại không Nora? Chị nghe có tiếng động nhè nhẹ ngoài lối mòn.
NORA.
Nhìn ra ngoài.—U đang về đấy chị ạ. U đang đi lên cửa rồi.
CATHLEEN.
Cất hết những thứ này đi trước khi u bước vào đi. May ra u sẽ thấy lòng nhẹ nhõm hơn sau khi chúc lành cho Bartley, và tụi mình sẽ vờ như chưa hề nghe thấy chuyện gì trong lúc anh ấy đang ở ngoài khơi.
NORA.
Giúp Cathleen gói gọn bói đồ lại.—Tụi mình nhét chúng vào góc này nhé.
[Họ nhét đám đồ vào cái hốc ở góc lò sưởi. Cathleen quay lại bên khung cửi.]
NORA.
Liệu u có nhận ra nãy giờ em khóc không hả chị?
CATHLEEN.
Cứ quay lưng ra cửa ấy để ánh sáng không chiếu vào mặt em.
[Nora ngồi xuống góc lò sưởi, quay lưng về phía cửa. Maurya bước vào rất chậm rãi, chẳng thèm nhìn đến hai đứa con gái, rồi đi thẳng về phía chiếc ghế đẩu ở phía bên kia lò sưởi. Tấm khăn gói bánh mì vẫn nằm trên tay bà. Hai đứa con gái nhìn nhau, Nora chỉ tay về phía gói bánh mì.]
CATHLEEN.
Quay cửi một lát rồi cất tiếng.—U không đưa phần bánh mì cho anh ấy à?
[Maurya bắt đầu cất tiếng khóc than nho nhỏ, chẳng thèm ngoảnh đầu lại.]
CATHLEEN.
U có thấy anh ấy cưỡi ngựa đi không?
[Maurya vẫn tiếp tục khóc than.]
CATHLEEN.
Hơi thiếu kiên nhẫn.—Chúa tha thứ cho u; cất tiếng lên rồi kể lại những gì u tận mắt chứng kiến chẳng phải tốt hơn là cứ ngồi đó than khóc cho một chuyện đã rồi hay sao? Con đang hỏi u có thấy Bartley không cơ mà?
MAURYA.
Giọng yếu ớt.—Tim gan ta nát tan từ ngày hôm nay rồi.
CATHLEEN.
Như trước.—U có thấy Bartley không?
MAURYA.
Ta vừa chứng kiến một chuyện kinh hoàng nhất trên đời.
CATHLEEN.
Buông khung cửi nhìn ra ngoài.—Chúa tha thứ cho u; con bé đang cưỡi con ngựa cái vượt qua mũi xanh kìa, còn con ngựa tơ xám thì lẽo đẽo chạy theo sau nó kia mà.
MAURYA.
Giật mình đến nỗi chiếc khăn choàng tuột khỏi đầu để lộ mái tóc trắng rối bù. Giọng hoảng sợ.—Con ngựa tơ xám chạy theo sau nó cơ à.
CATHLEEN.
Bước lại gần bếp lửa.—U bị làm sao thế hả?
MAURYA.
Nói cực kỳ chậm chạp.—Ta vừa nhìn thấy một cảnh tượng hãi hùng nhất mà bất cứ ai từng chứng kiến kể từ ngày Bride Dara nhìn thấy xác chết ôm đứa trẻ trên tay.
CATHLEEN VÀ NORA.
Trời ơi.
[Họ quây quần cúi rạp người xuống trước mặt bà cụ bên bếp lửa.]
NORA.
U kể cho tụi con nghe u đã thấy gì đi.
MAURYA.
Ta đi ra giếng nước ở suối, và đứng đó thầm thĩ cầu nguyện một mình. Rồi Bartley đi tới, nó cưỡi con ngựa cái tía còn con ngựa tơ xám chạy theo sau [bà giơ hai tay lên như thể muốn che khuất thứ gì đó khỏi tầm mắt.] Xin Chúa Toàn Năng thương xót chúng con, Nora ơi!
CATHLEEN.
U đã nhìn thấy cái gì cơ chứ?
MAURYA.
Ta tận mắt thấy chính tay Michael.
CATHLEEN.
Nói nhẹ nhàng.—U nhầm rồi u ạ; người u thấy không phải là Michael đâu, vì xác của anh ấy đã được tìm thấy ở miền bắc xa xôi rồi, và nhờ ơn Chúa, anh ấy đã được mai táng đàng hoàng rồi mà.
MAURYA.
Hơi ra điều thách thức.—Ta vừa mới thấy nó hôm nay xong, nó đang cưỡi ngựa phi nước đại đấy. Bartley đi trước cưỡi con ngựa cái tía; và ta cố thốt lên câu "Chúc con thượng lộ bình an," nhưng có cái gì đó nghẹn đắng lại ở cổ họng khiến ta chẳng thốt nên lời. Nó phóng vút qua rất nhanh; rồi "Xin Chúa ban phước lành cho u," nó nói thế, vậy mà ta chẳng thốt nổi một lời nào. Ngước lên nhìn theo trong nước mắt, ta thấy con ngựa tơ xám đang chạy tới, và có Michael ngồi trên lưng—với những bộ quần áo đẹp đẽ trên người, và đôi giày mới tinh dưới chân.
CATHLEEN.
Bắt đầu oà khóc.—Nhà mình khốn đốn từ ngày hôm nay rồi. Tiêu đời thật rồi còn gì.
NORA.
Chẳng phải cha xứ trẻ đã bảo là Chúa Toàn Năng sẽ không để u phải khốn cùng khi chẳng còn mụt con trai nào sống sót hay sao?
MAURYA.
Giọng trầm buồn nhưng rành mạch.—Cái giống người như ngài thì biết gì về biển cả chứ... Bartley phen này chết chắc rồi, các con mau gọi Eamon đến đóng cho ta một cỗ quan tài thật đẹp bằng mấy tấm ván trắng đi, vì ta chẳng thể sống nổi sau chuyện này nữa đâu. Ta đã từng có một người chồng, rồi bố chồng, và sáu đứa con trai trong cái nhà này—sáu người đàn ông cường tráng, dẫu rằng khi sinh hạ từng đứa một chào đời ta đều phải chịu đựng những cơn đau đớn quằn quại—và có đứa tìm thấy xác, có đứa chẳng tìm thấy xác, nhưng giờ thì tất cả bọn chúng đều đi hết cả rồi... Hồi đó có Stephen và Shawn, đã thiệt mạng trong trận gió lớn, rồi sau đó được tìm thấy ở vịnh Gregory Vượng Miện, cả hai đứa được khiêng chung trên một tấm ván, rồi đưa qua cánh cửa này.
[Bà ngừng lại một thoáng, hai đứa con gái giật mình như thể nghe thấy âm thanh gì phát ra từ cánh cửa đang khép hờ đằng sau lưng họ.]
NORA.
Thì thầm.—Chị có nghe thấy gì không Cathleen? Chị có nghe thấy tiếng động gì phía đông bắc không?
CATHLEEN.
Thì thầm.—Có ai đang khóc lóc ở mé bờ biển kìa.
MAURYA.
Tiếp lời mà chẳng màng nghe thấy gì.—Rồi có Sheamus cùng cha nó, và cả cha của chồng nó nữa, đã thiệt mạng trong một đêm tối trời, đến một mảnh ván hay một dấu tích nhỏ cũng chẳng thấy bóng dáng khi mặt trời mọc. Rồi lại đến Patch bị chết đuối khi chiếc thuyền curagh bị lật úp. Hồi đó ta đang ngồi đây với Bartley, khi nó vẫn còn là một đứa trẻ sơ sinh nằm gọn trên đôi gối của ta, thì ta thấy hai người phụ nữ, rồi ba người phụ nữ, rồi bốn người phụ nữ bước vào, họ làm dấu thánh mà chẳng thốt lên một lời nào. Lúc ấy ta nhìn ra ngoài, và thấy những người đàn ông đi theo sau họ, đang bọc một thứ gì đó trong một nửa cánh buồm đỏ, nước từ đó cứ nhỏ giọt ròng ròng—hôm đó trời khô ráo lắm Nora ạ—và để lại một vệt nước kéo dài tận thềm cửa.
[Bà lại dừng lời, tay vẫn hướng ra phía cửa. Cánh cửa khe khẽ mở ra và những bà cụ bắt đầu bước vào, làm dấu thánh ngay ngưỡng cửa rồi quỳ sụp xuống phía trước sân khấu với những chiếc váy đỏ trùm kín đầu.]
MAURYA.
Nửa mê nửa tỉnh, quay sang nói với Cathleen.—Là Patch, hay Michael, hay đứa nào thế hả?
CATHLEEN.
Xác của Michael đã được tìm thấy ở miền bắc xa xôi rồi, và khi đã ở tận đẩu tận đâu ngoài đó thì làm sao nó lại có mặt ở cái xó này được cơ chứ?
MAURYA.
Ngoài biển có biết bao nhiêu là thanh niên trôi dạt, và làm sao người ta biết được xác vớt lên là của Michael hay của một kẻ nào khác giống nó cơ chứ, vì khi một người đã ngâm mình dưới biển suốt chín ngày trời trong gió lốc, thì chính người mẹ đẻ ra nó cũng phải khó khăn lắm mới nhận ra đó là ai.
CATHLEEN.
Chính là Michael đấy u ạ, Chúa phù hộ cho nó, vì người ta vừa gửi về cho chúng ta một mảnh quần áo của nó từ phương bắc xa xôi kia mà.
[Cathleen với tay đưa cho Maurya bộ quần áo từng thuộc về Michael. Maurya chầm chậm đứng dậy, đón lấy chúng trên tay. Nora nhìn ra ngoài.]
NORA.
Họ đang khiêng thứ gì đó giữa đám đông kìa, nước vẫn đang rỏ tong tỏng và để lại một vệt dài ngay chỗ mấy hòn đá lớn.
CATHLEEN.
Thì thầm hỏi những người phụ nữ vừa bước vào.—Có phải Bartley đấy không?
MỘT TRONG NHỮNG NGƯỜI PHỤ NỮ.
Đích thị là nó rồi, xin Chúa nhân từ hãy rủ lòng thương xót linh hồn anh ấy.
[Hai người phụ nữ trẻ hơn bước vào và kéo chiếc bàn ra. Sau đó, những người đàn ông khiêng thi thể của Bartley vào, đặt trên một tấm ván, đắp một mảnh buồm nhỏ lên trên, rồi đặt lên bàn.]
CATHLEEN.
Nói với những người phụ nữ khi họ đang đặt thi thể xuống.—Anh ấy bị chết đuối thế nào vậy?
MỘT TRONG NHỮNG NGƯỜI PHỤ NỮ.
Con ngựa tơ xám đã hất anh ấy xuống biển, và xác anh ấy bị sóng đánh dạt vào nơi có vùng sóng bạc đầu cuồn cuộn ở ghềnh đá trắng.
[Maurya đã bước sang và quỳ xuống ở phía đầu bàn. Những người phụ nữ cất tiếng khóc than nho nhỏ và đu đưa người theo nhịp điệu chậm rãi. Cathleen và Nora quỳ ở đầu bên kia chiếc bàn. Những người đàn ông quỳ gần cửa.]
MAURYA.
Ngẩng đầu lên và cất lời như thể không hề nhìn thấy những người xung quanh.—Bết bát thế là đi hết cả rồi, biển cả chẳng còn gì có thể làm tổn hại đến ta được nữa đâu... Từ nay ta sẽ chẳng còn phải lóp ngóp thức dậy khóc lóc và cầu nguyện mỗi khi gió nam thổi mạnh, hay nghe tiếng sóng gầm rú từ phía đông lẫn phía tây giáp mặt vào nhau tạo ra những âm thanh điếc tai hỗn độn. Từ nay ta sẽ chẳng cần phải lủi thủi ra giếng lấy Nước Thánh vào những đêm tối trời sau lễ Samhain nữa, và ta cũng mặc thây biển cả ra sao khi mấy bà khác cất tiếng khóc than [Quay sang Nora]. Đưa Nước Thánh cho ta đi Nora, trên tủ chén vẫn còn một ngụm nhỏ đấy.
[Nora đưa nước cho bà.]
MAURYA.
Đặt quần áo của Michael vắt ngang qua đôi chân của Bartley, rồi vẩy Nước Thánh lên người anh.—Không phải là ta chưa từng cầu nguyện cho con với Chúa Toàn Năng đâu, Bartley ạ. Không phải là ta chưa từng tụng kinh trong những đêm tối mịt mờ đến mức chẳng ai hiểu ta đang lầm bầm gì nữa; nhưng từ nay ta sẽ được nghỉ ngơi trọn vẹn rồi, và chừng ấy là quá đủ cho một đời người. Từ nay ta sẽ được ngủ thật say trong những đêm dài đằng đẵng sau lễ Samhain, dẫu cho bữa ăn có chỉ toàn bột mì ẩm mốc hay thỉnh thoảng mới có nổi con cá ươn đi chăng nữa.
[Bà lại quỳ xuống, làm dấu thánh và lẩm bẩm cầu nguyện.]
CATHLEEN.
Nói với một ông lão.—Lúc mặt trời mọc, có lẽ bác và Eamon tranh thủ đóng một chiếc quan tài nhé. Tụi cháu có sẵn mấy tấm ván trắng đẹp tuyệt do chính tay u mua, Chúa thương xót, vì cứ đinh ninh sẽ tìm thấy xác Michael, với lại cháu có làm một ổ bánh mì mới để các bác ăn lót dạ trong lúc làm việc.
ÔNG LÃO.
Nhìn đống ván.—Có đinh kèm theo không thế cháu?
CATHLEEN.
Dạ không có đâu bác Colum ạ; tụi cháu quên béng mất vụ đinh ốc.
MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG KHÁC.
Thật là lạ lùng khi cô ta lại quên không tính đến chuyện mua đinh, trong khi chứng kiến bao nhiêu cỗ quan tài được đóng ở cái nhà này rồi cơ chứ.
CATHLEEN.
U đã già yếu và quẫn trí lắm rồi.
[Maurya lại từ từ đứng dậy, trải rộng những mảnh quần áo của Michael bên cạnh thi thể rồi vẩy nốt chỗ Nước Thánh còn lại lên trên.]
NORA.
Thì thầm với Cathleen.—Bà đã bình tĩnh và nhẹ nhõm hơn rồi đấy; nhưng cái ngày Michael chết đuối, chị có thể nghe tiếng gào khóc của bà từ tận đây ra tới tận giếng nước ngoài suối cơ mà. Bà vốn thương Michael nhiều hơn, có ai ngờ được cơ chứ?
CATHLEEN.
Chậm rãi và rành mạch.—Người già rồi sẽ sớm mệt mỏi với mọi thứ họ làm thôi, với lại chẳng phải chính bà đã gào khóc, than van và đau đớn cùng cực trong ngôi nhà này suốt chín ngày nay rồi hay sao?
MAURYA.
Úp chiếc chén trống không xuống bàn, rồi đan hai bàn tay lại đặt lên đôi chân của Bartley.—Lần này thì chúng nó đã đoàn tụ cả rồi, và tận cùng số phận cũng đã đến. Cầu xin Chúa Toàn Năng rủ lòng thương xót linh hồn Bartley, linh hồn Michael, cùng linh hồn của Sheamus, Patch, Stephen và Shawn [cúi đầu]; và xin Ngài hãy thương xót linh hồn của con nữa Nora ơi, cùng linh hồn của tất cả những ai còn đang sống trên cõi đời này.
[Bà dừng lại, tiếng khóc than của những người phụ nữ bỗng bùng lên to hơn một chút rồi nhỏ dần rồi tắt hẳn.]
MAURYA.
Tiếp lời.—Michael đã được mai táng đàng hoàng ở miền bắc xa xôi, nhờ ơn Chúa Toàn Năng. Còn Bartley sẽ có một cỗ quan tài thật đẹp làm bằng những tấm ván trắng, và một cái huyệt thật sâu là cái chắc. Chúng ta còn mong mỏi gì hơn thế nữa cơ chứ? Chẳng có ai có thể sống mãi trên đời này được đâu, và chúng ta phải bằng lòng với những gì mình có thôi.
[Bà lại quỳ xuống và tấm màn từ từ hạ xuống.]
