Tôi và Kasia ngồi ngoài ban công. Nhẽ ra chúng tôi phải học bài, nhưng sách vẫn nằm trên bàn, còn chúng tôi nằm khểnh trên ghế nằm, chẳng muốn làm gì, vì trời nóng.
Chiếc quạt máy đặt trước mặt chúng tôi đang quay. Quạt cho Kasia rồi lại cho tôi, dọc đường nó đùa giỡn với những trang sách. Nó mà là chiếc quạt biết nghĩ thì chắc nó đã chán ngấy từ lâu cái việc quạt mát cho hai cô gái lười chảy thây. Đã ba ngày liền chúng tôi chẳng làm việc gì, chỉ nằm ngoài ban công tắm nắng. Da tôi chuyển sang nâu, còn Kasia sang màu vàng. Hai đứa mặc hai chiếc áo lót giống hệt nhau. Màu vàng, trên một chiếc áo có dòng chữ “Glimp”, còn chiếc kia là “Glump”. Hôm chúng tôi mặc áo này lần đầu tiên, Kasia suốt ngày gọi tôi là Glump, còn tôi gọi cô bạn là Glimp.
Dưới mi mắt da hồng hồng do nắng trời, tôi cảm thấy lương tâm bị cắn rứt rất nặng nề. Cách đây một giờ tôi đã mắc tội, khá nặng. Số là thế này:
Tôi và Kasia trên đường đi học về cùng ăn kem va ni đựng trong cốc làm bằng bánh wafer.
- Katarzyna ơi, - tôi nói, - tớ sẽ nhìn thấy gì, nếu tớ cực kỳ cam đảm?
- Cái gì?
- Cái đẹp ấy, cái mà khi nhìn thấy hắn, thì thậm chí có thể chết... Vậy mặt mũi cái đó nom ra sao nào?
- Tớ xin cậu, cậu đừng có hỏi tớ, vì đường nào tớ cũng nhất định sẽ không nói cho cậu biết.
- Thế thì tớ cũng xin cậu, cậu nói cho tớ biết đi nào.
- Cậu câm ngay đi cho tớ nhờ, vì tớ mà lại đi nói cho cậu thì kết cục đối với cậu sẽ giống hệt như đối với Ewa.
- Với Ewa thì cậu nói, còn với tớ cậu không muốn chứ gì?
- Cái gì? – Kasia nhìn tôi, lấy làm ngạc nhiên. - Tớ hả? Ewa nào cơ?
- Ewa Bogdaj.
Kasia cười.
- Đồ ngu lâu, - Kasia nói, - tớ muốn nói tới Ewa trên thiên đường cơ. Vả lại, tớ chẳng biết gì đâu, khi đó tớ chỉ đùa vậy thôi.
- Tớ không tin cậu.
- Tớ phải thề với cậu hay sao?
- Nào, cậu thề đi.
- Tôi xin thề trước cốc kem này, là tôi không biết gì hết. Nếu tôi mà dối trá thì cốc kem sẽ rơi khỏi tay tôi.
Còn tôi đấm bốp vào cốc kem của cô bạn, nó đã nằm dưới đất. Kasia nhìn cốc kem mà tiếc.
- Cậu làm cái trò gì thế hả?
- Cầm lấy cốc của tớ, - tôi nói và đưa cốc kem của tôi cho bạn.
- Tớ không cần kem của cậu, - Kasia bực mình, trả lời.
- Cậu không muốn ăn chứ gì?
- Không!
- Tớ cũng không muốn ăn cốc kem này! - và bốp, tôi ném luôn cốc kem xuống đất. Trên vỉa hè, hai cốc kem nằm bẹp gí.
- Một con điên đáng ghét, - Kasia nói.
- Tại cậu nói dối nên kem của cậu mới bị rơi.
- Tai cậu hất nó đi.
- Katarzyna ơi, tớ van cậu, hãy nói về cái đẹp đó đi nào, cậu mà không nói thì tớ phát điên mất thôi. Lúc nào tớ cũng nghĩ về nó.
- Tớ lấy làm tiếc là tớ đã nhắc chuyện đó với cậu.
- Nhưng cậu đã nhắc mất rồi. Cậu nói đi nào.
- Cậu phải hiểu cho tớ, cô bạn vàng ơi, - Kasia nói ngọt ngào, - đây là kiến thức bí mật, chỉ dành cho một số người nhất định thôi.
- Thế có nghĩa là, tớ kém cậu chứ gì?
- Tớ không nói như vậy.
- Cậu nói đi nào, nói chút xíu thôi cũng được, việc gì cậu phải...
- Cậu phải tự mình tới đó.
- Thì ít ra cậu cũng nói, tớ phải làm gì. Thì tớ sẽ vào cuộc, sẽ tới.
- Cái này có khi là quá khó đối với cậu. Có thể cậu sinh ra không phải là để nhìn thấy cái đó... Có thể cậu sinh ra là để sống bình thường.
- Làm sao cậu biết được, tớ sinh ra là để làm gì nào?
Kasia thở dài. Lấy giày nghiền nát hai cốc wafer đựng kem nằm trên vỉa hè. Cốc bị nghiền kêu rộp roạp. Kasia cắn môi nhìn tôi. Rốt cuộc cô bạn nói:
- Như vậy là cậu muốn được biết chứ gì?
- Đúng.
- Tốt thôi. Cậu có nhìn thấy bà già này không nào?
Kasia dùng ngón tay chỉ bà già đang ngồi một mình trên ghế đá bên cạnh bãi cỏ.
- Có, tớ có thấy.
- Cậu đi lại chỗ bà già này rồi nói to: “Hỡi con bò cái già tội nghiệp”.
- Cậu nói gì kỳ vậy! - tôi bực mình, nói.
- Như thế có nghĩa là cậu không muốn biết chứ gì.
- Tớ mà nói với bà già như vậy thì tớ sẽ được biết hay sao?
- Đó có thể là bước khởi đầu của kiến thức này, - Kasia nói, ra điều bí mật - Phải bắt đầu từ một cái gì đó chứ.
- Nếu vậy thì, - tôi nói kiên quyết, - tớ chẳng cần biết hoặc thấy bất kỳ cái gì nữa đâu.
- Hay lắm. Tớ ưng bụng đó, - Kasia nói, cầm lấy tay tôi, hai đứa rời khỏi hai cốc kem phí của. Nhưng bất thình lình tôi đứng lại, vì tôi thèm được biết quá đi mất.
- Cậu đợi tớ, - tôi nói, đoạn đi lại chỗ bà già đang ngồi trên ghế bên bãi cỏ. - Biết làm sao, tớ sẽ nói vậy. Cùng lắm bà già sẽ phang cho tớ một gậy vào hai chân và tớ sẽ biết thế nào là lễ độ.
Tôi đứng trước mặt bà già. Hít mạnh không khí vào phổi đoạn nói to:
- Hỡi con bò cái già tội nghiệp!
Bà già nhìn tôi chăm chú, nheo hai mắt, mỉm cười, che bàn tay vào tai.
- Cháu nói gì vậy, hả cháu?
- Cháu vô cùng xin lỗi bà, - tôi nói, đoạn chạy lại chỗ Kasia. - Bà già bị điếc.
Kasia cười khúc khích. Khúc khích và khúc khích. Tôi không thể cười nổi.
- Cậu gặp may rồi đó, - rốt cuộc Kasia nói, - đó là lời cảnh tỉnh. Rõ ràng là cậu không nên biết.
- Tớ có thể nói câu đó với bà già khác, - tôi nói. Kasia mặt trở nên nghiêm trang.
- Tớ không khuyên cậu. Thì ra cậu làm việc này dễ như chơi. Tớ đã không nhìn thấy hết cái sự vô liêm sỉ của cậu. Cậu không hề xấu hổ khi cậu ăn nói vô lễ như vậy với một bà già, người có thể làm bà của cậu, hay sao?
- Chính cậu bắt tớ phải nói cơ mà, - tôi bực mình, nói.
- Tớ chỉ bảo là, nếu cậu nói với bà già như vậy, thì có thể cậu sẽ được biết điều gì đó. Đó là một sự lựa chọn cho cậu, cậu có thể không đi lại chỗ bà già cơ mà. Thế nào, tớ nói có đúng không? Liệu cậu đã biết được điều gì đó về bản thân mình hay chưa?
Kasia nhìn tôi với vẻ ngạc nhiên, như thể khinh thường tôi. Còn tôi thì muối mặt. Tại sao tôi lại có thể hành động như vậy được nhỉ? Chuyện gì đã xảy ra với tôi vậy? Một cụ già dễ thương như vậy, thế mà tôi lại đi nói rất bẩn thỉu với bà ta. Bà già mà nghe được thì hậu quả sẽ ra sao. Lạy Chúa, con đã làm gì vậy. Tôi sẽ xưng hết tội với linh mục để linh mục giải tội cho tôi, tôi sẽ quỳ gối và cầu nguyện suốt cả tuần.
- Ôi, cái sinh linh bé nhỏ mới dịu hiền làm sao, - Kasia nói mỉa. - Dám ngáng chân một bà già, sau đó nhanh nhảu đi xưng tội và lương tâm lại trong sạch, có thể liếm nó như liếm cốc kem vậy.
Bạn tôi lại lắng nghe những suy nghĩ của tôi. Tôi xấu hổ không có lỗ mà chui. Tôi cúi đầu, muốn khóc.
- Tớ biết, tớ là đồ lợn thối tha. Thế nhưng tớ có ngáng chân bà già đâu nào.
Kasia bật cười. Ôm chặt lấy tôi.
- Con lợn bé bỏng dễ thương của tôi ơi, - Kasia nựng tôi. - Cậu đừng có buồn nữa, tại tớ mà. Thôi, bây giờ chúng mình đi mua hai cốc kem khác đi.
Chúng tôi liếm kem mới mua cho đến khi về tận nhà.
Và như vậy đó. Tôi chẳng biết được điều gì, lại còn mắc tội. Chắc chắn Kasia khinh thường tôi.
Tôi lấy tay che cho mắt khỏi bị chói nắng, quan sát Kasia. Bạn tôi nom rất đẹp, trong bước chân bước lảo đảo, dưới nắng vàng. Bạn tôi bị mất ngủ hay sao?
- Katarzyna ơi...
- Cái gì? - Kasia mơ màng, hỏi.
- Với bà già ngồi trên ghế đá, - tôi nói, - thì tớ đã đánh lừa cậu đó. Tớ không nói tục tĩu về bà cụ như vậy đâu. Tớ chỉ hỏi bà già, mấy giờ rồi, còn bà già trả lời với tớ là bà không có đồng hồ. Tớ đánh lừa cậu chẳng qua là vì tớ rất thèm được cậu kể cho nghe về Cái Đẹp đó.
Kasia mỉm cười, không mở mắt.
- Tớ cũng đã đoán như vậy đó, - Kasia nói. - Minka này, tớ biết mà, không bao giờ miệng cậu lại nói ra những lời tục tĩu. Cho nên tớ mới yêu cậu.
Lạy Chúa, tôi là kẻ đốn mạt hết chỗ nói. Kasia yêu tôi, còn tôi lừa dối bạn ấy. Tôi không xứng đáng với tình yêu của bạn.
- Katarzyna này, - tôi nói.
- Còn cái gì nữa đó?
- Lúc đó tớ không lừa dối cậu. Bây giờ tớ mới dối lừa cậu. Vì những lời tục tĩu đó đã tuôn ra khỏi miệng tớ. Tớ là tên thô bỉ, là kẻ dối trá.
Kasia quay mặt về phía tôi. Nhìn tôi đoạn mỉm cười.
- Vì cậu như thế, - bạn tôi nói, - tớ lại càng yêu cậu hơn.
- Yêu vì cái nỗi gì nào?
- Vì thậm chí cậu không biết nói dối!
Và Kasia cười sặc sụa. Hai tay ôm bụng, xoay người trên ghế nằm, cười, và cười không thể nào dừng được.
Chiếc quạt máy quay cái đầu của mình giữa hai chúng tôi với vẻ phủ định, dường như muốn nói với tôi: “Không, không, thậm chí cậu không biết nói dối. Không, không, không bao giờ Kasia kể cho cậu nghe về Cái Đẹp đó đâu. Không, không, sẽ không bao giờ cậu được nhìn tận mắt Cái Đẹp này đâu”.
Tôi đang có mặt tại nhà thờ, quỳ gối, nhưng không phải trên ghế, mà bên cạnh, trên nền lát đá. Có một vật cứng gì đó chèn vào đầu gối phải tôi, nhưng tôi thây kệ, tôi phải tự hành hạ mình.
Tôi xưng tội với cha linh mục và nhẽ ra tôi phải kể về chuyện bà già nọ, nhưng tôi sợ, không dám nói ra. Thay vào đó tôi nói rằng, tôi đã vắng mặt tại hai lễ misa Chúa Nhật. Nhưng không phải như vậy. Thế là linh mục bèn giải tội nhẹ cho tôi, vì làm sao cha biết được tôi là kẻ nói láo. Cho nên tôi đã tự mình quyết định, tôi sẽ phải quỳ hai giờ đồng hồ liền, không kém một phút. Và tôi sẽ không được động đậy, không được đứng dậy, cho dù tôi chẳng biết tại sao.
Nhưng đằng này mới quỳ được hai mươi phút tôi đã không chịu nổi cái cục chèn dưới đầu gối tôi. Trong nhà thờ tối om, chỉ chỗ cạnh bàn thờ mới có chút ánh sáng. Lúc lúc lại một bà già bước tới, ngồi xuống, cầu nguyện, rồi đi.
Tôi quỳ sau cây cột, không ai nhìn thấy tôi.
Xin Đức Chúa Trời xá tội cho con. Con đã ăn nói thô bỉ với người già và con là kẻ dối trá. Con đã lừa dối Kasia, mặc dầu con thú nhận ngay lập tức, nhưng vẫn là dối trá. Với mẹ con thì con thường xuyên nói dối. Một mình mẹ con suốt ngày đầu tắt mặt tối với việc chợ búa, chăm sóc con cái, với cả nhà, còn con chẳng chịu làm gì cả, chỉ suốt ngày la cà ở chỗ Kasia.
Con muốn suốt ngày, suốt đêm được ở bên Kasia, không bao giờ phải xa bạn. Tại sao con sinh ra lại không phải là chị em ruột với Kasia? Được vậy thì lúc nào chúng con cũng ở bên nhau. Thí dụ Zosia và Krysia. Chúng là hai chị em sinh đôi, lúc nào cũng ở bên nhau và đi đâu cũng đi cùng nhau. Tại sao con và Kasia lại không được như vậy?
Tại sao mẹ Kasia lại không sinh ra con cùng với bạn ấy? Hoặc, tại sao mẹ con lại không sinh ra bạn ấy cùng với con. Nhưng hay hơn cả có lẽ là, giá như mẹ Kasia sinh ra hai đứa chúng con, tại vì nếu mẹ con mà sinh ra chúng con, thì Kasia lấy đâu ra tiền để sắm toàn bộ số nhạc cụ điện tử và máy vi tính của mình? Và có khi bạn con không lắm tài như vậy.
Vì con vốn bất tài. Hay là con có tài, phải cái con chưa biết, đó là tài gì. Con biết may, nhưng chỉ may bằng tay thôi, thậm chí con còn chưa biết, liệu con sẽ có biết may bằng máy hay không. Cái này còn phải đợi đến khi vào học trường dạy cắt may, tất nhiên với điều kiện con sẽ thi đỗ.
Con chẳng biết, chuyện gì sẽ xảy ra với con khi Kasia đi sang châu Phi. Có lẽ con sẽ khóc suốt ngày suốt đêm mất thôi. Con rất yêu mẹ con và Zenus, hai đứa em gái, Tadziu, bố, nhưng yêu nhất trần đời vẫn là Kasia của con. Tại sao lại như vậy, con cũng không biết nữa. Kể cả, nếu Kasia thôi không yêu con nữa, thì con vẫn không bao giờ quên bạn ấy được và con sẽ yêu Kasia cho đến tận những ngày cuối cùng của đời con. Đức Chúa Trời ơi, con phải làm gì để cho bạn con không đi sang châu Phi?
Vì Kasia lại lao vào sáng tác và bảo rằng, nếu kịp, cùng lắm thì bạn con bỏ in đĩa nhạc, mang băng cát-sét sang cho bố cũng được. Chúng con có tròn hai tháng hè nghỉ ở nhà bà của Kasia cơ mà, thậm chí mẹ con cũng đã đồng ý cho con đi rồi.
Lạy Đức Chúa Trời, con không thể nói tiếp được nữa rồi, cái cục cứng ấn sâu vào đầu gối con mất rồi, vậy mà con còn phải quỳ ngần ấy thời gian nữa. Xong giờ thứ nhất này thì cả giờ thứ hai lại chờ con. Lạy Chúa, Ngài giúp con đi thưa Ngài, để con trụ được trong thực hiện quyết định của con. Chưa bao giờ đầu gối con lại đau ê ẩm đến như thế này.
Và lạy Đức Chúa Trời, Ngài làm gì đó đi thưa Ngài, để năm nay Kasia không đi sang châu Phi, mà một năm nữa hẵng đi. Đức Chúa Trời cho con ở bên Kasia thêm một năm nữa đi, rồi sau đó con sẽ vâng lời, con sẽ ngoan, và sẽ không bao giờ con dối trá gì nữa đâu. Nếu Kasia không đi thì con xin thề, con sẽ quỳ như thế này mỗi ngày một giờ đồng hồ. Miễn sao bạn con không đi châu Phi.
Con sẽ quỳ như bây giờ, thẳng người, không ngồi trên gót chân đâu, vì ngồi như thế thì còn khổ gấp cả trăm lần, cả người lung lay và con không thể chịu nổi, mặc dầu lúc này con mới quỳ được có nửa giờ đồng hồ. Thế nhưng, con sẽ quỳ cho đến hết giờ đầu tiên này và rồi con sẽ quỳ tiếp cả giờ thứ hai nữa, chỉ xin Đức Chúa Trời soi xét, để cho Kasia đừng đi, để hai đứa chúng con sẽ đến nghỉ hè tại nhà bà của Kasia ở Sobotka.
Con sẽ giúp bạn con, và nhất định Kasia sẽ sáng tác được một nhạc phẩm vĩ đại, hay nhất trần đời. Tại sao bạn con lại vội vàng như vậy, vẫn còn trẻ cơ mà, mới mười lăm tuổi đời chứ mấy, vẫn còn ối thời gian để sáng tác nhạc, để chơi đàn.
Và Lạy Đức Chúa Trời, xin Ngài giúp con chịu đựng được buổi quỳ xưng tội này, vì có lẽ con sắp phát điên lên vì đau đầu gối mất thôi. Người con ướt đẫm mồ hôi rồi đây này. Con đã quỳ được nửa giờ đồng hồ rồi. Nửa giờ này sao mà lâu như vậy, vẫn còn một một giờ ba mươi phút nữa kia. Chúa ơi, Ngài giúp con chịu đựng đi, thưa Ngài.
Nói thật là con hết chịu nổi rồi. Bây giờ con chỉ cần ngồi trên gót chân thôi cũng được... thế nhưng không được làm như vậy. Hay là Chúa giúp con, lấy hộ cái vật cứng ở dưới đầu gối con đi có được không. Chắc đó là một hòn sỏi. Ai mang hòn sỏi vào nhà thờ làm gì nhỉ? Con muốn ráng quỳ thêm một chút nữa... Nhưng con không thể nữa rồi!
“Con không thể” nghĩa là làm sao? Tôi phải, thế thôi. Tôi phải chịu đựng được. Chúa ơi, Chúa mà cho con ở bên Kasia một năm nữa thì con sẽ lấy hòn sỏi ra khỏi đầu gối con và hàng ngày con sẽ quỳ trên hòn sỏi này. Rồi con sẽ quen thôi mà. Cái gì mà chả quen được. Ối người ốm rất nặng, có căn bệnh làm họ đau đớn hết năm này sang năm khác, thế mà họ vẫn chịu đựng được. Thì con cũng sẽ chịu đựng được chứ sao.
Phía sau lưng tôi nghe thấy có tiếng chân bước, lại một người đàn bà, vì đó là tiếng guốc cao gót.
Người tôi hết liêu xiêu, tôi chắp tay, cúi cầu. Người đàn bà đi bên cạnh tôi, ngồi xuống ghế băng gần đó, quay lưng về phía tôi. Người tôi lại liêu xiêu. Người tôi đẫm mồ hôi, như thể tôi vừa chạy một trăm cây số. Tôi không thể chạy tiếp, nhưng tôi phải chạy. Hỡi các vị thiên thần, xin các vị hãy cứu con! Thời gian bò chậm như rùa thế này. Người đàn bà ngó nghiêng. Tôi bình tĩnh một lát. Tôi không được thở mạnh, thở mạnh là cả nhà thờ nghe thấy. Ôi, Kasia ơi, cứu tớ với. Cho tớ thêm một năm nữa thôi. Sau đó tớ sẽ cố quên cậu, vì tớ còn phải sống nữa chứ và đi học ở trường dạy cắt may. Con không thể!...
Xin Đức Chúa Trời tha lỗi cho con, con không thể chịu đựng hơn được nữa rồi.
Thoạt tiên tôi ngồi trên gót chân, ngay lập tức người tôi đổ xuống bên cạnh. Bây giờ tôi ngồi trên nền đá và muốn duỗi thẳng chân, nhưng tôi không thể.
Phải chầm chậm thôi. Hòn sỏi này bé tí xíu như đầu que diêm, có khi còn bé hơn chút xíu. Tôi móc hòn sỏi ra khỏi đầu gối, gói vào khăn mùi soa, nhét vào phía trong thắt lưng váy.
Hỏng bét tất cả rồi, bây giờ Đức Chúa Trời không nghe tôi nói nữa rồi. Tôi đã hứa và tôi đã không giữ lời hứa.
A...
Tôi cảm thấy mình là lạ thế nào ấy. Như thể tôi có hai cái que, chứ không phải hai cẳng chân.
Khó khăn lắm tôi mới ngồi được xuống ghế. Hai chân tôi to và căng phồng như thể hai quả bóng bay, bên trong đầy kiến, mặc dầu nom bên ngoài vẫn bình thường. Lần sau nhất định tôi sẽ trụ được.
Con sẽ vẫn quỳ trên hòn sỏi ấy và Đức Chúa Trời sẽ thấy, con chịu nổi hai giờ đồng hồ. Đêm nay, khi Tadziu đã ngủ, con sẽ quỳ trong phòng ngủ của con. Lạy Đức Chúa Trời, xin Ngài kiên nhẫn giùm con. Đêm nay, Ngài nhé. Bây giờ con nghỉ ngơi chút xíu, còn đêm nay...
Kasia ngừng tay đàn giữa nhịp rồi tức giận nói với tôi:
- Tại sao cậu cứ liên tục phớt lờ tớ như vậy!
- Bây giờ tớ mới nhìn, - tôi nói. - Tại vì tớ không biết giải quyết chuyện đó ra sao, cho nên tớ mới suy nghĩ miên man và tớ ngước mắt lên...
- Xong rồi, im ngay!
Kasia lại tiếp tục chơi đàn. Tiếng nhạc vang to khắp phòng, đến nỗi tôi có cảm giác như thể một cơn lốc mạnh từ mấy chiếc loa đang thổi vào người tôi. Tôi cúi xuống nhìn vào vở của Kasia. Bài vở của tôi tôi sẽ học sau, lúc về nhà.
Từ đầu tuần, Kasia không còn đầu óc nào để học hành nữa. Hôm thứ hai bạn ấy lĩnh điểm hai môn toán. Có lẽ bạn ấy đã lại bỏ học nếu tôi không làm hộ bài tập, nếu tôi không luôn miệng van nài bạn ấy đi học. Tôi đã hứa với mẹ Kasia là tôi sẽ trông nom bạn ấy. Làm được gì thì tôi làm. Ở lớp tôi cứ phải liên tục để mắt đến bạn ấy để bạn ấy không cãi nhau với các thầy cô giáo vì lúc nào bạn ấy cũng bực mình, cho dù bạn ấy có nổi tam bành với tôi.
Hôm qua cô giáo dạy vật lý gọi Kasia lên bảng, tôi đã biết trước là bạn ấy không biết trả lời câu hỏi, nên tôi rất sợ bạn tôi sẽ ngay lập tức cãi nhau với cô giáo, vì cô Zelenow cực kỳ nóng tính. Thế là tôi bèn bất thình lình la ó, hai tay ôm bụng, ngã vật xuống nền nhà. Tôi la hét khủng khiếp, quằn quại vì đau đớn đến nỗi cô giáo định lao đi gọi xe cấp cứu, nhưng may phúc, chuông báo hết tiết học vang lên và ngay lập tức tôi qua khỏi, và lần đó Kasia được cứu thoát.
Tôi học bắt chước nét chữ của Kasia. Cực khó, vì chữ viết của tôi nhỏ, đều tăm tắp, còn Kasia thì mỗi chữ một kiểu, lúc thì nghiêng trái, lúc thì nghiêng phải, lúc to như con gà mái, lúc bé tí teo, đến nỗi chẳng biết đó là chữ hay là dấu chấm. Nhưng rốt cuộc tôi cũng học được, đến mức, ngay Kasia cũng không biết, chữ nào bạn ấy viết, chữ nào tôi viết.
Cho nên bây giờ, khi tôi làm bài tập của tôi, thì tôi thường hay quên khuấy, lắm khi xảy ra tình trạng tôi viết nguệch ngoạc như gà bới, đến mức phát xấu hổ.
Chẳng còn bao lâu nữa là hết năm học rồi. Một số thầy cô phẩy tay, cho chúng tôi điểm cho xong, nhưng một số khác thì siết đến cùng, thí dụ cô dạy lý và thầy dạy toán. Một số kiến thức học trò đã quên mất rồi, nhưng mấy thầy mấy cô này bắt học lại bằng được.
Đã mấy lần mẹ tôi hỏi về các buổi tập văn nghệ chuẩn bị cho lễ bế giảng, nhưng tôi toàn phịa chuyện để lấp liếm, tôi kể cho mẹ đủ chuyện vớ vẩn. Có một lần mẹ bảo tôi đọc cho mẹ nghe bài thơ mà chúng tôi đang tập để biểu diễn trong buổi lễ bế giảng năm học. May phúc sao lúc đó tôi sực nhớ ra câu thơ: “lá phổi ho nhiều không còn nhức nhối” [1] ... và tôi bèn đọc to câu thơ này lên. Mẹ tôi rất thích, khen rằng, thế mà mẹ không biết, mẹ có cô con gái tài năng đến như vậy. Cả hai đứa em gái và cả Tadziu cũng thích, nhưng sau đó, phải đến nửa ngày liền Zosia toàn nhổ và nhổ, khi tôi hỏi, tại sao em nhổ lắm thế, thì nó bảo, đó là nó nhổ phổi ra ngoài đấy. Tôi thì tôi đã quên câu thơ này rồi, nhưng tôi sợ, hay là em gái bị ốm, thế nhưng nó bảo, nó chẳng có ốm iếc gì đâu, nó nhổ chẳng qua là để canh chừng thôi, vì nếu nhổ phổi ra ngoài, thì nó sẽ không bao giờ bị đau phổi nữa. Tôi cười đến vỡ cả bụng và kể lại lời nó cho mẹ nghe, mẹ tôi liền bảo thế này: - Thấy chưa, con bé mới láu lỉnh làm sao.
Tadziu bảo rằng, toàn bộ hai lá phổi của bố chắc là đen ngòm, vì khi bố nhổ toàn thấy nước bọt màu đen. Lúc đó Zosia sực nhớ, có lần tôi đã nấu súp tất quần đen, nom đen ngòm, và nó bảo rằng, có khi bố bị ăn nhầm món súp đó và nhổ ra thứ súp này cho đến tận bây giờ. Nhưng mẹ tôi giải thích rằng, đó là tại mỏ, đó là bố nhổ than ra đó. Tadziu liền bảo rằng, lớn lên nó cũng sẽ đi làm ở dưới mỏ, và nó sẽ nhổ cho toàn bộ ban công của nhà láng giềng ở tầng dưới hóa đen sì. Cái nhà láng giềng này thường xuyên chửi mắng chúng tôi, bảo chúng tôi gõ cục cục. Mấy đứa em gái tôi sợ, chạy loạn xạ khắp nhà.
Mẹ tôi không dám thả chúng ra ngoài sân, vì mới gần đây, một bé gái ở khu chung cư bị xe ô tô chẹt chết. Mấy đứa em gái tôi hứa là sẽ chỉ chơi loanh quanh bên xà đập bụi thảm, nhưng mẹ sợ rằng, bây giờ người ta đi những loại xe ô tô mà việc lao vào cái xà đạp thảm chẳng là cái đinh gì với họ cả. Mẹ không bằng lòng với việc nhà chúng tôi ở đây. Mẹ bảo rằng, giá như bác Marysia cùng bác Krzysiek chưa phá cửa thông phòng từ nhà họ sang nhà chúng tôi, thì mẹ sẵn sàng đóng gói đồ đạc và quay trở về làng Jawiszow, vì ở đó tuy chật chội và không tiện nghi, nhưng nó khác. Mẹ tôi mừng, sang tháng chín này, cả nhà sẽ kéo nhau về quê cũ để thu hoạch khoai tây. Có một lần bố tôi đã đi xe đạp về thăm ruộng, bố bảo, ổn cả, khoai tây cực tốt.
Ôi, im lặng làm sao. Mỗi khi im lặng như thế này Kasia đều bảo: “Đây là sự im lặng kêu vo vo”.
Kasia lùi băng máy ghi âm, mở lại từ đầu và bịch, cô bạn lại ngồi bên tôi, trên đi văng.
- Chú ý, - bạn tôi nói. Tôi đặt bút bi xuống, mà nãy giờ tôi chỉ ngồi cắn bút chứ có làm được gì đâu, tôi ngồi lại tư thế thuận tiện. Tiếng nhạc phát ra từ loa, hai đứa chúng tôi ngồi, nghe.
- Thế nào? – Kasia hỏi.
- Hay lắm, - tôi trả lời.
- Vậy cậu nghe đi, tớ sắp làm hỏng, - bạn tôi nói, nhăn mặt. Bất thình lình Kasia mỉm cười. - Không, rất tốt. Thậm chí cực tuyệt khi nổi sóng như vậy. Cậu có nghe thấy không nào?
- Uhm.
Bản nhạc kết thúc, Kasia chạy ra tắt máy.
- Có lẽ bây giờ tớ đi hâm nóng bữa trưa chăng? - tôi hỏi.
- Không, không, tớ không muốn ăn, - Kasia trả lời. - Cậu hâm nóng cho mình cậu ăn thôi.
Kasia mở máy ghi âm và ngồi vào đàn piano điện tử. Lại tiếng nhạc.
- Tớ đang đói bụng đây, nhưng tớ sẽ không hâm nóng thức ăn chỉ cho mình tớ ăn đâu. Cùng lắm lúc về nhà tớ sẽ ăn chút gì đó. - Tôi hơi tiếc vì hôm nay cô Zenobia vui tính, mà hễ cô ấy vui tính thì bữa trưa ắt tuyệt cú mèo. Cô nhận được thư của cậu con trai ở bên Đức. Con trai của cô viết rằng, cậu ấy đã được cấp thẻ lao động và rằng cháu gái của cô Zenobia đã biết ngồi. Tên cháu là Greta. Cô Zenobia hơi lo, vì từ nhỏ cháu cô chỉ nói toàn tiếng Đức.
Ô, trà nguội mất rồi.
Tôi sẽ đi pha trà mới. Tôi đứng dậy và đi ra ngoài. Hồi trước tôi không dám đi lại khi Kasia ghi âm, nhưng tôi biết bây giờ máy ghi âm trực tiếp từ đàn, cho nên tha hồ hò hét và nhảy múa, vì chỉ ghi nhạc thôi mà.
Tôi vào nhà tắm đi tiểu, rửa tay bằng xà phòng thơm. Tôi vào bếp, đặt nước pha trà. Tôi ngó vào nồi, ăn vụng một miếng khoai tây trộn thìa là. Sau đó làm tiếp miếng thứ hai. Và thêm miếng nữa. Trong chảo có thịt cốt-lết. Mềm ơi là mềm. Cực ngon, tôi ăn hết sạch. Tôi cầm lấy môi, nhúng vào nồi súp. Đây là món súp ăn nguội. Cực ngon. Tôi ăn hai môi to món súp này. Bằng cách như vậy tôi đã giải quyết xong bữa trưa. Nước đang sôi rồi. Tôi pha hai cốc trà, đặt lên khay. Còn món tráng miệng nữa... Tôi nhìn vào trong tủ lạnh. Có. Thạch sữa chua quả anh đào. Tôi đặt món tráng miệng lên khay, rón rén đi vào phòng.
Tôi bước vào. Lặng im. Kasia nằm trên đi văng, nhìn lên trần nhà. Tôi đặt khay lên chiếc bàn nhỏ bên cạnh bạn tôi.
- Cậu ăn món thạch vậy nhé? – tôi hỏi.
- Đưa đây.
Tôi đưa cốc thạch và chiếc thìa nhỏ. Kasia không ngồi dậy, vừa nằm vừa ăn.
- Có ngon không?
- Tạm được.
Tôi cũng ăn. Cực ngon. Kasia đặt lên bàn chiếc cốc đã ăn hết thạch rồi nói:
- Tớ đã đi đến một kết luận đáng sợ. Tớ không có đủ tài để trở thành một nhạc sĩ lớn.
- Tại sao?
- Tại vì... tớ nghĩ thì nhiều, nhưng cảm nhận thì ít. Mà thậm chí tớ chẳng biết đem chuyện này tâm sự với ai. Rất tiếc Mateusz không còn sống. Hoặc cậu am hiểu, dù chỉ là chút xíu, thế nhưng cậu toàn tưởng tượng những chuyện đâu đâu. Bãi cỏ, hoa lá, các nữ thiên thần và chim chóc...
- Thế lúc cậu chơi đàn cậu không hề tưởng tượng gì hay sao? - tôi hỏi.
- Chỉ còn thiếu mỗi điều này nữa thôi! - Kasia bực mình. Bạn tôi cầm chiếc thìa đập mạnh vào cốc đựng thạch. - Âm thanh là âm thanh. Cậu còn đòi gì nữa nào?
Kasia ném chiếc thìa vào góc và bắt đầu rền rĩ. Bạn tôi thường hay đỏng đảnh vậy đó. Nằm, nhìn lên trần nhà và rền rĩ. Như thế còn là khá đó, vì hôm nay Kasia không lồng lộn trên giường, cũng không lăn lộn trên đi văng.
Tôi chẳng nói chẳng rằng, ngồi im thin thít. Cái chứng đỏng đảnh này thường kết thúc bằng việc Kasia bước lại chỗ tôi, ôm chặt lấy tôi và tôi phải nựng bạn ấy.
- Tớ không thể, tớ không thể, tớ không thể!... Minka, tớ phải làm gì bây giờ, nào cậu nói đi, tớ phải làm gì bây giờ?!
- Tớ không biết.
- Vậy cậu hét lên một lúc được không?
- Được, - tôi nói và tôi bắt đầu hét. Tôi hét to, càng lúc càng to. Đôi khi tiếng hét của của tôi cũng giúp được bạn tôi. Tôi hét, còn Kasia ngắm tôi. Tôi hết sức rồi.
Ôi, một sự lặng im dễ thương làm sao.
Kasia ngồi xuống, bắt chân chữ ngũ. Có lẽ bạn tôi đã hết lên cơn.
- Vì cậu biết không, - Kasia nói, - hình thức của âm nhạc là nội dung của nó. Hình thức kể hình thức. Và xin chào, chỉ thế thôi. Một sự trống rỗng trong suốt. Cậu hiểu không nào?
- Thế thì tại sao, - tôi hỏi, - khi cậu chơi đàn thì có lúc tớ buồn, có lúc tớ vui?
- Đó là vấn đề thụ cảm. Các xung âm thanh lọt qua tai vào não bộ và tùy theo tính chất của chúng mà đánh thức các vùng khác nhau. Đơn giản không nào?
Tôi nhún vai.
- Trời đất ơi, hôm nay nom cậu xinh thế, - Kasia bất thình lình nói.
- Thật không? – tôi hỏi và mỉm cười.
- Thật, nom như thể con cóc mắt lác trong nước xốt chế biến bằng thịt gián nghiền.
- Tớ chẳng hề bị lác.
Kasia cười.
- Tớ chỉ mới cho cậu thấy tác động của xung âm thanh vào vỏ não, - Kasia nói. - Nói chẳng qua là sự ấn phím như trong âm nhạc. Mỗi ý là một phím khác. Chỉ có điều, con đường của xung từ là gián tiếp, cho nên dài hơn một ít. Thoạt tiên lời phải nhằm trúng trí lực, sau đó trí lực mới kích động các tông cảm xúc. Còn âm nhạc tự xử lý mà không cần trung gian.
Kasia ngáp.
- Tại sao khi sinh ra tớ không là con điếc, - Kasia nói ra chiều tiếc nuối. Bạn tôi nằm xuống đi văng. - Tớ thích mình điếc, mù, câm và liệt.
- Cậu nhổ ra ngay những lời cậu vừa nói đi.
- Đến cả nhổ tớ cũng không còn sức nữa đâu. Có lẽ tớ đi ngủ...
- Thế thì tớ đi về nhà vậy, - tôi nói.
- Uhm, - Kasia đáp giọng ngái ngủ.
- Nhưng tớ chưa làm xong bài tập cho cậu đâu. Không sao, tớ mang về nhà làm, ngày mai tớ đem đến trường cho cậu.
- Uhm... - Kasia nhắm mắt lại, úp mặt vào thành đi văng. Tôi cho vở của bạn vào cặp của mình.
- Cậu thay đồ đi, - tôi nói, - đừng có đi ngủ mà vẫn mặc bộ đồ đi học.
- Rồi.
- Chào.
- Môi đâu? - Kasia nói. Tôi bước lại, hôn bạn để chúc ngủ ngon. Tôi thay quần áo, tắt đèn ngoài phòng phụ, tôi bước ra ngoài, đóng cửa tầng dưới.
Đúng lúc này tôi nghe tiếng chuông điện thoại. Tôi mà không vội ra khỏi nhà thì đã chạy lên phòng, cầm ống nghe, chắc Kasia chẳng chịu ngồi dậy đâu, chuông sẽ tha hồ reo, chừng nào chưa tắt.
Tôi đi trên những con phố không một bóng người. Chỉ cần đóng cửa hàng là dân phố ngay lập tức trốn đi đâu đó. Họ về nhà mình, về tổ ấm của mình. Trên cao chẳng thấy một mảnh trời xanh nào. Trên đó đang treo một tảng đá kếch sù, màu đen xám. Mặt trời đang cạo cửa ở đằng Tây, nhưng không thể chui qua được, vì tất cả các đám mây thông đồng với nhau kết thành một bức tường đá khổng lồ.
Nếu một chú chim con nào đó mà bay quá cao, thì nó sẽ phải ngủ đêm ở đằng Tây. Mẹ nó sẽ lo sốt vó suốt cả đêm. Thế nhưng ở phía ấy dễ chịu hơn nhiều, vì ở đó đang có ông mặt trời.
Ở đây đường vắng tanh, không một bóng người. Tôi đi và cứ ba bước lại nhảy một bước. Trên đầu tôi toàn những tòa nhà to. Đường phố rộng thênh thang, phẳng phiu.
Tôi đi và tôi nhảy, mặc dầu chẳng có lý do gì để nhảy như vậy. Tôi là một con ngốc, chẳng biết cái gì cả, và rồi sẽ chẳng biết gì hơn. Thay vào đó Kasia thông minh cho cả hai đứa chúng tôi. Tôi rất muốn biết những thứ bạn tôi đang biết. Và được nhìn thấy Cái Đẹp mà bạn tôi đã đích mục sở thị. Cái đẹp đó mặt mũi khả dĩ nom ra sao nhỉ? Giá trước khi lên đường bạn tôi mách cho tôi, đi tới đó bằng đường nào... Nhưng chắc chắn bạn tôi sẽ lên đường và chẳng nói cho tôi tí gì. Biết làm sao. Nếu Kasia thích thì bạn ấy cứ đi sang cái châu Phi ấy. Tôi sẽ cảm thấy cực kỳ thiếu vắng, nhưng thay vào đó biết đâu tôi sẽ bình tĩnh hơn. Hồi trước tôi có bao giờ nóng tính như bây giờ đâu. Tôi đang có cái đó ở trong người mình. Một cái gì đó cứ liên tục rung chuyển trong người tôi.
Mẹ tôi cũng bảo, người mẹ lúc lắc triền miên. Mẹ tôi cho rằng, đó là tại cái thành phố Walbrzych này. Bây giờ mẹ tôi thường xuyên đau tim. Tôi cần phải giúp mẹ nhiều hơn. Khi nào Kasia mà đi sang châu Phi, thì suốt vụ nghỉ hè tôi sẽ đỡ đần mẹ mọi việc, để cho mẹ chỉ việc ngồi mà điều khiển tôi. Nhưng tôi biết tính mẹ, mẹ tôi sẽ chẳng chịu nổi khi mẹ chỉ ngồi và sai tôi làm.
Bất thình lình... có người gọi tôi.
Tôi quan sát chung quanh, chẳng có ai cả. Ô, gọi từ trên cao. Tôi nhìn, có một người nào đó đang đứng trên cao, trên mái nhà chung cư. Hầu như tôi chẳng thấy người này, vì trời tối.
Người này vẫy tay với tôi. Hay là công nhân thông ống khói nhỉ? Nhưng nom người không đen, chỉ xam xám thôi. Tôi nhìn, người này từ từ cúi nghiêng người về phía trước. Lạy Chúa tôi, người này lao xuống dưới.
Bay im lìm trong tĩnh lặng. Hay là một cái bao tải nào đó bay...?
Bốp!
Rơi ngay sát người tôi. Sao chỗ này ướt thế này nhỉ? Tôi đang đi ở đâu thế này? Tôi nhìn thấy hai tay và cái đầu, đang chảy cái gì đó màu xám. Thậm chí máu này có màu xám. Không phải người còn sống đang nằm đây. Tôi nhìn ra chung quanh, xem có ai nhìn thấy không. Không một bóng người.
Tôi đi rón rén trên đầu ngón chân, lặng lẽ chuồn.
Chuông báo vào giờ học đầu tiên đã reo, thế mà chẳng thấy Kasia đâu cả. Cô giáo điểm danh. Như mọi ngày, bắt đầu từ Bogdaj.
- Có mặt, - Ewa nói.
- Bogdanska.
- Có mặt, - tôi nói.
- Daszkiewicz.
- Có mặt!
Đã đến lượt Zucharska. Sau Zucharska là Kawczak Maria.
- Kawczak.
- Vắng mặt, - tôi nói. Cô giáo đánh dấu, đoạn gập sổ điểm danh lại. Một số bạn trong lớp nhìn tôi, tỏ vẻ ngạc nhiên. Tôi chẳng bận tâm. Tôi nhầm lẫn cái gì đó.
Có lẽ tại vì đêm qua tôi không chợp mắt nổi. Tôi sợ cái gì đó, nhưng không biết đó là cái gì. Khi tôi vừa chợp mắt thì ngay lập tức chuông đồng hồ báo thức vang lên, thế là tôi đành phải dậy. Tôi đứng bên thang máy, thang máy đến, tôi bước vào trong, thang chạy và thang chạy, bỗng nhiên tôi nhìn: tôi đi dép trong nhà. Tôi đi xuống dưới tầng trệt, sau đó tôi lại đi ngược lên trên, để đi giày. Như vậy đó. Nếu không ngủ đêm thì ngủ ngày. Chỉ có điều bây giờ tôi chẳng muốn ngủ tí nào.
Tan học, tôi đi đến nhà Kasia. Tôi ấn chuông cửa. Cô Zenobia mở cửa cho tôi.
- Cháu vào đi, cưng, - cô nói. - Thế Kasia đâu?
- Không có Kasia hả cô? - tôi ngỡ ngàng, hỏi.
- Lúc cô đến làm thì không thấy Kasia đâu cả. Cháu vào nhà đi, chắc nó sẽ về ngay thôi.
Tôi bước vào nhà.
- Nửa giờ nữa sẽ có cơm trưa, - cô Zenonbia nói rồi đi vào bếp.
- Phòng Kasia bề bộn kinh khủng.
- Hôm qua tôi dọn dẹp rồi cơ mà.
Tôi lao ngay vào trải giường, vuốt phẳng tất cả các nếp nhăn trên vải, rồi dọn khu vực quanh bàn làm việc, chiếc bàn lúc này nom chẳng khác gì cái thùng đặt giữa đống rác. Giấy má vứt lung lung khắp phòng, những tấm ảnh và những chiếc phong bì đựng thư bên trong. Các ngăn kéo tủ bàn đều lôi ra hết, thậm chí có một chiếc còn úp lộn ngược. Lạy Chúa tôi, chuyện gì đã xảy ra ở đây vậy? Như thể kẻ trộm vào nhà lục lọi tìm tiền của.
Tôi nhanh tay xếp gọn các tờ giấy vào với nhau, thư xếp với thư, còn các tấm ảnh tôi gói riêng. Rồi cho vào ngăn kéo. Trong các ngăn kéo mọi thứ lộn tùng phèo... Nào dây cáp, nào dây điện, nào giấy màu và đầu búp bê. Tôi định sắp xếp lại, nhưng vì không có Kasia ở nhà, không nên lục lọi đồ đạc của bạn ấy. Cho nên tôi chỉ ráng nhồi nhét các thứ vào sâu bên trong, để có thể đẩy các ngăn kéo vào và đóng cửa tủ.
Ôi, cái gì thò ra ở đàng kia thế này? Cái gì đen đen... Cái gì thế này? Một cái đuôi dài, đen, thò ra từ ngăn kéo cuối cùng của tủ bàn bên trái. Dài phải đến trên nửa mét.
Nhưng đúng tôi là một con đần. Tôi phát hoảng, nhưng đó chẳng qua chỉ là một bím tóc đen, óng ánh. Kasia cần bím tóc đen mà làm gì nhỉ? Hay đó là tóc của Kasia, bạn tôi xén tóc của mình, tết thành bím tóc đuôi sam rồi nhuộm đen, đen như tất quần của mình. Cuối bím tóc thắt nơ xanh.
Nom cái bím tóc này có gì đó rất đáng sợ, như thể là cái đuôi quỷ. Tôi quăng vào ngăn kéo, rồi đẩy ngăn kéo vào, tôi đóng mạnh các cánh cửa tủ bàn. Cho khuất mắt.
Bây giờ tôi bắt tay vào dọn mặt bàn bề bộn. Lại sách Ba Lan trộn lẫn với sách Pháp. Sao ở đây ướt thế này nhỉ? Tôi nhìn, cả bàn tay tôi đen ngòm, mực tàu hay mực viết đổ ra đầy bàn. Tôi dùng khăn mùi soa lau tay. Tôi vừa làm gì thế này? Chiếc khăn mùi soa đẹp nhất của tôi bỗng dưng đen sì, có lẽ không giặt sạch được nữa. Tôi liền dùng khăn mùi soa lau sạch mực tàu lai láng trên bàn.
Tôi chạy vào nhà tắm. Rửa tay, giũ khăn mùi soa. Sẽ không còn dùng chiếc khăn này được nữa. May ra thì chỉ còn làm giẻ lau. Tôi quay vào phòng, dọn mặt bàn làm việc bị ướt. Ôi, một cuốn sách bị bẩn mất rồi. Bức tượng nhỏ, đen, nghiêng mõm về phía tôi. Đây chính là con quỷ kinh tởm nọ, ôi, tay hắn cầm cái gì thế này. Cầm con chim nhỏ của nó, đáng sợ!
Tôi đã dọn dẹp những gì có thể. Tôi vứt khăn mùi soa, cọ rửa hai tay. Cô Zenobia đã ra về từ lâu rồi, tôi đứng bên cửa sổ, nhìn xuống đường xem Kasia có đang về. Tại sao Kasia lại gọi cô Zenobia là “cô”, khi người ta đã có chồng, chồng cô đã nghỉ hưu, cô có người con trai đang ở Cộng hòa Liên bang Đức, và đứa cháu gái?
Một giờ đồng hồ đã trôi qua, vậy mà Kasia yêu thương của tôi vẫn chưa về. Không có cô bạn, căn phòng trống rỗng và lạnh lẽo làm sao. Ngoài sân trời sắp đổ mưa, trong phòng càng lúc càng tối hơn. Bữa trưa đã nguội lạnh là cái chắc. Tôi không ăn trưa, vì không tài nào nuốt nổi. Kasia có thể đi đâu nhỉ? Mấy chiếc đàn buồn rầu đứng đó, im thin thít. Tôi cắm phích điện. Những ánh đèn vui bật lên.
Tôi ấn phím đàn.
Sao trong mấy chiếc loa không có âm thanh gì cả. Tôi nhấc ngón tay lên. Lặng im. Tôi ấn vào phím đàn khác. Có tiếng chuông. Không, không phải tiếng đàn, mà có người ấn chuông cửa. Tôi chạy ra ngoài phòng phụ, mở cửa. Không có ai cả. Tôi đóng sập cửa lại, lại nghe thấy tiếng chuông. Đó là chuông điện thoại trong phòng bác Karolina. Nhất định là Kasia gọi điện về. Tôi lao vào trong phòng, chộp lấy ống nghe.
- Ha lô! - tôi nói.
Trong điện thoại có tiếng người nói, không phải tiếng Ba Lan, rất khó nghe... Có lẽ gọi nhầm máy. Tôi đặt ống nghe xuống. Càng lúc trời càng tối. Tôi bước ra ngoài ban công. Tôi quan sát tứ phía, chẳng thấy Kasia đâu cả, mà trời sắp đổ mưa rồi còn gì. Tôi phải lao đi tìm bạn thôi.
Tôi cầm lấy cặp sách, đóng sập cánh cửa. Tôi chạy cộp cộp trên cầu thang gỗ.
Tôi đến quán cà phê, rồi quán cà phê thứ hai, vào hiệu sách, đến tất cả các nơi mà chúng tôi thường đến cùng nhau, nhưng không thấy Kasia đâu cả. Hay là bạn ấy đang ăn cùng mẹ ở nhà hàng nọ, nơi hai đứa chúng tôi từng đến, nhưng tôi sẽ không đi đến đó, vì quá xa, mà xe buýt thì không đến tận nơi... Hay là bạn ấy gặp chuyện không may rồi? Không... không thể có chuyện như vậy được. Tôi lùng tìm khắp thành phố Walbrzych, người tôi ướt như chuột lột, vì mưa không ngớt, vẫn không thấy Kasia đâu cả. Hay là bạn ấy đã về nhà rồi nhỉ?
Tôi bèn chạy đến quảng trường thành phố, tôi bước nhẹ trên cầu thang, tôi ấn chuông, không có ai ra mở cửa cả, phía trong cánh cửa lặng như tờ, không có Kasia ở nhà. Vẫn chưa về. A, hay là Kasia đi đến chỗ bãi xỉ than, vì bạn ấy thường thích đến đó đi dạo...
Tôi nhảy lên xe buýt, đi lậu vé, vì đã đánh mất vé ở đâu đó rồi, tôi đi lang thang khắp bãi xỉ than, gọi to: - Katarzyna ơi! Katarzyna ơi! - Ở đây cũng không có bạn tôi. Thôi, đành quay về thành phố vậy. Và mưa vẫn rơi, rơi hoài. Tôi lại về đến trước cửa nhà bạn tôi, tôi lại gọi chuông, không có ai mở cửa cả. Tôi lại đến hai quán cà phê và đến Câu lạc bộ Báo chí...
Không có Kasia.
Tôi mệt bở hơi tai rồi. Lạy Chúa, xin Ngài che chở để cho bạn của con không bị làm sao cả. Năm giờ rồi. Tôi đội mưa chạy đến nhà thờ. Tôi cầu nguyện, người khô chút xíu.
Ở đây vừa lạnh vừa trống rỗng, nhưng được cái không mưa.
Tôi quỳ xuống, làm dấu thánh, tôi đứng dậy, tôi nhìn... Lạy Đức Chúa Trời, con tạ ơn Ngài, Kasia đang ngồi trên ghế ở đàng xa. Tôi nhận ra cô bạn nhờ chiếc áo choàng bạc lấp lánh và mái tóc sáng trong ánh đèn của bàn thờ. Tôi chạy lại chỗ bạn, định hôn, nhưng không, có khi Kasia đang cầu nguyện, có lẽ bạn tôi đã cải đạo... Thôi thì Kasia cứ cầu nguyện đi, tôi không làm phiền. Tôi lặng lẽ ngồi xuống chỗ này, phía đằng sau. Cầu nguyện xong, Kasia ra về và nhận ra tôi.
Và thế là hai đứa ngồi, Kasia chỗ kia, tôi chỗ này, chúng tôi cầu nguyện. Tôi thích mùi nhà thờ. Tôi thích âm thanh của những chiếc chuông nhỏ khi thầy trợ tế vẩy bình hương trong không trung. Và mặt nhật lấp lánh rất đẹp khi được lấy ra từ nhà tạm [2] . Tôi luôn luôn nghĩ trong đầu, ở đàng sau mặt nhật vẫn còn cất giấu cái gì đó nữa và tại sao linh mục không bao giờ chịu lôi ra... Ở đó phải có một cái gì đó. Một cái gì đó nhỏ xíu, nhưng hễ lôi ra thì ngay lập tức to đùng. Như mặt trời lóe lên, như cả ngàn ánh chớp. Ở đó có... Lạy Chúa, con biết rồi, ở đó có Bí mật của Niềm tin.
Tôi chẳng biết, tại sao tôi biết, nhưng tôi biết. Ôi, tôi cảm thấy thật là diệu kỳ, thật là sáng láng. Chỉ có điều tại sao ở đây lạnh lẽo thế này? Tôi run như cầy sấy, hai hàm răng đánh vào nhau lập cập.
Kasia ơi, chúng mình đi về nhà đi thôi, chúng mình ra khỏi chốn này đi thôi.
Hay là bạn tôi thiếp ngủ?
Tôi sẽ đi lại đó, để xem, có khi Kasia đang ngủ. Tôi lặng lẽ bước lại gần, ngồi xuống bên cạnh cô bạn. Cô bạn nhìn tôi không chút ngạc nhiên. Tôi mỉm cười, còn bạn tôi lặng thinh. Hay là Kasia không nhận ra tôi nhỉ?
- Kasia ơi, - tôi thì thầm, - tớ đi tìm cậu suốt cả ngày. Kasia chẳng nói năng gì, chỉ nhìn tôi, như thể lần đầu tiên nhìn thấy tôi và muốn nhìn thật kỹ.
- Liệu cậu có còn muốn biết nữa hay không, cái mà tớ không bao giờ muốn nói cho cậu ấy?
- Có, - tôi trả lời, - tớ có muốn.
- Cậu sẽ bạo gan, cậu sẽ không sợ hãi chứ?
- Không, tớ sẽ không sợ, - tôi trả lời.
Kasia đứng dậy, chìa tay về phía tôi. Tôi chìa tay mình cho bạn. Bạn tôi nắm chặt tay tôi, dẫn tôi đi ra ngoài cửa. Tôi cực kỳ tò mò và rất sợ, nhưng tôi không hé lộ, tôi phải thấy Cái Đó bằng được.
Chúng tôi đứng trên ngưỡng cửa. Mưa xối xả, Kasia nói:
- Cậu gom thật nhiều nước bọt trong miệng đi.
- Để làm gì.
- Gom nước bọt, nhanh lên!
Tôi gom.
- Bây giờ nhổ ra.
- Ra đâu?
- Chỗ này!
Kasia giằng mạnh người tôi, quay lưng đi. Tôi nhổ. Tôi đã làm cái gì vậy!
Trong chậu đá, trong nước Thánh, nước bọt của tôi bồng bềnh. Lạy Chúa, tôi đã làm gì thế này? Tôi nhìn, chẳng thể tin. Nước bọt của tôi đang nổi bồng bềnh trong chậu. Nước bọt của tôi nổi bồng bềnh trong nước thánh. Tôi nghe thấy tiếng cười, đó là Kasia cười.
- Đó đơn thuần chỉ là nước như bất cứ nơi nào, - Kasia nói. - Như nước trong bể tắm, như nước trong bệ xí.
Tôi quỳ xuống, áp mặt xuống đất và tôi khóc nức nở trong thất vọng, tôi la, tôi hét. Kasia túm lấy người tôi.
- Cậu bình tĩnh lại nào, Minka, bình tĩnh lại nào! - Cô bạn bịt miệng tôi lại. - Bình tĩnh lại đi! - Kasia thét.
Tôi cắn tay bạn, Kasia buông tôi ra. Úp mặt xuống nền nhà, tôi rền rĩ. - Cậu làm cái trò gì vậy, - tôi tru tréo, - cậu làm cái trò gì với tớ vậy hả?
Kasia lôi tôi ngồi dậy, tát vào mặt tôi, một cái, cái thứ hai. Và quát to:
- Im mồm ngay, con điên!
Tôi quỳ và chỉ còn rền rĩ nho nhỏ. Kasia quỳ bên cạnh tôi, ôm tôi, hôn vào môi tôi.
- Cưng ơi, thôi đi, - bạn tôi nói nhỏ. Tôi chẳng nói năng gì, chỉ rền rĩ. Mọi chuyện đã qua rồi, mọi chuyện đã qua rồi.
- Cậu lui ra, - tôi nói, - để mặc kệ tớ.
Và tôi rền rĩ, tôi khóc. Kasia đứng dậy.
- Cậu tưởng, - Kasia nói, đứng bên trên đầu tôi. – Là sẽ dễ dàng chăng? Cậu định lậu vé đi xuống địa ngục hay sao?
Tôi trừng mắt nhìn bạn. Một nụ cười khinh bỉ nở trên môi bạn tôi.
- Cậu không còn nhớ hay sao? - Kasia hỏi. - Hai đứa đã hứa với cậu. Còn cậu đã thề là cậu sẽ không tức giận. Còn bây giờ cậu hãy đi mà tự hành hạ mình. Tuần nhân từ của tớ đối với động vật đã kết thúc, nhưng kiểu gì thì nó vẫn kéo dài, vẫn dài dài. Tớ chán ngấy cậu rồi.
Kasia đội mũ trùm đầu, đoạn bỏ đi.
Tôi quỳ ngoài tiền sảnh nhà thờ, nhìn theo Kasia. Bạn tôi đi trong trời mưa như trút nước.
- Kasia! - tôi gọi. Tôi đứng bật dậy, chạy theo bạn. - Kasia ơi!
Kasia dừng lại, quay mặt về phía tôi. Chiếc áo choàng và mũ trùm đầu của cô bạn lấp lánh trong mưa. Đôi mắt ướt đẫm của bạn tôi lóng lánh.
- Cậu còn muốn gì nữa nào?
- Kasia ơi, - tôi nói trong nước mắt và trong mưa, - cậu nói cho tớ... Có phải Dzigi đã ra lệnh cho cậu làm như vậy hay không? Cậu nói cho tớ đi, có phải Dzigi?!
Kasia cười mỉa mai, rướn lông mày:
- Kasia ơi nào vậy hả, Kasia ơi nào vậy hả... Một năm đã trôi qua, kể từ ngày ta đây ăn thịt Kasia cưng quý của nhà ngươi. Thậm chí ta cũng không còn nhớ, ta ăn có ngon hay không.
Hai hàm răng trắng, nhọn hoắt, gặm, nhai móng tay, kêu rộp roạp.
- Mà hình như ngon, - Kasia nói, - nhà ngươi phải thấy tiếc là nhà ngươi đã không được chén thịt của nó.
Và Kasia bước đi, lấp loáng trong mưa. Cô bạn khuất bóng.
Kasia quý hóa nhất trần đời của tôi. Kasia đã đi mất rồi. Tôi hiểu là không bao giờ tôi gặp lại cô bạn nữa. Kasia kết bạn với tôi chẳng qua là để trao cho tôi tấm vé đi xuống địa ngục.
Như vậy, HẮN đích thị là Dzigi. Tôi đã cảm nhận, HẮN đang lảng vảng đâu đây, nhưng tôi đã không biết là tôi sẽ tìm được hắn rất gần, trong một con người mà tôi cực kỳ yêu thương.
Vậy thì tốt thôi, bây giờ tôi biết rồi.
Cử chỉ chỉ là cử chỉ. Lời nói chỉ là lời nói.
Cử chỉ và lời nói tồn tại chẳng qua là để làm cái việc ấn các phím trong não bộ. Phím của chữ TÌNH THÂN, phím của chữ HẠNH PHÚC. Chác... âm thanh đã vang lên. Và người ta phải ra đi, vì không còn có ai để mà yêu thương nữa và phải chết, cho dù sẽ còn sống rất lâu, rất lâu, rất lâu và rất lâu.
Lạy Chúa của con, mặc dầu con đã biết, Ngài không còn là của con. Con những tưởng, Ngài tốt với tất cả mọi người trên trái đất, nhưng hóa ra, Ngài chỉ tốt với một số người mà thôi.
Con tha thứ cho Ngài, nhưng cả Ngài nữa, cũng hãy tha thứ cho con, vì đứa con gái Của Ngài buộc phải giã từ Ngài. Con chẳng biết, tên gọi đích thực của nơi con phải tới là gì, nhưng con phải tới đó, bởi vì con chẳng còn gì khác nữa rồi.
Con chẳng biết, đã có khi nào con từng là người tốt hay không. Có thể, chỉ tại khát khao, nên con đã bò xuống giếng. Trước mặt Ngài con giả vờ ngoan ngoãn, vì con muốn Ngài quý con. Và có lẽ vì tội đó mà Ngài đã trừng phạt con, thưa Đức Chúa Trời. Không còn chỗ cho con trong ngôi nhà của Ngài nữa rồi, ngôi nhà của tất cả mọi người, nhưng một số người phải ra đi, để tìm chỗ nương thân nơi khác, cho dù ở dưới đáy địa ngục. Tuy nhiên, xuống đến đáy địa ngục thì hãy còn xa, và trước khi xuống được tới nơi, con vẫn còn ối thời gian, ôi, còn ối thời gian.
Và giống như con vừa toan bỏ chạy, định lấy toàn bộ chỗ nước thánh lẫn nước bọt của con làm chiếc áo len của con, chiếc áo len như chiếc giẻ lau nhà, để không bôi bẩn bà già tội nghiệp nào đó có các ngón tay cong queo bằng sự phạm thánh của con, giờ đây phận sự nhà thờ của Ngài hãy đi mà lo toan việc này. Hỡi Đức Chúa Trời không tốt của con.
Vĩnh biệt.
[1] Câu thơ trong bài thơ “Bài ca về cái chết của L. Warinski” của Wladyslaw Broniewski (1897 – 1962) – Nhà thơ cách mạng Ba Lan. Bài thơ này đã được dịch giả Thanh Lê dịch sang tiếng Việt – ND.
[2] Tabernakulum - tiếng La tinh có nghĩa là lều, nhà tạm. Nhà tạm trong nhà thờ là một hộp trang trí, hoặc những tủ nhỏ có khóa, để lưu giữ Mình Thánh Chúa, là nơi “cắm lều” của Chúa Ki tô Thánh Thể giữa chúng ta; khăn phủ nhà tạm cũng làm nổi bật ý nghĩa của cái lều – ND.
