LỜI NÓI ĐẦU

hiến tranh! Chiến tranh! Điều tất cả người dân trên toàn thế giới đều không mong muốn, nhưng khi đã xảy ra với bất cứ lý do gì, chúng ta không thể lãng quên.

Hàng năm, cứ đến ngày 17-2 báo chí và hệ thống truyền thông trong nước cũng như hải ngoại đều nhắc đến, một thảm kịch đối với người Việt gốc Hoa không chỉ trong lịch sử Việt Nam còn trong lịch sử nhân loại. Nhưng người ta quên hay cố tình quên hàng ngàn phụ nữ Việt lấy chồng người Hoa, họ còn khốn khổ trăm bề hơn cả chính người Hoa, nhưng không được nhắc đến, - Thùy - một trong số người đó.

Cuộc đời Thùy như một bức tranh thu nhỏ số phận những người con gái mới lớn, ngây thơ, trong trắng lấy chồng người Hoa. Sinh ra và lớn lên trong thời kỳ tranh tối tranh sáng của xã hội Việt Nam giữa thế kỷ XX. Tuy chế độ phong kiến lụi tàn nhưng quan niệm, phong tục tập quán trọng nam khinh nữ vẫn hằn sâu trong nếp nghĩ của người Việt. Người phụ nữ phải chịu áp lực từ gia đình đến xã hội, chịu thiệt thòi về mọi mặt, nhưng họ cam chịu, phải thích nghi với cuộc sống để tồn tại.

Thùy trải qua biết bao thăng trầm theo biến cố của xã hội, của lịch sử, như hàng ngàn phụ nữ Việt khác có chồng người Hoa, khi chiến tranh Trung -Việt xảy ra, trở thành nạn nhân ngay trong chính gia đình nhà chồng. Vì ích kỷ hay vì tập tục người Hoa cho rằng mối quan hệ ‘vợ chồng chỉ là manh áo tấm quần,’ theo chủ thuyết ‘Sơ nhưng mà thân; Thân nhưng mà sơ’, chiến tranh xảy ra, Thùy bị gia đình nhà chồng bỏ rơi khi đang mang thai gần ngày sinh cùng với đứa con gái ba tuổi thơ dại. Trong khi đó chính sách bài xích, xua đuổi người Hoa và những người có mối quan hệ thân thiết với người Hoa của chính quyền Việt Nam rất quyết liệt, coi họ là mối đe dọa an ninh cho xã hội. Là vợ người Hoa, Thùy bị cơ quan, đoàn thể, chính quyền sở tại gây áp lực cả tinh thần lẫn vật chất, buộc phải thôi việc nếu không ly dị và trả con cho chồng, một yêu cầu vô nhân đạo không thể tin được ở thế kỷ XX. Thùy trở thành nạn nhân giữa hai làn đạn cuộc chiến: gia đình chồng và nhà cầm quyền Việt Nam.

Người ta thường nói ‘phụ nữ thuộc phái yếu’ nhưng khi đã làm vợ, làm mẹ, với bản chất nhân hậu vốn có của phụ nữ, cộng với tình yêu vô bờ bến, quyết bảo vệ con và gia đình, người phụ nữ trở thành người mạnh mẽ nhất. Biết không thể sống yên ổn trên mảnh đất sinh ra và lớn lên, bất chấp mọi nguy hiểm Thùy quyết tâm ra đi, rời bỏ quê hương để bảo vệ đàn con, đành cam chịu số phận người tỵ nạn.

Hành trình vượt biển trong mùa giông bão từ bến Máy Chai, Hải Phòng ngày 30-4-1979, trên con thuyền gỗ thanh lý của Hợp tác xã ngư nghiệp Quảng Ninh, đến Hương Cảng ngày 01-7-1979 không hề dễ dàng. Với tình trạng sức khỏe vốn không tốt, cộng thêm đang cuối kỳ thai nghén, Thùy càng gặp khó khăn, gian nan nhiều hơn trong chặng đường đầy trắc trở, với bát cháo cầm hơi chủ thuyền cung cấp trong những ngày lênh đênh trên biển cả, mẹ đói con khát sữa, cái chết rình rập từng ngày.

Được chính phủ Vương quốc Anh giang tay cứu giúp, chấp nhận nhập cư hợp pháp. Đến đất nước hoàn toàn xa lạ, ngôn ngữ bất đồng, nhưng đầy lòng nhân ái, tận tình giúp đỡ không vụ lợi. Sau hơn bốn mươi lăm năm định cư, từ hai bàn tay trắng, không nghề nghiệp, một xu không dính túi, Thùy đã làm tròn trách nhiệm người mẹ, người cha nuôi dạy đàn con trưởng thành, khôn lớn, tốt nghiệp đại học, có việc làm ổn định, có gia đình riêng hạnh phúc.

‘Đất lành chim đậu,’ Anh Quốc trở thành quê hương thứ hai của Thùy và con cháu, cuộc sống bình dị, tràn đầy tiếng cười. Nay sang tuổi xế chiều, hạnh phúc bên con cháu, Thùy tham gia sinh hoạt câu lạc bộ người cao tuổi, tập dưỡng sinh, yoga, thỉnh thoảng cùng bạn bè du lịch trong và ngoài nước. Nhưng Thùy không bao giờ quên kỷ niệm đã qua, nhớ về cội nguồn, nơi chôn nhau cắt rốn, nhắc nhở các con về đất nước và người dân bản xứ đã hết lòng giúp đỡ.

Luôn biết ơn nơi đã cưu mang nuôi dưỡng mẹ con mình Sống cho nên Người tròn bổn phận người dân.

Qua Thùy, giúp chúng ta nhớ những gì đã xảy ra trong một thời kỳ đen tối lịch sử Việt Nam, đồng thời thức tỉnh lòng yêu chuộng hòa bình trong mỗi con người, mong muốn thế giới hòa bình, hạnh phúc bên nhau, chỉ có tình yêu và nụ cười thế giới mới tồn tại vĩnh cửu. Cuộc sống này tươi đẹp và đáng trân trọng biết bao, sao chúng ta không gìn giữ?

Đến khi nào chiến tranh mới ngừng đây? Cuộc sống thanh bình thực sự có trong tay!

Nếu thế giới này không có tình yêu? Cuộc đời sẽ vô vị biết bao nhiêu!

Kinh thành Luân Đôn

Xuân Ất Tỵ 2025

Chu Minh Hạnh