<Bài viết được chỉnh sửa lúc 07.10.2026 22:55:08 bởi Ct.Ly>
Hội nhập đừng mất gốc Tùy bút
Sau suốt thời gian dài đôi cánh mỏi, con tàu sắt thở phào nhẹ nhõm rồi từ từ hạ cánh. Con tàu đáp nhẹ xuống êm đềm, không một chút gì giận dỗi, dù rằng đã rong ruổi suốt hơn mười ba tiếng đồng hồ, xuyên qua cả một rừng mây bao la, rồi lơ lửng giữa bầu trời xanh ngát. Điều đó tạo cho tôi thêm có niềm tin và một niềm hy vọng khôn cùng, để chuẩn bị hội nhập vào vùng đất mới, bên cạnh người mới và một xã hội hoàn toàn mới trong suy nghĩ của riêng tôi.
Tôi bước ra khỏi phi cơ trong một tòa nhà cao to rộng lớn. Bây giờ đã hơn mười một giờ sáng ngày 21 tháng 10 năm 1985. Bước theo đoàn người tị nạn, vai mang một túi nhỏ, tay xách một túi I.C.M (Intergovernmental Committee for Migration), tôi đến một căn phòng khá lớn. Nơi đây tôi và mọi người được nhân viên sở di trú cho làm thủ tục giấy tờ cần thiết, nhất là giấy I-94 để dùng như một chứng minh thư, như khi thi bằng lái xe, xin đi học, đi làm, v.v...
Mọi thủ tục hành chính đã qua, tôi được hướng dẫn ra khu vực lớn hơn để chờ đợi. Chúng tôi mỗi người được cấp phát một chiếc áo ấm trước khi ra khỏi phi trường Los Angeles. Một số đông được bà con ruột thịt đến đón về, lần lượt chỉ còn vài ba người lưa thưa vẫn tiếp tục chờ đợi. Trong đó dĩ nhiên là có tôi. Sau cùng, số người còn lại chỉ mình tôi.
Lúc này trời đã nghiêng bóng, tôi cũng không biết rồi ai sẽ đến đón mình, người bảo trợ hay một hội từ thiện có tên là U.S.C.C (U.S. Catholic Conference). Đôi tay lạnh nằm trong túi áo, tôi mãi mân mê tấm giấy nhỏ bên trong mà ai đó đã trao cho tôi từ Bataan, Philippines, rồi dặn rằng:
-Khi nào đi lạc, hoặc không có ai đón thì đưa giấy này cho cảnh sát.
Trên giấy chỉ có tên và địa chỉ người bảo trợ tôi cùng với tên hội U.S.C.C và địa chỉ. Có lẽ tại vì người ta sợ tôi không nói được tiếng Anh – một ngôn ngữ thứ hai mà tôi đã được học ở Bataan, Philippines hơn bốn tháng.
Đến khoảng hơn 2 giờ trưa cùng ngày thì có hai người Mỹ phái nữ đến đón tôi trên một chiếc xe van lớn. Họ cười nói huyên thuyên, xem như không có người tị nạn lẻ loi này bên cạnh. Tôi tự hỏi:
-Đi đâu?
Câu trả lời chưa có, tôi cứ miên man nghĩ ngợi. Xe đến nơi lúc nào tôi cũng chả hay, thì ra lại là một phi trường (sau này tôi được biết đó là phi trường Orange County). Tưởng rằng sẽ đi đâu đó nữa, nhưng không, chỉ là ở đây để tiếp tục chờ. Đến hơn 5 giờ chiều, hai người cũng có vẻ sốt ruột, rồi một người bỗng quay lại nhìn tôi và nói một câu mà tôi chỉ hiểu man mán:
-Thân nhân của anh hẹn 4 giờ đến đón anh tại phi trường này. Bây giờ đã gần 5 giờ 30 rồi mà vẫn chưa đến. Một lát nữa nếu thân nhân anh không tới thì chúng tôi đưa anh về hội U.S.C.C.
Tôi chỉ lặng cười trong nỗi chua cay và lo lắng. Nào trách được ai, vì người bảo trợ tôi là người thân quen hàng xóm ở Việt Nam, chứ nào có ruột thịt gì đâu mà dám trách. Đến hơn 5 giờ 30 một chút thì người bảo trợ tôi đến. Sau khi nói vài lời với nhau, hai người của hội chào tôi rồi lên xe van đi vội vã.
Chị V. – người bảo trợ tôi, cùng với chị của chị là chị L., sau khi tay bắt mặt mừng, chị nói:
-Chị đến trễ vì phải bất ngờ làm thêm giờ.
-Chờ chút thôi, đâu có gì đâu chị. (Tôi trả lời).
Vẫn trong vẻ điềm nhiên, tôi chuyện trò với chị cho đến khi về tới nhà. Sau khi tắm rửa, chị cho tôi ăn một bữa bún bò Huế do chị nấu – món mà tôi đã tật thèm từ bấy lâu nay. Đêm về, tôi không thể nào ngủ được, có lẽ vì không quen với giờ giấc nơi này.
Trong những ngày đầu, chị và chồng chị thay phiên nhau xin nghỉ việc để giúp đưa tôi đến những nơi như hội U.S.C.C, sở an sinh xã hội, đi mua vài thứ cần thiết cho cá nhân dùng, v.v... Đây là những nghĩa ân mà cả đời tôi không quên được qua những giúp đỡ mà anh chị đã dành cho tôi. Sau đó, tôi phải tự lo lấy cho mình như đi xin lớp học, xin tiền trợ cấp, lo xin thi bằng lái xe. Tôi cũng gặp nhiều trở ngại về ngôn ngữ nhưng tôi đã cố gắng vượt qua.
Nơi tôi ở thuộc về thành phố Huntington Beach, California, còn có nhiều khu rừng cây rậm rạp. Mọi sự di chuyển của tôi là xe bus. Có khi dưới trời mưa đông lạnh lẽo, với một chiếc áo khoác không đủ ấm, tôi phải nhảy tưng tưng như khỉ mắc phong, hoặc phải tự phạt mình thụt dầu ngay trạm xe bus, hay phải vận động như thế nào đó cho bớt đi phần nào cái lạnh lẽo dưới trời mưa đông. Rồi có lần ngồi trên xe bus, không để ý trạm xe để xuống nên tôi đã đi lạc ngoài đường suốt ngày vì không biết đường về. Sau đó, tôi nhờ đến cảnh sát chỉ đường rồi được họ chở về tới nhà.
Sau ba tháng học Anh ngữ tại trường Saint Anselm’s Immigrant and Refugee Community Center, tôi đến ghi danh tại Lao Family-Community để xin theo học khóa tháo ráp điện tử, cho thêm một chút dễ dàng khi đi tìm việc. Vì tôi hiểu biết nhiều về điện tử từ quê nhà nên vào lớp, thay vì để học, tôi lại được thầy cô nhờ đi dạy cho học viên khác. Việc học nơi đây cũng làm cho tôi có nhiều suy nghĩ. Ngày xưa nơi quê nhà, khi vào lớp học, tất cả sự tôn kính của trò với thầy cô giống như sự tôn kính của con với cha mẹ. Nhưng nơi đây, tôi thấy học trò có vẻ như không tôn kính thầy cô nhiều lắm.
Có phải tại cái xã hội văn minh và bình đẳng của một Hiệp Chủng Quốc là thế?
Sau khi mãn khóa học, tôi được nơi đây hướng dẫn đi tìm việc làm. Khổ nỗi vì chưa có kinh nghiệm làm việc trên đất Mỹ cho nên họ trả lương rất rẻ, chỉ trên dưới 3 dollars/giờ. Sau cùng, tôi tự tìm được một việc với mức lương $4.10/giờ. Trong thời gian làm việc, tôi vẫn cố gắng tìm kiếm một công việc nào đó khá hơn để còn có thể giúp được cho gia đình, cha mẹ còn ở Việt Nam. Và tôi đã tìm được việc với mức lương $5.70/giờ, làm cho hãng Alps (tiền thân là Apple Computer). Nơi đây, tôi đã vừa đi làm vừa đi học suốt hơn mười năm trời, cho đến năm 1997 khi hãng này dời qua Mexico.
Nhân thời gian này, tôi cũng được họ đưa qua Mexico để huấn luyện công việc cho người Mexican hơn một năm trời.
Hội nhập vào đời sống nơi xứ người có lắm điều khó khăn, từ cách ăn mặc, những sinh hoạt ngoài xã hội, công việc làm, nhất là về vấn đề chủng tộc. Có những người có vẻ như không có thiện cảm với những người tị nạn, họ có cái nhìn như thù ghét từ kiếp nào. Theo đó thì cũng có rất nhiều người tế nhị và lịch sự. Tôi hay nghe những người quanh tôi nói:
-Tình cảm ở Mỹ này sao nhợt nhạt quá, qua đây thấy tình cảm con người không đậm đà như ở quê hương mình.
Tôi không nghĩ thế. Tôi nhớ có lần tôi cưỡi "con trâu già" của tôi mua với giá $400 dollars trên freeway, bỗng nhiên nó làm nũng không chịu chạy, nằm ì giữa đường làm tôi đẩy gần chết mới vào được bên lề. Thấy tôi loay hoay bên con trâu già này, có rất nhiều người ghé vào thăm hỏi xem tôi có cần giúp gì không. Sau cùng thì tìm ra được lý do là tại vì hết xăng, thiệt là mất mặt!
Rồi có lần động đất mạnh ở San Francisco, California, có người tự nhảy từ trên cầu cao xuống dòng nước sâu để cứu vớt những người rơi xuống đấy, rồi họ cứu trợ nhau trong tình nghĩa của con người và con người. Như thế thì cái tình của họ sâu đậm lắm chứ, nhất là cái việc nước Mỹ đã cưu mang hàng triệu người tị nạn đến đây nữa. Bởi thế, nước Mỹ mới mang cho mình một cái tên hòa đồng là "Hiệp Chủng Quốc". Nghĩ ra đâu có quốc gia nào có nhiều sắc tộc cùng sinh sống như nước Mỹ đâu.
Nhưng dù có khó khăn trên bất cứ lĩnh vực nào, những người Việt Nam tị nạn vẫn vượt qua và cố gắng vượt qua, về học vấn, về khoa học, về kinh tế, về chính trị, v.v... Người Việt Nam luôn luôn tự hào là sắc dân có nhiều nghị lực, kiên nhẫn, có óc cầu tiến và đã thành công trên nhiều lĩnh vực. Tôi rất vui và hãnh diện vì tôi là người Việt Nam – một sắc dân đã có gần bốn nghìn năm văn hiến.
Duy có điều tôi thấy buồn, buồn cho người Mẹ Việt Nam – một người mẹ đau thương với những người con mất gốc. Tôi nhớ có lần tôi đi Westminster Mall, California, lúc ấy khoảng cuối tháng 12 năm 1985. Khi gặp những người có dáng dấp giống người Việt Nam là tôi mừng lắm, cứ tưởng như gặp được một người thân tình mà đã từ lâu rồi xa xôi cách trở. Tôi không ngại ngùng liền hỏi:
-You’re Vietnamese?
Rồi được họ trả lời:
-No, I’m Korean.
-No, I’m Chinese... v.v...
Khi tôi đến một gian hàng mỹ phẩm, đang chọn lựa để mua làm quà cho người thương ở Việt Nam, thì có người cũng ghé vào xem hàng mỹ phẩm. Tôi lại quen miệng hỏi ngay:
-Excuse me, are you Vietnamese?
-No, I’m Japanese.
-Oh, I’m sorry, you look like Vietnamese people.
Chợt tôi nghe có tiếng phát ra từ bên phía bán đồng hồ:
-Việt Nam thì nhận đại đi, còn bày đặt ta đây là người Nhật. Bộ Việt Nam xấu lắm hả? Qua Mỹ chưa được bao lâu mà đã mất gốc!
Thế là cô ta bỏ đi một nước không buồn ngoảnh lại, không để cho tôi được nhìn cô ta thêm lần nữa. Thật đúng là "nói dốc không xem ngày". Người bạn vừa nói, tuổi độ trên dưới 25, đến gần tôi rồi hỏi:
-Anh qua Mỹ lâu chưa?
-Tôi qua được hai tháng.
-Anh qua một mình hả?
-Ừ, tôi vượt biên một mình.
-Anh biết không? Cái con nhỏ đó láu cá lắm, nó học chung với em ở trường Rancho Santiago đấy. Em biết nó là người Việt Nam chứ, vậy mà vào lớp học ai hỏi cũng nói là dân Nhật. Bộ người Việt Nam xấu lắm sao?
Thêm vài ba câu thăm hỏi nhau, tôi từ giã người bạn trẻ vì tôi đi bộ cho nên sợ về trễ.
Một chút thoáng buồn cho thân phận người tị nạn tha hương, một chút thoáng buồn cho người Mẹ Việt Nam có những người con đang phủ nhận nguồn gốc của cá nhân mình. Vì sao thế?
Đến bây giờ tôi vẫn còn mãi nhớ câu chuyện trên. Trong cuộc sống và những ngày kế tiếp trong khoảng đời còn lại, tôi vẫn mong tôi sẽ được mãi là người Việt Nam trên bước đường hội nhập vào cuộc sống ở xứ người. Tôi luôn mơ ước còn có ngày được trở về quê hương, nơi chôn nhau cắt rốn. Xin được sống trên quê hương tôi và xin được chết trên quê hương tôi, trên một đất nước Việt Nam thanh bình và thật sự có một nền dân chủ tự do cho mọi tầng lớp trong xã hội, và con cháu tôi đời đời vẫn mãi là người Việt Nam mến yêu.
Quê Hương Quê hương là một mẹ hiền Là dòng sữa ngọt lưu truyền trong tim Quê hương là một mái hiên Người đi kẻ ở không phiền trách ai.
Quê hương có một không hai Từ trong tiềm thức chẳng thay đổi dời Quê hương có một tình người Hòa chung nhịp sống đất trời trở trăn.
Quê hương có gốc cội căn Mà tiền nhân đã nghìn năm đắp bồi Quê hương tôi một giống nòi Tổ tiên Âu Lạc muôn đời hùng anh.
Westminster, California May 26, 1987 Viễn Phương (OVQ)
Sau suốt thời gian dài đôi cánh mỏi, con tàu sắt thở phào nhẹ nhõm rồi từ từ hạ cánh. Con tàu đáp nhẹ xuống êm đềm, không một chút gì giận dỗi, dù rằng đã rong ruổi suốt hơn mười ba tiếng đồng hồ, xuyên qua cả một rừng mây bao la, rồi lơ lửng giữa bầu trời xanh ngát. Điều đó tạo cho tôi thêm có niềm tin và một niềm hy vọng khôn cùng, để chuẩn bị hội nhập vào vùng đất mới, bên cạnh người mới và một xã hội hoàn toàn mới trong suy nghĩ của riêng tôi.
Tôi bước ra khỏi phi cơ trong một tòa nhà cao to rộng lớn. Bây giờ đã hơn mười một giờ sáng ngày 21 tháng 10 năm 1985. Bước theo đoàn người tị nạn, vai mang một túi nhỏ, tay xách một túi I.C.M (Intergovernmental Committee for Migration), tôi đến một căn phòng khá lớn. Nơi đây tôi và mọi người được nhân viên sở di trú cho làm thủ tục giấy tờ cần thiết, nhất là giấy I-94 để dùng như một chứng minh thư, như khi thi bằng lái xe, xin đi học, đi làm, v.v...
Mọi thủ tục hành chính đã qua, tôi được hướng dẫn ra khu vực lớn hơn để chờ đợi. Chúng tôi mỗi người được cấp phát một chiếc áo ấm trước khi ra khỏi phi trường Los Angeles. Một số đông được bà con ruột thịt đến đón về, lần lượt chỉ còn vài ba người lưa thưa vẫn tiếp tục chờ đợi. Trong đó dĩ nhiên là có tôi. Sau cùng, số người còn lại chỉ mình tôi.
Lúc này trời đã nghiêng bóng, tôi cũng không biết rồi ai sẽ đến đón mình, người bảo trợ hay một hội từ thiện có tên là U.S.C.C (U.S. Catholic Conference). Đôi tay lạnh nằm trong túi áo, tôi mãi mân mê tấm giấy nhỏ bên trong mà ai đó đã trao cho tôi từ Bataan, Philippines, rồi dặn rằng:
-Khi nào đi lạc, hoặc không có ai đón thì đưa giấy này cho cảnh sát.
Trên giấy chỉ có tên và địa chỉ người bảo trợ tôi cùng với tên hội U.S.C.C và địa chỉ. Có lẽ tại vì người ta sợ tôi không nói được tiếng Anh – một ngôn ngữ thứ hai mà tôi đã được học ở Bataan, Philippines hơn bốn tháng.
Đến khoảng hơn 2 giờ trưa cùng ngày thì có hai người Mỹ phái nữ đến đón tôi trên một chiếc xe van lớn. Họ cười nói huyên thuyên, xem như không có người tị nạn lẻ loi này bên cạnh. Tôi tự hỏi:
-Đi đâu?
Câu trả lời chưa có, tôi cứ miên man nghĩ ngợi. Xe đến nơi lúc nào tôi cũng chả hay, thì ra lại là một phi trường (sau này tôi được biết đó là phi trường Orange County). Tưởng rằng sẽ đi đâu đó nữa, nhưng không, chỉ là ở đây để tiếp tục chờ. Đến hơn 5 giờ chiều, hai người cũng có vẻ sốt ruột, rồi một người bỗng quay lại nhìn tôi và nói một câu mà tôi chỉ hiểu man mán:
-Thân nhân của anh hẹn 4 giờ đến đón anh tại phi trường này. Bây giờ đã gần 5 giờ 30 rồi mà vẫn chưa đến. Một lát nữa nếu thân nhân anh không tới thì chúng tôi đưa anh về hội U.S.C.C.
Tôi chỉ lặng cười trong nỗi chua cay và lo lắng. Nào trách được ai, vì người bảo trợ tôi là người thân quen hàng xóm ở Việt Nam, chứ nào có ruột thịt gì đâu mà dám trách. Đến hơn 5 giờ 30 một chút thì người bảo trợ tôi đến. Sau khi nói vài lời với nhau, hai người của hội chào tôi rồi lên xe van đi vội vã.
Chị V. – người bảo trợ tôi, cùng với chị của chị là chị L., sau khi tay bắt mặt mừng, chị nói:
-Chị đến trễ vì phải bất ngờ làm thêm giờ.
-Chờ chút thôi, đâu có gì đâu chị. (Tôi trả lời).
Vẫn trong vẻ điềm nhiên, tôi chuyện trò với chị cho đến khi về tới nhà. Sau khi tắm rửa, chị cho tôi ăn một bữa bún bò Huế do chị nấu – món mà tôi đã tật thèm từ bấy lâu nay. Đêm về, tôi không thể nào ngủ được, có lẽ vì không quen với giờ giấc nơi này.
Trong những ngày đầu, chị và chồng chị thay phiên nhau xin nghỉ việc để giúp đưa tôi đến những nơi như hội U.S.C.C, sở an sinh xã hội, đi mua vài thứ cần thiết cho cá nhân dùng, v.v... Đây là những nghĩa ân mà cả đời tôi không quên được qua những giúp đỡ mà anh chị đã dành cho tôi. Sau đó, tôi phải tự lo lấy cho mình như đi xin lớp học, xin tiền trợ cấp, lo xin thi bằng lái xe. Tôi cũng gặp nhiều trở ngại về ngôn ngữ nhưng tôi đã cố gắng vượt qua.
Nơi tôi ở thuộc về thành phố Huntington Beach, California, còn có nhiều khu rừng cây rậm rạp. Mọi sự di chuyển của tôi là xe bus. Có khi dưới trời mưa đông lạnh lẽo, với một chiếc áo khoác không đủ ấm, tôi phải nhảy tưng tưng như khỉ mắc phong, hoặc phải tự phạt mình thụt dầu ngay trạm xe bus, hay phải vận động như thế nào đó cho bớt đi phần nào cái lạnh lẽo dưới trời mưa đông. Rồi có lần ngồi trên xe bus, không để ý trạm xe để xuống nên tôi đã đi lạc ngoài đường suốt ngày vì không biết đường về. Sau đó, tôi nhờ đến cảnh sát chỉ đường rồi được họ chở về tới nhà.
Sau ba tháng học Anh ngữ tại trường Saint Anselm’s Immigrant and Refugee Community Center, tôi đến ghi danh tại Lao Family-Community để xin theo học khóa tháo ráp điện tử, cho thêm một chút dễ dàng khi đi tìm việc. Vì tôi hiểu biết nhiều về điện tử từ quê nhà nên vào lớp, thay vì để học, tôi lại được thầy cô nhờ đi dạy cho học viên khác. Việc học nơi đây cũng làm cho tôi có nhiều suy nghĩ. Ngày xưa nơi quê nhà, khi vào lớp học, tất cả sự tôn kính của trò với thầy cô giống như sự tôn kính của con với cha mẹ. Nhưng nơi đây, tôi thấy học trò có vẻ như không tôn kính thầy cô nhiều lắm.
Có phải tại cái xã hội văn minh và bình đẳng của một Hiệp Chủng Quốc là thế?
Sau khi mãn khóa học, tôi được nơi đây hướng dẫn đi tìm việc làm. Khổ nỗi vì chưa có kinh nghiệm làm việc trên đất Mỹ cho nên họ trả lương rất rẻ, chỉ trên dưới 3 dollars/giờ. Sau cùng, tôi tự tìm được một việc với mức lương $4.10/giờ. Trong thời gian làm việc, tôi vẫn cố gắng tìm kiếm một công việc nào đó khá hơn để còn có thể giúp được cho gia đình, cha mẹ còn ở Việt Nam. Và tôi đã tìm được việc với mức lương $5.70/giờ, làm cho hãng Alps (tiền thân là Apple Computer). Nơi đây, tôi đã vừa đi làm vừa đi học suốt hơn mười năm trời, cho đến năm 1997 khi hãng này dời qua Mexico.
Nhân thời gian này, tôi cũng được họ đưa qua Mexico để huấn luyện công việc cho người Mexican hơn một năm trời.
Hội nhập vào đời sống nơi xứ người có lắm điều khó khăn, từ cách ăn mặc, những sinh hoạt ngoài xã hội, công việc làm, nhất là về vấn đề chủng tộc. Có những người có vẻ như không có thiện cảm với những người tị nạn, họ có cái nhìn như thù ghét từ kiếp nào. Theo đó thì cũng có rất nhiều người tế nhị và lịch sự. Tôi hay nghe những người quanh tôi nói:
-Tình cảm ở Mỹ này sao nhợt nhạt quá, qua đây thấy tình cảm con người không đậm đà như ở quê hương mình.
Tôi không nghĩ thế. Tôi nhớ có lần tôi cưỡi "con trâu già" của tôi mua với giá $400 dollars trên freeway, bỗng nhiên nó làm nũng không chịu chạy, nằm ì giữa đường làm tôi đẩy gần chết mới vào được bên lề. Thấy tôi loay hoay bên con trâu già này, có rất nhiều người ghé vào thăm hỏi xem tôi có cần giúp gì không. Sau cùng thì tìm ra được lý do là tại vì hết xăng, thiệt là mất mặt!
Rồi có lần động đất mạnh ở San Francisco, California, có người tự nhảy từ trên cầu cao xuống dòng nước sâu để cứu vớt những người rơi xuống đấy, rồi họ cứu trợ nhau trong tình nghĩa của con người và con người. Như thế thì cái tình của họ sâu đậm lắm chứ, nhất là cái việc nước Mỹ đã cưu mang hàng triệu người tị nạn đến đây nữa. Bởi thế, nước Mỹ mới mang cho mình một cái tên hòa đồng là "Hiệp Chủng Quốc". Nghĩ ra đâu có quốc gia nào có nhiều sắc tộc cùng sinh sống như nước Mỹ đâu.
Nhưng dù có khó khăn trên bất cứ lĩnh vực nào, những người Việt Nam tị nạn vẫn vượt qua và cố gắng vượt qua, về học vấn, về khoa học, về kinh tế, về chính trị, v.v... Người Việt Nam luôn luôn tự hào là sắc dân có nhiều nghị lực, kiên nhẫn, có óc cầu tiến và đã thành công trên nhiều lĩnh vực. Tôi rất vui và hãnh diện vì tôi là người Việt Nam – một sắc dân đã có gần bốn nghìn năm văn hiến.
Duy có điều tôi thấy buồn, buồn cho người Mẹ Việt Nam – một người mẹ đau thương với những người con mất gốc. Tôi nhớ có lần tôi đi Westminster Mall, California, lúc ấy khoảng cuối tháng 12 năm 1985. Khi gặp những người có dáng dấp giống người Việt Nam là tôi mừng lắm, cứ tưởng như gặp được một người thân tình mà đã từ lâu rồi xa xôi cách trở. Tôi không ngại ngùng liền hỏi:
-You’re Vietnamese?
Rồi được họ trả lời:
-No, I’m Korean.
-No, I’m Chinese... v.v...
Khi tôi đến một gian hàng mỹ phẩm, đang chọn lựa để mua làm quà cho người thương ở Việt Nam, thì có người cũng ghé vào xem hàng mỹ phẩm. Tôi lại quen miệng hỏi ngay:
-Excuse me, are you Vietnamese?
-No, I’m Japanese.
-Oh, I’m sorry, you look like Vietnamese people.
Chợt tôi nghe có tiếng phát ra từ bên phía bán đồng hồ:
-Việt Nam thì nhận đại đi, còn bày đặt ta đây là người Nhật. Bộ Việt Nam xấu lắm hả? Qua Mỹ chưa được bao lâu mà đã mất gốc!
Thế là cô ta bỏ đi một nước không buồn ngoảnh lại, không để cho tôi được nhìn cô ta thêm lần nữa. Thật đúng là "nói dốc không xem ngày". Người bạn vừa nói, tuổi độ trên dưới 25, đến gần tôi rồi hỏi:
-Anh qua Mỹ lâu chưa?
-Tôi qua được hai tháng.
-Anh qua một mình hả?
-Ừ, tôi vượt biên một mình.
-Anh biết không? Cái con nhỏ đó láu cá lắm, nó học chung với em ở trường Rancho Santiago đấy. Em biết nó là người Việt Nam chứ, vậy mà vào lớp học ai hỏi cũng nói là dân Nhật. Bộ người Việt Nam xấu lắm sao?
Thêm vài ba câu thăm hỏi nhau, tôi từ giã người bạn trẻ vì tôi đi bộ cho nên sợ về trễ.
Một chút thoáng buồn cho thân phận người tị nạn tha hương, một chút thoáng buồn cho người Mẹ Việt Nam có những người con đang phủ nhận nguồn gốc của cá nhân mình. Vì sao thế?
Đến bây giờ tôi vẫn còn mãi nhớ câu chuyện trên. Trong cuộc sống và những ngày kế tiếp trong khoảng đời còn lại, tôi vẫn mong tôi sẽ được mãi là người Việt Nam trên bước đường hội nhập vào cuộc sống ở xứ người. Tôi luôn mơ ước còn có ngày được trở về quê hương, nơi chôn nhau cắt rốn. Xin được sống trên quê hương tôi và xin được chết trên quê hương tôi, trên một đất nước Việt Nam thanh bình và thật sự có một nền dân chủ tự do cho mọi tầng lớp trong xã hội, và con cháu tôi đời đời vẫn mãi là người Việt Nam mến yêu.
Quê Hương Quê hương là một mẹ hiền Là dòng sữa ngọt lưu truyền trong tim Quê hương là một mái hiên Người đi kẻ ở không phiền trách ai.
Quê hương có một không hai Từ trong tiềm thức chẳng thay đổi dời Quê hương có một tình người Hòa chung nhịp sống đất trời trở trăn.
Quê hương có gốc cội căn Mà tiền nhân đã nghìn năm đắp bồi Quê hương tôi một giống nòi Tổ tiên Âu Lạc muôn đời hùng anh.
Westminster, California May 26, 1987 Viễn Phương (OVQ)