Mặc dù, sau "Lễ rửa tội bằng lửa Baphomet" ấy, lãng tử của chúng ta cho biết nỗi bất an của mình chỉ càng tăng thêm; bởi quả thực, "Sự phẫn nộ và Thách thức", nhất là khi hướng về vạn vật nói chung, không phải là những vị khách cư ngụ yên bình nhất; thế nhưng nhà tâm lý học vẫn có thể đoán rằng đó không còn là một nỗi bất an hoàn toàn tuyệt vọng nữa; rằng từ nay nó ít nhất đã có một tâm điểm cố định để quay quanh. Bởi vì tâm hồn đã được rửa tội bằng lửa, vốn từng bị thiêu đốt và xé toạc bởi sấm sét trong suốt một thời gian dài, giờ đây cảm nhận được Tự do của chính mình, và cảm giác ấy chính là Lễ rửa tội Baphomet của nó: thành trì của cả vương quốc ấy đã bị nó chiếm đoạt bằng một cuộc tấn công, và nó sẽ giữ vững thành trì ấy một cách kiên cố; hướng ra từ đó, các lãnh địa còn lại, tuy chắc chắn phải trải qua những trận chiến gay go, nhưng rồi sẽ dần dần được chinh phục và bình định. Dưới một hình thức ẩn dụ khác, chúng ta có thể nói rằng, nếu trong khoảnh khắc vĩ đại ấy, tại phố Saint-Thomas de l'Enfer, trường phái Satan nội tâm cũ vẫn chưa bị tống cổ ra ngoài, thì nó cũng đã nhận được trát tòa án buộc phải dọn đi một cách dứt khoát; — nhờ đó, ngoài ra, những tiếng gào thét, những lời nguyền rủa kiểu Ernulphus, và những tiếng nghiến răng đầy nổi loạn của nó, trong lúc này, có lẽ chỉ càng trở nên náo động hơn và khó mà giữ kín hơn.
Theo đó, nếu chúng ta quan sát kỹ những cuộc lang thang này, có lẽ từ nay người ta có thể nhận ra một phương pháp ngầm nào đó ẩn giấu trong sự điên rồ của chúng. Teufelsdröckh giờ đây không còn càn quét thế gian hoàn toàn như một hồn ma; tệ lắm thì hắn cũng là một kẻ chiến đấu với hồn ma, thậm chí một ngày nào đó sẽ là kẻ khuất phục hồn ma. Nếu cứ lang thang không nghỉ đến rất nhiều "Giếng Thánh" mà cơn khát vẫn không hề được dịu đi, thì bù lại, hắn vẫn tìm thấy những cái giếng trần tục nhỏ bé, nhờ đó mà thỉnh thoảng cơn đau được xoa dịu đôi chút. Nói một cách ngắn gọn, hắn giờ đây, nếu chưa hẳn ngừng hẳn, thì cũng đang ngắt quãng việc "tự cắn xé trái tim mình"; và bắt đầu vươn tay bấu víu ra bên ngoài, hướng tới phần KHÔNG-PHẢI-TÔI để tìm kiếm thứ thức ăn lành mạnh hơn. Cảnh tượng sau đây há chẳng phải cho thấy hắn đang ở trong một trạng thái tự nhiên hơn nhiều đó sao?
"Towns also and Cities, especially the ancient, I failed not to look upon with interest. How beautiful to see thereby, as through a long vista, into the remote Time; to have, as it were, an actual section of almost the earliest Past brought safe into the Present, and set before your eyes! There, in that old City, was a live ember of Culinary Fire put down, say only two thousand years ago; and there, burning more or less triumphantly, with such fuel as the region yielded, it has burnt, and still burns, and thou thyself seest the very smoke thereof. Ah! and the far more mysterious live ember of Vital Fire was then also put down there; and still miraculously burns and spreads; and the smoke and ashes thereof (in these Judgment-Halls and Churchyards), and its bellows-engines (in these Churches), thou still seest; and its flame, looking out from every kind countenance, and every hateful one, still warms thee or scorches thee.
"Of Man's Activity and Attainment the chief results are aeriform, mystic, and preserved in Tradition only: such are his Forms of Government, with the Authority they rest on; his Customs, or Fashions both of Cloth-habits and of Soul-habits; much more his collective stock of Handicrafts, the whole Faculty he has acquired of manipulating Nature: all these things, as indispensable and priceless as they are, cannot in any way be fixed under lock and key, but must flit, spirit-like, on impalpable vehicles, from Father to Son; if you demand sight of them, they are nowhere to be met with. Visible Ploughmen and Hammermen there have been, ever from Cain and Tubal-cain downwards: but where does your accumulated Agricultural, Metallurgic, and other Manufacturing SKILL lie warehoused? It transmits itself on the atmospheric air, on the sun's rays (by Hearing and by Vision); it is a thing aeriform, impalpable, of quite spiritual sort. In like manner, ask me not, Where are the LAWS; where is the GOVERNMENT? In vain wilt thou go to Schonbrunn, to Downing Street, to the Palais Bourbon; thou findest nothing there but brick or stone houses, and some bundles of Papers tied with tape. Where, then, is that same cunningly devised almighty GOVERNMENT of theirs to be laid hands on? Everywhere, yet nowhere: seen only in its works, this too is a thing aeriform, invisible; or if you will, mystic and miraculous. So spiritual (geistig) is our whole daily Life: all that we do springs out of Mystery, Spirit, invisible Force; only like a little Cloud-image, or Armida's Palace, air-built, does the Actual body itself forth from the great mystic Deep.
"Visible and tangible products of the Past, again, I reckon up to the extent of three: Cities, with their Cabinets and Arsenals; then tilled Fields, to either or to both of which divisions Roads with their Bridges may belong; and thirdly—Books. In which third truly, the last invented, lies a worth far surpassing that of the two others. Wondrous indeed is the virtue of a true Book. Not like a dead city of stones, yearly crumbling, yearly needing repair; more like a tilled field, but then a spiritual field: like a spiritual tree, let me rather say, it stands from year to year, and from age to age (we have Books that already number some hundred and fifty human ages); and yearly comes its new produce of leaves (Commentaries, Deductions, Philosophical, Political Systems; or were it only Sermons, Pamphlets, Journalistic Essays), every one of which is talismanic and thaumaturgic, for it can persuade men. O thou who art able to write a Book, which once in the two centuries or oftener there is a man gifted to do, envy not him whom they name City-builder, and inexpressibly pity him whom they name Conqueror or City-burner! Thou too art a Conqueror and Victor; but of the true sort, namely over the Devil: thou too hast built what will outlast all marble and metal, and be a wonder-bringing City of the Mind, a Temple and Seminary and Prophetic Mount, whereto all kindreds of the Earth will pilgrim.—Fool! why journeyest thou wearisomely, in thy antiquarian fervor, to gaze on the stone pyramids of Geeza, or the clay ones of Sacchara? These stand there, as I can tell thee, idle and inert, looking over the Desert, foolishly enough, for the last three thousand years: but canst thou not open thy Hebrew BIBLE, then, or even Luther's Version thereof?"
Không kém phần thỏa đáng là sự xuất hiện bất ngờ của hắn, không phải trong Trận chiến, mà là trên một Chiến trường nào đó; nơi mà chúng ta sớm nhận ra, hẳn phải là chiến trường Wagram; thế nên ở đây, ít nhất là một lần, đã có sự tiệm cận nhất định về mặt thời gian xác định. Bỏ qua nhiều chi tiết, chúng ta hãy truyền đạt những điều sau đây:—
"Horrible enough! A whole Marchfeld strewed with shell-splinters, cannon-shot, ruined tumbrils, and dead men and horses; stragglers still remaining not so much as buried. And those red mould heaps; ay, there lie the Shells of Men, out of which all the Life and Virtue has been blown; and now are they swept together, and crammed down out of sight, like blown Egg-shells!—Did Nature, when she bade the Donau bring down his mould-cargoes from the Carinthian and Carpathian Heights, and spread them out here into the softest, richest level,—intend thee, O Marchfeld, for a corn-bearing Nursery, whereon her children might be nursed; or for a Cockpit, wherein they might the more commodiously be throttled and tattered? Were thy three broad Highways, meeting here from the ends of Europe, made for Ammunition-wagons, then? Were thy Wagrams and Stillfrieds but so many ready-built Casemates, wherein the house of Hapsburg might batter with artillery, and with artillery be battered? Konig Ottokar, amid yonder hillocks, dies under Rodolf's truncheon; here Kaiser Franz falls a-swoon under Napoleon's: within which five centuries, to omit the others, how has thy breast, fair Plain, been defaced and defiled! The greensward is torn up and trampled down; man's fond care of it, his fruit-trees, hedge-rows, and pleasant dwellings, blown away with gunpowder; and the kind seedfield lies a desolate, hideous Place of Skulls.—Nevertheless, Nature is at work; neither shall these Powder-Devilkins with their utmost devilry gainsay her: but all that gore and carnage will be shrouded in, absorbed into manure; and next year the Marchfeld will be green, nay greener. Thrifty unwearied Nature, ever out of our great waste educing some little profit of thy own,—how dost thou, from the very carcass of the Killer, bring Life for the Living!"
"What, speaking in quite unofficial language, is the net purport and upshot of war? To my own knowledge, for example, there dwell and toil, in the British village of Dumdrudge, usually some five hundred souls. From these, by certain 'Natural Enemies' of the French, there are successively selected, during the French war, say thirty able-bodied men; Dumdrudge, at her own expense, has suckled and nursed them: she has, not without difficulty and sorrow, fed them up to manhood, and even trained them to crafts, so that one can weave, another build, another hammer, and the weakest can stand under thirty stone avoirdupois. Nevertheless, amid much weeping and swearing, they are selected; all dressed in red; and shipped away, at the public charges, some two thousand miles, or say only to the south of Spain; and fed there till wanted. And now to that same spot, in the south of Spain, are thirty similar French artisans, from a French Dumdrudge, in like manner wending: till at length, after infinite effort, the two parties come into actual juxtaposition; and Thirty stands fronting Thirty, each with a gun in his hand. Straightaway the word 'Fire!' is given; and they blow the souls out of one another; and in place of sixty brisk useful craftsmen, the world has sixty dead carcasses, which it must bury, and anew shed tears for. Had these men any quarrel? Busy as the Devil is, not the smallest! They lived far enough apart; were the entirest strangers; nay, in so wide a Universe, there was even, unconsciously, by Commerce, some mutual helpfulness between them. How then? Simpleton! their Governors had fallen out; and instead of shooting one another, had the cunning to make these poor blockheads shoot.—Alas, so is it in Deutschland, and hitherto in all other lands; still as of old, 'what devilry soever Kings do, the Greeks must pay the piper!'—In that fiction of the English Smollett, it is true, the final Cessation of War is perhaps prophetically shadowed forth; where the two Natural Enemies, in person, take each a Tobacco-pipe, filled with Brimstone; light the same, and smoke in one another's faces, till the weaker gives in: but from such predicted Peace-Era, what blood-filled trenches, and contentious centuries, may still divide us!"
Bằng cách đó, vị Giáo sư, ít nhất là trong những khoảng thời gian minh mẫn, có thể rời mắt khỏi những nỗi đau của chính mình, phóng tầm nhìn ra thế giới muôn màu muôn vẻ, và ghi nhận một cách khá xác đáng những gì đang diễn ra ngoài kia. Thật vậy, chúng ta có thể nhận xét rằng, xét về mặt tu dưỡng tinh thần, nếu không vì điều gì khác, thì có lẽ ít có giai đoạn nào trong cuộc đời ông phong phú hơn giai đoạn này. Về mặt nội tâm, diễn ra một Khóa học Triết lý Thực hành mang tính giáo huấn trọng đại nhất, kèm theo những Thử nghiệm; để thấu hiểu một cách đúng đắn điều đó, những thói quen đi bộ ngao du vốn thuận lợi cho việc Trầm tư của ông có lẽ chỉ giúp ích chứ không hề cản trở ông. Còn về mặt ngoại khi, khi ông lang thang hết nơi này đến nơi khác, dẫu cho trái tim khao khát có ít nhiều trống vắng, thì đối với con mắt tinh tường, vẫn có đủ cảnh tượng trong những chuyến hành trình vô tận này của ông; giả sử rằng trường phái Satan dẫu có bị kìm hãm phần nào đi chăng nữa, thì Teufelsdröckh lại chẳng thể thu thập được một kiến thức đáng kinh ngạc biết bao về Hành tinh của chúng ta, về cư dân và công trình của họ, tức là về tất cả những gì có thể nhận thức được hay sao!
"I have read in most Public Libraries," says he, "including those of Constantinople and Samarcand: in most Colleges, except the Chinese Mandarin ones, I have studied, or seen that there was no studying. Unknown Languages have I oftenest gathered from their natural repertory, the Air, by my organ of Hearing; Statistics, Geographics, Topographics came, through the Eye, almost of their own accord. The ways of Man, how he seeks food, and warmth, and protection for himself, in most regions, are ocularly known to me. Like the great Hadrian, I meted out much of the terraqueous Globe with a pair of Compasses that belonged to myself only.
"Of great Scenes why speak? Three summer days, I lingered reflecting, and even composing (dichtete), by the Pine-chasms of Vaucluse; and in that clear Lakelet moistened my bread. I have sat under the Palm-trees of Tadmor; smoked a pipe among the ruins of Babylon. The great Wall of China I have seen; and can testify that it is of gray brick, coped and covered with granite, and shows only second-rate masonry.—Great Events, also, have not I witnessed? Kings sweated down (ausgemergelt) into Berlin-and-Milan Customhouse-Officers; the World well won, and the World well lost; oftener than once a hundred thousand individuals shot (by each other) in one day. All kindreds and peoples and nations dashed together, and shifted and shovelled into heaps, that they might ferment there, and in time unite. The birth-pangs of Democracy, wherewith convulsed Europe was groaning in cries that reached Heaven, could not escape me.
"For great Men I have ever had the warmest predilection; and can perhaps boast that few such in this era have wholly escaped me. Great Men are the inspired (speaking and acting) Texts of that divine BOOK OF REVELATIONS, whereof a Chapter is completed from epoch to epoch, and by some named HISTORY; to which inspired Texts your numerous talented men, and your innumerable untalented men, are the better or worse exegetic Commentaries, and wagon-load of too-stupid, heretical or orthodox, weekly Sermons. For my study, the inspired Texts themselves! Thus did not I, in very early days, having disguised me as tavern-waiter, stand behind the field-chairs, under that shady Tree at Treisnitz by the Jena Highway; waiting upon the great Schiller and greater Goethe; and hearing what I have not forgotten. For—"
—Nhưng đến điểm này, Biên tập viên liền nhớ lại nguyên tắc thận trọng mà ông đã đề ra từ trước, và buộc phải lược bớt rất nhiều. Chớ nên mạo phạm đến sự tôn nghiêm của những Cái đầu đội Vòng nguyệt quế, và hơn thế nữa, những Cái đầu đội Vương miện. Nếu như vào một ngày mai sau, chúng ta thấy hoàn cảnh đã thay đổi và thời điểm thích hợp cho việc Xuất bản đã đến, thì khi ấy những cái nhìn thoáng qua vào chốn riêng tư của các bậc Hiển vinh này mới có thể được cho phép; chứ còn ở hiện tại thì chẳng khác nào hành động nghe lén kẻ khác một cách bất lương, thậm chí có thể là phản nghịch. Do đó, về Lord Byron, về Giáo hoàng Pius, Hoàng đế Tarakwang, và những "Bông súng trắng" (Hội Carbonari Trung Hoa) cùng những bí ẩn của họ, sẽ không có lời bàn nào ở đây cả! Về phần bản thân Napoleon, chúng ta chỉ xin đưa ra một nhận xét khi nhìn từ xa, rằng mối quan hệ của Teufelsdröckh với ông ta có vẻ mang sắc thái rất đa dạng. Lúc đầu, chúng ta thấy vị Giáo sư tội nghiệp của chúng ta suýt bị bắn chết như một tên gián điệp; rồi sau đó được gọi vào đàm đạo riêng, thậm chí còn bị véo tai, nhưng lại chẳng được tặng chút tiền bạc nào; để rồi cuối cùng bị đuổi cổ một cách đầy phẫn nộ, suýt bị tống ra khỏi cửa như một tên "Nhà tư tưởng viển vông". "Bản thân hắn," vị Giáo sư nói, "là một trong những Nhà tư tưởng viển vông trọn vẹn nhất, hay ít nhất là Nhà hành động viển vông: hắn sống, chuyển động và chiến đấu trong Ý niệm (in der Idee). Con người ấy là một Sứ giả Thần thánh, dẫu bản thân hắn không ý thức được điều đó, và đã rao giảng qua nòng pháo giáo lý vĩ đại ấy: La carriere ouverte aux talens (Trao công cụ cho kẻ biết dùng nó), đó là Phúc âm Chính trị tối cao của chúng ta, nơi duy nhất mà sự tự do có thể trú ngụ. Quả thực, hắn đã rao giảng một cách đầy cuồng nhiệt, đúng như thói quen của những kẻ nhiệt thành và các nhà truyền giáo tiên phong, với một giọng điệu hãy còn ngọng nghịu, giữa muôn vàn lời lớn tiếng bốc trời; thế nhưng có lẽ cũng rành mạch hết mức có thể trong hoàn cảnh đó. Hay nếu muốn, bạn có thể gọi hắn là một kẻ khai hoang vùng biên ải châu Mỹ, kẻ buộc phải đốn hạ những khu rừng rậm rạp chưa ai đặt chân tới, chiến đấu với vô số sói dữ, và không hoàn toàn kiêng cữ rượu mạnh, sự cuồng loạn, thậm chí cả trộm cắp; dẫu vậy, người Gieo hạt hòa bình vẫn sẽ đi theo sau hắn, và khi gặt hái cánh đồng bất tận, sẽ cất lời cầu chúc cho hắn."
Hợp pháp hơn và mang tính xác thực quyết định hơn là sự xuất hiện và nổi lên của Teufelsdröckh (chúng ta không rõ từ đâu tới) giữa chốn hoang vu ở Mũi Bắc, vào lúc nửa đêm tháng Sáu ấy. Ông khoác một chiếc "choàng Tây Ban Nha màu xanh nhạt" quanh mình, coi đó là "chiếc áo khoác thượng uyển tiện lợi nhất, chủ yếu nhất, và thực ra là duy nhất của mình;" và đứng đó, trên mỏm đất tận cùng của Thế giới, nhìn ra biển cả vô tận, trông giống như một cái gác chuông nhỏ màu xanh (theo trí tưởng tượng của chúng ta), giờ đây tuy đứng yên bất động, nhưng đã sẵn sàng, nếu bị rung lên, sẽ ngân vang những điệu kỳ lạ nhất.
"Silence as of death," writes he; "for Midnight, even in the Arctic latitudes, has its character: nothing but the granite cliffs ruddy-tinged, the peaceable gurgle of that slow-heaving Polar Ocean, over which in the utmost North the great Sun hangs low and lazy, as if he too were slumbering. Yet is his cloud-couch wrought of crimson and cloth-of-gold; yet does his light stream over the mirror of waters, like a tremulous fire-pillar, shooting downwards to the abyss, and hide itself under my feet. In such moments, Solitude also is invaluable; for who would speak, or be looked on, when behind him lies all Europe and Africa, fast asleep, except the watchmen; and before him the silent Immensity, and Palace of the Eternal, whereof our Sun is but a porch-lamp?
"Nevertheless, in this solemn moment comes a man, or monster, scrambling from among the rock-hollows; and, shaggy, huge as the Hyperborean Bear, hails me in Russian speech: most probably, therefore, a Russian Smuggler. With courteous brevity, I signify my indifference to contraband trade, my humane intentions, yet strong wish to be private. In vain: the monster, counting doubtless on his superior stature, and minded to make sport for himself, or perhaps profit, were it with murder, continues to advance; ever assailing me with his importunate train-oil breath; and now has advanced, till we stand both on the verge of the rock, the deep Sea rippling greedily down below. What argument will avail? On the thick Hyperborean, cherubic reasoning, seraphic eloquence were lost. Prepared for such extremity, I, deftly enough, whisk aside one step; draw out, from my interior reservoirs, a sufficient Birmingham Horse-pistol, and say, 'Be so obliging as retire, Friend (Er ziehe sich zuruck, Freund), and with promptitude!' This logic even the Hyperborean understands: fast enough, with apologetic, petitionary growl, he sidles off; and, except for suicidal as well as homicidal purposes, need not return."
"Such I hold to be the genuine use of Gunpowder: that it makes all men alike tall. Nay, if thou be cooler, cleverer than I, if thou have more Mind, though all but no Body whatever, then canst thou kill me first, and art the taller. Hereby, at last, is the Goliath powerless, and the David resistless; savage Animalism is nothing, inventive Spiritualism is all."
"With respect to Duels, indeed, I have my own ideas. Few things, in this so surprising world, strike me with more surprise. Two little visual Spectra of men, hovering with insecure enough cohesion in the midst of the UNFATHOMABLE, and to dissolve therein, at any rate, very soon,—make pause at the distance of twelve paces asunder; whirl round; and, simultaneously by the cunningest mechanism, explode one another into Dissolution; and off-hand become Air, and Non-extant! Deuce on it (verdammt), the little spitfires!—Nay, I think with old Hugo von Trimberg: 'God must needs laugh outright, could such a thing be, to see his wondrous Manikins here below.'"
Nhưng giữa những nét riêng biệt ấy, chúng ta chớ nên quên đi cái tổng thể vĩ đại vốn là mục đích tìm kiếm chính ở đây: Con người bên trong của Teufelsdröckh đã phát triển ra sao dưới bao phen xoay vần bên ngoài? Lũ Quỉ sứ vẫn còn ẩn giấu trong hắn, dẫu đã bị kìm nén; hay hắn đã trục xuất được bầy quỷ dữ đó rồi? Chúng ta có thể trả lời rằng các triệu chứng vẫn tiếp tục đầy hứa hẹn. Trải nghiệm chính là vị bác sĩ tinh thần vĩ đại; và Teufelsdröckh giờ đây đã là một bệnh nhân lâu năm của ông ta, đã nuốt biết bao viên thuốc đắng ngắt. Trừ khi người bạn tội nghiệp của chúng ta thuộc về tầng lớp những kẻ vô phương cứu chữa, điều mà xem ra không có vẻ gì là thế, chắc chắn một sự chữa lành nào đó sẽ được thực hiện. Chúng ta nên nói đúng hơn là Legion, hay trường phái Satan, giờ đây đã bị tận diệt và trục xuất đi gần hết, nhưng gần như chẳng có gì được đưa vào thay thế; nhờ đó mà trái tim tạm thời vẫn ở trong một trạng thái tĩnh lặng nhưng chẳng mấy thoải mái chút nào.
"At length, after so much roasting," thus writes our Autobiographer, "I was what you might name calcined. Pray only that it be not rather, as is the more frequent issue, reduced to a caput-mortuum! But in any case, by mere dint of practice, I had grown familiar with many things. Wretchedness was still wretched; but I could now partly see through it, and despise it. Which highest mortal, in this inane Existence, had I not found a Shadow-hunter, or Shadow-hunted; and, when I looked through his brave garnitures, miserable enough? Thy wishes have all been sniffed aside, thought I: but what, had they even been all granted! Did not the Boy Alexander weep because he had not two Planets to conquer; or a whole Solar System; or after that, a whole Universe? Ach Gott, when I gazed into these Stars, have they not looked down on me as if with pity, from their serene spaces; like Eyes glistening with heavenly tears over the little lot of man! Thousands of human generations, all as noisy as our own, have been swallowed up of Time, and there remains no wreck of them any more; and Arcturus and Orion and Sirius and the Pleiades are still shining in their courses, clear and young, as when the Shepherd first noted them in the plain of Shinar. Pshaw! what is this paltry little Dog-cage of an Earth; what art thou that sittest whining there? Thou art still Nothing, Nobody: true; but who, then, is Something, Somebody? For thee the Family of Man has no use; it rejects thee; thou art wholly as a dissevered limb: so be it; perhaps it is better so!"
Ôi Teufelsdröckh mang gánh nặng quá đỗi nhọc nhằn! Thế nhưng chắc chắn xiềng xích của hắn đang lỏng dần; sẽ có một ngày hắn hất văng gánh nặng ấy ra xa, và tung hoành tự do với tuổi trẻ thứ hai.
"This," says our Professor, "was the CENTRE OF INDIFFERENCE I had now reached; through which whoso travels from the Negative Pole to the Positive must necessarily pass."
